Vysvetlenie blockchainov├Żch or├íkul
Domov
Články
Vysvetlenie blockchainov├Żch or├íkul

Vysvetlenie blockchainov├Żch or├íkul

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę Jan 22, 2020Aktualizovan├ę Nov 28, 2023
7m

Komunitn├Ż pr├şspevok ÔÇô autor: Vallery Mou


─îo je blockchainov├ę or├íkulum?

Blockchainov├ę or├íkula s├║ slu┼żby tret├şch str├ín, ktor├ę poskytuj├║ smart kontraktom extern├ę inform├ície. Sl├║┼żia ako mosty medzi blockchainmi a┬ávonkaj┼í├şm svetom.

Blockchainy a┬ásmart kontrakty nemaj├║ pr├şstup k┬á├║dajom mimo blockchainu (├║daje mimo siete). Aby v┼íak bolo mo┼żn├ę vykona┼ą zmluvu, pri mnoh├Żch zmluvn├Żch dohod├ích je nevyhnutn├Ż pr├şstup k┬árelevantn├Żm inform├íci├ím z┬ávonkaj┼íieho sveta.

Tu prich├ídzaj├║ na sc├ęnu blockchainov├ę or├íkula, preto┼że poskytuj├║ prepojenie medzi ├║dajmi mimo blockchainu a┬á├║dajmi v┬ár├ímci blockchainu. Or├íkula s├║ nevyhnutn├ę v┬ár├ímci ekosyst├ęmu blockchainu, preto┼że roz┼íiruj├║ rozsah, v┬áktorom m├┤┼żu fungova┼ą smart kontrakty. Bez blockchainov├Żch or├íkul by bolo vyu┼żitie smart kontraktov ve─żmi obmedzen├ę, preto┼że by mali pr├şstup iba k┬á├║dajom v┬ár├ímci pr├şslu┼ínej siete.┬á

Je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że blockchainov├ę or├íkulum samotn├ę nie je zdrojom ├║dajov. Ide sk├┤r o┬ávrstvu, ktor├í dopytuje, overuje a┬áverifikuje extern├ę zdroje ├║dajov a┬án├ísledne tieto inform├ície poskytuje blockchainu. ├Üdaje pren├í┼ían├ę or├íkulami maj├║ mnoho pod├┤b ÔÇô inform├ície o┬ácene, ├║spe┼ínom dokon─Źen├ş platby alebo teplote nameranej senzorom.┬á

Na po┼żiadanie o┬áposkytnutie ├║dajov z┬ávonkaj┼íieho sveta je potrebn├ę pou┼żi┼ą smart kontrakt a┬ámin├║┼ą sie┼ąov├ę zdroje. Niektor├ę or├íkula maj├║ schopnos┼ą nielen pren├í┼ía┼ą inform├ície do smart kontraktov, ale aj posiela┼ą ich sp├Ą┼ą do extern├Żch zdrojov.

Existuje mnoho r├┤znych typov or├íkul. To, ako blockchainov├ę or├íkulum funguje, ├║plne z├ívis├ş od toho, na ─Źo je ur─Źen├ę. Tento ─Źl├ínok sa bude zaobera┼ą niektor├Żmi z┬át├Żchto pou┼żit├ş.


Pr├şklad blockchainov├ęho or├íkula

Predpokladajme, ┼że by sa Alica a┬áBob stavili, kto bude v├ş┼ąazom prezidentsk├Żch volieb v┬áUSA. Alica ver├ş, ┼że vyhr├í republik├ínsky kandid├ít, zatia─ż ─Źo Bob ver├ş, ┼że v├ş┼ąazom bude demokrat. Dohodn├║ sa na podmienkach st├ívky a┬áuzamkn├║ svoje prostriedky v┬ásmart kontrakte, ktor├Ż na z├íklade v├Żsledkov volieb uvo─żn├ş v┼íetky prostriedky v├ş┼ąazovi.

Ke─Ć┼że smart kontrakt nedok├í┼że komunikova┼ą s┬áextern├Żmi ├║dajmi, mus├ş sa spolieha┼ą na or├íkulum, ktor├ę mu poskytne potrebn├ę inform├ície. V┬átomto pr├şpade s├║ to v├Żsledky prezidentsk├Żch volieb. Po skon─Źen├ş volieb po┼íle or├íkulum po┼żiadavku d├┤veryhodn├ęmu API s┬ácie─żom zisti┼ą, ktor├Ż kandid├ít vyhral. T├║to inform├íciu n├ísledne odovzd├í smart kontraktu. Kontrakt na z├íklade toho po┼íle prostriedky Alici alebo Bobovi, v┬áz├ívislosti od v├Żsledku.

Bez or├íkula, ktor├ę poskytne ├║daje, by neexistoval sp├┤sob, ako t├║to st├ívku vyrovna┼ą sp├┤sobom, ktor├Ż by nemohol ovplyvni┼ą jeden z┬á├║─Źastn├şkov.┬á


Ak├ę s├║ r├┤zne typy blockchainov├Żch or├íkul?

Blockchainov├ę or├íkula mo┼żno klasifikova┼ą pod─ża mno┼żstva r├┤znych krit├ęri├ş:┬á

  • Zdroj ÔÇô poch├ídzaj├║ ├║daje zo softv├ęru alebo hardv├ęru?

  • Smer inform├íci├ş ÔÇô ide o┬áprich├ídzaj├║ce alebo odch├ídzaj├║ce inform├ície?

  • D├┤vera ÔÇô je centralizovan├ę alebo decentralizovan├ę?

Jedno or├íkulum m├┤┼że spada┼ą do viacer├Żch kateg├│ri├ş. Napr├şklad or├íkulum, ktor├ę z├şskava inform├ície z┬áwebovej str├ínky spolo─Źnosti, je centralizovan├ę, prij├şmaj├║ce, softv├ęrov├ę or├íkulum.


Softv├ęrov├ę or├íkula

Softv├ęrov├ę or├íkula komunikuj├║ s┬áonline zdrojmi inform├íci├ş a┬ápren├í┼íaj├║ inform├ície do blockchainu. Tieto inform├ície m├┤┼żu poch├ídza┼ą z┬áonline datab├íz, serverov, webov├Żch str├ínok┬áÔÇô┬áv┬ápodstate z┬áak├ęhoko─żvek zdroja ├║dajov na webe.

Skuto─Źnos┼ą, ┼że softv├ęrov├ę or├íkula s├║ pripojen├ę k┬áinternetu, im umo┼ż┼łuje nielen dod├íva┼ą inform├ície do smart kontraktov, ale aj pren├í┼ía┼ą tieto inform├ície v┬áre├ílnom ─Źase. V─Ćaka tomu s├║ jedn├Żmi z┬ánajbe┼żnej┼í├şch typov blockchainov├Żch or├íkul.┬á

Medzi inform├ície, ktor├ę zvy─Źajne poskytuj├║ softv├ęrov├ę or├íkula, m├┤┼żu patri┼ą v├Żmenn├ę kurzy, ceny digit├ílnych akt├şv alebo inform├ície o┬áletoch v┬áre├ílnom ─Źase.


Hardv├ęrov├ę or├íkula

Niektor├ę smart kontrakty musia by┼ą prepojen├ę s┬áre├ílnym svetom. Hardv├ęrov├ę or├íkula s├║ navrhnut├ę tak, aby z├şskavali inform├ície z┬áfyzick├ęho sveta a┬áspr├şstup┼łovali ich smart kontraktom. Tak├ęto inform├ície m├┤┼żu by┼ą pren├í┼ían├ę z┬áelektronick├Żch senzorov, ─Ź├şta─Źiek ─Źiarov├Żch k├│dov a┬áin├Żch zariaden├ş na ─Ź├ştanie inform├íci├ş.

Hardv├ęrov├ę or├íkulum v┬ápodstate ÔÇ×preklad├íÔÇť udalosti zo skuto─Źn├ęho sveta do digit├ílnych hodn├┤t, ktor├ę smart kontrakty dok├í┼żu pochopi┼ą.

Pr├şkladom m├┤┼że by┼ą senzor, ktor├Ż kontroluje, ─Źi kami├│n prev├í┼żaj├║ci tovar dorazil na nakladaciu rampu. Ak ├íno, odovzd├í inform├ície smart kontraktu, ktor├Ż potom na z├íklade t├Żchto inform├íci├ş m├┤┼że vykon├íva┼ą rozhodnutia.

Ak sa chcete dozvedie┼ą viac, pozrite si Pr├şpady pou┼żitia blockchainu: dod├ívate─żsk├Ż re┼ąazec.


Prichádzajúce a odchádzajúce orákula

Prich├ídzaj├║ce or├íkula pren├í┼íaj├║ inform├ície z┬áextern├Żch zdrojov do smart kontraktov, zatia─ż ─Źo odch├ídzaj├║ce or├íkula posielaj├║ inform├ície zo smart kontraktov do vonkaj┼íieho sveta.┬á

Pr├şkladom prich├ídzaj├║ceho or├íkula je or├íkulum, ktor├ę smart kontraktu povie, ak├║ teplotu nameral senzor. Za pr├şklad odch├ídzaj├║ceho or├íkula sa d├í pova┼żova┼ą z├ímok smart lock. Ak s├║ prostriedky vlo┼żen├ę na adresu, smart kontrakt odo┼íle tieto inform├ície cez odch├ídzaj├║ce or├íkulum do mechanizmu, ktor├Ż odomkne z├ímok smart lock.


Porovnanie: centralizovan├ę/decentralizovan├ę or├íkula

Centralizovan├ę or├íkulum je kontrolovan├ę jedn├Żm subjektom a┬áje jedin├Żm poskytovate─żom inform├íci├ş pre smart kontrakt. Pou┼ż├şvanie jedin├ęho zdroja inform├íci├ş m├┤┼że by┼ą riskantn├ę┬áÔÇô┬á├║─Źinnos┼ą kontraktu ├║plne z├ívis├ş od subjektu ovl├ídaj├║ceho or├íkulum. Ak├ęko─żvek zlomyse─żn├ę zasahovanie od podvodn├şka bude ma┼ą priamy dopad na smart kontrakt. Hlavn├Żm probl├ęmom centralizovan├Żch or├íkul je existencia jedin├ęho bodu zlyhania, kv├┤li ktor├ęmu s├║ kontrakty menej odoln├ę vo─Źi zranite─żnostiam a┬á├║tokom.

Niektor├ę ciele decentralizovan├Żch or├íkul s├║ rovnak├ę ako ciele verejn├Żch blockchainov┬áÔÇô┬ávyhnutie sa riziku protistrany. Zvy┼íuj├║ spo─żahlivos┼ą inform├íci├ş poskytovan├Żch smart kontraktom t├Żm, ┼że sa nespoliehaj├║ na jedin├Ż zdroj pravdy. Smart kontrakt sa p├Żta viacer├Żch or├íkul, aby ur─Źil platnos┼ą a┬ápresnos┼ą ├║dajov. Preto mo┼żno decentralizovan├ę or├íkula ozna─Źova┼ą aj ako konsenzu├ílne or├íkula.

Niektor├ę blockchainov├ę projekty poskytuj├║ slu┼żby decentralizovan├Żch or├íkul in├Żm blockchainom. Decentralizovan├ę or├íkula m├┤┼żu by┼ą u┼żito─Źn├ę aj na predik─Źn├Żch trhoch, kde je mo┼żn├ę overi┼ą platnos┼ą ur─Źit├ęho v├Żsledku spolo─Źensk├Żm konsenzom.

Hoci cie─żom decentralizovan├Żch or├íkul je dosiahnu┼ą stav, v┬áktorom nie je potrebn├ę d├┤verovanie, je d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że rovnako ako blockchainov├ę siete bez potreby d├┤verovania, decentralizovan├ę or├íkula neodstra┼łuj├║ ├║plne potrebu d├┤verovania, sk├┤r ju rozde─żuj├║ medzi mnoh├Żch ├║─Źastn├şkov.


Or├íkula ┼ípecifick├ę pre kontrakt

Or├íkulum ┼ípecifick├ę pre kontrakt je navrhnut├ę tak, aby ho pou┼ż├şval jeden smart kontrakt. To znamen├í, ┼że ak niekto chce nasadi┼ą viacero smart kontraktov, mus├ş sa vypracova┼ą primeran├Ż po─Źet or├íkul ┼ípecifick├Żch pre kontrakt.

Tento typ or├íkula sa pova┼żuje za ve─żmi ─Źasovo n├íro─Źn├Ż a┬án├íkladn├Ż na ├║dr┼żbu. Spolo─Źnosti, ktor├ę chc├║ z├şskava┼ą ├║daje z┬ár├┤znych zdrojov, m├┤┼żu pova┼żova┼ą tento pr├şstup za ve─żmi nepraktick├Ż. Na druhej strane, ke─Ć┼że or├íkula ┼ípecifick├ę pre kontrakt je mo┼żn├ę navrhn├║┼ą u┼ż od za─Źiatku tak, aby sl├║┼żili konkr├ętnemu pr├şpadu pou┼żitia, v├Żvoj├íri maj├║ vysok├║ flexibilitu pri ich prisp├┤soben├ş na ┼ípecifick├ę po┼żiadavky.


─Żudsk├ę or├íkula

Niekedy m├┤┼żu ako or├íkula sl├║┼żi┼ą aj osoby so ┼ípecializovan├Żmi znalos┼ąami v┬áur─Źitej oblasti. M├┤┼żu vyh─żad├íva┼ą a┬áoverova┼ą pravos┼ą inform├íci├ş z┬ár├┤znych zdrojov a┬ápreklada┼ą tieto inform├ície do smart kontraktov. Ke─Ć┼że ─żudsk├ę or├íkula dok├í┼żu overova┼ą svoju identitu pou┼żit├şm kryptografie, mo┼żnos┼ą podvodn├şka, ktor├Ż predstiera svoju identitu a┬áposkytne po┼íkoden├ę ├║daje, je relat├şvne n├şzka.


Probl├ęm or├íkul

Ke─Ć┼że smart kontrakty vykon├ívaj├║ rozhodnutia zalo┼żen├ę na ├║dajoch poskytnut├Żch or├íkulami, tieto s├║ k─ż├║─Źov├ę pre zdrav├Ż ekosyst├ęm blockchainu. Hlavnou v├Żzvou pri navrhovan├ş or├íkul je to, ┼że ak d├┤jde k┬áohrozeniu or├íkula, ohrozen├Ż je aj smart kontrakt, ktor├Ż sa na┼ł spolieha. Toto sa ─Źasto ozna─Źuje ako probl├ęm or├íkul.┬á

Ke─Ć┼że or├íkula nie s├║ s├║─Źas┼ąou hlavn├ęho blockchainov├ęho konsenzu, bohu┼żia─ż nie s├║ ani s├║─Źas┼ąou bezpe─Źnostn├Żch mechanizmov, ktor├ę dok├í┼żu verejn├ę blockchainy poskytn├║┼ą. Konflikt d├┤very medzi or├íkulami tret├şch str├ín a┬ávykon├ívanie smart kontraktov bez potreby d├┤verovania zost├íva v├Ą─Ź┼íinou nevyrie┼íen├Żm probl├ęmom.

Hrozbou m├┤┼żu by┼ą aj ├║toky ÔÇ×man in the middleÔÇť, kedy sa k┬átoku ├║dajov medzi or├íkulami a┬ákontraktom dostane podvodn├şk a┬á├║daje uprav├ş alebo sfal┼íuje. ┬á


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Spo─żahliv├Ż mechanizmus, ktor├Ż u─żah─Źuje komunik├íciu medzi smart kontraktmi a┬ávonkaj┼í├şm svetom, je ┼żivotne d├┤le┼żit├Ż pre glob├ílne prijatie blockchainov. Bez blockchainov├Żch or├íkul by sa smart kontrakty museli spolieha┼ą iba na inform├ície, ktor├ę u┼ż s├║ v┬áich sie┼ąach, ─Źo by zna─Źne obmedzovalo ich mo┼żnosti.

Decentralizovan├ę or├íkula maj├║ potenci├íl zavies┼ą ochrann├ę mechanizmy, ktor├ę by mohli eliminova┼ą mnoh├ę syst├ęmov├ę rizik├í z┬áekosyst├ęmu blockchainov. Blockchainov├ę or├íkula zost├ívaj├║ jedn├Żm z┬ákritick├Żch stavebn├Żch kame┼łov, ktor├ę je potrebn├ę implementova┼ą bezpe─Źn├Żm, spo─żahliv├Żm a┬ád├┤veryhodn├Żm sp├┤sobom pre rast ekosyst├ęmu blockchainu.┬á