Domov
Články
Vysvetlenie hard forkov a soft forkov

Vysvetlenie hard forkov a soft forkov

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę Nov 29, 2018Aktualizovan├ę Feb 9, 2023
8m

Úvod

Ke─Ć sa v├ím na smartf├│ne zobraz├ş v├Żzva, aby ste si aktualizovali aplik├íciu digit├ílneho bankovn├şctva, pravdepodobne nad t├Żm nebudete v├┤bec rozm├Ż┼í─ża┼ą. Mo┼żno v├ím ju dokonca telef├│n aktualizuje automaticky bez toho, aby ste si to v┼íimli. Je to nevyhnutn├Ż proces. Navy┼íe ak si nenain┼ítalujete najnov┼íiu verziu softv├ęru, riskujete odmietnutie pr├şstupu k┬ábankov├Żm slu┼żb├ím.

Vo svete kryptomien s otvoren├Żm zdrojov├Żm k├│dom je to ├║plne inak. Na to, aby ste mohli pou┼ż├şva┼ą bitcoin, nemus├şte ─Ź├şta┼ą ka┼żd├Ż riadok jeho k├│du, ale ma┼ą t├║to mo┼żnos┼ą je d├┤le┼żit├ę. Neexistuje tu toti┼ż ┼żiadna hierarchia ani banka, ktor├í by v├ím posielala aktualiz├ície a┬ámenila veci, ako sa jej zap├í─Źi. Implement├ícia nov├Żch funkci├ş v┬áblockchainov├Żch sie┼ąach preto m├┤┼że by┼ą n├íro─Źn├í.

V┬átomto ─Źl├ínku presk├║mame, ako je mo┼żn├ę kryptomenov├ę siete inovova┼ą, aj ke─Ć nemaj├║ ┼żiadny centr├ílny org├ín. Pou┼ż├şvaj├║ sa na to dva r├┤zne mechanizmy: hard forky a┬ásoft forky.┬á


Kto m├í v┬áblockchainov├Żch sie┼ąach rozhoduj├║ce slovo?

Aby ste pochopili, ako funguj├║ forky, je d├┤le┼żit├ę najsk├┤r porozumie┼ą tomu, kto je v┬ásieti s├║─Źas┼ąou rozhodovacieho procesu (─Źi┼że kto ju spravuje).

Na prev├ídzke bitcoinovej siete sa podie─żaj├║ tri podskupiny ÔÇô v├Żvoj├íri, ┼ąa┼żiari a┬áprev├ídzkovatelia ├║pln├Żch uzlov. S├║ to strany, ktor├ę sa na prev├ídzke siete skuto─Źne podie─żaj├║. ─Żahk├ę uzly (t.┬áj.┬ápe┼ła┼żenky v┬átelef├│noch, po─Ź├şta─Źoch at─Ć.) sa s├şce pou┼ż├şvaj├║ vo ve─żkom, ale pokia─ż ide o┬ásie┼ą, nie s├║ jej skuto─Źn├Żmi ÔÇ×├║─Źastn├şkmiÔÇť.


V├Żvoj├íri

V├Żvoj├íri zodpovedaj├║ za vytv├íranie a┬áaktualiz├íciu k├│du. V┬ápr├şpade typickej kryptomeny m├┤┼że s┬áv├Żvojom pom├íha┼ą ktoko─żvek. K├│d je verejne dostupn├Ż, tak┼że m├┤┼żete posla┼ą zmeny a┬áostatn├ş v├Żvoj├íri ich po v├ís skontroluj├║.┬á


┼Ąa┼żiari

┼Ąa┼żiari s├║ t├ş, ktor├ş sie┼ą zabezpe─Źuj├║. Prev├ídzkuj├║ k├│d kryptomeny a┬áz┬ávlastn├Żch prostriedkov prid├ívaj├║ do blockchainu nov├ę bloky. V┬ápr├şpade bitcoinovej siete na to napr├şklad pou┼ż├şvaj├║ mechanizmus Proof of Work. Za svoje ├║silie s├║ odme┼łovan├ş odmenou za blok.


Prev├ídzkovatelia ├║pln├Żch uzlov

├Üpln├ę uzly s├║ chrbticou kryptomenovej siete. Overuj├║, odosielaj├║ a┬áprij├şmaj├║ bloky a┬átransakcie a┬áuchov├ívaj├║ k├│piu blockchainu.


Tieto kateg├│rie sa ─Źasto prekr├Żvaj├║. M├┤┼żete by┼ą napr├şklad v├Żvoj├írom a┬áprev├ídzkovate─żom ├║pln├ęho uzla alebo ┼ąa┼żiarom a┬áprev├ídzkovate─żom ├║pln├ęho uzla. M├┤┼żete robi┼ą aj v┼íetky tri veci naraz alebo ┼żiadnu z┬ánich. Ve─ża pou┼ż├şvate─żov kryptomien sa v┬áskuto─Źnosti nevenuje ani jednej z┬át├Żchto rol├ş. Namiesto toho pou┼ż├şvaj├║ ─żahk├ę uzly alebo centralizovan├ę slu┼żby.

Pri poh─żade na vy┼í┼íie uveden├ę opisy by ste mohli nadobudn├║┼ą dojem, ┼że o┬ásieti rozhoduj├║ v├Żvoj├íri a┬á┼ąa┼żiari. V├Żvoj├íri vytv├íraj├║ k├│d ÔÇô bez nich by neexistoval softv├ęr, ktor├Ż by ste mohli prev├ídzkova┼ą, a┬ánemal by kto opravova┼ą chyby alebo prid├íva┼ą nov├ę funkcie. ┼Ąa┼żiari zabezpe─Źuj├║ sie┼ą ÔÇô bez zdravej ┼ąa┼żobnej konkurencie by mohol by┼ą blockchain napadnut├Ż alebo by sa mohol ├║plne zastavi┼ą.

Ak by sa v┼íak tieto dve skupiny pok├║sili don├║ti┼ą zvy┼íok siete, aby sa im podriadil, nedopadlo by to ve─żmi dobre. Pod─ża mnoh├Żch ─żud├ş skuto─Źn├í sila spo─Ź├şva v┬áruk├ích ├║pln├Żch uzlov. Je to sp├┤soben├ę t├Żm, ┼że pou┼ż├şvatelia sa m├┤┼żu rozhodn├║┼ą, ak├Ż softv├ęr bud├║ prev├ídzkova┼ą (syst├ęm optÔÇĹin, t.┬áj.┬ámo┼żnos┼ą vo─żby).┬á

V├Żvoj├íri sa v├ím nebud├║ vkr├ída┼ą do domu a┬án├║ti┼ą v├ís so zbra┼łou pri hlave, aby ste si stiahli bin├írne s├║bory Bitcoin Core. Ak si bud├║ ┼ąa┼żiari razi┼ą cestu ┼ít├Żlom ÔÇ×bu─Ć bude po na┼íom, alebo nebude ni─ŹÔÇť, aby si vyn├║tili nechcen├║ zmenu, pou┼ż├şvatelia si jednoducho po─Źkaj├║ a┬áuvidia.┬á

Tieto strany nie s├║ v┼íemocn├Żmi vl├ídcami ÔÇô s├║ poskytovate─żmi slu┼żieb. Ke─Ć sa ─żudia rozhodn├║ sie┼ą nepou┼ż├şva┼ą, kryptomena strat├ş na hodnote. Strata hodnoty priamo ovplyv┼łuje ┼ąa┼żiarov (ich odmeny potom maj├║ ni┼ż┼íiu dol├írov├║ hodnotu). A┬ápokia─ż ide o┬áv├Żvoj├írov, t├Żch m├┤┼żu pou┼ż├şvatelia jednoducho ignorova┼ą.

Nie je to tak, ┼że by softv├ęr siete niekto vlastnil. M├┤┼żete urobi┼ą ak├ęko─żvek zmeny a┬ápokia─ż bud├║ ostatn├ş v├í┼í upraven├Ż softv├ęr prev├ídzkova┼ą, m├┤┼żete spolu v┼íetci komunikova┼ą. V┬átakom pr├şpade urob├şte fork (rozvetvenie) softv├ęru a┬ávytvor├şte t├Żm nov├║ sie┼ą.


─îo je fork?

K┬ásoftv├ęrov├Żm forkom doch├ídza, ke─Ć softv├ęr skop├şrujete a┬áuprav├şte. P├┤vodn├Ż projekt funguje ─Ćalej, ale je teraz oddelen├Ż od toho nov├ęho, ktor├Ż sa vydal in├Żm smerom. Predstavte si, ┼że t├şm spravuj├║ci web s┬áva┼í├şm ob─ż├║ben├Żm kryptomenov├Żm obsahom sa poh├ídal o┬áto, ako ─Ćalej pokra─Źova┼ą. Jedna ─Źas┼ą t├şmu sa m├┤┼że rozhodn├║┼ą, ┼że web replikuje na inej dom├ęne, ale do bud├║cna bud├║ prid├íva┼ą in├Ż typ obsahu ako p├┤vodn├Ż web.

Projekty sa za─Źali na spolo─Źnom z├íklade a┬ázdie─żaj├║ rovnak├║ hist├│riu. Rovnako ako cesta, ktor├í sa nesk├┤r rozde─żuje na dve, sa teraz ich cesty bud├║ natrvalo rozbieha┼ą.

Tak├ęto situ├ície nast├ívaj├║ pri projektoch s┬áotvoren├Żm zdrojov├Żm k├│dom ─Źasto a┬ánast├ívali dlho predt├Żm, ne┼ż na sc├ęnu pri┼íiel bitcoin alebo ethereum. Hard forky a┬ásoft forky v┼íak od seba rozli┼íuje takmer v├Żhradne blockchainov├ę prostredie. Po─Ćme sa na ne teda pozrie┼ą.


Ô×á┬áChcete za─Źa┼ą s kryptomenou? K├║pte si Bitcoin na Binance!


Hard forky verzus soft forky

Napriek podobn├Żm n├ízvom a┬árovnak├ęmu ├║─Źelu je medzi hard forkom a┬ásoft forkom v├Żznamn├Ż rozdiel, ktor├Ż si teraz vysvetl├şme.


─îo je hard fork?

Hard forky s├║ softv├ęrov├ę aktualiz├ície, ktor├ę nie s├║ sp├Ątne kompatibiln├ę. Zvy─Źajne k┬ánim doch├ídza, ke─Ć uzly prid├ívaj├║ nov├ę pravidl├í, ktor├ę s├║ v┬ározpore so star├Żmi pravidlami. Nov├ę uzly m├┤┼żu komunikova┼ą iba s┬áuzlami, ktor├ę prev├ídzkuj├║ nov├║ verziu. V├Żsledkom je, ┼że sa blockchain rozdel├ş a┬ávznikn├║ dve samostatn├ę siete: jedna so star├Żmi pravidlami a┬ádruh├í s┬ánov├Żmi.

Aktualizovan├ę uzly menia svoju farbu na modr├║. Star┼íie ┼żlt├ę uzly ich odmietaj├║ a┬ámodr├ę uzly komunikuj├║ medzi sebou.

Aktualizovan├ę uzly menia svoju farbu na modr├║. Star┼íie ┼żlt├ę uzly ich odmietaj├║ a┬ámodr├ę uzly komunikuj├║ medzi sebou.


V┬átej chv├şli paralelne be┼żia dve siete. Obe bud├║ ─Ćalej spracov├íva┼ą transakcie a┬ávytv├íra┼ą bloky, ale u┼ż nefunguj├║ v┬árovnakom blockchaine. V┼íetky uzly mali a┼ż do chv├şle, ke─Ć do┼ílo k┬áforku, identick├Ż blockchain (a┬át├íto hist├│ria zost├íva), ale po forku bud├║ ma┼ą in├ę bloky a┬átransakcie.

Fork blockchainu na bloku ─Ź├şslo 600┬á000.


Vzh─żadom na t├║to zdie─żan├║ hist├│riu budete ma┼ą coiny v┬áoboch sie┼ąach (ak ste ich dr┼żali u┼ż pred forkom). Predpokladajme, ┼że ke─Ć na bloku ─Ź├şslo 600┬á000 do┼ílo k┬áforku, dr┼żali ste 5┬áBTC. T├Żchto 5┬áBTC by ste mohli v┬ástarom blockchaine v┬ábloku ─Ź├şslo 600┬á001 min├║┼ą, ale v┬ánovom blockchaine v┬ábloku ─Ź├şslo 600┬á001 by minut├ę neboli. Za predpokladu, ┼że sa nezmenila kryptografia, va┼íe priv├ítne k─ż├║─Źe v┬ánovej sieti st├íle dr┼żia 5┬áBTC.┬á

Hard fork sa udial napr├şklad v┬ároku 2017, ke─Ć sa sie┼ą Bitcoin rozdelila na dva samostatn├ę blockchainy ÔÇô p├┤vodn├Ż Bitcoin (BTC) a┬ánov├Ż Bitcoin Cash (BCH). Hard fork nastal po mnoh├Żch h├ídkach t├Żkaj├║cich sa najlep┼íieho pr├şstupu k┬á┼ík├ílovaniu. Z├ístancovia siete Bitcoin Cash chceli zv├Ą─Ź┼íi┼ą bloky, zatia─ż ─Źo z├ístancovia Bitcoinu boli proti tejto zmene.

Zv├Ą─Ź┼íenie blokov vy┼żadovalo ├║pravu pravidiel. Udialo sa to pred soft forkom protokolu SegWit (o┬á┼łom si povieme viac o┬áchv├ş─żu), tak┼że uzly prij├şmali iba bloky do ve─żkosti 1┬áMB. Ak by ste vytvorili 2┬áMB blok, ktor├Ż by bol inak platn├Ż, ostatn├ę uzly by ho u┼ż odmietli.

Len uzly, ktor├ę zmenili svoj softv├ęr, umo┼ż┼łovali prijatie blokov presahuj├║cich ve─żkos┼ą 1┬áMB. Z┬átoho d├┤vodu mohli medzi sebou komunikova┼ą len uzly s┬árovnak├Żmi ├║pravami protokolu, tak┼że pochopite─żne prestali by┼ą kompatibiln├ę.


─îo je soft fork?

Soft fork je sp├Ątne kompatibiln├í inov├ícia, ─Źo znamen├í, ┼że inovovan├ę uzly m├┤┼żu s┬át├Żmi neinovovan├Żmi st├íle komunikova┼ą. Soft fork zvy─Źajne prid├íva nov├ę pravidlo, ktor├ę nie je v┬ározpore s┬át├Żmi star┼í├şmi.

Soft forkom je mo┼żn├ę dosiahnu┼ą napr├şklad zmen┼íenie bloku. Po─Ćme si to e┼íte raz uk├íza┼ą na pr├şklade bitcoinu: hoci ve─żkos┼ą bloku m├í nejak├Ż limit, to, ak├Ż mal├Ż m├┤┼że by┼ą, nijako obmedzen├ę nie je. Ak chcete akceptova┼ą len bloky do ur─Źitej ve─żkosti, sta─Ź├ş odmietnu┼ą tie, ktor├ę ju presahuj├║.

To v├ís v┼íak automaticky neodpoj├ş od siete. St├íle m├┤┼żete komunikova┼ą s┬áuzlami, ktor├ę sa t├Żmito pravidlami neriadia, a┬álen odfiltrujete nejak├ę inform├ície, ktor├ę v├ím odovzd├ívaj├║.

Dobr├Żm pr├şkladom zo skuto─Źn├ęho sveta je u┼ż sk├┤r spom├şnan├Ż soft fork protokolu Segregated Witness (SegWit), ktor├Ż nastal kr├ítko po rozdelen├ş na Bitcoin a┬áBitcoin Cash. SegWit bola aktualiz├ícia, ktor├í ve─żmi m├║dro zmenila form├ít blokov a┬átransakci├ş. Star├ę uzly m├┤┼żu bloky a┬átransakcie na─Ćalej overova┼ą (nov├ę form├ítovanie pravidl├í neporu┼íuje), len im jednoducho nerozumej├║. Niektor├ę polia je mo┼żn├ę ─Ź├şta┼ą, a┼ż ke─Ć uzly prejd├║ na nov┼í├ş softv├ęr, ktor├Ż im umo┼ż┼łuje analyzova┼ą dodato─Źn├ę ├║daje.

Ani dva roky po aktiv├ícii protokolu SegWit neboli inovovan├ę v┼íetky uzly. Inov├ícia m├í svoje v├Żhody, ale vzh─żadom na to, ┼że nejde o┬ázmenu, ktor├í by ┼ítiepila sie┼ą, nie je d├┤vod pon├íh─ża┼ą sa.


Ani dva roky po aktiv├ícii protokolu SegWit neboli inovovan├ę v┼íetky uzly. Inov├ícia m├í svoje v├Żhody, ale vzh─żadom na to, ┼że nejde o┬ázmenu, ktor├í by ┼ítiepila sie┼ą, nie je d├┤vod pon├íh─ża┼ą sa.


Hard forky verzus soft forky┬áÔÇô ─Źo je lep┼íie?

Oba uveden├ę typy forkov sl├║┼żia v┬áz├ísade na in├ę ├║─Źely. Sporn├ę hard forky m├┤┼żu komunitu rozdeli┼ą, ale pl├ínov├ę hard forky umo┼ż┼łuj├║ po dohode so v┼íetk├Żmi softv├ęr slobodne upravova┼ą.

Soft forky s├║ miernej┼íou alternat├şvou. Vo v┼íeobecnosti m├íte obmedzenej┼íie mo┼żnosti, preto┼że nov├ę zmeny nem├┤┼żu by┼ą v┬ározpore so star├Żmi pravidlami. Ak je v┼íak mo┼żn├ę va┼íu aktualiz├íciu vykona┼ą tak, aby zostala sp├Ątne kompatibiln├í, nemus├şte sa b├í┼ą o┬ároz┼ítiepenie siete.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Hard forky a┬ásoft forky s├║ pre dlhodob├Ż ├║spech blockchainov├Żch siet├ş z├ísadn├ę. Napriek ch├Żbaj├║cemu centr├ílnemu org├ínu n├ím umo┼ż┼łuj├║ vykon├íva┼ą zmeny a┬áinov├ície v decentralizovan├Żch syst├ęmoch.

Forky blockchainom a┬ákryptomen├ím umo┼ż┼łuj├║ integrova┼ą novovyv├şjan├ę funkcie. Bez t├Żchto mechanizmov by sme potrebovali centralizovan├Ż syst├ęm s┬áriaden├şm ÔÇ×zhora nadolÔÇť, inak by sme sa museli po─Źas existencie protokolu dr┼ża┼ą rovnak├Żch pravidiel.