ข้อมูลเกี่ยวกับ Impermanent Loss
สารบัญ
บทนำ
Impermanent Loss คืออะไร
Impermanent Loss เกิดขึ้นได้อย่างไร
การประมาณ Impermanent Loss
ความเสี่ยงในการสร้างสภาพคล่องให้กับ AMM
ข้อคิดปิดท้าย
ข้อมูลเกี่ยวกับ Impermanent Loss
หน้าหลักบทความ
ข้อมูลเกี่ยวกับ Impermanent Loss

ข้อมูลเกี่ยวกับ Impermanent Loss

ระดับกลาง
Published Oct 19, 2020Updated Aug 23, 2021
6m

ข้อมูลฉบับย่อ

หากคุณคุ้นเคยกับ DeFi อยู่บ้าง คุณน่าจะเคยได้ยินผู้คนพูดถึงคำๆ นี้ Impermanent Loss เกิดขึ้นเมื่อราคาโทเค็นของคุณเปลี่ยนแปลงไปเมื่อเทียบกับราคาขณะที่คุณฝากไปยัง Pool โดยยิ่งมีการเปลี่ยนแปลงมาก การขาดทุนก็ยิ่งมากขึ้น 

ว่าแต่เราเสียเงินจากการสร้างสภาพคล่องได้ด้วยเหรอ แล้วทำไมถึงเรียกว่าเป็นการสูญเสียเงินทุนชั่วคราว (Impermanent) คำตอบนั้นมาจากดีไซน์ดั้งเดิมของตลาดแบบพิเศษที่เรียกว่า Automated Market Maker หรือแหล่งเงินทุนสร้างสภาพคล่องซื้อขายแบบอัตโนมัติ การสร้างสภาพคล่องให้กับ Liquidity Pool อาจสร้างผลกำไรได้ แต่คุณจะต้องคำนึงถึงแนวคิด Impermanent Loss ไว้เสมอ


บทนำ

โปรโตคอล DeFi เช่น UniswapSushiSwap หรือ PancakeSwap มีการเพิ่มขึ้นของปริมาณและสภาพคล่องเป็นอย่างมาก โปรโตคอลสภาพคล่องเหล่านี้ช่วยให้ทุกคนที่มีทุนสามารถเป็นผู้ดูแลสภาพคล่อง (Market Maker) และรับค่าธรรมเนียมการซื้อขายได้ การทำให้ตลาดมีความเป็นประชาธิปไตยส่งผลให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจในวงการคริปโตนั้นดำเนินไปได้อย่างราบรื่น

แล้วคุณต้องทราบข้อมูลอะไรบ้างหากต้องการเป็นผู้สร้างสภาพคล่องให้กับแพลตฟอร์มเหล่านี้ ในบทความนี้ เราจะมาพูดถึง Impermanent Loss ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวคิดที่สำคัญที่สุดกัน


Impermanent Loss คืออะไร

Impermanent Loss คือสถานการณ์เมื่อคุณสร้างสภาพคล่องให้กับ Liquidity Pool และราคาของสินทรัพย์ที่ฝากไปนั้นเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับราคาขณะที่คุณได้ทำการฝาก ยิ่งมีการเปลี่ยนแปลงมาก โอกาสที่คุณจะต้องเผชิญกับ Impermanent Loss หรือการสูญเสียเงินทุนชั่วคราวก็ยิ่งมากขึ้น ในกรณีนี้ การสูญเสียหรือการขาดทุนจะหมายถึงมูลค่าเงินที่น้อยกว่า ณ เวลาที่ทำการถอนเทียบกับมูลค่าเมื่อทำการฝาก

Pool ที่มีสินทรัพย์ซึ่งขยับตัวอยู่ในกรอบราคาแคบๆ จะมีโอกาสเผชิญกับ Impermanent Loss น้อยกว่า ตัวอย่างเช่น Stablecoin หรือเหรียญแบบ Wrapped  อื่นๆ จะอยู่ในกรอบราคาแคบๆ ในกรณีนี้ เหรียญดังกล่าวจะมีความเสี่ยงต่อ Impermanent Loss สำหรับผู้สร้างสภาพคล่อง (Liquidity Provider: LP) น้อยกว่า

เหตุผลที่ผู้สร้างสภาพคล่องยังเลือกที่จะสร้างสภาพคล่องแม้จะมีโอกาสต้องขาดทุนก็เพราะ Impernament Loss อาจถูกหักล้างด้วยค่าธรรมเนียมการซื้อขายได้ ในความจริงแล้ว แม้ Pool ใน Uniswap ที่มีโอกาสต้องเผชิญกับ Impermanent Loss ค่อนข้างมากก็ยังสามารถทำกำไรได้เนื่องมาจากค่าธรรมเนียมการซื้อขาย 

Uniswap คิดค่าธรรมเนียม 0.3% สำหรับทุกการซื้อขายซึ่งมอบให้กับผู้สร้างสภาพคล่องโดยตรง หากมีปริมาณการซื้อขายมากใน Pool การสร้างสภาพคล่องก็สามารถสร้างกำไรได้มากแม้ว่า Pool จะมีโอกาสต้องพบกับ Impermanent Loss สูง อย่างไรก็ตาม กรณีนี้ขึ้นกับแต่ละโปรโตคอล แต่ละ Pool สินทรัพย์ที่ฝาก รวมทั้งสภาวะตลาดโดยรวมด้วย


Impermanent Loss เกิดขึ้นได้อย่างไร

ลองมาดูตัวอย่างว่า Impermanent Loss ส่งผลกระทบต่อผู้สร้างสภาพคล่องได้อย่างไรบ้าง

Alice ฝาก 1 ETH และ 100 DAI ใน Liquidity Pool โดยในกรณีเฉพาะสำหรับ Automated Market Maker (AMM) นี้ คู่โทเค็นที่ฝากต้องมีมูลค่าเทียบเท่า ซึ่งหมายความว่าราคาของ ETH คือ 100 DAI ณ เวลาที่ฝาก และยังหมายความว่ามูลค่าเป็นดอลลาร์ของสินทรัพย์ที่ Alice ฝากนั้นมีค่า 200 USD ณ เวลาที่ฝาก

นอกจากนี้ สมมุติว่ามีสินทรัพย์รวม 10 ETC และ 1,000 DAI ใน Pool – ฝากโดย LP รายอื่นๆ เช่นเดียวกับ Alice ดังนั้น Alice มีส่วนแบ่ง 10% ใน Pool และสภาพคล่องทั้งหมดคือ 10,000

สมมุติว่าราคาของ ETH เพิ่มเป็น 400 DAI ขณะที่เกิดเหตุการณ์นี้ นักเทรดอาร์บิทราจหรือ Arbitrage จะเพิ่ม DAI ไปยัง Pool และนำเอา ETH ออกจนอัตราส่วนสะท้อนถึงราคาปัจจุบัน จำไว้ว่า AMM นั้นไม่มี Order Book ส่ิงที่กำหนดราคาของสินทรัพย์ใน Pool คืออัตราส่วนระหว่างสินทรัพย์ใน Pool แม้ว่าสภาพคล่องใน Pool จะยังคงที่ (10,000) แต่อัตราส่วนระหว่างสินทรัพย์ใน Pool นั้นมีการเปลี่ยนแปลง

หากตอนนี้ ETH มีค่า 400 DAI อัตราส่วนระหว่าง ETH และ DAI ที่มีใน Pool ได้เปลี่ยนแปลงไป ตอนนี้มี 5 ETH และ 2,000 DAI ใน Pool จากผลของนักเทรด Arbitrage

Alice ตัดสินใจถอนทุนของเธอออกมา จากที่เราทราบก่อนหน้านี้ เธอมีสิทธิ์ได้รับส่วนแบ่ง 10% ของ Pool ดังนั้น เธอสามารถถอน 0.5 ETH และ 200 DAI มูลค่ารวม 400 USD ดูเหมือนว่าเธอทำกำไรสวยๆ เพราะโทเค็นที่เธอฝากมีมูลค่า 200 USD ใช่ไหม แต่เดี๋ยวก่อน ถ้าเธอถือ 1 ETH และ 100 DAI อยู่เฉยๆ จะเกิดอะไรขึ้น คำตอบคือมูลค่ารวมของสินทรัพย์ที่ถืออยู่จะมีค่า 500 USD ในตอนนี้

เราเห็นได้ว่าจะดีกว่าหาก Alice ถือหรือ HODL สินทรัพย์ไว้แทนการฝากไปยัง Liquidity Pool และเราเรียกเหตุการณ์ดังกล่าวว่า Impermanent Loss ในกรณีสมมุตินี้ การขาดทุนของ Alice ไม่ได้มากเนื่องจากทุนที่ฝากไปทีแรกมีจำนวนไม่มากนัก อย่างไรก็ตาม โปรดจำไว้ว่า Impermanent Loss สามารถนำไปสู่การขาดทุนครั้งใหญ่ได้ (รวมถึงการเสียเงินฝากตั้งต้นเป็นจำนวนมาก)

ถึงอย่างนั้น ตัวอย่างของ Alice ไม่ได้คำนึงถึงค่าธรรมเนียมการซื้อขายใดๆ ที่อาจได้รับจากการสร้างสภาพคล่อง ในหลายๆ กรณี ค่าธรรมเนียมที่ได้รับจะหักลบกับความสูญเสียที่เกิดและทำให้การสร้างสภาพคล่องยังสร้างกำไรได้ อย่างไรก็ดี การเข้าใจ Impermanent Loss ก็มีความสำคัญอย่างยิ่งก่อนเลือกสร้างสภาพคล่องให้กับโปรโตคอล DeFi


การประมาณ Impermanent Loss

Impermanent Loss เกิดขึ้นเมื่อราคาของสินทรัพย์ใน Pool มีการเปลี่ยนแปลง แล้วการเปลี่ยนแปลงนี้มากน้อยเพียงใดกันแน่ เราสามารถพล็อตในกราฟได้ โปรดทราบว่ากราฟไม่ได้พิจารณาถึงค่าธรรมเนียมที่ได้รับจากการสร้างสภาพคล่อง


ข้อมูลสรุปที่กราฟบอกเราเกี่ยวกับการขาดทุนเทียบกับการถือสินทรัพย์ไว้หรือ HODL มีดังนี้

  • การเปลี่ยนแปลงราคา 1.25 เท่า = ขาดทุน 0.6%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 1.50 เท่า = ขาดทุน 2.0%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 1.75 เท่า = ขาดทุน 3.8%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 2 เท่า = ขาดทุน 5.7%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 3 เท่า = ขาดทุน 13.4%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 4 เท่า = ขาดทุน 20.0%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 5 เท่า = ขาดทุน 25.5%
ยังมีสิ่งสำคัญอีกข้อที่คุณต้องทำความเข้าใจ Impermanent Loss เกิดขึ้นไม่ว่าการเปลี่ยนแปลงของราคาจะเป็นไปในทิศทางใด สิ่งเดียวที่ส่งผลต่อ Impermanent Loss คืออัตราส่วนของราคาเทียบกับราคา ณ เวลาที่ฝาก หากคุณต้องการคำอธิบายโดยละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับประเด็นนี้ ลองดูที่บทความของ Pintail


ความเสี่ยงในการสร้างสภาพคล่องให้กับ AMM

พูดกันตามตรงแล้ว Impermanent Loss ไม่ใช่ชื่อที่ดีเลย ชื่อ Impermanent Loss นี้ได้มาเพราะการขาดทุนจะเป็นจริงก็ต่อเมื่อคุณถอนเหรียญออกมาจาก Liquidity Pool เท่านั้น อย่างไรก็ตาม เมื่อทำการถอนการสูญเสียต่างๆ จะถือว่าเป็นสิ่งที่เกิดอย่างถาวร (Permanent) ค่าธรรมเนียมที่คุณได้รับอาจหักลบแทนที่ส่วนที่ขาดทุนได้ แต่ก็ยังถือว่าชื่อนี้สามารถทำให้เข้าใจผิดได้

โปรดใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษเมื่อคุณฝากทุนไปยัง AMM ดังที่เรากล่าวไปแล้ว Liquidity Pool บางรายมีความเสี่ยงต่อ Impermanent Loss สูงกว่า Pool อื่นๆ กฎง่ายๆ ก็คือ ยิ่งสินทรัพย์ใน Pool มีความผันผวนมาก โอกาสที่คุณจะต้องเจอกับ Impermanent Loss ก็ยิ่งมากขึ้นไปด้วย นอกจากนี้ การเริ่มต้นด้วยการฝากจำนวนน้อยๆ อาจดีกว่า การดำเนินการนี้จะช่วยให้คุณทราบค่าประมาณของผลตอบแทนที่คาดได้ก่อนที่จะลงทุนจำนวนมากๆ 

ประเด็นสุดท้ายคือการมองหา AMM ที่ผ่านการทดสอบแล้ว ตลาด DeFi ทำให้ใครก็สามารถ Fork หรือแยก AMM ที่มีอยู่แล้วได้ค่อนข้างง่ายพร้อมการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ทำให้คุณมีความเสี่ยงต่อบั๊ก ส่งผลให้มีโอกาสที่ทุนของคุณจะติดอยู่ใน AMM ตลอดไป หาก Liquidity Pool สัญญาว่าจะมีผลตอบแทนสูงผิดปกติ กรณีนี้ก็เป็นไปได้ว่าจะต้องมีสิ่งแลกเปลี่ยนอะไรบางอย่าง และความเสี่ยงที่ตามมาก็มีโอกาสเพิ่มสูงขึ้นด้วย



ข้อคิดปิดท้าย

Impermanent Loss คือหนึ่งในแนวคิดพื้นฐานที่ทุกคนซึ่งต้องการเพิ่มสภาพคล่องไปยัง AMMs ควรทำความเข้าใจ โดยสรุปแล้ว หากราคาของสินทรัพย์ที่ฝากไผมีการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ที่ทำการฝาก LP อาจเสี่ยงต่อ Impermanent Loss ได้
หากคุณยังมีคำถามเกี่ยวกับ Impermanent Loss หรือ Slippage ลองไปที่ <0>Ask Academy ซึ่งเป็นแพลตฟอร์ม Q&A ของเราที่ชุมชน Binance จะช่วยตอบคำถามของคุณ