Sabit Coin'ler Paritesini Neden Kaybeder?
Ana sayfa
Makaleler
Sabit Coin'ler Paritesini Neden Kaybeder?

Sabit Coin'ler Paritesini Neden Kaybeder?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Oct 26, 2023G├╝ncellenme: Jan 11, 2024
6m


K─▒sa ├ľzet

  • Sabit coin'ler, fiyatlar─▒n─▒ sabit tutmak i├žin bir "parite" mekanizmas─▒ kullan─▒r.

  • Sabit coin'ler teminatland─▒r─▒lm─▒┼č (itibari para, kripto veya emtia ile desteklenmi┼č) veya teminatland─▒r─▒lmam─▒┼č (algoritmalarla d├╝zenlenmi┼č) olabilir.

  • 2022'de UST, 2023'te USDC ve DAI ve 2023'te USDR gibi ├Ârnekler pariteyi koruman─▒n ne kadar zor ve karma┼č─▒k oldu─čunu g├Âstermektedir.

Sabit Coin Paritesi Nedir?

Bir sabit coin, nispeten istikrarl─▒ bir de─čere sahip olacak ┼čekilde tasarlanm─▒┼č bir kripto varl─▒k t├╝r├╝d├╝r. Kripto paralar─▒n genellikle oynak oldu─ču bilinse de sabit coin'ler ├Âzellikle fiyat dalgalanmalar─▒na kar┼č─▒ korunmak i├žin yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Sabit coinler, istikrarlar─▒n─▒ bir "parite" ile korur. "Parite", de─čer i├žin dayanak noktas─▒ gibidir. ├ťlkelerin paralar─▒n─▒ istikrarl─▒ tutmak i├žin paralar─▒n─▒n de─čerini ba┼čka bir ├╝lkenin para birimine ba─člamas─▒ gibi, sabit coin'ler de bir parite kullan─▒r. USDT ve DAI gibi bir├žok sabit coin, 1 USD ile ayn─▒ de─čere sahip olmay─▒ hedefler.

Bir Sabit Coin Paritesini Kaybetti─činde Ne Olur?

Bir sabit coin art─▒k ├Ânceden belirlenmi┼č parite de─čerinden i┼člem g├Ârm├╝yorsa, "paritesini kaybetti" denir. Sabit coin'ler y─▒llar i├žinde ├žok say─▒da kullan─▒m alan─▒ edinmi┼čtir ve ┼ču anda g├╝nl├╝k i┼člem hacimleri milyarlarca dolara ula┼čmaktad─▒r.┬á

Bu nedenle, parite kayb─▒n─▒n ├že┼čitli sonu├žlar─▒ olabilir. Makalemizin ilerleyen b├Âl├╝mlerinde sabit coin'lerin ge├žmi┼čteki parite kayb─▒ ├Ârneklerine bakaca─č─▒z, fakat ├Âncelikle sabit coin'lerin paritelerini nas─▒l y├Ânettiklerini inceleyelim.

Bir Sabit Coin Paritesini Nas─▒l Korur?

Sabit coin'ler genellikle iki kategoriye ayr─▒l─▒r: teminatland─▒r─▒lm─▒┼č ve teminatland─▒r─▒lmam─▒┼č.

1. Teminatland─▒r─▒lm─▒┼č sabit coin'ler

G├╝n├╝m├╝zde dola┼č─▒mdaki ├žo─ču sabit coin teminatland─▒r─▒lm─▒┼č sabit coin'dir, yani de─čeri ba┼čka varl─▒klarla desteklidir. Bu sabit coin'ler itibari para, di─čer kripto paralar ya da alt─▒n gibi emtialar ile desteklenmeli ve "teminatland─▒r─▒lmal─▒d─▒r". Bu ├Ârneklerde teorik olarak, ├ž─▒kar─▒lan t├╝m sabit coin'ler i├žin rezervde bir varl─▒─č─▒n tutulmas─▒ gerekir.

S├╝re├ž ┼ču ┼čekilde i┼čler:

  • ─░tibari parayla teminatland─▒r─▒lm─▒┼č: Dola┼č─▒mdaki her bir token, e┼čit miktarda USD gibi bir itibari parayla desteklenmelidir. Dolay─▒s─▒yla da ├ž─▒kar─▒lan her bir sabit coin dayanak varl─▒─ča d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilmelidir. FDUSD ve USDT, itibari parayla teminatland─▒r─▒lm─▒┼č sabit coin'lere ├Ârnek olarak verilebilir.

  • Kriptoyla teminatland─▒r─▒lm─▒┼č: Bu sabit coinler, bir kripto varl─▒k veya bir kripto varl─▒k sepeti ile a┼č─▒r─▒ teminatland─▒r─▒l─▒r. Bu da sabit coin'in de─čerinden daha fazla kripto paran─▒n teminat olarak tutuldu─ču ve bu fazla tutar─▒n olas─▒ fiyat dalgalanmalar─▒na kar┼č─▒ bir tampon vazifesi g├Ârd├╝─č├╝ anlam─▒na gelir. DAI ve crvUSD, kripto teminatl─▒ sabit coin'lere ├Ârnek olarak verilebilir.

  • Emtia ile teminatland─▒r─▒lm─▒┼č: Bu sabit coin'ler, alt─▒n gibi bir emtian─▒n fiyat─▒na endekslenmi┼čtir. Bu coin'ler enflasyona ve emtiada al─▒nacak pozisyonlardaki risklere kar┼č─▒ koruma sa─člayabilir. Pax Gold (PAXG), emtia teminatl─▒ sabit coin'lere ├Ârnek olarak verilebilir.

Not: Sabit coin projeleri s─▒kl─▒kla rezervleri ve endeksleme mekanizmalar─▒ hakk─▒nda iddialarda bulunsalar da bu iddialar─▒ do─črulama imkan─▒ ve iddialar─▒n do─črulu─ču farkl─▒l─▒k g├Âsterebilir. Bu nedenle, dikkatli olmak ve teminatland─▒rma seviyesinin iddia edildi─či gibi her zaman %100 olmayabilece─činin bilincinde olmak gerekir.

2. Teminatland─▒r─▒lmam─▒┼č sabit coin'ler

Algoritmik sabit coin'ler olarak da bilinen teminatland─▒r─▒lmam─▒┼č sabit coin'ler, piyasa talebine g├Âre arz─▒ otomatik olarak d├╝zenlemek i├žin kodlanm─▒┼č algoritmalar─▒ ve ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri kullanarak sabit coin'in fiyat─▒n─▒n paritesine yak─▒n kalmas─▒n─▒ sa─člar.┬á

Fiyat takip etti─či itibari paran─▒n de─čerinin alt─▒na d├╝┼čerse, algoritma fiyat─▒ tekrar y├╝kseltmek amac─▒yla dola┼č─▒mdaki arz─▒ d├╝┼č├╝r├╝r. Di─čer yandan fiyat itibari para biriminin de─čerinin ├╝zerine ├ž─▒karsa, sabit coin'in de─čerini d├╝┼č├╝rmek i├žin yeni tokenler piyasaya s├╝r├╝l├╝r. TerraUSD (UST), algoritmik bir sabit coin'dir.

Peki, bu sabit coin'ler paritesini kaybeder ve piyasa de─čerinin alt─▒nda i┼člem g├Ârmeye ba┼člarsa ne olur? Bunu ├Ârneklerle daha yak─▒ndan inceleyelim.

Sabit Coin'lerde Ge├žmi┼čteki Parite Kayb─▒ ├ľrnekleri

Sabit coin'lerde en bilinen parite kay─▒plar─▒ndan baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r:

May─▒s 2022 - UST

Kripto d├╝nyas─▒, May─▒s 2022'de Terra'n─▒n UST sabit coin'inin paritesini kaybetmesiyle tarihi bir olay ya┼čam─▒┼čt─▒r. Bu olaydan ├Ânce Terra'n─▒n yerel tokeni LUNA, 40 milyar USD'lik piyasa de─čeriyle d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k 8. coin'i idi. Parite kayb─▒ hem UST'yi hem de LUNA'y─▒ neredeyse de─čersiz hale getirmi┼č ve Terra ile ba─člant─▒l─▒ ├žok say─▒da kripto projesinin ve ┼čirketinin ├Ânemli kay─▒plarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalmas─▒na neden olan zincirleme "kripto bula┼čmas─▒" olay─▒n─▒ tetiklemi┼čtir. Bu oynakl─▒k d├Âneminde, Tron'un USDD'si ve Near Protocol'├╝n USN'si gibi di─čer sabit coin'ler de paritesini ge├žici olarak olarak kaybetmi┼čtir.┬á

Mart 2023 - USDC ve DAI

├ľnde gelen iki sabit coin USDC ve DAI, Mart 2023'te Silicon Valley Bank (SVB), Signature Bank ve Silvergate Bank olmak ├╝zere ├╝├ž ABD bankas─▒n─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝ nedeniyle paritesini kaybetmi┼čtir. USDC'yi ├ž─▒karan Circle, sabit coin'i teminatland─▒rmak i├žin kullan─▒lan 3,3 milyar USD'lik nakit rezervin SVB'de tutuldu─čunu a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. Sonu├ž olarak, USDC paritesini ge├žici olarak kaybetmi┼č ve coin'in de─čeri bir g├╝nde %12'nin ├╝zerinde d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.

DAI de teminat rezervlerinin yar─▒s─▒ndan fazlas─▒n─▒n o d├Ânemde USDC'ye ve ona ait enstr├╝manlara ba─čl─▒ olmas─▒ nedeniyle de─čerinde dalgalanmalar ya┼čam─▒┼čt─▒r. Federal Rezerv'in bankalar─▒n alacakl─▒lar─▒n─▒ destekleyece─čini a├ž─▒klamas─▒yla durum istikrar kazanm─▒┼č ve hem USDC hem de DAI paritesini tekrar yakalam─▒┼čt─▒r.┬á

Olay─▒n ard─▒ndan her iki sabit coin de rezerv bile┼čimlerinde de─či┼čiklik yapm─▒┼čt─▒r. USDC nakit rezervlerini a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak Bank of New York Mellon'a yat─▒rm─▒┼č ve DAI de rezervlerini birden fazla sabit coin ile ├že┼čitlendirmi┼č ve daha fazla ger├žek d├╝nya varl─▒─č─▒ tutmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Ekim 2023 - USDR

USDR veya di─čer ad─▒yla Reel USD, Tangible (yerel tokeni TNGBL) taraf─▒ndan 2022 y─▒l─▒nda kullan─▒ma sunulan bir sabit coin'dir. Coin, teminat olarak tokenle┼čtirilmi┼č gayrimenkuller ve DAI sabit coin'ini kullanmay─▒ ama├žlayan USD'ye endeksli bir sabit coin'dir.┬á

USDR, kirac─▒lardan toplanan kira getirisinin yar─▒s─▒n─▒n otomatik olarak hazineye y├Ânlendirildi─či bir otomatik yeniden teminatland─▒rma mekanizmas─▒na da sahiptir. Bunun bir parite sabitleme mekanizmas─▒ olmas─▒ ama├žlanm─▒┼čt─▒r. Fakat USDR, istikrar ├Ânlemlerine ra─čmen 11 Ekim 2023'te paritesini kaybetmi┼čtir.

Ya┼čananlar ┼ču ┼čekildedir:

  • 11 Ekim'de USDR'deki d├Ân├╝┼čt├╝rme taleplerinde b├╝y├╝k bir art─▒┼č ya┼čanm─▒┼č ve bu taleplerin toplam─▒ 10 milyon USDR'ye ula┼čm─▒┼čt─▒r.

  • D├Ân├╝┼čt├╝rme talebinin bu kadar y├╝ksek olmas─▒ USDR hazinesinin t├╝m likit DAI sabit coin rezervlerini t├╝ketmi┼čtir.

  • Kalan teminat likit olmayan tokenle┼čtirilmi┼č gayrimenkul rezervleri oldu─ču i├žin Tangible ekibi d├Ân├╝┼čt├╝rme taleplerini hemen kar┼č─▒layamam─▒┼čt─▒r.

  • Bu ani likidite s─▒k─▒┼č─▒kl─▒─č─▒, coin'in paritesini kaybetmesiyle USDR sahipleri aras─▒nda b├╝y├╝k bir FUD'ye (korku, belirsizlik ve ┼č├╝phe) neden olmu┼čtur.

Ba─č─▒ms─▒z ara┼čt─▒rmac─▒lara ve USDR toplulu─čunun ├╝yelerine g├Âre, USDR taraf─▒ndan teminat olarak kullan─▒lan tokenle┼čtirilmi┼č gayrimenkuller ERC-721 token standard─▒nda olup bu standart yayg─▒n olarak kullan─▒lan ERC-20 kadar esneklik sunmaz. ERC-721 tokenleri kolayca hisselendirilemedi─či i├žin bu tokenlerin h─▒zla d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi zordur.

Son S├Âz

Kripto paralar─▒n oynak d├╝nyas─▒nda sabit coin'ler taraf─▒ndan vaat edilen istikrar yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin ├žok ├Ânemli bir g├╝venli liman olmu┼čtur. Fakat ge├žmi┼čte de g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi bu sabit coin'ler de zorluklarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilir. UST ve USDR'deki ├žok ├Ânemli parite kay─▒plar─▒, sabit coin'lerin harici finansal bask─▒lara ve i├žsel tasar─▒m hatalar─▒na a├ž─▒k oldu─čunu g├Âstermektedir. T├╝m finansal piyasalarda oldu─ču gibi burada da risk almadan ├Ânce kendi ara┼čt─▒rman─▒z─▒ yapman─▒z gerekir.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi: Bu i├žerik, size herhangi bir beyan veya garanti verilmeksizin yaln─▒zca genel bilgi sunma ve e─čitim amac─▒yla "oldu─ču gibi" sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal, yasal veya di─čer herhangi bir profesyonel tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir hizmet veya ├╝r├╝n├╝n sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Uygun profesyonel dan─▒┼čmanlarla g├Âr├╝┼čerek kendinize y├Ânelik tavsiye alman─▒z gereklidir. ├ť├ž├╝nc├╝ bir taraf├ža haz─▒rlanan makalelerde yer alan g├Âr├╝┼člerin bu ├╝├ž├╝nc├╝ tarafa ait oldu─čunu ve Binance Academy'nin g├Âr├╝┼člerini yans─▒tmayabilece─čini l├╝tfen dikkate al─▒n─▒z. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini l├╝tfen buradan okuyun. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Yat─▒r─▒m tavsiyesi de─čildir. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.