Vysvetlenie decentralizovan├Żch auton├│mnych organiz├íci├ş (DAO): ─Źo, pre─Źo a┬áako
Domov
Články
Vysvetlenie decentralizovan├Żch auton├│mnych organiz├íci├ş (DAO): ─Źo, pre─Źo a┬áako

Vysvetlenie decentralizovan├Żch auton├│mnych organiz├íci├ş (DAO): ─Źo, pre─Źo a┬áako

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę Apr 6, 2020Aktualizovan├ę Apr 12, 2024
9m

Zhrnutie

S┬ápr├şchodom technol├│gie blockchain sa zrodil ├║plne nov├Ż typ organiza─Źn├Żch ┼ítrukt├║r, ktor├ę dok├í┼żu fungova┼ą samostatne, bez potreby koordin├ície centr├ílnym org├ínom. Decentralizovan├ę auton├│mne organiz├ície (DAO) s├║ distribuovan├ę subjekty, v┬áktor├Żch sa ─Źlenovia komunity m├┤┼żu podie─ża┼ą na riaden├ş a┬ározhodovan├ş o┬ásvojej organiz├ície. V┬áDAO neexistuje ┼żiadny ├║stredn├Ż org├ín. Namiesto toho je moc rozdelen├í medzi dr┼żite─żov tokenov, ktor├ş m├┤┼żu hlasovan├şm ur─Źi┼ą najlep┼í├ş postup. V┼íetky aktivity a┬áhlasy v┬áDAO s├║ vidite─żn├ę na blockchaine, v─Ćaka ─Źomu s├║ v┼íetky transakcie verejn├ę.┬á

DAO m├┤┼żu sl├║┼żi┼ą na r├┤zne ├║─Źely, od sp├íjania finan─Źn├Żch prostriedkov ─Źlenov na rizikov├ę invest├şcie a┼ż po overovanie pravdivosti ├║dajov mimo re┼ąazca. Za prv├║ decentralizovan├║ auton├│mnu organiz├íciu sa niekedy pova┼żuje Bitcoin.

Čo je decentralizovaná autonómna organizácia (DAO)?

Decentralizovan├í auton├│mna organiz├ícia (skratka DAO) je subjekt, ktor├Ż nem├í ┼żiadny ├║stredn├Ż org├ín. DAO je riaden├í po─Ź├şta─Źov├Żm k├│dom. Ke─Ć┼że pravidl├í, ktor├ę ur─Źuj├║ smerovanie organiz├ície, s├║ zabudovan├ę do jej koncepcie, dok├í┼że fungova┼ą nez├ívisle bez potreby centr├ílneho vedenia.┬á

Na rozdiel od tradi─Źn├Żch organiz├íci├ş, v┬áDAO neexistuje jedin├í osoba alebo skupina, ktor├í by mohla prij├şma┼ą a┬ápresadzova┼ą rozhodnutia jednostranne. Ako vznikaj├║ca forma pr├ívnej ┼ítrukt├║ry bez ├║strednej autority, model riadenia DAO je postaven├Ż na n├ívrhoch, ktor├ę ─Źlenovia komunity predkladaj├║ na hlasovanie.┬á

DAO, vo ve─żkej miere spopularizovan├ę nad┼íencami kryptomien, prin├í┼íaj├║ prvok demokracie do organiza─Źn├ęho rozhodovania prostredn├şctvom procesu decentralizovan├ęho riadenia. V─Ćaka tomu, ┼że ka┼żd├Ż ─Źlen m├í mo┼żnos┼ą vyjadri┼ą sa k┬ásp├┤sobu riadenia organiz├ície, m├┤┼że DAO zjednoti┼ą svojich ─Źlenov, aby spolo─Źne ur─Źovali smerovanie subjektu. Tento pr├şstup sa z├ísadne l├ş┼íi od tradi─Źn├Żch korpor├ítnych spolo─Źnost├ş, kde ved├║ci pracovn├şci a┬áve─żk├ş akcion├íri ─Źasto dr┼żia vo svojich ruk├ích v├Ą─Ź┼íinov├║ kontrolu.

Pochopenie decentralizovan├Żch auton├│mnych organiz├íci├ş (DAO)

Hlavnou ─Źrtou kryptomien, ako je bitcoin, je ich decentralizovan├í povaha, na z├íklade ktorej s├║ odoln├ę vo─Źi cenz├║re a┬ánepotrebuj├║ opr├ívnenia. Namiesto riadenia jedinou in┼ítit├║ciou, ako napr├şklad vl├ída alebo centr├ílna banka, s├║ akt├şva udr┼żiavan├ę po─Ź├şta─Źov├Żmi sie┼ąami, ktor├Żch pravidl├í s├║ zapracovan├ę do ich k├│du.

Skupina v├Żvoj├írov in┼ípirovan├í decentralizovanou povahou kryptomien roz┼í├şrila tento princ├şp na ├║rove┼ł organiz├íci├ş. V┬ároku 2016 bola spusten├í prv├í DAO. Jej v├şziou bolo, aby v┼íetci jej ─Źlenovia spolo─Źne vystupovali ako riadiaci org├ín.┬á

Ako fungujú DAO? 

DAO je zvy─Źajne riaden├í komunitou zainteresovan├Żch str├ín motivovan├Żch k┬á├║─Źasti na ─Źinnostiach organiz├ície spolo─Źn├Żm cie─żom a┬á─Źasto dodato─Źn├Żm kryptoekonomick├Żm mechanizmom. Pravidl├í DAO z├íkladn├Ż t├şm komunitn├Żch v├Żvoj├írov zakomponuje do smart kontraktov, ktor├ę stanovuj├║ z├íkladn├Ż r├ímec fungovania DAO.┬á

Napr├şklad na z├íklade v├Żsledku hlasovania ─Źlenov sa m├┤┼że spusti┼ą k├│d na sp├ílenie vopred ur─Źen├ęho mno┼żstva rezervn├Żch tokenov, ktor├ę DAO dr┼ż├ş, alebo na poslanie odmien dr┼żite─żom tokenov.┬á

Pravidl├í a┬áz├íznamy transakci├ş DAO s├║ transparentne ulo┼żen├ę na blockchaine. Rozhodnutia v┬ár├ímci DAO sa zvy─Źajne robia prostredn├şctvom n├ívrhov ─Źlenov. Ak n├ívrh podpor├ş v├Ą─Ź┼íina zainteresovan├Żch str├ín (alebo sp─║┼ła in├Ż vopred ur─Źen├Ż s├║bor pravidiel), n├ívrh sa automaticky implementuje.┬á

Hlasovacie pr├ívo ─Źlenov DAO sa niekedy m├┤┼że l├ş┼íi┼ą pod─ża po─Źtu tokenov riadenia, ktor├ę vlastnia. Napr├şklad ─Źlen, ktor├Ż vlastn├ş 100┬átokenov, bude ma┼ą dvojn├ísobn├║ hlasovaciu silu ako ─Źlen, ktor├Ż ich vlastn├ş┬á50. ├Ümyslom tejto strat├ęgie je, ┼że jednotlivci, ktor├ş investovali viac prostriedkov do DAO, maj├║ v├Ą─Ź┼íiu motiv├íciu robi┼ą to, ─Źo je pre organiz├íciu najlep┼íie. Niektor├ę DAO maj├║ tie┼ż pokladnice na ├║schovu tokenov, ktor├ę ich ─Źlenovia m├┤┼żu vyda┼ą v├Żmenou za fiat. Komunita m├┤┼że hlasova┼ą a┬ározhodova┼ą o┬átom, ako sa financie pou┼żij├║.

V┬ániektor├Żch veciach funguje DAO podobne ako korpor├ícia alebo ┼ít├ít. V┬ámnoh├Żch d├┤le┼żit├Żch oh─żadoch v┼íak funguje decentralizovanej┼í├şm sp├┤sobom. Zatia─ż ─Źo tradi─Źn├ę organiz├ície maj├║ hierarchick├║ ┼ítrukt├║ru a┬ározhodnutia prech├ídzaj├║ viacer├Żmi vrstvami byrokracie, DAO funguj├║ bez tejto hierarchie. Namiesto toho s├║ to ekonomick├ę mechanizmy, ktor├ę sp├íjaj├║ z├íujmy organiz├ície so z├íujmami jednotliv├Żch ─Źlenov DAO.

─îlenovia DAO nie s├║ viazan├ş ┼żiadnou form├ílnou zmluvou, ale spolo─Źn├Żm cie─żom a┬ástimulmi poskytovan├Żmi sie┼ąou, ktor├ę s├║ viazan├ę na pravidl├í spolo─Źn├ęho konsenzu. Tieto pravidl├í s├║ ├║plne transparentn├ę a┬ánap├şsan├ę v┬ásoftv├ęri s┬áotvoren├Żm zdrojov├Żm k├│dom, ktor├Ż riadi organiz├íciu. DAO funguj├║ bez hran├şc, m├┤┼żu v┼íak podlieha┼ą regul├íci├ím v┬áz├ívislosti od z├íkonov konkr├ętnej jurisdikcie, v┬áktorej sa nach├ídzaj├║.┬á┬á

Po nasaden├ş nem├┤┼że DAO ovl├ída┼ą ┼żiadna jedna strana. Namiesto toho ju riadi komunita ├║─Źastn├şkov. Ak s├║ pravidl├í riadenia definovan├ę v┬áprotokole dobre navrhnut├ę, mali by nasmerova┼ą ├║─Źastn├şkov k┬áv├Żsledku, ktor├Ż prinesie sieti najviac ├║┼żitkov.

Jedna z┬ádefin├şci├ş, ktorou sa d├í op├şsa┼ą DAO, je, ┼że ide o┬áopera─Źn├Ż syst├ęm pre otvoren├║ spolupr├ícu. Tento syst├ęm umo┼ż┼łuje jednotlivcom a┬áin┼ítit├║ci├ím spolupracova┼ą na dosiahnut├ş spolo─Źn├Żch cie─żov bez toho, aby sa museli navz├íjom pozna┼ą alebo si d├┤verova┼ą.

DAO a┬áprobl├ęm z├ístupca versus splnomocnite─ż

DAO rie┼íia probl├ęm, ktor├Ż sa v┬áekonomike naz├Żva dilema z├ístupcu a┬ásplnomocnite─ża. Vyskytuje sa vtedy, ke─Ć osoba alebo subjekt (ÔÇ×z├ístupcaÔÇť) m├í schopnos┼ą rozhodova┼ą a┬ákona┼ą v┬ámene inej osoby alebo subjektu (ÔÇ×splnomocnite─żÔÇť). Ak m├í z├ístupca motiv├íciu kona┼ą vo vlastnom z├íujme, m├┤┼że ignorova┼ą z├íujmy splnomocnite─ża.

Probl├ęm zhor┼íuje aj to, ┼że medzi splnomocnite─żom a┬áz├ístupcom m├┤┼że existova┼ą informa─Źn├í asymetria. Splnomocnite─ż sa mo┼żno nikdy nedozvie, ┼że je zneu┼ż├şvan├Ż. Nem├í ani ┼żiadny sp├┤sob, ako sa uisti┼ą, ┼że z├ístupca kon├í v┬ájeho najlep┼íom z├íujme.

Be┼żn├Żmi pr├şkladmi tohto probl├ęmu s├║ volen├ş predstavitelia zastupuj├║ci ob─Źanov, makl├ęri zastupuj├║ci investorov alebo mana┼ż├ęri zastupuj├║ci akcion├írov.

V─Ćaka umo┼żneniu vy┼í┼íieho stup┼ła transparentnosti, ktor├Ż umo┼ż┼łuje technol├│gia blockchain, dok├í┼żu dobre pripraven├ę modely stimulov v┬ár├ímci DAO odstr├íni┼ą ─Źasti tohto probl├ęmu. Stimuly v┬ár├ímci organiz├ície s├║ zos├║laden├ę a┬áinforma─Źn├í asymetria je ve─żmi mal├í (alebo ┼żiadna). Ke─Ć┼że v┼íetky transakcie sa zaznamen├ívaj├║ na blockchaine, fungovanie DAO je ├║plne transparentn├ę a┬áteoreticky bez mo┼żnosti korupcie.

V├Żhody DAO

Decentralizovan├Ż

V┬á┼ítandardnej organiz├ícii rob├ş najd├┤le┼żitej┼íie rozhodnutia ├║stredn├Ż org├ín. V┬áDAO sa rozhodnutia, ktor├ę maj├║ dopad na subjekt, prij├şmaj├║ spolo─Źne komunitou.┬á

Transparentn├Ż

Transparentnos┼ą si vy┼żaduje zodpovednos┼ą ka┼żd├ęho ─Źlena DAO. Hlasovania v┬ár├ímci DAO sa uskuto─Ź┼łuj├║ prostredn├şctvom blockchainu a┬ás├║ verejne vidite─żn├ę. Z├íznamy transakci├ş si m├┤┼że vyh─żada┼ą ktoko─żvek. To motivuje ─Źlenov komunity kona┼ą v┬ádobrej viere a┬áodr├ídza ich od konania proti komunite.

Postaven├ę na komunite┬á

DAO dok├í┼że spoji┼ą ─żud├ş z┬ácel├ęho sveta, aby spolupracovali na dosiahnut├ş spolo─Źn├ęho cie─ża. Ka┼żd├Ż ─Źlen m├í mo┼żnos┼ą prispie┼ą k┬áprojektu. Na rozdiel od tradi─Źn├Żch podnikov├Żch ┼ítrukt├║r, v┬áDAO m├┤┼że ka┼żd├Ż predostrie┼ą svoje n├ípady a┬ánavrhn├║┼ą organiza─Źn├ę kroky pou┼żit├şm mechanizmov decentralizovan├ęho riadenia.┬á

Pr├şklady DAO

Hoci sie┼ą Bitcoin je ve─żmi jednoduch├í, mo┼żno ju pova┼żova┼ą za prv├Ż pr├şklad DAO. Funguje decentralizovan├Żm sp├┤sobom a┬áje koordinovan├í konsenzu├ílnym protokolom bez hierarchie medzi ├║─Źastn├şkmi.┬á

Protokol siete Bitcoin definuje pravidl├í organiz├ície, zatia─ż ─Źo bitcoin ako mena sl├║┼żi pou┼ż├şvate─żom ako stimul na zabezpe─Źenie siete. To zais┼ąuje, ┼że r├┤zni ├║─Źastn├şci m├┤┼żu spolupracova┼ą, aby sie┼ą Bitcoin fungovala ako decentralizovan├í auton├│mna organiz├ícia.

Spolo─Źn├Żm cie─żom v┬ápr├şpade siete Bitcoin je ukladanie a┬áprenos hodnoty bez centr├ílneho subjektu, ktor├Ż by koordinoval cel├Ż syst├ęm. Na ─Źo in├ę by sa e┼íte dali DAO pou┼żi┼ą?

Zlo┼żitej┼íie DAO je mo┼żn├ę pou┼żi┼ą pre r├┤zne pr├şpady pou┼żitia, ako napr├şklad decentralizovan├ę rizikov├ę fondy alebo platformy soci├ílnych siet├ş. DAO by tie┼ż mohli koordinova┼ą fungovanie zariaden├ş pripojen├Żch k┬áinternetu vec├ş (IoT).

Vznikla podskupina DAO, ktor├í sa naz├Żva decentralizovan├ę auton├│mne korpor├ície (DAC). DAC m├┤┼że poskytova┼ą podobn├ę slu┼żby ako tradi─Źn├í spolo─Źnos┼ą, napr├şklad slu┼żbu zdie─żania j├ízd. Rozdiel je v┬átom, ┼że funguje bez ┼ítrukt├║ry korpor├ítneho riadenia, ktor├║ pou┼ż├şvaj├║ tradi─Źn├ę podniky.

Napr├şklad auto, ktor├ę vlastn├ş samo seba a┬áposkytuje slu┼żby zdie─żania j├ízd ako s├║─Źas┼ą DAC, by mohlo fungova┼ą nez├ívisle a┬áuskuto─Ź┼łova┼ą transakcie s┬á─żu─Ćmi a┬áin├Żmi inteligentn├Żmi zariadeniami. Pomocou blockchainov├Żch or├íkul by dokonca mohlo sp├║┼í┼ąa┼ą smart kontrakty a┬ásamostatne vykon├íva┼ą ur─Źit├ę ├║lohy, napr├şklad ├şs┼ą do servisu.┬á

 

Ethereum a DAO

Jedna z┬áprv├Żch decentralizovan├Żch auton├│mnych organiz├íci├ş bola v├Żsti┼żne nazvan├í ÔÇ×DAOÔÇť. Tvorili ju komplexn├ę smart kontrakty be┼żiace na blockchaine Ethereum, ktor├ę mali fungova┼ą ako nez├ívisl├Ż rizikov├Ż fond.

V┬ám├íji 2016 boli tokeny DAO predan├ę v┬ár├ímci po─Źiato─Źnej ponuky coinov (ICO) a┬áposkytli vlastn├şcky podiel a┬áhlasovacie pr├íva v┬átomto decentralizovanom fonde. Kr├ítko po spusten├ş, v┬ár├ímci jedn├ęho z┬ánajv├Ą─Ź┼í├şch hackov v┬áhist├│rii kryptomien, bola v┼íak z┬áDAO od─Źerpan├í pribli┼żne tretina prostriedkov.

D├┤sledkom tejto udalosti bolo, ┼że sie┼ą Ethereum sa po hard forku rozdelila na dva re┼ąazce. V┬ájednej sieti boli podvodn├ę transakcie efekt├şvne zru┼íen├ę, ako keby sa t├íto udalos┼ą nikdy nestala. Tento re┼ąazec sa teraz naz├Żva blockchain Ethereum. Druh├Ż re┼ąazec, vern├Ż z├ísade ÔÇ×k├│d je z├íkonÔÇť, ponechal podvodn├ę transakcie nedotknut├ę. Tento blockchain sa teraz naz├Żva Ethereum Classic.┬á

Obmedzenia DAO

Právne

Regula─Źn├ę prostredie okolo DAO je st├íle ve─żmi neist├ę, ke─Ć┼że v├Ą─Ź┼íina jurisdikci├ş e┼íte nezadefinovala svoj pr├şstup k┬átomuto nov├ęmu typu subjektov. Pretrv├ívaj├║ci neist├Ż pr├ívny stav by sa mohol sta┼ą v├Żznamnou prek├í┼żkou prijatia DAO.

Koordinovan├ę ├║toky

┼Żiaduce vlastnosti DAO (decentraliz├ícia, nemennos┼ą, bez potreby tret├şch str├ín) prin├í┼íaj├║ ur─Źit├ę rizik├í s├║visiace s┬áv├Żkonnos┼ąou a┬ábezpe─Źnos┼ąou. Uveden├Ż pr├şklad DAO uk├ízal, ┼że t├íto nov├í organiza─Źn├í forma m├┤┼że prin├í┼ía┼ą nov├ę rizik├í, ktor├ę v┬átradi─Źn├Żch subjektoch nen├íjdeme.

Body centralizácie

D├í sa tvrdi┼ą, ┼że decentraliz├ícia nie je stav, ale rozsah, v┬áktorom je ka┼żd├í ├║rove┼ł vhodn├í pre in├Ż typ pr├şpadu pou┼żitia. V┬ániektor├Żch pr├şpadoch ├║pln├í nez├ívislos┼ą alebo decentraliz├ícia nemusia by┼ą ani mo┼żn├ę, pr├şpadne ma┼ą zmysel.

DAO m├┤┼żu umo┼żni┼ą spolupr├ícu ┼íir┼íiemu okruhu ├║─Źastn├şkov ako kedyko─żvek predt├Żm. Z├ísady riadenia stanoven├ę v┬áprotokole v┼íak v┼żdy bud├║ bodom centraliz├ície. Mo┼żno argumentova┼ą t├Żm, ┼że centralizovan├ę organiz├ície m├┤┼żu fungova┼ą s┬áove─ża vy┼í┼íou efekt├şvnos┼ąou, ale vzda┼ą sa v├Żhod otvorenej ├║─Źasti.

Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky┬á

DAO umo┼ż┼łuj├║ organiz├íci├ím, aby sa vymanili a┬ánespoliehali sa na tradi─Źn├ę hierarchie a┬á┼ítrukt├║ry. Namiesto centr├ílneho subjektu, ktor├Ż koordinuje konania ├║─Źastn├şkov, s├║ z├ísady riadenia automatizovan├ę a┬ásmeruj├║ ─Źlenov k┬á─Źo najv├Żhodnej┼íiemu v├Żsledku pre cel├║ sie┼ą.

Sie┼ą Bitcoin mo┼żno pova┼żova┼ą za skor├║, zjednodu┼íen├║ DAO. K─ż├║─Źom k┬ánavrhnutiu dobr├Żch DAO je stanovenie efekt├şvneho s├║boru pravidiel konsenzu, ktor├ę vyrie┼íia komplexn├ę probl├ęmy s┬ákoordin├íciou ├║─Źastn├şkov. Skuto─Źn├í v├Żzva, ktorej ─Źel├ş implement├ícia DAO, nemus├ş by┼ą ─Źisto technologick├í, sk├┤r soci├ílna.

Ak sa chcete dozvedie┼ą viac o┬áDAO, pozrite si spr├ívu Binance Research: DAO┬áÔÇô┬áte├│ria a┬áprax.