Solana (SOL) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Solana (SOL) Nedir?

Solana (SOL) Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: May 27, 2021G├╝ncellenme: Feb 8, 2024
7m

K─▒sa ├ľzet

Solana, k├╝resel bilgileri ─▒┼č─▒k h─▒z─▒nda senkronize etmeyi ama├žlayan entegre ve a├ž─▒k kaynakl─▒ bir blockchain'dir. A─č, blockchain teknolojisinin geni┼č ├žapta benimsenmesini te┼čvik etmek i├žin h─▒zl─▒ i┼člemlere ve y├╝ksek i┼člem oranlar─▒na odaklanm─▒┼čt─▒r. Solana, gecikme s├╝relerini ve i┼člem oranlar─▒n─▒ optimize eder. Bunu, Ge├žmi┼č ─░spat─▒ (PoH) ad─▒ndaki yeni zaman damgas─▒ mekanizmas─▒, blok olu┼čturma protokol├╝ Turbine ve paralel i┼člem i┼čleme gibi ├Âzelliklerle ger├žekle┼čtirmeyi hedefler.

Mart 2020'de ana a─č─▒n kullan─▒ma sunulmas─▒ndan bu yana QUIC, stake a─č─▒rl─▒kl─▒ Hizmet Kalitesi (QoS) ve yerel komisyon piyasalar─▒ da dahil olmak ├╝zere ├že┼čitli a─č y├╝kseltmeleri ile a─č performans─▒n─▒ ve direncini art─▒rm─▒┼čt─▒r.

Solana a─č─▒, Ge├žmi┼č ─░spat─▒ (PoH) ve paralel i┼člemler sayesinde merkeziyetsiz ve izne dayal─▒ olmayan k├╝resel bir blockchain ├╝zerinde merkezi sistemlerin performans─▒n─▒ yakalayabilir. Kullan─▒c─▒lar, a─č─▒n yerel kripto paras─▒ SOL'u kullanarak i┼člem ├╝cretlerini ├Âdeyebilir ve ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerle etkile┼čim kurabilir. Bir di─čer yenilik ise gizli transferler gibi karma┼č─▒k i┼člemlere imkan tan─▒yan ve token program─▒na entegre edilmi┼č bir dizi zengin i┼člevden olu┼čan Token Uzant─▒lar─▒d─▒r.┬á

Giri┼č

├ľl├žeklenebilirlik, blockchain teknolojisinin kar┼č─▒s─▒ndaki en b├╝y├╝k zorluklardan biridir. B├╝y├╝yen a─člar ├žo─ču zaman i┼člem h─▒z─▒ ve onaylanma s├╝releri bak─▒m─▒ndan s─▒n─▒rlamalarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒r. Solana yeni bir mimari ├╝zerine kurulu oldu─ču i├žin g├╝venlik ve merkeziyetsizlikten ├Âd├╝n vermeden bu s─▒n─▒rlamalar─▒ ortadan kald─▒r─▒r.┬á

Solana Labs'ten Anatoly Yakovenko taraf─▒ndan 2017'de kurulan Solana blockchain'i ┼ču anda d├╝nyada en yayg─▒n kullan─▒lan blockchain'lerden biridir. Solana, saniyede on binlerce i┼člemi (TPS) tek bir k├╝resel durum makinesinde verimli bir ┼čekilde i┼člemek i├žin PoH ve paralelle┼čtirme gibi birtak─▒m inovasyonlar kullan─▒r.┬á

Solana Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?

Solana y├╝ksek bir i┼člem oran─▒, h─▒zl─▒ i┼člemler ve d├╝┼č├╝k ├╝cretlere imkan tan─▒mak i├žin bir dizi benzersiz inovasyonu uygulamaya koyan ├╝├ž├╝nc├╝ nesil bir Hisse ─░spat─▒ (PoS) blockchain'idir:┬á

  • Paralelle┼čtirme: Herhangi bir zamanda birden fazla i┼člemi i┼čleme becerisi.

  • Proof of History (PoH): Geleneksel bir zaman damgas─▒na ihtiya├ž olmadan zaman─▒ do─črulamak i├žin bir y├Ântem.

  • Kule Bizans Hata Tolerans─▒ (BFT): Pratik BFT'nin PoH i├žin optimize edilmi┼č bir versiyonu

  • Turbine: A─č─▒ senkronize tutan bir blok olu┼čturma protokol├╝.

  • Gulf Stream: Bellek havuzu olmaks─▒z─▒n i┼člem iletim protokol├╝.

  • Solana Sanal Makinesi: Paralel ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme y├╝r├╝tme motoru.

Bu ├Âzellikler, 400 ms'lik blok s├╝relerine sahip ve on binlerce TPS i┼čleyen y├╝ksek performansl─▒ bir a─č yarat─▒r. K─▒yaslama yapacak olursak, Bitcoin'in blok s├╝resi yakla┼č─▒k 10 dakika, Ethereum'unki ise yakla┼č─▒k 15 saniyedir.

SOL sahipleri, blockchainin PoS mutabakat mekanizmas─▒ kapsam─▒nda tokenlerini stake edebilir. Uyumlu bir kripto c├╝zdan─▒ kullanarak, a─č─▒n i┼člemlerini ger├žekle┼čtiren do─črulay─▒c─▒larla tokenlerinizi stake edebilirsiniz. Daha sonra ba┼čar─▒l─▒ bir do─črulay─▒c─▒, tokenlerini stake etmi┼č ki┼čilerle ├Âd├╝lleri payla┼č─▒r. Bu ├Âd├╝l mekanizmas─▒, do─črulay─▒c─▒lar─▒ ve delegat├Ârleri a─č yarar─▒na hareket etmeye te┼čvik eder.┬á

Ocak 2024 itibar─▒yla, Solana 2.145 do─črulay─▒c─▒ya sahiptir ve Nakamoto katsay─▒s─▒ 31'dir.

Ge├žmi┼č ─░spat─▒

─░┼člemlerin s─▒ras─▒n─▒ takip etmek kripto paralar i├žin son derece ├Ânemlidir. Bitcoin bunu tek bir zaman damgas─▒yla i┼člemleri bloklarda bir araya getirerek yapar. Her bir d├╝─č├╝m, di─čer d├╝─č├╝mlerle mutabakata vararak bu bloklar─▒ do─črulamak zorundad─▒r. Fakat bu s├╝re├ž, d├╝─č├╝mlerin bir bloku a─č ├╝zerinde do─črulamas─▒ i├žin uzun bir bekleme s├╝resi yarat─▒r. Solana, Proof of History (PoH) ad─▒nda farkl─▒ bir yakla┼č─▒m─▒ benimsemi┼čtir.

Solana etkinlik ve i┼člemlerinin t├╝m├╝ SHA256 hash fonksiyonu ile hash edilir. Bu fonksiyon bir girdiyi al─▒r ve tahmin etmesi son derece zor benzersiz bir ├ž─▒kt─▒ yarat─▒r. Solana i┼člemin ├ž─▒kt─▒s─▒n─▒ al─▒r ve bu ├ž─▒kt─▒y─▒ bir sonraki hash i├žin girdi olarak kullan─▒r. B├Âylece, i┼člemlerin s─▒ras─▒ hash edilmi┼č ├ž─▒kt─▒da yerle┼čik hale gelir.

Bu hash etme s├╝reci, hash edilmi┼č i┼člemlerden olu┼čan uzun ve kesintisiz bir zincir yarat─▒r. Bu da bir do─črulay─▒c─▒n─▒n geleneksel zaman damgalar─▒na ihtiya├ž duymadan bir bloka ekleyebilece─či, net ve do─črulanabilir bir ┼čekilde s─▒ralanm─▒┼č i┼člemlere imkan tan─▒r.

Hash etme s├╝recinin tamamlanmas─▒ i├žin de belirli bir s├╝re gerekir, bu da do─črulay─▒c─▒lar─▒n ne kadar zaman ge├žti─čini kolayca do─črulayabilece─či anlam─▒na gelir. ─░┼člemler bir hash zinciri ┼čeklinde s─▒raland─▒─č─▒nda, do─črulay─▒c─▒lar her bir blokta daha az bilgi i┼čler ve iletir. ─░┼člemlerin son durumunun hash edilmi┼č bir versiyonunun kullan─▒lmas─▒ blok onaylanma s├╝resini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de d├╝┼č├╝r├╝r.

PoH bir mutabakat mekanizmas─▒ de─čildir. Bunun yerine i┼člemlerin s─▒ras─▒n─▒ do─črulamak i├žin harcanan zaman─▒ k─▒saltman─▒n bir yoludur. PoS'le birle┼čtirildi─činde, bir blok i├žin bir sonraki do─črulay─▒c─▒y─▒ se├žmek ├žok daha kolayla┼č─▒r. D├╝─č├╝mler, i┼člemlerin s─▒ras─▒n─▒ do─črulamak i├žin daha az zamana ihtiya├ž duyar, b├Âylece a─č yeni bir do─črulay─▒c─▒y─▒ daha h─▒zl─▒ bir ┼čekilde se├žebilir.

D├╝┼č├╝k maliyet

Solana, 0,00025 USD ortalama i┼člem maliyeti ile son derece d├╝┼č├╝k ├╝cretlere sahiptir. Di─čer zincirlerdeki gas ├╝cretleri tek bir sat─▒n alma i┼čleminin maliyetini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de art─▒rabildi─činden, ├╝cretlerin d├╝┼č├╝k olmas─▒ Web3'e giri┼če y├Ânelik en b├╝y├╝k engellerinden baz─▒lar─▒n─▒ ortadan kald─▒rabilir.┬á

Enerji verimlili─či

Solana'n─▒n d├╝─č├╝mleri i┼člemleri do─črulamak i├žin ├žok daha az zamana ve kayna─ča ihtiya├ž duydu─ču ve ─░┼č ─░spat─▒ (PoW) a─člar─▒ gibi madencilik yapmak zorunda olmad─▒─č─▒ i├žin, a─č enerji a├ž─▒s─▒ndan en verimli blockchain'lerden biri haline gelmi┼čtir.

Solana a─č─▒n─▒ g├╝vende tutmaya ve desteklemeye kendini adam─▒┼č k├ór amac─▒ g├╝tmeyen Solana Vakf─▒, Solana'n─▒n enerji konusundaki etkisinin yan─▒ s─▒ra di─čer blockchain projelerine ve ortalama haneye k─▒yasla enerji t├╝ketimi hakk─▒nda d├╝zenli ├╝├ž├╝nc├╝ taraf denetimlerini yay─▒nlar. Aral─▒k 2023'te yay─▒nlanan en son rapor, i┼člem ba┼č─▒na enerji t├╝ketiminde 0,879 bin J'den 0,658 bin J'ye %25'lik bir d├╝┼č├╝┼č oldu─čunu g├Âstermi┼čtir.

SOL Nedir?

SOL, Solana'n─▒n yerel hizmet tokenidir ve deflasyonel modeli kapsam─▒nda a─č taraf─▒ndan yak─▒l─▒r. Kullan─▒c─▒lar transfer yaparken ya da ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelerle etkile┼čim kurarken i┼člem ├╝cretlerini ├Âdemek i├žin SOL'a ihtiya├ž duyar. SOL sahipleri a─č do─črulay─▒c─▒lar─▒ da olabilir. T─▒pk─▒ Ethereum gibi Solana da geli┼čtiricilerin ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler geli┼čtirmesine ve blockchain ├╝zerinde projeler yaratmas─▒na imkan tan─▒r.

SOL, SPL protokol├╝n├╝ kullan─▒r. SPL, Ethereum'un ERC20'sine benzer ┼čekilde Solana blockchain'inin token standard─▒d─▒r. SOL token ba┼čl─▒ca iki kullan─▒m alan─▒na sahiptir:

  1. A─č─▒ ya da ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri kullan─▒rken ortaya ├ž─▒kan i┼člem ├╝cretlerini ├Âdeme.

  2. PoS mutabakat mekanizmas─▒ kapsam─▒nda token stake etme.

Solana ├╝zerinde geli┼čtirme yapan merkeziyetsiz uygulamalar (DApp'ler), SOL ve SPL standard─▒ kullan─▒larak olu┼čturulan di─čer tokenler i├žin yeni kullan─▒m alanlar─▒ yarat─▒r.

Solana Ekosistemi

Solana ekosistemi, 2020'de ana a─č─▒n beta s├╝r├╝m├╝n├╝n kullan─▒ma sunulmas─▒ndan bu yana ├Ânemli ├Âl├ž├╝de b├╝y├╝m├╝┼čt├╝r. Ocak 2024 itibar─▒yla Solana projelerinde 2.500'├╝n ├╝zerinde geli┼čtirici ├žal─▒┼čmakta ve Solana'da bir milyonun ├╝zerinde aktif c├╝zdan bulunmaktad─▒r.┬á

Geleneksel ekonominin devleri de Solana ile entegrasyon yapacaklar─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. Bunlar aras─▒nda Discord (kullan─▒c─▒lar─▒n profillerini ve Solana C├╝zdanlar─▒n─▒ ba─člamas─▒na imkan tan─▒r) ve ASICS (m├╝┼čterilerin s─▒n─▒rl─▒ say─▒da bir ayakkab─▒ tasar─▒m─▒ sat─▒n almas─▒na imkan tan─▒mak i├žin Solana Pay ├Âdeme ge├židini kullan─▒r) yer almaktad─▒r.

Solana'n─▒n h─▒zl─▒ i┼člemleri ve y├╝ksek i┼člem oran─▒, onu ├že┼čitli Web3 kullan─▒m alanlar─▒ i├žin tercih edilen a─č haline getirmi┼čtir. Bu kullan─▒m alanlar─▒ aras─▒nda ┼čunlar yer al─▒r:

  • Merkeziyetsiz Fiziksel Altyap─▒ A─člar─▒ (DePIN): Tokenlerle te┼čvik edilen Merkeziyetsiz haritaland─▒rma protokol├╝ Hivemapper gibi ger├žek d├╝nya a─člar─▒, i┼člemleri son derece y├╝ksek h─▒zlarda i┼čleme becerisi sayesinde m├╝mk├╝n hale gelmi┼čtir.

  • Yeni nesil NFT'ler: Solana ekosisteminde, yeni kullan─▒m alanlar─▒ yaratmak i├žin a─č─▒n ├Âl├žeklenebilirli─činden faydalanan yeni benzersiz token standartlar─▒ ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Bir program─▒ ba┼člatabilen NFT'ler olan Coral'─▒n y├╝r├╝t├╝lebilir NFT'leri (xNFT), tamamen bir c├╝zdan─▒n i├žinde var olan bir a─č ve uygulama y─▒─č─▒n─▒ vadeder. S─▒k─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č NFT'ler (cNFT), verileri zincir ├╝zerinde depolama maliyetini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de d├╝┼č├╝rmek i├žin merkle a─ča├žlar─▒n─▒ kullanarak bir milyon NFT ├ž─▒karma maliyetini milyonlarca dolardan birka├ž y├╝z dolara d├╝┼č├╝r├╝r.

  • ├ľdemeler: Solana Pay protokol├╝, i┼čletmeler i├žin ├Âdemeleri saniyeler i├žinde ger├žekle┼čtirebilen, sorunsuz ├žal─▒┼čan ve izne dayal─▒ olmayan ├Âdeme yap─▒lar─▒ndan olu┼čan bir ekosisteme g├╝├ž verir.┬á

  • Oyunlar ve e─člence: B├╝y├╝k i┼člemlerin minimum gecikme s├╝releriyle ger├žekle┼čtirilmesi oyun, e─člence ve meta evren i┼člevleri i├žin web3 kullan─▒m alanlar─▒ yarat─▒r.

  • DeFi: Solana'n─▒n y├╝ksek i┼člem oran─▒ ve d├╝┼č├╝k ├╝cretleri, otomatik piyasa yap─▒c─▒lar, merkeziyetsiz borsalar ve ├žok daha fazlas─▒n─▒ yaratmaya imkan tan─▒r.

S─▒rada Ne Var?

Solana Vakf─▒ taraf─▒ndan d├╝zenlenen 2023 Breakpoint konferans─▒nda ├Ân├╝m├╝zdeki aylarda ve y─▒llarda izlenecek bir dizi projeden bahsedilmi┼čtir:

  • Firedancer: Jump Crypto, Kas─▒m ay─▒ itibar─▒yla bir test ortam─▒nda 1,2 milyon TPS'yi i┼čleyebilen ikinci bir do─črulay─▒c─▒ istemcisi de dahil olmak ├╝zere yeni bir a├ž─▒k kaynakl─▒ temel Solana yaz─▒l─▒m─▒ geli┼čtirmektedir. Bu yaz─▒l─▒m Solana'n─▒n i┼člem oran─▒n─▒ daha da art─▒racakt─▒r.

  • Token Uzant─▒lar─▒: 2024 y─▒l─▒nda kullan─▒ma sunulan yeni token program─▒, geli┼čtiricilerin gizli transferler ve izinli al─▒c─▒lar─▒ beyaz listeye ekleme gibi ├Âzellikleri yeni kod yazmadan eklemesine olanak tan─▒r.

Son S├Âz

Solana, 2020'de blockchain d├╝nyas─▒na girmesinin ard─▒ndan sa─člam ve s├╝rd├╝r├╝lebilir bir ekosistem olma y├Ân├╝nde olgunla┼čmaya devam ediyor. Solana a─č─▒, hem projeler hem de kullan─▒c─▒lar i├žin pop├╝ler bir se├ženek haline geldi ve daha da b├╝y├╝meye haz─▒r g├Âr├╝n├╝yor.

Ek Okumalar

G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.