DeFi 2.0 Nedir ve Neden ├ľnemlidir?
Ana sayfa
Makaleler
DeFi 2.0 Nedir ve Neden ├ľnemlidir?

DeFi 2.0 Nedir ve Neden ├ľnemlidir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Dec 13, 2021G├╝ncellenme: Sep 1, 2022
9m

K─▒sa ├ľzet

DeFi 2.0, DeFi 1.0'─▒n sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzmek i├žin geli┼čtirilen projelerden olu┼čan bir ak─▒md─▒r. DeFi, finans─▒ b├╝y├╝k kitlelerin eri┼čimine sunmay─▒ ama├žlar, fakat ├Âl├žeklenebilirlik, g├╝venlik, merkezilik, likidite ve bilgiye eri┼čim konular─▒nda s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čam─▒┼čt─▒r. DeFi 2.0 bu sorunlar─▒n ├╝stesinden gelmeyi ve daha kullan─▒c─▒ dostu bir deneyim sunmay─▒ ama├žlar. E─čer ba┼čar─▒l─▒ olabilirse DeFi 2.0, kripto kullan─▒c─▒lar─▒n─▒ bu platformlar─▒ kullanmaktan al─▒koyan riskleri ve komplikasyonlar─▒ azaltabilir.

G├╝n├╝m├╝zde faaliyet halinde olan ├že┼čitli DeFi 2.0 kullan─▒m alanlar─▒n─▒ halihaz─▒rda g├Ârmemiz m├╝mk├╝nd├╝r. Baz─▒ platformlar, LP tokenlerinizi kullanman─▒za ve bu tokenlerle yield farming yapman─▒za imkan tan─▒r. Bu mekanizma, havuz ├Âd├╝llerini kazanmaya devam ederken bir yandan da daha fazla de─čer elde edebilmenize olanak sunar.

Di─čer kullan─▒m alanlar─▒ aras─▒nda ise ihlal edilen ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelere ve ge├žici kayba (IL) kar┼č─▒ sigortalama yer al─▒r.

DeFi 2.0'da y├╝kseli┼čte olan bir trend ise DAO y├Âneti┼čimi ve merkeziyetsizle┼čmedir. Fakat devletler ve d├╝zenleyici kurumlar, en nihayetinde projelerin nas─▒l y├Ânetilece─čine etki edebilir. Sunulan hizmetlerde de─či┼čiklik yap─▒lmas─▒ gerekebilece─činden, yat─▒r─▒m yaparken bunu dikkate alman─▒z ├Ânemlidir.


Giri┼č

DeFi'nin (Merkeziyetsiz Finans) 2020'de y├╝kseli┼če ge├žmesinden beri neredeyse iki sene ge├žti. O zamandan bu yana, UniSwap gibi son derece ba┼čar─▒l─▒ DeFi projeleri g├Ârd├╝k, al─▒m sat─▒m ve finansta merkeziyetsizle┼čme ya┼čand─▒ ve kripto d├╝nyas─▒nda kazan├ž elde etmenin yeni yollar─▒ kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kt─▒. Fakat Bitcoin'de (BTC) deneyimlediklerimize benzer ┼čekilde b├Âylesi yeni bir alanda da hala ├ž├Âz├╝lmesi gereken sorunlar mevcut. Bu sorunlara yan─▒t olarak ise yeni nesil DeFi merkeziyetsiz uygulamalar─▒n─▒ (DApp) tan─▒mlayan DeFi 2.0 terimi pop├╝ler hale geldi.

Aral─▒k 2021 itibar─▒yla DeFi 2.0 tam anlam─▒yla faaliyete ge├žmi┼č de─čil, fakat daha ┼čimdiden ilk ad─▒mlar─▒ g├Ârmemiz m├╝mk├╝n. DeFi 2.0'dan neler bekleyebilece─činizi ve DeFi ekosistemindeki ba┼čl─▒ca problemleri ├ž├Âzmek i├žin neden DeFi 2.0'─▒n gerekli oldu─čunu makalemizden ├Â─črenebilirsiniz.


DeFi 2.0 nedir?

DeFi 2.0, orijinal DeFi'de g├Âr├╝len sorunlar─▒ ├ž├Âzmeyi ve bu ak─▒m─▒ bir ad─▒m daha ileri ta┼č─▒may─▒ ama├žlayan bir harekettir. DeFi, kripto c├╝zdan─▒na sahip herkese merkeziyetsiz finansal hizmetler sunma konusunda devrim yapm─▒┼č olsa da baz─▒ zay─▒f y├Ânlere de sahiptir. Kripto, Bitcoin'i geli┼čtiren Ethereum (ETH) gibi ikinci nesil blockchainlerle bu s├╝rece zaten a┼činad─▒r. DeFi 2.0'─▒n devletlerin uygulamaya koymak istedi─či KYC ve AML gibi yeni uyumluluk d├╝zenlemelerine de uymas─▒ gerekecektir.
Bir ├Ârnek ├╝zerinden ilerleyelim. Likidite Havuzlar─▒ (LP), likidite sa─člay─▒c─▒lar─▒n token ├žiftlerini stake ederek i┼člem ├╝cretlerinden gelir elde etmesine imkan tan─▒mas─▒yla DeFi d├╝nyas─▒nda b├╝y├╝k ba┼čar─▒ g├Âstermi┼čtir. Fakat tokenlerin oran─▒ de─či┼čirse, likidite sa─člay─▒c─▒lar para kaybetme (ge├žici kay─▒p) riskiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒r. Bir DeFi 2.0 protokol├╝, d├╝┼č├╝k bir ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda bu kayba kar┼č─▒ sigorta sunabilir. Bu ├ž├Âz├╝m, LP'lere yat─▒r─▒m yapma konusunda daha fazla te┼čvik sunarak kullan─▒c─▒lara, staking yapanlara ve genel anlamda DeFi d├╝nyas─▒na fayda sa─člayabilir.


DeFi'nin s─▒n─▒rlamalar─▒ nelerdir?

DeFi 2.0'─▒n kullan─▒m alanlar─▒ndan daha ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde bahsetmeden ├Ânce ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ sorunlara de─činelim. Bu sorunlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ blockchain teknolojisinin ve kripto paralar─▒n genel anlamda kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ s─▒k─▒nt─▒lard─▒r:

1.┬á├ľl├žeklenebilirlik: Y├╝ksek trafi─če ve gas ├╝cretlerine sahip blockchainlerin ├╝zerindeki DeFi protokollerinin sundu─ču hizmetler genellikle yava┼č ve pahal─▒d─▒r. Basit g├Ârevlerin ger├žekle┼čmesi uzun bir zaman alabilir ve s├╝re├ž maliyet bak─▒m─▒ndan verimsiz hale gelir.
2. Oracle'lar ve ├╝├ž├╝nc├╝ parti bilgi: D─▒┼čar─▒dan bilgiye ihtiya├ž duyan finansal ├╝r├╝nler daha kaliteli oracle'lara (├╝├ž├╝nc├╝ taraf veri kaynaklar─▒) ihtiya├ž duyar.
3. Merkezile┼čme: DeFi'de ama├ž daha fazla merkeziyetsizlik olmal─▒d─▒r. Fakat bir├žok proje, halen DAO prensiplerini benimsememi┼čtir.
4. G├╝venlik: Bir├žok kullan─▒c─▒, DeFi'nin risklerini y├Ânetememekte ya da anlamamaktad─▒r. Kullan─▒c─▒lar, g├╝venli oldu─čundan tam olarak emin olmad─▒klar─▒ ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelere milyonlarca dolar stake etmektedir. G├╝venlik denetlemeleri yap─▒l─▒yor olsa da g├╝ncellemeler yap─▒ld─▒k├ža bu denetimlerin etkinli─či azalabilir.
5. Likidite: Piyasalar─▒n ve likidite havuzlar─▒n─▒n farkl─▒ blockchainlere ve platformlara da─č─▒lm─▒┼č olmas─▒ likiditeyi b├Âlmektedir. Likidite sa─člamak, fonlar─▒n ve toplam de─čerlerinin kilitlenmesine de neden olur. Likidite havuzlar─▒nda stake edilen tokenleri ba┼čka bir yerde kullanmak genellikle m├╝mk├╝n de─čildir, bu da sermaye verimsizli─čine yol a├žar.


DeFi 2.0 neden ├Ânemlidir?

Deneyimli kripto kullan─▒c─▒lar─▒ ve kriptolar─▒n─▒ uzun vadeli tutanlar i├žin bile DeFi g├Âz korkutucu ve anla┼č─▒lmas─▒ zor olabilir. Fakat amac─▒ giri┼č bariyerini d├╝┼č├╝rmek ve kripto sahipleri i├žin yeni kazan├ž f─▒rsatlar─▒ yaratmakt─▒r.

DeFi 2.0, riski art─▒rmadan finans─▒ demokratikle┼čtirebilece─či i├žin ├Ânemlidir. Ayn─▒ zamanda DeFi 2.0, bir ├Ânceki b├Âl├╝mde bahsetti─čimiz sorunlar─▒ ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čarak daha iyi bir kullan─▒c─▒ deneyimi sunmaya da ├žal─▒┼č─▒r. Bunu ba┼čarabilir ve daha iyi te┼čvikler sunabilirse, sonu├žta herkes kazan├žl─▒ ├ž─▒kabilir.


DeFi 2.0 kullan─▒m alanlar─▒

DeFi 2.0 kullan─▒m alanlar─▒n─▒ g├Ârmek i├žin beklememize gerek yoktur. Ethereum, Binance Smart Chain, Solana ve ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerle uyumlu di─čer blockchainler de dahil olmak ├╝zere farkl─▒ bir├žok a─č ├╝zerinde yeni DeFi hizmetleri sunan projeler halihaz─▒rda mevcuttur. Burada, bu kullan─▒m alanlar─▒n─▒n en yayg─▒nlar─▒ndan baz─▒lar─▒n─▒ inceleyece─čiz:

Stake edilmi┼č fonlar─▒n de─čerini a├ž─▒─ča ├ž─▒karma

Daha ├Ânce bir likidite havuzunda bir token ├žiftini stake ettiyseniz, bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda LP tokenlerden alm─▒┼čs─▒n─▒zd─▒r. DeFi 1.0'da LP tokenlerini bir yield farm'da stake ederek getirinizi art─▒rabilirsiniz. DeFi 2.0'dan ├Ânce de─čer elde etme a├ž─▒s─▒ndan yap─▒labilecekler bununla s─▒n─▒rl─▒yd─▒. Likidite sa─člayan kasalarda milyonlarca dolar kilitlidir, fakat asl─▒nda sermaye verimlili─čini daha da art─▒rmak m├╝mk├╝nd├╝r.
DeFi 2.0 bunu bir ad─▒m daha ileriye ta┼č─▒r ve bu yield farm LP tokenlerini teminat olarak kullan─▒r. Bu teminat, MakerDAO'dakine (DAI) benzer bir s├╝re├žle token ├ž─▒karmak i├žin kullan─▒labilir. Mekanizman─▒n tam olarak ne olaca─č─▒ projeye g├Âre farkl─▒l─▒k g├Âsterebilir, fakat ana fikir LP tokenlerinizin getiri sa─člamaya devam ederken bir yandan da kilitli kalmayarak yeni f─▒rsatlar i├žin kullan─▒labilmesidir.

Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme sigortas─▒

Deneyimli bir geli┼čtirici de─čilseniz ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri detayl─▒ bir ┼čekilde incelemek olduk├ža zordur. Bu bilgi olmadan da bir projeyi ancak k─▒smen de─čerlendirebilirsiniz. Bu da DeFi projelerine yat─▒r─▒m yaparken b├╝y├╝k miktarda risk yarat─▒r. DeFi 2.0 ile belirli ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerde DeFi sigortas─▒ almak m├╝mk├╝nd├╝r.

Yield farming yapt─▒─č─▒n─▒z─▒ ve LP tokenleri ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmesinde stake etti─činizi hayal edin. Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme ihlal edilirse, yat─▒rd─▒─č─▒n─▒z t├╝m fonlar─▒ kaybedebilirsiniz. Bir sigorta projesi, yield farm'a yat─▒rd─▒─č─▒n─▒z fonlar i├žin belirli bir ├╝cret kar┼č─▒l─▒─č─▒nda size garanti sunabilir. Fakat bunun belirli bir ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme i├žin olaca─č─▒ unutulmamal─▒d─▒r. Likidite havuzu s├Âzle┼čmesi ihlal edilirse bir ├Âdeme alman─▒z genellikle m├╝mk├╝n olmayacakt─▒r. Di─čer yandan, yield farm s├Âzle┼čmesi ihlal edilirse fakat sigortan─▒z varsa b├╝y├╝k ihtimalle ├Âdeme alabilirsiniz.

Ge├žici kay─▒p sigortas─▒

Bir likidite havuzuna yat─▒r─▒m yaparsan─▒z ve likidite madencili─čine ba┼člarsan─▒z, kilitledi─činiz iki tokenin fiyat oran─▒ndaki herhangi bir de─či┼čiklik finansal kayba neden olabilir. Bu s├╝rece ge├žici kay─▒p ad─▒ verilir, fakat yeni DeFi 2.0 protokolleri bu riski ortadan kald─▒racak yeni y├Ântemler ├╝zerine ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

├ľrne─čin, token ├žifti eklemenizi gerektirmeyen tek tarafl─▒ bir LP'ye bir token ekledi─činizi varsayal─▒m. Daha sonra protokol, ├žiftin di─čer taraf─▒ olarak kendi yerel tokenini ekler. Daha sonra, ├žiftte yap─▒lan takas i┼člemleri i├žin al─▒nan ├╝cretlerden hem size hem de protokole ├Âdeme yap─▒l─▒r.

Zamanla protokol, yat─▒rd─▒─č─▒n─▒z fonlar─▒ ge├žici kayb─▒n etkilerine kar┼č─▒ korumak i├žin kazand─▒─č─▒ ├╝cretlerden bir sigorta fonu olu┼čturur. Birikmi┼č ├╝cretler kay─▒plara kar┼č─▒lamaya yetmezse protokol yeni tokenler ├ž─▒karabilir. Biriken token miktar─▒ bor├žtan fazlaysa da bu tokenler daha sonras─▒ i├žin saklanabilir ya da arz─▒ azaltmak i├žin yak─▒labilir.


DeFi 2.0'─▒n kontrol├╝ kimdedir?

T├╝m bu ├Âzellikler ve kullan─▒m alanlar─▒yla DeFi 2.0'─▒n kontrol├╝n├╝n kimde oldu─čunu merak ediyor olabilirsiniz. Blockchain teknolojisi her zaman i├žin merkeziyetsizlik e─čilimindedir. DeFi de farkl─▒ de─čildir. DeFi 1.0'─▒n ilk projelerinden biri olan MakerDAO (DAI) bu ak─▒m i├žin bir standart belirlemi┼čtir. Art─▒k gitgide daha fazla proje, toplulu─čuna s├Âz hakk─▒ tan─▒maktad─▒r.┬á

Platform tokenlerinin bir├žo─ču, token sahiplerine oy kullanma hakk─▒ sunan y├Âneti┼čim tokenleri olarak da hizmet eder. DeFi 2.0'─▒n daha fazla merkeziyetsizlik getirmesini beklemek mant─▒kl─▒d─▒r. Fakat yasal uyumlulu─čun ve d├╝zenlemelerin rol├╝ de DeFi i├žin gitgide daha ├Ânemli bir hale gelmektedir.


DeFi 2.0'─▒n riskleri nedir ve bu riskler nas─▒l ├Ânlenebilir?

DeFi 2.0'─▒n riskleri de DeFi 1.0 ile ayn─▒d─▒r. Bu risklerden en ├Ânemli olanlar─▒ ve kendinizi g├╝vene almak i├žin yapabilecekleriniz ┼čunlard─▒r:

1. Etkile┼čim kurdu─čunuz ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerin arka kap─▒lar─▒ ve zay─▒fl─▒klar─▒ olabilir ya da s├Âzle┼čmeler hacklenebilir. Denetimler de hi├žbir zaman projenin g├╝venli─čini garanti alt─▒na almaz. Proje hakk─▒nda m├╝mk├╝n oldu─čunca ├žok ara┼čt─▒rma yap─▒n ve yat─▒r─▒m yapman─▒n her zaman i├žin risk te┼čkil etti─čini unutmay─▒n.
2. Yasal d├╝zenlemeler yat─▒r─▒mlar─▒n─▒z─▒ etkileyebilir. D├╝nya genelinde devletler ve yasal d├╝zenleyiciler, DeFi ekosistemini de dikkate almaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. D├╝zenlemeler ve yasalar, kriptoya g├╝venlik ve istikrar getirebilse de baz─▒ projeler, yeni kurallar yarat─▒ld─▒k├ža hizmetlerinde de─či┼čiklik yapmak zorunda kalabilir.
3. Ge├žici kay─▒p. Likidite madencili─či yapmak isteyen herkes i├žin ge├žici kay─▒p sigortas─▒yla bile b├╝y├╝k bir risk s├Âz konusudur. Riski en aza indirmek hi├žbir zaman i├žin m├╝mk├╝n de─čildir.
4. Fonlar─▒n─▒za eri┼čmekte zorluk ya┼čayabilirsiniz. Bir DeFi projesinin web sitesi kullan─▒c─▒ aray├╝z├╝nden staking yap─▒yorsan─▒z, ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeye blockchain gezgini ├╝zerinden de ula┼čman─▒z iyi bir fikir olabilir. Aksi takdirde, web sitesi hizmet d─▒┼č─▒ kal─▒rsa fonlar─▒n─▒z─▒ ├žekemeyebilirsiniz. Fakat ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeyle do─črudan etkile┼čim kurabilmeniz i├žin biraz teknik uzmanl─▒─ča ihtiyac─▒n─▒z olacakt─▒r.


Son S├Âz

DeFi d├╝nyas─▒nda ba┼čar─▒l─▒ bir├žok proje olsa da DeFi 2.0'─▒n t├╝m potansiyelini hen├╝z g├Ârmedik. Konu, halen ├žo─ču kullan─▒c─▒ i├žin kar─▒┼č─▒kt─▒r ve hi├ž kimse tam olarak anlayamad─▒─č─▒ finansal ├╝r├╝nleri kullanmamal─▒d─▒r. ├ľzellikle de yeni kullan─▒c─▒lar i├žin s├╝re├žleri basitle┼čtirmek ad─▒na halen at─▒lmas─▒ gereken ad─▒mlar vard─▒r. Riski azaltmaya ve daha fazla getiri elde etmeye y├Ânelik sunulan yeni yollar─▒n ba┼čar─▒s─▒n─▒ g├Ârm├╝┼č olsak da DeFi 2.0'─▒n vaatlerini yerine getirip getiremeyece─čini g├Ârmek i├žin biraz daha beklememiz gereklidir.


Sorumluluk Reddi Beyan─▒: Bu makale, yaln─▒zca e─čitim ama├žl─▒d─▒r. Binance'in bahsi ge├žen projelerle bir ili┼čkisi yoktur ve projelere ili┼čkin deste─či bulunmamaktad─▒r. Binance taraf─▒ndan sunulan bilgiler bir yat─▒r─▒m ya da al─▒m sat─▒m ├Ânerisi veya tavsiyesi olarak g├Âr├╝lmemelidir. Binance, yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z i├žin sorumluluk kabul etmez. L├╝tfen finansal risk almadan ├Ânce profesyonel dan─▒┼čmanl─▒k al─▒n─▒z.