Wat is een Decentralized Exchange (DEX)?
Wat is een Decentralized Exchange (DEX)?
StartpaginaArtikelen

Wat is een Decentralized Exchange (DEX)?

Beginner
2w ago
8m

Kort samengevat

Je zal ongetwijfeld bekend zijn met het gebruik van de bestaande cryptocurrency exchanges. Je meld je aan met je e-mailadres, bedenk een sterk wachtwoord, verifieert je account en begint met handelen in cryptocurrency.

Decentralized Exchanges zijn vergelijkbaar, maar dan zonder alle rompslomp met aanmeldingen. In de meeste gevallen is er geen sprake storting of opname van cryptovaluta. De handel vindt rechtstreeks plaats tussen de wallets van twee gebruikers, met beperkte interventie door derden.

Decentralized Exchanges kunnen wat lastiger zijn om onder de knie te krijgen en ze hebben misschien niet altijd de coins die je graag wilt hebben. Maar naarmate de technologie en de vraag er in toenemen, heeft het de potentie om een belangrijk onderdeel te worden van de cryptocurrency-sfeer.


Inleiding

Sinds het begin van Bitcoin hebben exchanges (beurzen) al een belangrijke rol gespeeld bij het matchen van kopers en verkopers van cryptocurrency. Zonder deze wereldwijde platforms zou het lastig zijn geweest een gebruikersbestand op te bouwen, zouden we een veel slechtere liquiditeit hebben en geen uniforme manier om overeenstemming te bereiken over de juiste prijs van het activa.

Tot nu toe domineren deze gecentraliseerde spelers het speelveld. Met de technologieën die in rap tempo door-ontwikkelen zijn er echter een groeiend aantal tools voor gedecentraliseerde transacties bijgekomen.

In dit artikel duiken we dieper in op gedecentraliseerde beurzen (DEX's), wat in feite handelsplatforms zijn waar geen tussenpersoon meer voor nodig is.


De definitie van decentralized Exchanges

In principe zou je elke peer-to-peer-swapp als een vorm van een gedecentraliseerde transactie kunnen beschouwen (zie bijvoorbeeld Atomic Swaps Explained). Maar in dit artikel richten we onze aandacht voornamelijk op platforms die de functies van gecentraliseerde exchanges nabootst. Het meest noemenswaardige verschil is dat hun backend in de blockchain is ondergebracht. Niemand beheert fysiek je geld en je bent minder afhankelijk van exchanges zoals dat bij gecentraliseerde exchanges wel het geval is.


Hoe een Centralized Exchange werkt

Bij gecentraliseerde exchanges stort je je geld, dit kan fiat valuta (via bankoverschrijving of creditcard / betaalpas) maar ook cryptocurrency zijn, naar de exchange. Wanneer je crypto stort, geef je de controle hier over op. Niet zozeer vanuit een praktisch oogpunt, want je kunt het nog steeds verhandelen of verplaatsen, maar vanuit een technisch oogpunt: je kunt het niet zelf uitgeven op de blockchain.
Je bent namelijk niet de eigenaar van de privésleutels van het geld, wat inhoudt dat je aan de exchange vraagt om namens jou een transactie te ondertekenen. Wanneer je handelt, vinden deze transacties niet plaats op de blockchain, maar in plaats daarvan wijst de exchange saldi toe aan de gebruikers in zijn eigen database.

De algemene processen zijn dan ook ongelooflijk gestroomlijnd omdat de lage snelheden van blockchains de handel op deze manier niet kunnen belemmeren en alles gebeurt in het systeem van één entiteit. Cryptocurrencies zijn op deze manier ook veel makkelijker te kopen en verkopen, en je hebt meer tools tot je beschikking.

Dit gaat alleen wel ten koste van je onafhankelijkheid: je moet de exchange al je geld toevertrouwen. Het gevolg hiervan is dat je jezelf blootstelt aan de risico’s van andere partijen. Wat nu als bijvoorbeeld het team er vandoor gaat met je zuurverdiende Bitcoin? Wat nu als een hacker het hele systeem plat legt en er vervolgens met alle fondsen vandoor gaat?

Voor veel gebruikers is dit een acceptabel risiconiveau. Ze richten zich gewoon tot gerenommeerde exchanges met sterke trackrecords en die maatregelen treffen die datalekken tegen moeten gaan.


Hoe een Decentralized Exchange werkt

DEX'en lijken in de meeste opzichten op hun gecentraliseerde tegenhangers, maar de verschillen zijn daarentegen aanzienlijk groot. Allereerst zijn er verschillende soorten gedecentraliseerde exchanges beschikbaar voor gebruikers. De overeenkomst tussen deze verschillende types, is dat de orders on-chain worden uitgevoerd (via smart contracts) en dat de gebruikers zelf hun fondsen volledig beheren.
Er is inmiddels al wel wat gesleuteld aan de verschillende cross-chain DEX'en, maar de meest populaire draaien om activa van een enkele blockchain (zoals Ethereum of Binance Chain).


On-chain order books

Bij sommige DEX’en gebeurt alles on-chain (we zullen straks nog de hybride benaderingen behandelen). Elke order (ook wijzigingen en annuleringen) wordt naar de blockchain geschreven. Dit is misschien wel de meest transparante manier, aangezien je niet op een derde partij hoeft te vertrouwen om de orders aan je door te geven en er is ook geen manier meer om iets te verhullen. 
Helaas is dit echter ook de meest onpraktische benadering. Elk knooppunt in het netwerk wordt gevraagd om de order voor altijd in de chain op te nemen en jij betaald hiervoor uiteindelijk ook een vergoeding. Vervolgens moet je wachten tot een miner je order aan de blockchain toevoegt, wat betekent dat de gebruikservaring ook omslachtig kan aanvoelen. 
Sommigen zijn echter van mening dat het principe van front running gezien moet worden als een zwakke plek in dit model. Front running vindt plaats op markten wanneer een insider op de hoogte is van een lopende transactie en die informatie gebruikt om een transactie te plaatsen voordat de initiële transactie is verwerkt. De frontrunner is dus gebaat bij informatie die niet bij het grote publiek bekend is. Over het algemeen is deze vorm van handelen illegaal. 

Als alles in een openbare ledger wordt gepubliceerd, is er natuurlijk geen mogelijkheid om in de traditionele zin een front-run uit te voeren. Maar er kan wel een ander soort aanval worden ingezet: een waarbij een miner de opdracht ziet voordat deze wordt bevestigd, en ervoor zorgt dat zijn eigen order als eerste aan de blockchain wordt toegevoegd.

Voorbeelden van on-chain orderboekmodellen zijn de Stellar en Bitshares DEX's.



Off-chain order books

Off-chain orderbook DEX-en kan je in sommige opzichten nog steeds beschouwen als gedecentraliseerd, maar ze zijn weliswaar meer gecentraliseerd dan de vorige variant. In plaats van dat elke opdracht op de blockchain wordt geplaatst, worden ze ergens gehost.

Waar dat is, hangt ervan af. Je zou bijvoorbeeld een gecentraliseerde entiteit kunnen hebben die volledig verantwoordelijk is voor het orderbook. Als die entiteit kwaadwillende intenties heeft, kunnen ze de markten tot op zekere hoogte bespelen (d.w.z. door front-running orders of een verkeerde voorstelling te geven van orders). Maar je kan in ieder geval nog wel profiteren van het feit dat je zelf je fondsen kan beheren.

Het 0x-protocol voor ERC-20 en andere tokens die op de Ethereum-blockchain worden ingezet, is hier een goed voorbeeld van. In plaats van zich op te stellen als een enkele DEX, biedt het een raamwerk voor partijen die bekend staan als "relayers" om off-chain orderboeken te beheren. Door gebruik te maken van slimme 0x-contracten en enkele andere tools, kunnen hosts gebruikmaken van een gecombineerde liquiditeitspool en bestellingen tussen gebruikers doorgeven. De transactie wordt pas in de keten uitgevoerd als de partijen daadwerkelijk zijn gematcht.

Vanuit het oogpunt van bruikbaarheid zijn deze benaderingen superieur ten opzichte van de benaderingen die afhankelijk zijn van on-chain orderbooks. Ze zullen ook minder beperkingen in termen van snelheid hebben, omdat ze de blockchain zelf niet zo vaak gebruiken. Echter de transactie moet alsnog op de blockchain worden afgehandeld, dus het off-chain orderboekmodel is nog steeds ondergeschikt aan gecentraliseerde exchanges als het aankomt op snelheid.

Implementaties van off-chain orderbooks zijn onder andere Binance DEX, IDEX en EtherDelta.


Automated Market Makers (AMM)

Begin je de term 'orderbook' al een beetje zat te worden? Mooi, want het Automated Market Maker (AMM) -model schaft dit principe gewoon helemaal af. Er zijn geen makers of takers meer nodig, maar enkel nog gebruikers, speltheorie en een vleugje algoritmische hocuspocus. 
De specifieke details van AMM’s zijn geheel afhankelijk van de implementatie, maar over het algemeen rijgen ze een aantal smart contracts aan elkaar en bieden ze slimme incentives om gebruikersparticipatie te bevorderen. We duiken niet in de details van deze implementaties, hiervoor kan je even een kijkje nemen in onze artikelen ‘Wat is Uniswap en hoe werkt het?’ voor een voorbeeld van hoe de Uniswap DEX werkt.
De AMM-gebaseerde DEX'en die je moementeel kan gebruiken, zijn relatief gebruiksvriendelijk en integreren met wallets zoals MetaMask of Trust Wallet. Net als bij andere vormen van DEX'en, moet er wel een on-chain transactie uitgevoerd worden om transacties af te kunnen ronden.

Enkele voorbeelden van dergelijke projecten, zijn onder meer het eerder genoemde Uniswap- en Kyber-netwerk (dat gebruikmaakt van het Bancor-protocol), die beide de handel in ERC-20-tokens mogelijk maken.


Voors en tegens van DEX’en

We hebben in de vorige paragraven al in grote lijnen enkele van de voor- en nadelen van DEX's behandeld. Hieronder duiken we iets verder de diepte in.


Voordelen van DEX’en

Geen KYC

KYC / AML (Know Your Customer en Anti-Money Laundering) compliance is de norm voor veel exchanges. Om juridische redenen moeten gebruikers vaak identiteitsdocumentatie en bewijs van adres aanleveren ter verificatie.

Dit wekt zorgen op ten aanzien van de privacy bij sommigen en problemen ten aanzien van toegankelijkheid voor anderen. Wat moet je doen als je geen geldige documenten bij de hand hebt? Wat als deze gevoelige informatie op de een of andere manier uitlekt? Omdat DEX'en werken zonder dat je hen toestemming hoeft te geven, controleert niemand je identiteit. Het enige wat je nodig hebt, is een cryptocurrency-wallet.

Wanneer DEX-en gedeeltelijk worden beheerd door een centrale autoriteit, zijn er echter wel uitzonderingen. In sommige gevallen, als het orderboek gecentraliseerd is, moet de host aan deze wettelijke eisen blijven voldoen.


Geen tegenpartijrisico

Het belangrijkste argument van gedecentraliseerde cryptocurrency-exchanges is dat ze het geld van hun klanten niet in bezit hebben. Hierdoor loop je niet meer het risico op hacks zoals de Mt. Gox-hack uit 2014 en komt je persoonlijke informatie niet op straat te liggen.


Niet-vermelde tokens

Tokens die niet op gecentraliseerde beurzen beschikbaar zijn, kunnen nog steeds vrij worden verhandeld op DEX'en, op voorwaarde dat er voldoende vraag en aanbod is.


Nadelen van DEX’en

Bruikbaarheid

In de praktijk blijken DEX'en lang niet zo gebruiksvriendelijk als de traditionele beurzen. Gecentraliseerde platforms bieden realtime transacties die niet worden beïnvloed door block-tijden. Voor nieuwkomers die niet bekend zijn met deze vorm van cryptocurrency-wallets, bieden CEX'en een meer vergevingsgezinde ervaring. Als je je wachtwoord kwijt bent, dan kan je deze eenvoudig opnieuw instellen. Als je echter je seed-phrase verliest, dan is je geld onherroepelijk verloren gegaan in cyberspace.


Handelsvolumes en liquiditeit

Het volume dat op CEX'en wordt verhandeld, is nog steeds groter dan dat van DEX'en. Wat misschien nog belangrijker is, is dat CEX'en doorgaans ook een grotere liquiditeit hebben. De liquiditeit geeft namelijk ook aan in welke mate je activa tegen een redelijke prijs kunt kopen of verkopen. In een zeer liquide markt hebben vraag en aanbod weinig verschil in prijs, wat duidt op een grote concurrentie tussen kopers en verkopers. In een illiquide markt zal het moeilijker worden om iemand te vinden die het actief voor een redelijke prijs wil verhandelen.

DEX'en zijn nog steeds een min of meer een niche, dus er zal niet altijd voldoende vraag of aanbod zijn van de crypto-activa dat je wilt verhandelen. Mogelijk kan je de handelsparen die je wilt gebruiken niet vinden, en als je dat wel doet, wordt het vermogen mogelijk niet tegen een eerlijke prijs verhandeld.


Vergoedingen

De kosten voor het gebruik zijn niet per definitie hoger op DEX'en, maar ze kunnen dat in sommige gevallen wel zijn, vooral als het netwerk overbelast is of als je een on-chain orderboek gebruikt.


Tot slot

In de loop der tijd zijn er veel gedecentraliseerde beurzen bijgekomen, die allemaal voortborduren op eerdere pogingen om de gebruikerservaring verder te stroomlijnen en krachtigere handelsplatformen te bouwen. Uiteindelijk lijkt het idee gebaseerd te zijn op het ethos van soevereiniteit: net als bij cryptocurrencies hoeven gebruikers niet afhankelijk te zijn van derde partij.

Met de opkomst van DeFi hebben op Ethereum gebaseerde DEX'en een enorme boost in gebruik meegemaakt. Als dit momentum aanhoudt, dan zijn we waarschijnlijk getuige geweest van de volgende grote stap in technologische innovatie in de in de hele branche.