Staking Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Staking Nedir?

Staking Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Sep 22, 2019G├╝ncellenme: May 10, 2023
9m

─░├žerik


Giri┼č

Staking'i┬ámadencili─čin daha az kaynak gerektiren bir alternatifi olarak d├╝┼č├╝nebilirsiniz. Bir┬áblockchain a─č─▒n─▒n g├╝venli─čini ve operasyonlar─▒n─▒ desteklemek i├žin fonlar─▒ bir┬ákripto para c├╝zdan─▒nda tutmay─▒ i├žerir. ├ľzetle staking, ├Âd├╝l kazanmak i├žin┬ákripto paralar─▒ kilitlemek anlam─▒na gelir.

├ço─ču zaman coinlerinizi┬áTrust Wallet gibi bir kripto c├╝zdan─▒ndan do─črudan stake edebilirsiniz. Di─čer yandan bir├žok borsa da kullan─▒c─▒lar─▒na staking hizmeti sunar.┬áBinance Staking olduk├ža basit bir yoldan ├Âd├╝l kazanman─▒za imkan tan─▒r. Tek yapman─▒z gereken coinlerinizi borsa ├╝zerinde tutmakt─▒r.┬á─░leride bundan daha ayr─▒nt─▒l─▒ bahsedece─čiz.

Staking'in ne oldu─čunu daha iyi anlamak i├žin ├Âncelikle┬áProof of Stake'in (PoS) nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ bilmeniz gerekir. PoS, blockchainlerin kabul edilir seviyede merkeziyetsizli─čini korurken enerji bak─▒m─▒ndan daha verimli ┼čekilde ├žal─▒┼čmas─▒na imkan tan─▒yan (en az─▒ndan teoride) bir mutabakat algoritmas─▒d─▒r. Haydi PoS'in ne oldu─čunu ve staking'in nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ daha ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde inceleyelim.


Proof of Stake (PoS) Nedir?

Bitcoin'in nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ biliyorsan─▒z muhtemelen┬áProof of Work'e (PoW) de a┼činas─▒n─▒zd─▒r. PoW, i┼člemlerin bloklar halinde bir araya getirilmesini m├╝mk├╝n k─▒lan mekanizmad─▒r. Daha sonra bu bloklar birbirlerine ba─članarak┬áblockchaini meydana getirir. Daha da detayda ise┬ámadenciler karma┼č─▒k bir matematik bulmacas─▒n─▒ ├ž├Âzmek i├žin rekabet eder ve bulmacay─▒ ilk ├ž├Âzen blockchaine bir sonraki┬áblo─ču ekleme hakk─▒n─▒ elde der.

Proof of Work, merkeziyetsiz ┼čekilde┬ámutabakata ula┼čmada ├žok g├╝├žl├╝ bir mekanizma oldu─čunu kan─▒tlam─▒┼čt─▒r. Sorun, ├žok fazla yapay hesaplama gerektirmesidir. Madencilerin ├ž├Âzmek i├žin rekabet etti─či bulmaca, a─č─▒ g├╝vende tutmaktan ba┼čka bir amaca hizmet etmez. Bunun kendi ba┼č─▒na a┼č─▒r─▒ hesaplama yap─▒lmas─▒n─▒ hakl─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ iddia edilebilir. Bu noktada ise akl─▒n─▒za bu kadar y├╝ksek bir hesaplama maliyeti olmadan merkeziyetsiz mutabakat─▒ sa─člaman─▒n ba┼čka bir yolu olamaz m─▒ sorusu gelebilir.

Proof of Stake bu noktada devreye girer. Ana fikir kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n coinlerini (ÔÇťstake'leriniÔÇŁ) kilitlemesi ve protokol├╝n belirli aral─▒klarla rastgele ┼čekilde bir kat─▒l─▒mc─▒y─▒ se├žerek ona bir sonraki blo─ču do─črulama hakk─▒ tan─▒mas─▒d─▒r. Genellikle bir kat─▒l─▒mc─▒n─▒n se├žilme ┼čans─▒ ortaya koydu─ču coinlerle do─čru orant─▒l─▒d─▒r. Ne kadar ├žok coin kilitlenirse, se├žilme ┼čans─▒ da o kadar y├╝kselir.


Staking se├žim s├╝reci


B├Âylece hangi kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n bir blok yarataca─č─▒ Proof of Work'teki gibi┬áhash problemlerini ├ž├Âzme becerisine ba─čl─▒ olmaz. Bunun yerine kat─▒l─▒mc─▒lar─▒n stake ettikleri coinlerin miktar─▒ belirleyici kriter olur.

Baz─▒lar─▒ staking arac─▒l─▒─č─▒yla blok ├╝retmenin blockchainler i├žin daha ├╝st seviye┬á├Âl├žeklenebilirli─či m├╝mk├╝n k─▒ld─▒─č─▒n─▒ iddia eder. Ethereum a─č─▒n─▒n bir b├╝t├╝n olarak┬áETH 2.0 olarak adland─▒r─▒lan bir grup teknik y├╝kseltmeyle┬áPoW'dan┬áPoS'a ge├žecek olmas─▒n─▒n sebeplerinden biri de budur.


Proof of Stake'i kim yaratt─▒?

Proof of Stake'in ilk ├Ârne─či olarak Sunny King ve Scott Nadal'─▒n Peercoin i├žin yazd─▒klar─▒┬á2012 tarihli makale verilebilir. Bu mekanizmay─▒ ÔÇťSatoshi Nakamoto'nun Bitcoin'inden t├╝retilmi┼č bir e┼čler aras─▒ kripto para tasar─▒m─▒ÔÇŁ olarak tan─▒mlarlar.

Peercoin a─č─▒, PoW'un ba┼čl─▒ca kullan─▒m alan─▒n─▒n ilk arz─▒ ├ž─▒karmak oldu─ču bir hibrid PoW/PoS mekanizmas─▒yla kullan─▒ma a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Fakat a─č─▒n uzun vadeli s├╝rd├╝r├╝lebilirli─či i├žin PoW'a gerek duyulmam─▒┼č ve a─č i├žindeki ├Ânemi kademeli olarak azalt─▒lm─▒┼čt─▒r. Asl─▒nda a─č─▒n g├╝venli─činin b├╝y├╝k k─▒sm─▒ i├žin PoS kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.


Delege Edilmi┼č Proof of Stake (DPoS) Nedir?

Bu mekanizman─▒n alternatif bir versiyonu 2014 y─▒l─▒nda Daniel Larimer taraf─▒ndan yarat─▒lm─▒┼č ve┬áDelege Edilmi┼č Proof of Stake (DPoS) olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░lk olarak BitShares blockchaininin bir par├žas─▒ olarak kullan─▒lm─▒┼č fakat k─▒sa s├╝re sonra model di─čer a─člar taraf─▒ndan da benimsenmi┼čtir. Bu a─člar aras─▒nda yine Larimer taraf─▒ndan yarat─▒lan Steem ve EOS yer al─▒r.

DPoS, kullan─▒c─▒lar─▒n coin bakiyelerini oy olarak kullanabilmesine imkan tan─▒r ve oy g├╝c├╝ tutulan coinlerin say─▒s─▒yla do─čru orant─▒l─▒d─▒r. Daha sonra bu oylar bir grup delege se├žmek i├žin kullan─▒l─▒r. Delegeler, kendilerine oy veren kullan─▒c─▒lar─▒n ad─▒na g├╝venli─či ve mutabakata var─▒lmas─▒n─▒ sa─člayarak blockchaini y├Ânetir. Staking ├Âd├╝lleri genellikle bu se├žilmi┼č delegelere da─č─▒t─▒l─▒r. Delegeler ise daha sonra ├Âd├╝llerin bir k─▒sm─▒n─▒ kendilerine oy verenler aras─▒nda bireysel kat─▒l─▒mlar─▒ nispetinde payla┼čt─▒r─▒r.

DPoS modeli daha az say─▒da do─črulay─▒c─▒ node ile mutabakata var─▒lmas─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lar. Dolay─▒s─▒yla a─č─▒n performans─▒n─▒ iyile┼čtirme e─čilimindedir. Di─čer yandan a─č─▒n k├╝├ž├╝k ve belirli bir grup do─črulay─▒c─▒┬ánode'a ba─čl─▒ olmas─▒ merkeziyetsizlik seviyesini d├╝┼č├╝rebilir. Bu do─črulay─▒c─▒ node'lar operasyonlar─▒ ve blockchainin genel anlamda idaresini ├╝stlenir. Mutabakat ve ├Ânemli┬áidari parametrelerin belirlenmesi s├╝recine katk─▒da bulunurlar.┬á

K─▒sacas─▒ DPoS, kullan─▒c─▒lar─▒n a─čdaki kat─▒l─▒mc─▒lar arac─▒l─▒─č─▒yla etkilerini yans─▒tmalar─▒na imkan tan─▒r.


Stake etme s├╝reci nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi┬áProof of Work blockchainleri, yeni┬ábloklar─▒n blockchaine eklenmesi i├žin┬ámadencili─či kullan─▒r. Bunun aksine┬áProof of Stake zincirleri, bloklar─▒ ├╝retmek ve do─črulamak i├žin stake etme s├╝recini kullan─▒r. Stake etmek do─črulay─▒c─▒lar─▒n coinlerini kilitlemesini b├Âylece protokol taraf─▒ndan belirli aral─▒klarla rastgele ┼čekilde blok do─črulamak i├žin se├žilebilmesini i├žerir. Genellikle daha y├╝ksek tutarlar─▒ stake eden kullan─▒c─▒lar─▒n bir sonraki blok do─črulay─▒c─▒s─▒ olarak se├žilme ┼čans─▒ daha y├╝ksek olur.

B├Âylece bloklar─▒n yarat─▒lmas─▒ i├žin┬áASIC'ler gibi ├Âzel madencilik donan─▒mlar─▒na ihtiya├ž kalmaz. ASIC madencili─či donan─▒ma y├Ânelik ├Ânemli miktarda yat─▒r─▒m gerektirirken staking, kripto paran─▒n kendisiyle do─črudan yat─▒r─▒m gerektirir. Yani PoS do─črulay─▒c─▒lar─▒, bir sonraki blok i├žin hesaplama g├╝c├╝yle rekabet etmek yerine stake ettikleri coinlerin say─▒s─▒na g├Âre se├žilir. Do─črulay─▒c─▒lar─▒ a─č─▒ g├╝vende tutmaya te┼čvik eden ise ÔÇťstakeÔÇŁ yani ortaya koyduklar─▒ coinlerdir. Bunu yapmay─▒ ba┼čaramazlarsa stake'leri risk alt─▒na girer.

Her Proof of Stake blockchaini kendine has bir staking para birimine sahip olsa da baz─▒ a─člar ├Âd├╝llerin ikinci bir tokenla ├Âdendi─či ikili-token sistemini kullan─▒r.

Uygulama baz─▒nda staking yaln─▒zca, fonlar─▒ uygun bir┬ác├╝zdanda tutmak anlam─▒na gelir. B├Âylece neredeyse herkes staking ├Âd├╝lleri kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ├že┼čitli a─č fonksiyonlar─▒ ger├žekle┼čtirebilir. Buna birazdan bahsedece─čimiz, bir┬ástaking havuzuna fon eklemek de dahildir.


Staking ├Âd├╝lleri nas─▒l hesaplan─▒r?

Bunun k─▒sa bir cevab─▒ yoktur. Her blockchain a─č─▒ staking ├Âd├╝llerini hesaplamak i├žin farkl─▒ bir yol kullanabilir.

Baz─▒lar─▒ blok ba┼č─▒na belirlenir ve farkl─▒ bir├žok fakt├Âr├╝ dikkate al─▒r. Bu fakt├Ârler aras─▒nda ┼čunlar yer alabilir:

  • Do─črulay─▒c─▒n─▒n ka├ž coin stake etti─či┬á

  • Do─črulay─▒c─▒n─▒n ne kadar s├╝redir aktif olarak staking yapt─▒─č─▒

  • A─čda toplamda ka├ž coinin stake edildi─či┬á

  • Enflasyon oran─▒

  • Di─čer fakt├Ârler

Baz─▒ di─čer a─člarda staking ├Âd├╝lleri sabit bir y├╝zde olarak belirlenir. Bu ├Âd├╝ller do─črulay─▒c─▒lara┬áenflasyonu telafi etmek i├žin da─č─▒t─▒l─▒r. Enflasyon, kullan─▒c─▒lar─▒ coinleri tutmak yerine harcamaya y├Ânlendirir ve bu da coinlerin kripto para olarak kullan─▒m─▒n─▒ art─▒r─▒r. Fakat bu modelde do─črulay─▒c─▒lar ne kadar staking ├Âd├╝l├╝ alabileceklerini ├Ânceden hesaplayabilir.

Baz─▒ ki┼čiler olas─▒l─▒─ča dayal─▒ bir┬áblok ├Âd├╝l├╝ yap─▒s─▒ yerine tahmin edilebilir bir ├Âd├╝l tutar─▒ yap─▒s─▒n─▒ tercih edebilir. Ve bu bilgi herkese a├ž─▒k oldu─čundan daha fazla kat─▒l─▒mc─▒y─▒ staking yapmaya te┼čvik edebilir.┬á


Staking havuzu nedir?

Staking havuzu coin tutan bir grubun, blok do─črulama ve ├Âd├╝l alma ┼čanslar─▒n─▒ art─▒rmak i├žin kaynaklar─▒n─▒ birle┼čtirmesidir. Staking g├╝├žlerini birle┼čtirir ve havuza yapt─▒klar─▒ katk─▒ nispetinde ├Âd├╝lleri payla┼č─▒rlar.

Bir staking havuzu kurmak ve y├Ânetmek genellikle ├žok zaman ve uzmanl─▒k gerektirir. Staking havuzlar─▒, giri┼č bariyerinin (teknik ya da finansal) nispeten y├╝ksek oldu─ču a─člarda daha etkili olma e─čilimindedir. Dolay─▒s─▒yla havuz sa─člay─▒c─▒lar─▒n bir ├žo─ču, kat─▒l─▒mc─▒lara da─č─▒t─▒lan staking ├Âd├╝lleri ├╝zerinden bir ├╝cret talep eder.

Bunun d─▒┼č─▒nda havuzlar, bireysel staking yapan ki┼čilere ekstra esneklik sa─člayabilir. Genellikle stake'in sabit bir s├╝re boyunca kilitlenmesi gerekir ve fonlar─▒n ├žekilebilece─či ya da┬ákilidinin a├ž─▒laca─č─▒ s├╝re protokol taraf─▒ndan belirlenir. Dahas─▒, zarar verme niyetli davran─▒┼člar─▒ engellemek i├žin neredeyse her zaman y├╝ksek tutarl─▒ bir minimum bakiye zorunlu k─▒l─▒n─▒r.

Staking havuzlar─▒n─▒n ├žo─čunda minimum bakiye tutar─▒ daha d├╝┼č├╝kt├╝r ve ├žekim s├╝relerine ekleme yap─▒lmaz. Bu nedenle daha yeni kullan─▒c─▒lar i├žin bireysel staking yapmak yerine bir staking havuzuna kat─▒lmak daha ideal olabilir.


So─čuk staking nedir?

So─čuk staking┬áinternete ba─čl─▒ olmayan bir┬ác├╝zdan ├╝zerinden staking yapma s├╝recine verilen add─▒r. Bunu yapmak i├žin┬ádonan─▒m c├╝zdanlar─▒ kullan─▒labilir ama tamamen izole bir yaz─▒l─▒m c├╝zdan─▒ ile de so─čuk staking yap─▒labilir.

So─čuk staking'i destekleyen a─člar kullan─▒c─▒lar─▒n fonlar─▒n─▒ ├ževrimd─▒┼č─▒ ┼čekilde g├╝vende tutarken bir yandan da staking'den faydalanmas─▒na imkan tan─▒r. Fakat coinlerini so─čuk depolama yapt─▒klar─▒ yerden d─▒┼čar─▒ ta┼č─▒yan kullan─▒c─▒lar staking ├Âd├╝llerini almaya devam edemez.

So─čuk staking, a─č─▒ desteklerken bir yandan da fonlar─▒n─▒ maksimum g├╝venlikle korumak isteyen y├╝ksek tutarl─▒ bakiyelere sahip ki┼čiler i├žin ├Âzellikle kullan─▒┼čl─▒d─▒r.



Kripto para d├╝nyas─▒na girmek mi istiyorsunuz? Binance ├╝zerinden Bitcoin alabilirsiniz!



Binance ├╝zerinde staking nas─▒l yap─▒l─▒r?

Binance ├╝zerinde coinleri tutman─▒n bu coinleri bir staking havuzuna eklemek oldu─čunu d├╝┼č├╝nebilirsiniz. Fakat ekstra ├╝cret ├Âdemeniz gerekmez ve coinleri Binance'te tutman─▒n sundu─ču di─čer t├╝m avantajlardan da faydalanabilirsiniz!

Yapman─▒z gereken tek ┼čey PoS coinleri Binance'te tutman─▒zd─▒r ve geri kalan t├╝m teknik gereklilikler sizin yerinize halledilir. Staking ├Âd├╝lleri genellikle her ay─▒n ba┼č─▒nda da─č─▒t─▒l─▒r.┬á

Belirli bir coin i├žin da─č─▒t─▒lm─▒┼č ├Âd├╝lleri, her projenin staking sayfas─▒ndaki Ge├žmi┼č Getiriler sekmesinden kontrol edebilirsiniz.


Son d├╝┼č├╝nceler

Proof of Stake ve stake etmek, blockchainlerin┬ámutabakat─▒na ve┬áy├Ânetimine kat─▒l─▒mda bulunmak isteyen herkes i├žin yeni alanlar a├žar. Dahas─▒ staking,┬ápasif gelir elde etmek i├žin coinleri yaln─▒zca tutman─▒n yeterli oldu─ču ├žok basit bir yoldur. Stake etmenin gitgide daha kolay hale gelmesiyle blockchain ekosistemine y├Ânelik giri┼č bariyeri d├╝┼čmektedir.

Fakat stake etmenin de┬áriskler i├žerebilece─či unutulmamal─▒d─▒r. Fonlar─▒ bir ak─▒ll─▒ kontratta kilitlemek yaz─▒l─▒m a├ž─▒klar─▒na y├Ânelik riskler ta┼č─▒r. Bu nedenle her zaman i├žin┬áKendi Ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒z─▒ Yapman─▒z ve┬áTrust Wallet gibi y├╝ksek kalitede c├╝zdanlar kullanman─▒z gereklidir.┬á

Hangi coinlerin staking i├žin desteklendi─čini g├Ârmek i├žin┬ástaking sayfam─▒z─▒ kontrol edebilir ve hemen ├Âd├╝ller kazanmaya ba┼člayabilirsiniz!