Blockchain Kullan─▒m Alanlar─▒: Kamu ─░daresi
Ana sayfa
Makaleler
Blockchain Kullan─▒m Alanlar─▒: Kamu ─░daresi

Blockchain Kullan─▒m Alanlar─▒: Kamu ─░daresi

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jun 24, 2019G├╝ncellenme: Aug 7, 2023
6m
Blockchain teknolojisi ilk olarak BitcoinÔÇÖin mimarisi olarak ├žal─▒┼čmak ├╝zere tasarlanm─▒┼č olsa da, ┼ču anda bir├žok farkl─▒ alanda bu teknolojiden faydalan─▒l─▒yor. Bu alanlardan biri de kamu idaresi ve da─č─▒t─▒lm─▒┼č sistemler kamu sekt├Âr├╝n├╝ b├╝y├╝k oranda de─či┼čtirme potansiyeline sahip.


H├╝k├╝metler neden blockchain kullanmay─▒ d├╝┼č├╝nmeli?

Blockchain, kamu idaresi anlam─▒nda bir├žok potansiyel avantaja sahip olsa da, h├╝k├╝met kurumlar─▒n─▒n bu teknolojiden faydalanmay─▒ tercih etmesi i├žin birka├ž ba┼čl─▒ca neden var. Bunlar─▒n aras─▒nda, merkeziyetsizli─čin artmas─▒, veri b├╝t├╝nl├╝─č├╝ ve ┼čeffafl─▒─ča ek olarak verimlili─čin artmas─▒ ve operasyonel masraflar─▒n azalmas─▒ bulunuyor.┬á


Merkeziyetsizlik ve veri b├╝t├╝nl├╝─č├╝

Blockchain in┼ča etmenin bir├žok farkl─▒ yolu olsa da da─č─▒t─▒lm─▒┼č sistemler olarak hepsi belli bir dereceye kadar merkeziyetsizlik bar─▒nd─▒r─▒r. Bunun sebebi, blockchain a─č─▒n─▒n t├╝m veriyi do─črulayan ve onaylayan ├žok say─▒da bilgisayar┬ánodeÔÇÖu taraf─▒ndan idare edilmesidir. En temelde bu nodeÔÇÖlar─▒n mutabakata varmas─▒ ve veri taban─▒n─▒n durumu ├╝zerine fikir birli─či olu┼čturarak ger├že─čin tek bir versiyonunu korumas─▒ gerekir.┬á

Bu ┼čekilde, blockchain sistemleri b├╝y├╝k oranda de─či┼čmez olabilir ve ├žal─▒┼čma ├žer├ževeleri bilgiyi yaln─▒zca yetkili partiler i├žin eri┼čilebilir ve baz─▒ durumlarda de─či┼čtirilebilir k─▒lmay─▒ garantileyecek ┼čekilde d├╝zenlenebilir. Uygulamada, farkl─▒ y├Ânetim birimleri do─črulay─▒c─▒ olarak ├žal─▒┼čabilir ve birimlerin her biri verinin da─č─▒t─▒lmas─▒ ve do─črulanmas─▒ s├╝recine katk─▒da bulunabilir. Bu sayede verilerle oynanmas─▒ ve sahtekarl─▒k riskleri b├╝y├╝k oranda azal─▒r.┬á

Di─čer senaryolarda, sivil toplum kurulu┼člar─▒, ├╝niversiteler ve vatanda┼člar do─črulay─▒c─▒ nodeÔÇÖlar olarak s├╝rece dahil edilebilir ve daha da y├╝ksek seviyede merkeziyetsizlik elde edilebilir. Dahas─▒ bu tip do─črulama mekanizmalar─▒, veri giri┼či hatas─▒ gibi di─čer yayg─▒n hatalar─▒n ├Ân├╝ne ge├žebilir (├Ârn. Temel baz─▒ bilgileri eksik veri bloklar─▒ da─č─▒t─▒lm─▒┼č node a─č─▒ taraf─▒ndan reddedilebilir)

Bunun d─▒┼č─▒nda blockchain, g├╝n├╝n birinde se├žim s├╝re├žlerinde de ├Ânemli bir rol oynayabilir. Adil ve a├ž─▒k se├žimler demokrasinin yap─▒ ta┼člar─▒n─▒ olu┼čturur ve blockchainin y├╝ksek seviyede de─či┼čmez olmas─▒ oylar ├╝zerinde de─či┼čiklik yap─▒lmamas─▒n─▒ garantilemek i├žin ├žok iyi bir ├ž├Âz├╝m sunabilir. Se├žim sand─▒klar─▒ndaki oylar i├žin ekstra g├╝venlik sa─člaman─▒n yan─▒ s─▒ra, blockchain g├╝venli ├ževrimi├ži oy verme s├╝recini hayata ge├žirme potansiyeline de sahiptir. 2018 Amerika Birle┼čik Devletleri ara d├Ânem se├žimlerinde, West Virginia eyaleti b├Âylesi bir sistemin ger├žek hayat uygulamas─▒n─▒n pilot ├Ârne─či olmu┼čtur.


┼×effafl─▒k

Blockchain veritabanlar─▒, herhangi birinin bilgiyi de─či┼čtirmesi ya da gizlemesini zorla┼čt─▒racak ┼čekilde h├╝k├╝met kay─▒tlar─▒n─▒n saklanmas─▒nda ve korunmas─▒nda kullan─▒labilir. Mevcut modelde, ├žo─ču h├╝k├╝met verisi otoriteler taraf─▒ndan do─črudan kontrol edilen merkezi veritabanlar─▒nda saklan─▒r. Ve bu veritabanlar─▒n─▒n baz─▒lar─▒ sadece birka├ž ki┼činin elinde oldu─ču i├žin manip├╝lasyon olduk├ža kolay hale gelir. Bu durumlar i├žin blockchain, verinin do─črulanmas─▒ ve korunmas─▒ s├╝recini ├žok say─▒da partiye da─č─▒tarak g├╝c├╝ etkili ┼čekilde merkeziyetsiz hale getirece─činden uygun olabilir.┬á

Bu nedenle blockchainler, h├╝k├╝met kurumlar─▒ ve siviller aras─▒ndaki g├╝vene ihtiyac─▒ azaltan (ya da ortadan kald─▒ran) ┼čeffaf veritabanlar─▒ olarak kullan─▒labilir. ├ľrne─čin, baz─▒ Avrupa otoriteleri m├╝lkiyet anla┼čmazl─▒klar─▒n─▒ ortadan kald─▒rmak i├žin blockchain temelli giri┼člerin potansiyelini de─čerlendirmektedir. B├Âylesi bir model, hem h├╝k├╝met kurumlar─▒ hem de vatanda┼člar taraf─▒ndan eri┼čilebilen ve do─črulanabilen, ayr─▒ca her bir partinin resmi belge ve taleplerin bir kopyas─▒n─▒ kendinde g├╝venle tutabilece─či da─č─▒t─▒lm─▒┼č bir sisteme dayanabilir.

Ayr─▒ca merkeziyetsiz blockchainler, g├╝venlik g├╝├žleri yetkililerinin ve takip birimlerinin, yolsuzluklar─▒ ve g├╝├ž suistimallerini ortaya ├ž─▒karmak i├žin ihtiya├ž duyabilece─či kay─▒tlara kal─▒c─▒ olarak eri┼čebilmesini sa─člayabilir. Blockchain sistemleri, veri payla┼č─▒m─▒nda ve finansal i┼člemlerde arac─▒lara olan ihtiyac─▒ azaltarak ya da ortadan kald─▒rarak, h├╝k├╝met yetkililerinin fonlar─▒ farkl─▒ ┼čeffaf olmayan birimler ├╝zerinden ge├žirerek sahterkarl─▒klar─▒n─▒n kan─▒tlar─▒n─▒ karartmalar─▒n─▒ ├žok daha zor hale getirebilir.┬á


Artan verimlilik

Blockchaini idari alanda kullanman─▒n bir di─čer sebebi de bu teknolojinin ulusal kurumlar─▒n i┼č verimlili─čini en ├╝st seviyeye ├ž─▒kararak operasyonel masraflar─▒ d├╝┼č├╝rmesidir. H├╝k├╝metler vergiden gelen fonlara dayand─▒─č─▒ i├žin, b├╝t├želerini ak─▒lc─▒ ┼čekilde kullanmalar─▒ ├Ânemlidir. Blockchain sistemleri ve ak─▒ll─▒ kontratlar, g├Ârevleri ve i┼č ak─▒┼člar─▒n─▒ otomatize etmek i├žin kullan─▒labilir ve b├Âylece b├╝rokratik s├╝re├žler i├žin harcanan zaman ve para b├╝y├╝k oranda azalt─▒labilir.┬á

Y├Ânetimsel harcamalar─▒n azalt─▒lmas─▒ b├╝y├╝k oranda uygulamaya y├Ânelik olsa da, vatanda┼člar─▒n g├╝venini ve tatminini de artt─▒rabilir. Daha y├╝ksek verimlilik ve daha d├╝┼č├╝k masraflar, y├Ânetim birimlerine y├Ânelik daha y├╝ksek memnuniyeti de beraberinde getirecektir. Ve operasyonel masraflar─▒n azalt─▒lmas─▒yla, h├╝k├╝metler e─čitim, g├╝venlik ve kamu sa─čl─▒─č─▒ gibi ba┼čka alanlara daha ├žok yat─▒r─▒m yapabilir.┬á

Vergilerin toplanmas─▒ da, blockchain teknolojisinin uygulanabilece─či bir di─čer idari aland─▒r. Blockchain temelli kay─▒t defterleri, daha ├Ânceden belirlenmi┼č ko┼čullar─▒ takip ederek fonlar─▒ partiler aras─▒nda kolayca hareket ettirebilir. Bu uygulama, verginin toplanmas─▒, da─č─▒t─▒lmas─▒ ve vergi yasalar─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ile ilgili y├Ânetimsel masraflar─▒ potansiyel olarak b├╝y├╝k ├žapta azaltabilir. ├ľrne─čin vergi toplama birimleri, gizli blockchainlerde kay─▒tlar─▒n saklanmas─▒ ve gelirlerin i┼členmesiyle, vergi ├Âdeyen vatanda┼člar─▒ sahtecilik ve kimlik h─▒rs─▒zl─▒─č─▒ndan korumak i├žin daha y├╝ksek g├╝venlik sunabilir.┬á


Dezavantajlar ve S─▒n─▒rlamalar

Blockchainin, veri b├╝t├╝nl├╝─č├╝, ┼čeffafl─▒k ve verimlilik i├žin kullan─▒labilece─či ├žok a├ž─▒k olsa da, bu teknolojinin kamu sekt├Âr├╝nde kullan─▒lmas─▒na y├Ânelik belli s─▒n─▒rlamalar da mevcuttur.┬á

─░lgin├ž bir ┼čekilde, blockchainin avantajlar─▒n─▒n bir├žo─čunun alt─▒nda yatan de─či┼čmezlik ├Âzelli─či baz─▒ durumlarda dezavantaj sa─člayabilir. Veri de─či┼čmezli─či, kay─▒tlar─▒n do─črulanmadan ├Ânce hatas─▒z ┼čekilde girilmesini ├žok ├Ânemli hale getirir. Yani, toplanan ilk verinin do─črulu─čunu garantilemek i├žin at─▒lmas─▒ gereken ad─▒mlar vard─▒r.┬á

Baz─▒ blockchain uygulamalar─▒ verilerin de─či┼čtirilmesine izin verecek ┼čekilde daha esnek tasarlanabilse de, bunu yapmak do─črulay─▒c─▒ nodelar─▒n ├žo─čunlu─čunun onay─▒n─▒ (mutabakat─▒n─▒) gerektirir ve bu da sistemin merkeziyetsizli─činin sorgulanmas─▒na neden olarak en nihayetinde anla┼čmazl─▒klar─▒ beraberinde getirir. Yine de b├Âylesi bir sorun, y├╝ksek seviye merkeziyetsizlik gerektirmeyen ├Âzel blockchainlerle h─▒zla ├ž├Âz├╝lebilir.┬á

Blockchaine eklenen kay─▒tlar─▒n, bu blockchaine eri┼čimi olan herkese kal─▒c─▒ olarak a├ž─▒k halde kalmas─▒ nedeniyle gizlili─če y├Ânelik s─▒k─▒nt─▒lar da ayr─▒ca bir etmendir. Bu durum, adli kay─▒tlar gibi gizlenmesi gereken belgelere y├Ânelik prosed├╝rlerle ├želi┼čebilir. Dijital adli kay─▒tlar─▒n gizli kalmas─▒ hakk─▒n─▒ tan─▒yan ├╝lkelerde, bu de─či┼čtirilmez kay─▒tlar yasalarla ya da adli gerekliliklerle ├želi┼čebilir. Bu sorunlara y├Ânelik potansiyel ├ž├Âz├╝mlerin aras─▒nda┬áyakma fonksiyonlar─▒n─▒n, ve┬ázk-SNARKlar ve di─čer┬ás─▒f─▒r-bilgi ispatlar─▒ gibi kriptografik tekniklerin kullan─▒m─▒ olabilir.┬á

Son olarak, h├╝k├╝metlerin kendileri bu teknolojinin ├Ân├╝ndeki engel olabilir. Baz─▒ durumlarda, yetkililer blockchainin de─čerini anlayamad─▒klar─▒ i├žin, potansiyel faydalar─▒ g├Âz ard─▒ edebilirler. Daha u├ž ├Ârneklerde, yolsuzlu─čun yayg─▒n oldu─ču ve k├Âkle┼čmi┼č uygulamalar─▒n bulundu─ču h├╝k├╝metler, kendi y├Âneticilerinin ├ž─▒karlar─▒n─▒ korumak i├žin blockchain kullan─▒m─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒kabilirler. ┬á


Son Fikirler

Bu potansiyel dezavantajlara ra─čmen, blockchain sistemlerinin idari alanda ├že┼čitli ┼čekillerde kullan─▒lmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. ┼×effafl─▒─č─▒n artt─▒r─▒lmas─▒ndan vergi toplanma s├╝re├žlerinin kolayla┼čt─▒r─▒lmas─▒na kadar da─č─▒t─▒lm─▒┼č a─člar h├╝k├╝metlerin daha verimli ┼čekilde ├žal─▒┼čmalar─▒na yard─▒mc─▒ olabilir ve onlar─▒ vatanda┼člar─▒n─▒n g├Âz├╝nde daha g├╝venilir konuma getirebilir. Uygulamalar─▒n bir k─▒sm─▒ hala varsay─▒ma dayal─▒ olsa da, bu teknoloji baz─▒ ├╝lkelerde test edilmektedir.┬á

Dijitalle┼čtirilmi┼č sistemlerin, 2000ÔÇÖlerin ba┼č─▒ndan yani blockchain yarat─▒lmadan y─▒llar ├Ânceden beri y├Ânetim alan─▒nda kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ belirtmek ├Ânemlidir. 2002 y─▒l─▒nda dijital kimlik program─▒n─▒ ba┼člatan ve 2005ÔÇÖte se├žimleri internet ├╝zerinden yapan ilk ├╝lke olan Estonya bunun ├Ânemli bir ├Ârne─čidir. 2014ÔÇÖte, Estonya h├╝k├╝meti dijital verilerin idaresi ve g├╝venli─či i├žin blockchain teknolojisinin kullan─▒m─▒n─▒ i├žeren┬áe-Oturum program─▒n─▒ ba┼člatm─▒┼čt─▒r. ┬á
G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.