Paran─▒n Zaman De─čeri Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Paran─▒n Zaman De─čeri Nedir?

Paran─▒n Zaman De─čeri Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Feb 3, 2023G├╝ncellenme: Jun 21, 2023
7m

K─▒sa ├ľzet

Paran─▒n zaman de─čeri (TVM), belirli bir miktar paray─▒ ┼ču anda alman─▒n ayn─▒ miktarda paray─▒ gelecekte almaktan daha iyi oldu─čunu belirten bir kavramd─▒r. Bunun nedeni, bu parayla yat─▒r─▒m yaparak getiri elde edebilecek olman─▒zd─▒r. Kavram, gelecekteki bir tutar─▒n bug├╝nk├╝ de─čerine ve bug├╝nk├╝ bir tutar─▒n gelecekteki de─čerine bakmak i├žin de kullan─▒labilir.

TVM, bir dizi denklemle matematiksel olarak temsil edilebilir. Bile┼čtirme de denkleme eklenebilir ve TVM kararlar─▒ al─▒n─▒rken enflasyon da ├žo─ču zaman dikkate al─▒n─▒r.

Giri┼č

Her birimizin paraya ne kadar de─čer verdi─či ilgin├ž bir kavramd─▒r. Baz─▒ ki┼čiler paraya di─čerlerinden daha az de─čer veriyormu┼č gibi g├Âr├╝nebilir. Di─čerleri ise para i├žin daha ├žok ├žal─▒┼čmaya isteklidir. Bu kavramlar olduk├ža soyut olsalar da asl─▒nda bir zaman aral─▒─č─▒ dahilinde paraya de─čer bi├žme ├╝zerine k├Âkl├╝ bir ├žer├ževe vard─▒r. Daha b├╝y├╝k bir y─▒l sonu zamm─▒n─▒ beklemenin mi yoksa ┼čimdi daha k├╝├ž├╝k bir zam alman─▒n m─▒ daha iyi oldu─čunu merak ediyorsan─▒z, paran─▒n zaman de─čeri ├Â─črenilmesi gereken ├žok ├Ânemli bir ilkedir.

Binance Academy kripto kursuna ba┼člay─▒n

Paran─▒n Zaman De─čeri

Paran─▒n zaman de─čeri (TVM), belirli bir miktar paray─▒ ┼ču anda alman─▒n ayn─▒ miktarda paray─▒ gelecekte almaktan daha tercih edilir oldu─čunu belirten ekonomik/finansal bir kavramd─▒r. Bu karar─▒n alt─▒nda f─▒rsat maliyeti fikri yatar. Paray─▒ daha sonra almay─▒ se├žerseniz, bu s├╝re zarf─▒nda yat─▒r─▒m yapma veya paray─▒ ba┼čka de─čerli faaliyetler i├žin kullanma f─▒rsat─▒n─▒ ka├ž─▒r─▒rs─▒n─▒z.

Bir ├Ârnek ├╝zerinden ilerleyelim. Arkada┼č─▒n─▒za bir s├╝re ├Ânce 1.000 dolar bor├ž verdiniz ve arkada┼č─▒n─▒z geri ├Âdeme yapmak i├žin bug├╝n sizinle ileti┼čime ge├žti. E─čer alabilirseniz bu 1.000 dolar─▒ bug├╝n size geri ├Âdemeyi teklif etti, fakat yar─▒n bir y─▒ll─▒─č─▒na d├╝nya turuna ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ s├Âyledi. Paran─▒z─▒ bug├╝n alamazsan─▒z ancak 12 ay sonra d├Ând├╝─č├╝nde size 1.000 dolar─▒n─▒z─▒ ├Âdeyebilece─čini belirtti.

Paray─▒ almak i├žin gitmeye ├╝┼čeniyorsan─▒z, 12 ay bekleyebilirsiniz. Fakat TVM, paray─▒ bug├╝n alman─▒z─▒n daha iyi oldu─ču anlam─▒na gelir. Bu 12 ay i├žinde paran─▒z─▒ y├╝ksek faizli bir birikim hesab─▒na koyabilirsiniz. Hatta ak─▒ll─▒ca yat─▒r─▒mlar yapabilir ve biraz k├ór elde edebilirsiniz. Ayn─▒ zamanda enflasyon da 12 ay sonra paran─▒z─▒n de─čerinin daha az olaca─č─▒ anlam─▒na gelir, dolay─▒s─▒yla asl─▒nda ald─▒─č─▒n─▒z ├Âdemenin reel de─čeri daha d├╝┼č├╝k olacakt─▒r.

Dikkate al─▒nmas─▒ gereken ilgin├ž bir soru, bekledi─činize de─čmesi i├žin arkada┼č─▒n─▒z─▒n size 12 ay sonra ne kadar ├Âdemesi gerekti─čidir. ├ľncelikle, arkada┼č─▒n─▒z─▒n en az─▒ndan 12 ayl─▒k bekleme s├╝resinde elde edebilece─činiz potansiyel kazan├žlar─▒ dengelemesi gerekir.

Bug├╝nk├╝ De─čer ve Gelecekteki De─čer Nedir?

T├╝m bu bahsettiklerimizi TVM Form├╝l├╝ olarak bilinen k─▒sa ve ├Âz bir form├╝lde basit├že ├Âzetleyebiliriz. Fakat buna ge├žmeden ├Ânce ba┼čka hesaplamalar yapmam─▒z gerekir: paran─▒n bug├╝nk├╝ de─čeri ve paran─▒n gelecekteki de─čeri.┬á

Paran─▒n bug├╝nk├╝ de─čeri, gelecekteki bir miktar nakit paran─▒n piyasa oran─▒ d├╝┼č├╝lerek hesaplanm─▒┼č bug├╝nk├╝ de─čerini bilmenizi sa─člar. ├ľrne─čimizden devam edersek, arkada┼č─▒n─▒zdan bir y─▒l sonra alaca─č─▒n─▒z 1.000 dolar─▒n bug├╝nk├╝ de─čerinin ne oldu─čunu bilmek isteyebilirsiniz.

Gelecekteki de─čer ise bunun tam tersidir. Bug├╝n bir miktar paran─▒n, piyasa oran─▒ dikkate al─▒narak gelecekteki de─čerinin ne olaca─č─▒n─▒ hesaplar. Dolay─▒s─▒yla 1.000 dolar─▒n bir y─▒l sonraki gelecekteki de─čeri, bir y─▒ll─▒k faiz de─čerini de i├žerecektir.

Paran─▒n Gelecekteki De─čerini Hesaplama

Paran─▒n gelecekteki de─čerini (FV) hesaplamak kolayd─▒r. ├ľrne─čimiz ├╝zerinden devam edelim. Elimizdeki olas─▒ yat─▒r─▒m f─▒rsat─▒ olarak faiz oran─▒n─▒ (%2) kullanaca─č─▒z. Bug├╝n ald─▒─č─▒n─▒z 1.000 dolar─▒n bir y─▒l sonraki gelecekteki de─čeri ┼ču ┼čekilde olacakt─▒r:

FV = 1.000 USD * 1,02 = 1.020 USD

Arkada┼č─▒n─▒z─▒n seyahatinin iki y─▒l s├╝rece─čini s├Âyledi─čini varsayal─▒m. Bu durumda 1.000 dolar─▒n─▒z─▒n gelecekteki de─čeri ┼čudur:

FV = 1.000 USD * 1,02^2 = 1.040,40 USD

Her iki durumda da bile┼čik faizi varsayd─▒─č─▒m─▒z─▒ belirtmemiz ├Ânemlidir. Gelecekteki de─čer form├╝l├╝m├╝z├╝ ┼ču ┼čekilde genelle┼čtirebiliriz:

FV = I * (1 + r)^n

┬áI=─░lk Yat─▒r─▒m, r=faiz oran─▒ ve n=zaman aral─▒─č─▒ say─▒s─▒

I olarak, birazdan bahsedece─čimiz paran─▒n bug├╝nk├╝ de─čerini de kullanabiliriz. Peki, neden gelecekteki de─čeri bilmek isteyebiliriz? ├ç├╝nk├╝ bu de─čer, bug├╝n yat─▒r─▒m yapmak i├žin kullan─▒lan paran─▒n gelecekteki de─čerini planlamam─▒za ve bilmemize yard─▒mc─▒ olur. ├ľnceki ├Ârne─čimizdeki gibi bir miktar paray─▒ ┼ču anda veya ba┼čka bir miktar─▒ daha sonra almakla ilgili bir karar verilmesi gereken durumlarda da bize yard─▒m eder.

Paran─▒n Bug├╝nk├╝ De─čerini Hesaplama

Paran─▒n bug├╝nk├╝ de─čerini (PV) hesaplamak, gelecekteki de─čer hesaplamam─▒za benzerdir. Tek yapt─▒─č─▒m─▒z, gelecekte bir miktar─▒n bug├╝nk├╝ de─čerinin ne olaca─č─▒n─▒ tahmin etmeye ├žal─▒┼čmakt─▒r. Bunun i├žin, gelecekteki de─čer hesaplamas─▒n─▒ tersine ├ževiririz.

Arkada┼č─▒n─▒z─▒n size bir y─▒l sonra ger├žekte bor├ž ald─▒─č─▒ tutar olan 1.000 dolar yerine 1.030 dolar verece─čini s├Âyledi─čini varsayal─▒m. Bu durumda, arkada┼č─▒n─▒z─▒n teklifinin iyi bir ├Âneri olup olmad─▒─č─▒n─▒ anlaman─▒z gerekir. Bunu PV'yi hesaplayarak yapabiliriz (ayn─▒ %2 faiz oran─▒n─▒ varsayarak).

PV = 1.030 USD / 1,02 = 1.009,80

Burada, arkada┼č─▒n─▒z asl─▒nda size iyi bir teklif yapmaktad─▒r. Bug├╝nk├╝ de─čer, bug├╝n arkada┼č─▒n─▒zdan alaca─č─▒n─▒z tutardan 9,80 dolar daha fazlad─▒r. Bu durumda bir y─▒l beklemeniz daha k├órl─▒ olacakt─▒r.

PV'yi hesaplamak i├žin genel form├╝le bakal─▒m:

PV = FV / (1 + r)^n

G├Ârebilece─činiz ├╝zere FV'den PV'yi veya PV'den FV'yi hesaplamak ├╝zere d├╝zenleme yap─▒labilir ve bu da bize TVM form├╝l├╝m├╝z├╝ verir.

Bile┼čtirme ve Enflasyonun Paran─▒n Zaman De─čeri ├ťzerindeki Etkileri

PV ve FV form├╝llerimiz, TVM'yi de─čerlendirmek i├žin harika bir ├žer├ževe sunar. Bile┼čtirme kavram─▒ndan zaten bahsetmi┼čtik, fakat ┼čimdi bu kavram─▒ biraz daha geni┼čletelim ve enflasyonun da hesaplamalar─▒m─▒z─▒ nas─▒l etkileyebilece─čini inceleyelim.

Bile┼čtirme etkisi

Bile┼čtirme y─▒llar i├žinde kartopu etkisi yarat─▒r. Ba┼člang─▒├žta d├╝┼č├╝k bir tutardaki para, yaln─▒zca basit faizle elde edebilecek tutardan ├žok daha fazlas─▒na ula┼čabilir. Kulland─▒─č─▒m─▒z modelde, y─▒lda bir kez bile┼čtirme yapmaya bakt─▒k. Fakat y─▒l i├žinde ├╝├ž ayda bir gibi daha s─▒k olacak ┼čekilde bile┼čtirme de yapabilirsiniz.

Bunu yans─▒tmak i├žin modelimizde biraz d├╝zenleme yapabiliriz.┬á

FV = PV * (1 + r/t)^n*t

PV=Bug├╝nk├╝ De─čer, r=faiz oran─▒, t=y─▒ll─▒k bile┼čtirme d├Ânemi say─▒s─▒

Y─▒lda bir kez verilen y─▒ll─▒k %2 bile┼čik faiz oran─▒m─▒z─▒ 1.000 dolara ekleyelim.

FV = 1.000 USD * (1 + 0,02/1)^1*1 = 1.020 USD

Elbette bu sonu├ž daha ├Ânceki hesaplamam─▒zla ayn─▒. Di─čer yandan, kazanc─▒n─▒z─▒ y─▒lda d├Ârt kez bile┼čtirme ┼čans─▒n─▒z varsa elde edece─činiz tutar daha y├╝ksek olacakt─▒r.

FV = 1.000 USD * (1 + 0,02/4)^1*4 = 1020,15 USD

15 sentlik bir art─▒┼č pek fazla g├Âz├╝kmeyebilir, ancak daha b├╝y├╝k tutarlarda ve daha uzun s├╝relerde fark ├žok daha b├╝y├╝k olacakt─▒r.

Enflasyon etkisi

Hen├╝z enflasyonu hesaplamalar─▒m─▒za dahil etmedik. Enflasyon %3'te seyrederken y─▒ll─▒k %2 faiz oran─▒ ne kadar yararl─▒d─▒r? Enflasyonun y├╝ksek oldu─ču d├Ânemlerde, piyasa faiz oran─▒ yerine enflasyon oran─▒n─▒ kullanman─▒z daha iyi olabilir. Enflasyon oran─▒n─▒n s─▒k├ža kullan─▒ld─▒─č─▒ yerlerden biri maa┼č g├Âr├╝┼čmeleridir.

Bununla birlikte, enflasyonu ├Âl├žmek ├žok daha zordur. ├ľncelikle, mal ve hizmet fiyatlar─▒ndaki art─▒┼č─▒ hesaplayan, aras─▒ndan se├žim yapabilece─činiz farkl─▒ endeksler vard─▒r. Bu endeksler genellikle farkl─▒ sonu├žlar verir. Piyasa faiz oranlar─▒n─▒n aksine enflasyonu tahmin etmek de olduk├ža zordur.┬á

K─▒sacas─▒, enflasyon konusunda yapabilece─čimiz pek bir ┼čey yoktur. Modelimize enflasyonun yarataca─č─▒ de─čer azalmas─▒n─▒ ekleyebiliriz, ancak daha ├Ânce de belirtti─čimiz gibi gelecek s├Âz konusu oldu─čunda enflasyonu tahmin etmek son derece zor olabilir.

Paran─▒n Zaman De─čeri Kriptoya Nas─▒l Uygulan─▒r?

Kriptoda kar┼č─▒n─▒za ┼ču anda bir miktar kripto ile gelecekte farkl─▒ bir miktar aras─▒nda se├žim yapabilece─činiz pek ├žok f─▒rsat ├ž─▒kar. Kilitli staking bunun ├Ârneklerinden biridir. Bir etherinizi (ETH) ┼ču anda elinizde tutmak veya kilitleyip alt─▒ ay i├žinde %2 faiz oran─▒yla geri almak aras─▒nda bir se├žim yapmak zorunda kalabilirsiniz. Asl─▒nda, bu s├╝re i├žinde daha iyi bir getiri sunan ba┼čka bir staking f─▒rsat─▒ bulabilirsiniz. Baz─▒ basit TVM hesaplamalar─▒, en iyi ├╝r├╝n├╝ bulman─▒za yard─▒mc─▒ olabilir.

Bunun d─▒┼č─▒nda, ne zaman bitcoin (BTC) alman─▒z gerekti─čini merak ediyor da olabilirsiniz. BTC genellikle deflasyonel bir para birimi olarak adland─▒r─▒lsa da arz─▒ asl─▒nda belirli bir noktaya kadar yava┼č yava┼č artmaktad─▒r. Bu da tan─▒m gere─či ┼ču anda enflasyonel bir arza sahip oldu─ču anlam─▒na gelir. O zaman bug├╝n 50 USD de─čerinde BTC mi sat─▒n almal─▒s─▒n─▒z yoksa bir sonraki maa┼č─▒n─▒z─▒n yatmas─▒n─▒ bekleyip gelecek ay m─▒ 50 USD'lik BTC almal─▒s─▒n─▒z? TVM ilkini yapman─▒z─▒ tavsiye eder, ancak BTC'nin fiyat─▒ndaki dalgalanma nedeniyle ger├žekte durum daha karma┼č─▒k olacakt─▒r.

Binance Academy kripto kursuna ba┼člay─▒n

Son S├Âz

Burada TVM'yi resmi olarak tan─▒mlam─▒┼č olsak da siz bu kavram─▒ muhtemelen zaten sezgisel olarak kullan─▒yorsunuzdur. Faiz oranlar─▒, getiri ve enflasyon g├╝nl├╝k ekonomik hayat─▒m─▒z─▒n temel unsurlar─▒ aras─▒ndad─▒r. Bu makalede bahsetti─čimiz resmi versiyonlar b├╝y├╝k ┼čirketler, yat─▒r─▒mc─▒lar ve bor├ž verenler i├žin b├╝y├╝k fayda sa─člamaktad─▒r. Bu ki┼čiler i├žin oranlardaki ├žok k├╝├ž├╝k bir fark bile elde edilen k├ór miktar─▒nda ve finansal sonu├žlarda b├╝y├╝k bir fark yaratabilir. TVM, kripto yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ olarak bizim i├žin de en y├╝ksek getiriyi elde etmek i├žin param─▒z─▒ nas─▒l ve nereye yat─▒raca─č─▒m─▒za karar verirken g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmam─▒z gereken bir kavramd─▒r.

Ek Okumalar