Yatırım Getirisi (ROI) Nasıl Hesaplanır?
İçindekiler
Giriş
Yatırım Getirisi (ROI) nedir?
Yatırım Getirisi (ROI) nasıl hesaplanır?
ROI'nin sınırlamaları
Son düşünceler
Yatırım Getirisi (ROI) Nasıl Hesaplanır?
Ana sayfaMakaleler
Yatırım Getirisi (ROI) Nasıl Hesaplanır?

Yatırım Getirisi (ROI) Nasıl Hesaplanır?

Başlangıç Seviyesi
Published Oct 26, 2020Updated Nov 25, 2021
5m

Kısa Özet

ROI, bir yatırımın performansını ölçmenin bir yoludur. Tahmin edebileceğiniz gibi, farklı yatırımların karlılığını kıyaslamak için de oldukça başarılıdır. Daha yüksek yatırım getirisine sahip bir yatırım, düşük (ya da negatif) yatırım getirisine sahip bir yatırımdan daha iyidir. Kendi portföyünüzün yatırım getirisini nasıl ölçebileceğinizi öğrenmek ister misiniz? Makalemizi okumaya devam edin.


Giriş

İster günlük ya da dalgalı alım satım ister uzun vadeli yatırımlar yapıyor olun performansınızı her zaman ölçmeniz gerekir. Aksi takdirde, başarılı olup olmadığınızı öğrenmeniz mümkün olmaz. Alım satım yapmanın en büyük avantajlarından biri objektif ölçütler kullanarak performansınızı detaylı bir şekilde ölçebilmenizdir. Bu da duygusal ya da bilişsel yanlılıklarınızı bir kenara bırakmanıza büyük oranda yardımcı olur. 

Ölçüm yapmak nasıl bir fayda sunar? İnsan zihni, dünyayı anlama çabasıyla etrafındaki her şeyi bir hikayeye oturtma eğilimindedir. Fakat sayılardan kaçamazsınız. Negatif getiriler elde ediyorsanız, stratejinizde değiştirmeniz gereken bir şeyler olduğu çok açıktır. Benzer şekilde, performansınızın iyi olduğunu düşünüyorsanız fakat sayılar bunu yansıtmıyorsa, muhtemelen yanlılıklarınızın kurbanı olmuşsunuzdur.

Daha önceki makalelerimizde risk yönetimipozisyon büyüklüğü ve stop loss kullanımından bahsetmiştir. Peki, yatırımınızın performansını nasıl ölçebilirsiniz? Ve birden fazla yatırımın performansını nasıl kıyaslayabilirsiniz? Bu noktada, yatırım getirisini hesaplamak faydalı olabilir. Bu makalede, yatırım getirisinin (ROI) nasıl hesaplandığından bahsedeceğiz.


Yatırım Getirisi (ROI) nedir?

Yatırım getirisi (ROI) kullanılarak bir yatırımın karlılığı ölçülebilir. Ayrıca farklı yatırımların performansını da ROI ile kıyaslamak mümkündür.

Getirileri hesaplamanın birden fazla yolu vardır ve önümüzdeki bölümde bunların birkaçından bahsedeceğiz. Fakat şimdilik, yatırım getirisinin başlangıçtaki yatırıma kıyasla kazanç ve kayıpları ölçtüğünü anlamak yeterlidir. Diğer bir deyişle yatırım getirisi, bir yatırımın karlılığını yaklaşık olarak ortaya koyar. Başlangıçtaki yatırıma kıyasla pozitif bir ROI kar, negatif bir ROI ise kayıp anlamına gelir.

ROI hesaplaması yalnızca alım satım ve yatırıma değil, herhangi bir türde ticari faaliyete ya da satın alım işlemine de uygulanabilir. Bir restoran satın almak ya da açmak istiyorsanız, önce sayılarla biraz haşır neşir olmanız gerekir. Finansal açıdan bu restoranı açmak mantıklı mıdır? Muhtemel tüm harcama ve kazançlarınız üzerinden tahmini bir ROI hesaplamanız, daha iyi ticari kararlar almanıza yardımcı olabilir. Ticari faaliyet en nihayetinde kar getirecekmiş gibi gözüküyorsa (yani pozitif bir ROI'ye sahipse), bu işe girişmek mantıklı olabilir.

ROI, gerçekleşmiş işlemlerin sonuçlarını değerlendirmeye de yardımcı olabilir. 200.000 dolara eski, klasik bir araba aldığınızı varsayalım. Bu arabayı iki yıl süreyle kullandınız ve araba için 50.000 dolarlık harcama yaptınız. Daha sonra, arabanın piyasadaki değeri yükseldi ve artık arabayı 300.000 dolara satabilirsiniz. Arabanın iki yıl boyunca keyfini sürmenin yanında yatırımınızdan önemli ölçüde getiri de elde ettiniz. Peki elde ettiğiniz bu getirinin tam olarak miktarı nedir? Şimdi bunu hesaplayalım.


Yatırım Getirisi (ROI) nasıl hesaplanır?

ROI formülü oldukça basittir. Bir yatırımın güncel değerinden başlangıçtaki yatırım maliyetini çıkarmanız gerekir. Daha sonra bu sayıyı, başlangıç maliyetine bölersiniz.

ROI = (güncel değer - başlangıç maliyeti) / başlangıç maliyeti

Bu durumda klasik arabanızı satarak ne kadar kar elde edersiniz?

ROI = (300.000 - 200.000) / 200.000 = 0,5 

ROI'niz 0,5'tir. Bunu 100'le çarparsanız, getiri oranınızı (ROR) bulursunuz.

0,5 x 100 = 50

Bu da başlangıçtaki yatırımınızdan %50 kazanç elde ettiğiniz anlamına gelir. Fakat, bütün resme ulaşmak için arabaya ne kadar harcama yaptığınızı da dikkate almanız gereklidir. O zaman, bu masrafı arabanın güncel değerinden çıkaralım:

300.000 - 50.000 = 250.000

Artık, harcamaları da dikkate alarak ROI'yi hesaplayabilirsiniz:

ROI = (250.000 - 200.000) / 200.000 = 0,25

ROI'niz 0,25'tir (ya da %25). Yatırımınızın maliyetini (200.000 USD) ROI (0,25) ile çarparsanız, net karınıza (50.000 USD) ulaşabilirsiniz.

200.000 x 0,25 = 50.000



ROI'nin sınırlamaları

ROI, kolay anlaşılırdır ve karlılık için evrensel bir ölçüt sunar. Peki, bu ölçütün sınırlamaları var mıdır? Elbette vardır.

ROI'nin en büyük sınırlamalarından biri zaman aralığını dikkate almamasıdır. Bu neden önemlidir? Çünkü zaman, yatırımlar için önemli bir öğedir. Dikkate alınması gereken başka unsurlar da olabilir (likidite ve güvenlik gibi), fakat yatırımın bir yılda 0,5 ROI getirmesi, beş yılda 0,5 ROI getirmesinden daha iyidir. Bazı kişiler bu nedenle, yatırımdan bir yıl içinde bekleyebileceğiniz getiri (kar) anlamına gelen yıllık ROI'yi kullanmayı tercih eder.

Yine de ROI, yatırımın diğer yönlerini dikkate almaz. Daha yüksek bir ROI, daha iyi bir yatırım anlamına gelmek zorunda değildir. Yatırımınızı satın almak isteyen kimse yoksa ve bu yatırım uzun süre elinizde kalırsa ya da yatırım yaptığınız varlığın likiditesi düşükse ne olur?

Dikkate alınması gereken bir diğer etmen ise risktir. Bir yatırım ileriye yönelik çok yüksek bir ROI'ye sahip olabilir, fakat bunun için hangi riskleri almanız gerekir? Yatırımın sıfıra dönmesi ya da fonlarınızın erişilemez hale gelmesi ihtimali yüksekse, bu durumda ROI pek de önemli değildir. Neden? Çünkü bu varlığı uzun süre tutmak çok risklidir. Tabi ki potansiyel ödül de yüksek olabilir, ama başlangıçtaki yatırımınızın tamamını kaybetmeyi muhtemelen hiç istemezsiniz.

Yalnızca ROI'yi dikkate almak, yatırımın ne kadar güvenli olduğu hakkında bilgi vermeyecektir. Bu nedenle, diğer ölçütleri de dikkate almanız gerekir. Her bir alım satım ya da yatırım için risk/ödül oranını hesaplayarak başlayabilirsiniz. Bu sayede, işlemlerinizin kalitesi hakkında daha iyi fikir elde edebilirsiniz. Buna ek olarak, hisse senedi analistlerinden bazıları potansiyel yatırımları değerlendirirken diğer etmenleri de dikkate alabilir. Bu etmenler arasında nakit akışı, faiz oranları, sermaye gelir vergisi, sermaye getirisi (ROE) ve benzerleri yer alır.


Son düşünceler

Yatırım getirisinin (ROI) ne olduğundan ve alım satım yapanların ROI'yi kullanarak bilgiye daha fazla dayalı yatırım kararlarını nasıl alabileceğinden bahsettik. Yatırım getirisi formülü; herhangi bir portföy, yatırım ya da şirketin performansını takip etmenin temel parçalarından biridir.

Daha önce de bahsettiğimiz gibi ROI, her şeyi kapsayan bir ölçüt değildir, fakat kullanışlı olabilir. Fırsat maliyetini, risk/ödül oranını ve farklı yatırım fırsatları arasında tercih yapmanızı etkileyebilecek diğer etmenleri de dikkate almanız gerekir. Fakat başlangıç noktası olarak ROI, potansiyel bir yatırımı değerlendirmek için iyi bir gösterge olabilir.

Risk ve getiri hesaplaması hakkında başka sorularınız varsa, sorularınızın topluluğumuz tarafından yanıtlandığı soru-cevap platformumuz Academy'ye Sor'a göz atabilirsiniz.