Ge├žici Kay─▒p Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Ge├žici Kay─▒p Nedir?

Ge├žici Kay─▒p Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Oct 19, 2020G├╝ncellenme: May 18, 2023
6m

K─▒sa ├ľzet

DeFi d├╝nyas─▒yla biraz olsun ilgileniyorsan─▒z, bu terimden bahsedildi─čini mutlaka duymu┼čsunuzdur. Ge├žici kay─▒p (impermanent loss), tokenlar─▒n─▒z─▒n fiyat─▒n─▒n, sizin bu tokenlar─▒ havuza yat─▒rd─▒─č─▒n─▒z zamana k─▒yasla de─či┼čmesi durumunda ya┼čan─▒r. De─či┼čim ne kadar b├╝y├╝k olursa kay─▒p da o kadar fazla olur.

Bir dakika, o zaman likidite sa─člayarak para kaybedebilir miyim? Ve bu kay─▒p neden ge├žici? Bu durum, otomatik piyasa yap─▒c─▒ adl─▒ ├Âzel bir piyasa t├╝r├╝n├╝n i├žsel tasar─▒m ├Âzelliklerinden kaynaklan─▒r. Bir likidite havuzuna likidite sunmak karl─▒ olabilir, fakat ge├žici kay─▒p kavram─▒n─▒ da akl─▒n─▒zda tutman─▒z gerekir.


Giri┼č

Uniswap, SushiSwap ve PancakeSwap gibi DeFi protokolleri, hacim ve likidite anlam─▒nda b├╝y├╝k bir art─▒┼č ya┼čad─▒. Bu likidite protokolleri, fona sahip herkesin bir piyasa yap─▒c─▒ olmas─▒na ve i┼člem ├╝cretlerinden kazan├ž elde etmesine imkan tan─▒r. Piyasa yap─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒n demokratik hale getirilmesi, kripto d├╝nyas─▒nda bir├žok ekonomik etkinli─čin sorunsuz bir ┼čekilde ger├žekle┼čtirilmesini m├╝mk├╝n k─▒lar.

Peki, bu platformlara likidite sunmak istiyorsan─▒z neleri bilmeniz gerekir? Bu makalede, en ├Ânemli kavramlardan biri olan ge├žici kay─▒ptan bahsedece─čiz.


Ge├žici kay─▒p nedir?

Ge├žici kay─▒p, bir likidite havuzuna likidite sunman─▒z ve yat─▒r─▒lan varl─▒klar─▒n fiyat─▒n─▒n, sizin bunlar─▒ yat─▒rd─▒─č─▒n─▒z zamana k─▒yasla de─či┼čmesi durumunda ya┼čan─▒r. De─či┼čim ne kadar b├╝y├╝k olursa, ge├žici kayb─▒n─▒z da o kadar y├╝ksek olur. Bu durumda kay─▒p, yat─▒rma zaman─▒na k─▒yasla ├žekim zaman─▒nda dolar baz─▒nda de─čerin d├╝┼čmesi anlam─▒na gelir.

Nispeten dar bir fiyat aral─▒─č─▒nda kalan varl─▒klar─▒ i├žeren havuzlar, ge├žici kayba daha az maruz kal─▒r. ├ľrne─čin sabit coinler ve bir coinin farkl─▒ wrapped versiyonlar─▒ daha dar bir fiyat aral─▒─č─▒nda kalacakt─▒r. Bu durumda, likidite sa─člay─▒c─▒lar (LP'ler) i├žin ge├žici kay─▒p riski daha d├╝┼č├╝k olur.

Likidite sa─člay─▒c─▒lar potansiyel kay─▒plara maruz kal─▒yorsa neden likidite sunmaya devam eder? ├ç├╝nk├╝ ge├žici kay─▒p, i┼člem ├╝cretlerinden elde edilen kazan├žla tazmin edilebilir. Asl─▒nda, Uniswap'ta yer alan ve ge├žici kayba olduk├ža a├ž─▒k olan havuzlar bile i┼člem ├╝cretleri sayesinde karl─▒ olmay─▒ s├╝rd├╝rebilir.┬á

Uniswap, her i┼člemden %0,3 ├╝cret al─▒r ve bu tutar do─črudan likidite sa─člay─▒c─▒lara gider. Bir havuzdaki i┼člem hacmi y├╝ksekse, ge├žici kay─▒ptan b├╝y├╝k oranda etkileniyor olsa bile bu havuza likidite sunmak karl─▒ olabilir. Fakat bu durum protokole, havuzun kendisine, yat─▒r─▒lan varl─▒klara, hatta daha geni┼č ├žapta piyasa ko┼čullar─▒na ba─čl─▒d─▒r.


Ge├žici kay─▒p nas─▒l ger├žekle┼čir?

Ge├žici kayb─▒n, bir likidite sa─člay─▒c─▒ i├žin nas─▒l olabilece─čini g├Âsteren bir ├Ârnek ├╝zerinden ilerleyelim.

Alice, bir likidite havuzuna 1 ETH ve 100 DAI yat─▒r─▒r. Bu otomatik piyasa yap─▒c─▒da (AMM), yat─▒r─▒lan token ├žifti birbirine e┼čit de─čerde olmal─▒d─▒r. Bu da yat─▒rma i┼čleminin yap─▒ld─▒─č─▒ zamanda 1 ETH'nin fiyat─▒n─▒n 100 DAI ve Alice'in yat─▒rd─▒─č─▒ tutar─▒n dolar kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒n 200 USD oldu─ču anlam─▒na gelir.

Buna ek olarak, havuzda toplam 10 ETH ve 1.000 DAI vard─▒r ÔÇô bu tutar Alice gibi ba┼čka LP'ler taraf─▒ndan sunulmu┼čtur. Bu durumda, Alice'in havuzdaki pay─▒ %10'dur ve toplam likidite 10.000'dir.

ETH'nin fiyat─▒n─▒n 400 DAI'ye y├╝kseldi─čini varsayal─▒m. Bu olurken arbitraj al─▒m sat─▒m─▒ yapanlar, oran g├╝ncel fiyat─▒ yans─▒tana kadar havuza DAI ekler ve havuzdan ETH ├ž─▒kar─▒r. Hat─▒rlarsan─▒z AMM'lerin emir defterleri yoktur. Bir havuzdaki varl─▒klar─▒n fiyat─▒n─▒ belirleyen, bu varl─▒klar─▒n havuzdaki oran─▒d─▒r. Havuzdaki likidite sabit kalsa da (10.000), havuzun i├žindeki varl─▒klar─▒n oran─▒ de─či┼čir.

ETH art─▒k 400 DAI ise, havuzda bulunan ETH ve DAI miktar─▒n─▒n oran─▒ de─či┼čmi┼čtir. Art─▒k havuzda, arbitraj al─▒m sat─▒m─▒ yapanlar sayesinde 5 ETH ve 2.000 DAI vard─▒r.

Alice, fonlar─▒n─▒ ├žekmeye karar verir. Daha ├Ânce de belirtti─čimiz gibi, Alice'in havuzdaki pay─▒ %10'dur. Sonu├ž olarak, toplam 400 USD de─čerinde 0,5 ETH ve 200 DAI ├žekebilir. 200 USD de─čerinde token yat─▒rarak iyi bir kar elde etmi┼čtir de─čil mi? Ama bir dakika, ya bu 1 ETH ve 100 DAI'sini havuza yat─▒rmadan elinde tutsayd─▒ ne olurdu? O zaman, bu iki varl─▒─č─▒n ┼ču anki toplam dolar de─čeri 500 USD olurdu.

Alice, fonlar─▒n─▒ likidite havuzuna yat─▒rmak yerine HODLing yapsayd─▒ daha karl─▒ olurdu. ─░┼čte buna ge├žici kay─▒p ad─▒ verilir. Bu ├Ârnekte, ilk yat─▒rd─▒─č─▒ tutar nispeten d├╝┼č├╝k oldu─ču i├žin Alice'in kayb─▒ y├╝ksek de─čildir. Fakat ge├žici kayb─▒n b├╝y├╝k kay─▒plara neden olabilece─či unutulmamal─▒d─▒r (yat─▒r─▒lan ilk tutar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ da kaybedilebilir).

Bununla birlikte Alice'in ├Ârne─či, likidite sunma kar┼č─▒l─▒─č─▒nda kazanabilece─či i┼člem ├╝cretlerini tamamen g├Âz ard─▒ eder. ─░┼člem ├╝cretlerinden elde edilen kazan├ž, ya┼čanan kayb─▒ ├žo─ču zaman kar┼č─▒lar ve likidite sunmay─▒ yine de karl─▒ hale getirir. Buna ra─čmen, bir DeFi protokol├╝ne likidite sunmadan ├Ânce ge├žici kayb─▒ anlamak ├žok ├Ânemlidir.


Tahmini ge├žici kay─▒p

Ge├žici kay─▒p, bir havuzdaki varl─▒klar─▒n fiyat─▒n─▒n de─či┼čmesi durumunda ya┼čan─▒r. Peki, tam olarak ne kadarl─▒k bir kay─▒p ya┼čan─▒r? Bunu, bir grafikte g├Âsterebiliriz. Fakat bu grafi─čin, likidite sunarak i┼člem ├╝cretlerinden elde edilen kazanc─▒ kapsamad─▒─č─▒ dikkate al─▒nmal─▒d─▒r.


Grafi─čin bize, HODLing'e k─▒yasla ne kadar kay─▒p ya┼čanabilece─čine y├Ânelik verdi─či bilgilerin ├Âzeti ┼ču ┼čekildedir:

  • 1,25x fiyat de─či┼čimi = %0,6 kay─▒p
  • 1,50x fiyat de─či┼čimi = %2,0 kay─▒p
  • 1,75x fiyat de─či┼čimi = %3,8 kay─▒p
  • 2x fiyat de─či┼čimi = %5,7 kay─▒p
  • 3x fiyat de─či┼čimi = %13,4 kay─▒p
  • 4x fiyat de─či┼čimi = %20 kay─▒p
  • 5x fiyat de─či┼čimi = %25,5 kay─▒p
Anlaman─▒z gereken ├Ânemli bir di─čer konu daha vard─▒r. Ge├žici kay─▒p, fiyat de─či┼čiminin y├Ân├╝nden ba─č─▒ms─▒z olarak ya┼čan─▒r. Ge├žici kayb─▒n dikkate ald─▒─č─▒ tek ┼čey, fonlar─▒n yat─▒r─▒ld─▒─č─▒ zamana k─▒yasla ┼ču anki fiyat oran─▒d─▒r. Bunun hakk─▒nda daha detayl─▒ bir a├ž─▒klama isterseniz, pintail'in makalesini okuyabilirsiniz.


AMM'e likidite sa─člaman─▒n riskleri

A├ž─▒k├žas─▒, ge├žici kay─▒p ├žok do─čru bir isim de─čildir. Bu kavrama ge├žici kay─▒p ad─▒ verilir ├ž├╝nk├╝ kay─▒plar yaln─▒zca coinlerinizi likidite havuzundan ├žekmeniz durumunda ger├žekle┼čir. Coinler ├žekildi─či zaman ise kay─▒p son derece kal─▒c─▒ hale gelir. ─░┼člem ├╝cretlerinden elde etti─činiz kazan├ž, bu kay─▒plar─▒ kar┼č─▒layabilir ama yine de kavrama verilen isim yan─▒lt─▒c─▒d─▒r.

Bir AMM'e fon yat─▒r─▒rken ekstra dikkatli olman─▒z gerekir. Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi baz─▒ likidite havuzlar─▒, di─čer havuzlara k─▒yasla ge├žici kayba daha fazla maruz kal─▒r. Basit bir kural olarak, havuzdaki varl─▒klar ne kadar oynaksa, ge├žici kayba maruz kalma olas─▒l─▒─č─▒n─▒z da o kadar y├╝ksektir. K├╝├ž├╝k bir tutar yat─▒rarak ba┼člamak da faydal─▒ olabilir. Bu sayede, daha y├╝ksek bir tutar yat─▒rmadan ├Ânce yakla┼č─▒k ne kadar kazan├ž elde edece─činiz hakk─▒nda bir fikir sahibi olabilirsiniz.┬á

Dikkat edilmesi gereken son nokta ise denenmi┼č ve test edilmi┼č AMM'leri tercih etmektir. DeFi, herhangi birinin mevcut bir AMM'den ├žatallanma yaratmas─▒n─▒ ve k├╝├ž├╝k farklar eklemesini olduk├ža kolay hale getirir. Fakat bu, sizi yaz─▒l─▒m a├ž─▒klar─▒na maruz b─▒rakabilir ve fonlar─▒n─▒z─▒n sonsuza kadar AMM'de s─▒k─▒┼č─▒p kalmas─▒na neden olabilir. Bir likidite havuzu, ola─čan d─▒┼č─▒ y├╝ksek getiriler vaat ediyorsa muhtemelen bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda belirli ┼čeylerden feragat edilmesi gerekiyordur ve riskler de daha y├╝ksektir.



Son d├╝┼č├╝nceler

Ge├žici kay─▒p, AMM'lere likidite sunmak isteyen herkesin anlamas─▒ gereken temel kavramlardan biridir. K─▒saca ├Âzetlersek, yat─▒r─▒lan varl─▒klar─▒n fiyat─▒ yat─▒rma tarihinden sonra de─či┼čirse, LP'ler ge├žici kayba maruz kalabilir.
Ge├žici kay─▒p ya da fiyat kaymas─▒ hakk─▒nda ba┼čka sorular─▒n─▒z varsa Binance toplulu─čunun sorular─▒n─▒za yan─▒t verece─či Soru-Cevap platformumuz Academy'ye Sor'u ziyaret edebilirsiniz.