Yeni Ba┼člayanlar ─░├žin Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Rehberi
Ana sayfa
Makaleler
Yeni Ba┼člayanlar ─░├žin Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Rehberi

Yeni Ba┼člayanlar ─░├žin Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Rehberi

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Dec 16, 2019G├╝ncellenme: May 22, 2024
11m

─░├žerik


Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir?

Merkeziyetsiz Finans (ya da k─▒saca DeFi),┬áblockchain a─člar─▒ ├╝zerine in┼ča edilmi┼č bir finansal uygulamalar ekosistemini ifade eder.┬á
Daha detayda Merkeziyetsiz Finans kavram─▒, herkesin kullan─▒m─▒na a├ž─▒k olan ve merkezi bir otorite olmadan faaliyet g├Âsteren a├ž─▒k kaynakl─▒, izne dayal─▒ olmayan ve ┼čeffaf bir finansal hizmet ekosistemi yaratmay─▒ ama├žlayan ak─▒m─▒ tan─▒mlayabilir. Kullan─▒c─▒lar varl─▒klar─▒n─▒n t├╝m kontrol├╝n├╝ kendi ellerinde tutar ve ekosistemle┬áe┼čler aras─▒ (P2P),┬ámerkeziyetsiz uygulamalar (dapp'ler) arac─▒l─▒─č─▒yla etkile┼čim kurar.
DeFi'─▒n as─▒l faydas─▒ finansal hizmetlere kolay eri┼čimdir, ├Âzellikle de mevcut finansal sisteme eri┼čimi olmayan ki┼čiler i├žin. DeFi'─▒n bir di─čer potansiyel avantaj─▒ da ├╝zerine in┼ča edildi─či mod├╝ler altyap─▒d─▒r. Blockchain ├╝zerindeki birlikte ├žal─▒┼čabilir DeFi uygulamalar tamamen yeni finansal piyasalar, ├╝r├╝nler ve hizmetler yaratma potansiyeline sahiptir.┬á

Bu makalede DeFi'─▒n genel bir ├Âzetini sunacak, potansiyel uygulamalar─▒ndan, vaatlerinden ve s─▒n─▒rlamalar─▒ndan bahsedece─čiz.


DeFi'─▒n ba┼čl─▒ca avantajlar─▒ nelerdir?

Geleneksel finans, bankalar gibi kurumlar─▒n arac─▒lar olarak ├žal─▒┼čmas─▒na ve mahkemelerin de hakemlik etmesine dayan─▒r.┬á

DeFi uygulamalar─▒ herhangi bir arac─▒ya ya da hakeme ihtiya├ž duymaz. Olas─▒ her t├╝rl├╝ anla┼čmazl─▒─č─▒n nas─▒l ├ž├Âz├╝lece─čini kod belirler ve kullan─▒c─▒lar fonlar─▒n─▒n kontrol├╝n├╝ her zaman kendi ellerinde tutar. Bu da, b├Âylesi hizmetlerin sunulmas─▒na ve kullan─▒lmas─▒na y├Ânelik masraflar─▒ azalt─▒r ve daha az s─▒k─▒nt─▒n─▒n ya┼čanaca─č─▒ bir finansal sistemi m├╝mk├╝n k─▒lar.

Bu yeni finansal hizmetler blockchainlerin ├╝zerine in┼ča edildi─či i├žin tek hata noktalar─▒ ortadan kalkar. Veri blockchain ├╝zerine kaydedildi─či ve binlerce┬ánode aras─▒nda da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒ i├žin de sans├╝r uygulamalar─▒ ve hizmetlerin kapat─▒lmas─▒ ├žok karma┼č─▒k bir s├╝re├ž haline gelir.┬á

DeFi uygulamalar─▒ i├žin ├žer├ževeler ├Ânceden olu┼čturulabilece─či i├žin bu ├žer├ževelerden birini uygulamaya almak ├žok daha az kar─▒┼č─▒k ve ├žok daha g├╝venli hale gelir.

B├Âylesi a├ž─▒k bir ekosistemin bir di─čer ├Ânemli avantaj─▒ da ba┼čka yoldan herhangi bir finansal hizmete ula┼čamayan ki┼čiler i├žin eri┼čim kolayl─▒─č─▒ sunmas─▒d─▒r. Geleneksel finansal sistemler arac─▒lar─▒n kar etmesi ├╝zerine dayand─▒─č─▒ i├žin bu arac─▒lar genellikle d├╝┼č├╝k gelirli topluluklar─▒n oldu─ču b├Âlgelerde hizmet vermez. Fakat DeFi ile masraflar b├╝y├╝k oranda azal─▒r ve d├╝┼č├╝k gelirli bireyler daha geni┼č ├žapta finansal hizmetlerden faydalanabilir.


DeFi'─▒n potansiyel kullan─▒m alanlar─▒ nelerdir?

Bor├ž Alma ve Bor├ž Verme

A├ž─▒k bor├ž verme protokolleri, DeFi ekosisteminin par├žas─▒ olan uygulamalar─▒n en pop├╝ler t├╝rlerinden biridir. A├ž─▒k, merkeziyetsiz bor├ž alma ve verme, geleneksel kredi sistemi kar┼č─▒s─▒nda pek ├žok avantaja sahiptir. Bu avantajlar─▒n aras─▒nda an─▒nda i┼člem sonland─▒rma, dijital varl─▒klar─▒ teminatland─▒rabilme, kredi kontrol├╝n├╝n olmamas─▒ ve gelecekte potansiyel standardizasyon yer al─▒r.┬á

Bu bor├ž verme hizmetleri a├ž─▒k blockchainlerin ├╝zerine in┼ča edildi─či i├žin gerekli g├╝ven ihtiyac─▒n─▒ en aza indirir ve kriptografik do─črulama y├Ântemlerinin sundu─ču g├╝venceden faydalan─▒r. Blockchain ├╝zerindeki bor├ž verme pazar yerleri kar┼č─▒ taraf riskini azaltarak bor├ž alma ve verme s├╝re├žlerini daha ucuz, h─▒zl─▒ ve daha fazla ki┼či i├žin kullan─▒labilir hale getirir.

Parasal bankac─▒l─▒k hizmetleri

DeFi uygulamalar─▒, tan─▒mlar─▒ gere─či finansal uygulamalar olduklar─▒ i├žin parasal bankac─▒l─▒k hizmetleri de DeFi i├žin a┼čikar kullan─▒m alanlar─▒d─▒r. Bunlar aras─▒nda┬ásabit coinlerin ├ž─▒kar─▒lmas─▒, mortgage ve sigorta yer alabilir.

Blockchain sekt├Âr├╝ olgunla┼čt─▒k├ža sabit coinlerin yarat─▒lmas─▒na y├Ânelik ilgi de artar. Sabit coin, genellikle ger├žek hayattan varl─▒klara de─čer sabitlemesi yap─▒lm─▒┼č fakat kolayl─▒kla dijital olarak transfer edilebilen bir kripto varl─▒k t├╝r├╝d├╝r. Kripto para fiyatlar─▒ kimi zaman h─▒zla de─či┼čim g├Âsterdi─činden g├╝nl├╝k kullan─▒m i├žin merkezi bir otorite taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lmam─▒┼č ve takip edilmeyen dijital para birimleri olarak merkeziyetsiz sabit coinler tercih edilebilir.

Mortgage kredisi alma s├╝reci b├╝y├╝k oranda, dahil olmas─▒ gereken arac─▒lar─▒n say─▒s─▒n─▒n fazlal─▒─č─▒ nedeniyle pahal─▒ ve zaman al─▒c─▒d─▒r. Ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n kullan─▒m─▒yla arac─▒lar ve yasal i┼člem masraflar─▒ b├╝y├╝k oranda d├╝┼čer.

Blockchain ├╝zerinde sigortalama arac─▒lara ihtiyac─▒ ortadan kald─▒r─▒r ve riskin bir├žok kat─▒l─▒mc─▒ aras─▒nda payla┼čt─▒r─▒lmas─▒na imkan tan─▒r. Bu da e┼čit kalitede hizmet kar┼č─▒l─▒─č─▒ daha d├╝┼č├╝k primler anlam─▒na gelir.┬á

Blockchain ve bankac─▒l─▒k hakk─▒nda daha fazla bilgi edinmek isterseniz┬áBlockchain Teknolojisi Bankac─▒l─▒k Sekt├Âr├╝n├╝ Nas─▒l Etkileyecek? makalemizi okuman─▒z─▒ ├Âneririz.

Merkeziyetsiz Pazar Yerleri

Bu uygulama kategorisinin de─čerlendirilmesi, finansal inovasyona en ├žok alan tan─▒yan DeFi b├Âl├╝m├╝ oldu─ču i├žin zorlay─▒c─▒ olabilir.┬á

Muhtemelen DeFi uygulamalar─▒n─▒n en ├Ânemlilerinden biri┬ámerkeziyetsiz borsalard─▒r (DEX'ler). Bu platformlar, kullan─▒c─▒lar─▒n fonlar─▒n─▒ emanet edecekleri g├╝venilir arac─▒lar (borsa) olmadan dijital varl─▒klar─▒ al─▒p satabilmesine imkan tan─▒r. Al─▒m sat─▒mlar ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n yard─▒m─▒yla do─črudan kullan─▒c─▒ c├╝zdanlar─▒ aras─▒nda yap─▒l─▒r.┬á

├çok daha az bak─▒m i┼či gerektirdi─činden merkeziyetsiz borsalar tipik olarak merkezi borsalara k─▒yasla daha d├╝┼č├╝k i┼člem ├╝cretlerine sahiptir.┬á

Blockchain teknolojisi pek ├žok farkl─▒ geleneksel finansal arac─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ve bu ara├žlar─▒n m├╝lkiyetine izin verilebilmesi i├žin kullan─▒labilir. Bu uygulamalar merkeziyetsiz ┼čekilde ├žal─▒┼čarak emanet├žilere olan ihtiyac─▒ ve tek hata noktalar─▒n─▒ ortadan kald─▒rabilir.

├ľrne─čin menkul de─čer token─▒ ├ž─▒karma platformlar─▒, token ├ž─▒karan ki┼čilerin blockchain ├╝zerinde ki┼čiselle┼čtirilebilir parametrelere sahip tokenla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č menkul de─čerler ├ž─▒karabilmeleri i├žin ara├žlar─▒ ve kaynaklar─▒ sa─člayabilir. ┬á

Di─čer projeler aras─▒nda t├╝revlerin yarat─▒lmas─▒, sentetik varl─▒klar, merkeziyetsiz tahmin piyasalar─▒ ve di─čer bir├žok ┼čey yer alabilir.


Ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n DeFi'daki rol├╝ nedir?

Merkeziyetsiz Finans─▒n mevcut ve potansiyel ├žo─ču uygulamas─▒┬áak─▒ll─▒ kontratlar─▒n kullan─▒m─▒n─▒ dahil eder. Standart bir kontrat, dahil olan taraflar─▒n aras─▒ndaki ili┼čkiyi belirlemek i├žin yasal bir terminoloji kullan─▒rken ak─▒ll─▒ kontrat bunun i├žin bilgisayar kodlar─▒n─▒ kullan─▒r.

Ak─▒ll─▒ kontratlar─▒n ko┼čullar─▒ bilgisayar kodu olarak yaz─▒ld─▒─č─▒ i├žin bu kontrat t├╝rlerinin ko┼čullar─▒ da bilgisayar kodu arac─▒l─▒─č─▒yla tatbik etmek gibi kendine has bir becerisi vard─▒r. Bu sayede ┼ču anda manuel s├╝pervizyon gerektiren ├žok say─▒da i┼č s├╝reci g├╝venilir ┼čekilde uygulamaya konabilir ve otomatik hale getirilebilir.

Ak─▒ll─▒ kontratlar─▒ kullanmak daha y├╝ksek h─▒z ve kolayl─▒k sunman─▒n yan─▒ s─▒ra her iki parti i├žin de riskleri azalt─▒r. Di─čer yandan ak─▒ll─▒ kontratlar yeni t├╝rde riskler ortaya ├ž─▒kar─▒r. Bilgisayar kodunun hatalar ve a├ž─▒kl─▒klar i├žerebilmesi ak─▒ll─▒ kontratlarda kilitlenen de─čerlerin ve gizli bilgilerin risk alt─▒nda olmas─▒ anlam─▒na gelir.


DeFi'─▒n kar┼č─▒s─▒ndaki zorluklar nelerdir?

  • Zay─▒f performans: Blockchainler do─čalar─▒ gere─či merkezi birimlerden daha yava┼čt─▒r bu da ├╝zerlerine in┼ča edilmi┼č uygulamalara yans─▒r. DeFi uygulamalar─▒n─▒n geli┼čtiricileri bu s─▒n─▒rlamalar─▒ dikkate almal─▒ ve ├╝r├╝nlerini buna uygun ┼čekilde optimize etmelidir.
  • Y├╝ksek kullan─▒c─▒ hatas─▒ riski: DeFi uygulamalar─▒ sorumluluklar─▒ arac─▒lardan kullan─▒c─▒lara transfer eder. Bu da bir├žok ki┼či i├žin negatif bir ├Âzellik olabilir. ├ťr├╝nler de─či┼čtirilemez blockchainlerin ├╝zerine yap─▒land─▒r─▒ld─▒─č─▒ i├žin kullan─▒c─▒ hatas─▒ riskini en aza indiren ├╝r├╝nler tasarlamak ├Âzellikle zorlay─▒c─▒d─▒r.
  • K├Ât├╝ kullan─▒c─▒ deneyimi: ┼×u anda DeFi uygulamalar─▒n─▒ kullanmak, kullan─▒c─▒n─▒n ekstra ├žaba harcamas─▒n─▒ gerektirir. DeFi uygulamalar─▒n─▒n k├╝resel finansal sistemlerin temel ├Â─čeleri haline gelebilmek i├žin kullan─▒c─▒lar─▒ geleneksel sistemlerden bu sistemlere ge├žmeye te┼čvik edecek maddi faydalar sunmas─▒ gerekir.
  • Da─č─▒n─▒k ekosistem: Belirli bir ihtiyaca y├Ânelik uygulamay─▒ bulmak zorlay─▒c─▒ olabilir ve kullan─▒c─▒lar─▒n en iyi se├žimleri yapabilme becerisine sahip olmas─▒ gerekir. Zorluk yaln─▒zca uygulamay─▒ yaratmak de─čil ayn─▒ zamanda bu uygulaman─▒n daha geni┼č ├žapl─▒ DeFi ekosistemine nas─▒l uyum sa─člayaca─č─▒n─▒ ke┼čfetmektir.


DeFi ve A├ž─▒k Bankac─▒l─▒k aras─▒ndaki fark nedir?

A├ž─▒k bankac─▒l─▒k, ├╝├ž├╝nc├╝ parti finansal hizmet sunucular─▒na┬áAPI'lar arac─▒l─▒─č─▒yla finansal verilere g├╝venli eri┼čimin verildi─či bir bankac─▒l─▒k sistemidir. Bu sistem sayesinde bankalar ve banka olmayan finansal kurumlar aras─▒nda hesaplar ve veriler birbirine ba─članabilir. En temelde bu sistem sayesinde geleneksel finansal sistem dahilinde yeni ├╝r├╝n ve hizmet t├╝rleri yarat─▒labilir.┬á

Fakat DeFi mevcut altyap─▒dan ba─č─▒ms─▒z tamamen yeni bir finansal sistem ortaya atar. DeFi kimi zaman a├ž─▒k finans olarak da adland─▒r─▒l─▒r.

├ľrne─čin a├ž─▒k bankac─▒l─▒k, ├že┼čitli bankalardan ve kurumlardan g├╝venle veri ├žekilerek t├╝m geleneksel finansal ara├žlar─▒n tek bir uygulama dahilinde y├Ânetilmesine imkan tan─▒yabilir.┬á

Di─čer yandan Merkeziyetsiz Finans tamamen yeni finansal ara├žlar─▒n idaresini ve bunlarla etkile┼čim kurmak i├žin tamamen yeni yollar─▒n yarat─▒lmas─▒n─▒ sa─člayabilir.


Son fikirler

Merkeziyetsiz Finans, geleneksel finansal ve politik sistemden ba─č─▒ms─▒z finansal hizmetler yaratmaya odaklan─▒r. B├Âylece daha a├ž─▒k bir finansal sistem m├╝mk├╝n olabilir ve d├╝nyan─▒n her yerinde ayr─▒mc─▒l─▒─č─▒n ve sans├╝r├╝n engellenmesi sa─članabilir.

─░lgi ├žekici bir fikir olsa da merkeziyetsizle┼čmek her konuda faydal─▒ de─čildir. Fayda sa─člayacak a├ž─▒k finans ├╝r├╝nleri yaratmak i├žin blockchainin ├Âzelliklerine en uygun kullan─▒m alanlar─▒n─▒ bulabilmek ├žok ├Ânemlidir.

DeFi e─čer ba┼čar─▒l─▒ olursa g├╝c├╝ b├╝y├╝k merkezi organizasyonlardan alarak a├ž─▒k kaynak topluluklar─▒n─▒n ve bireylerin ellerine verebilir. Bunun daha verimli bir finansal sistem yarat─▒p yaratamayaca─č─▒na ancak DeFi geni┼č ├žapta benimsenmeye haz─▒r oldu─čunda karar verilebilir.