Czym Jest Maksymalna Warto艣膰 Mo偶liwa do Wydobycia (Maximal Extractable Value, MEV)?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym Jest Maksymalna Warto艣膰 Mo偶liwa do Wydobycia (Maximal Extractable Value, MEV)?

Czym Jest Maksymalna Warto艣膰 Mo偶liwa do Wydobycia (Maximal Extractable Value, MEV)?

艢rednio zaawansowany
Opublikowane Jan 27, 2023Zaktualizowane Jun 19, 2023
7m

TL;DR

Maksymalna Warto艣膰 Mo偶liwa do Wydobycia (MEV) 鈥 wcze艣niej zwana Warto艣ci膮 do Wydobycia przez G贸rnik贸w (Miner Extractable) 鈥 odnosi si臋 do strategii w艂膮czania, pomijania lub zmiany kolejno艣ci transakcji podczas tworzenia nowego bloku. Celem MEV jest uzyskanie jak najwi臋kszego dodatkowego zysku. W najlepszej sytuacji s膮 tu producenci blok贸w, poniewa偶 maj膮 mo偶liwo艣膰 wyboru i szeregowania transakcji.

Jednak偶e inni uczestnicy sieci (tzw. poszukiwacze) mog膮 r贸wnie偶 uiszcza膰 op艂aty za zawieranie transakcji, je偶eli wypatrz膮 okazj臋 w zakresie MEV, np. arbitra偶, front-running lub likwidacj臋. MEV wyst臋puje najcz臋艣ciej w sieciach obs艂uguj膮cych smart kontrakty, w kt贸rych transakcje na blockchainie zawieraj膮 bardziej z艂o偶one informacje.

Wprowadzenie

MEV to termin kryptowalutowy s艂u偶膮cy do opisu celowej zmiany kolejno艣ci, w艂膮czania lub wy艂膮czania transakcji podczas produkcji nowego bloku (kt贸ry ma zosta膰 dodany do blockchaina) w celu wydobycia jak najwi臋kszego zysku. Nale偶y na to patrze膰 jak na dodatkow膮 warto艣膰 wyciskan膮 z bloku 鈥 opr贸cz nagrody standardowej i op艂at za gas 鈥 poprzez ustalanie, kt贸re transakcje uwzgl臋dni膰 i w jakiej kolejno艣ci.

MEV najcz臋艣ciej kojarzy si臋 z sieci膮 Ethereum ze wzgl臋du na jej znacz膮cy ekosystem finans贸w zdecentralizowanych (DeFi). Im bardziej z艂o偶one s膮 transakcje wchodz膮ce w sk艂ad bloku 鈥 np. smart kontrakty zwi膮zane z udzielaniem po偶yczek, ich zaci膮ganiem lub handlem 鈥撀爐ym wi臋cej okazji maj膮 producenci blok贸w, aby osi膮gn膮膰 wi臋kszy zysk (wydoby膰 maksymaln膮 warto艣膰) poprzez decyzj臋 o w艂膮czeniu, pomini臋ciu lub zmianie kolejno艣ci pewnych transakcji.聽

Czym Jest MEV?

Kiedy koncepcja ta pojawi艂a si臋 po raz pierwszy, kojarzona by艂a g艂贸wnie z sieci膮 Ethereum, kt贸ra dzia艂a艂a w贸wczas na mechanizmie konsensusu proof-of-work (PoW). W zwi膮zku z tym to g贸rnicy mieli prawo do zmiany kolejno艣ci, w艂膮czania lub wy艂膮czania transakcji podczas produkcji blok贸w i mogli wyciska膰 dodatkow膮 warto艣膰, podejmuj膮c te decyzje.聽

Doprowadzi艂o to do ukucia terminu Warto艣ci Mo偶liwej do Wydobycia przez G贸rnik贸w, kt贸ry ma t艂umaczy膰 to zjawisko wydobywania jak najwi臋kszego dodatkowego zysku. Jednak we wrze艣niu 2022 roku sie膰 Ethereum sfinalizowa艂a The Merge, czyli uaktualnienie techniczne, kt贸re zmieni艂o mechanizm konsensusu sieci z PoW na proof-of-stake (PoS).聽

W zwi膮zku z tym nowe bloki w sieci Ethereum nie s膮 ju偶 tworzone przez g贸rnik贸w, a przez walidator贸w. Systemy PoS nie s膮 jednak odporne na MEV. Bloki nadal trzeba tworzy膰, wi臋c ten, kto wybiera, kt贸re transakcje uwzgl臋dni膰 i w jakiej kolejno艣ci, mo偶e podejmowa膰 decyzje, kt贸re pomog膮 mu wydoby膰 z bloku jak najwi臋cej pieni臋dzy. Wprawdzie stara koncepcja MEV nadal istnieje, ale obecnie m贸wi si臋 o niej jako o Maksymalnej Warto艣ci Mo偶liwej do Wydobycia, poniewa偶 nie jest ju偶 zarezerwowana wy艂膮cznie dla g贸rnik贸w.聽

Na Czym Polega MEV?

Aby zrozumie膰, na czym polega MEV, trzeba mie膰 podstawowe poj臋cie o roli producent贸w blok贸w (zar贸wno g贸rnik贸w, jak i walidator贸w). Odgrywaj膮 oni kluczow膮 rol臋 w zabezpieczaniu i utrzymywaniu sieci blockchain, s膮 odpowiedzialni za weryfikacj臋 transakcji i dodawanie ich do sieci w postaci blok贸w. W zale偶no艣ci od konkretnego 艂a艅cucha proces ten zwany jest g贸rnictwem lub walidacj膮.聽

M贸wi膮c najpro艣ciej, producenci blok贸w gwarantuj膮 integralno艣膰 transakcji w sieci i zapewniaj膮 jej dalsze funkcjonowanie. Bez nich nie mo偶na dodawa膰 do 艂a艅cucha 偶adnych nowych danych. Producenci blok贸w to ci, kt贸rzy zbieraj膮 dane o transakcjach u偶ytkownik贸w i organizuj膮 je w bloki, kt贸re maj膮 zosta膰 dodane do 艂a艅cucha sieciowego.聽

Wa偶n膮 rzecz膮, na kt贸r膮 trzeba zwr贸ci膰 uwag臋, jest fakt, 偶e to od producent贸w blok贸w zale偶y, kt贸re transakcje b臋d膮 zawarte w ich blokach. Logicznie rzecz bior膮c, transakcje wybiera si臋 wed艂ug rentowno艣ci, co oznacza, 偶e te, z kt贸rymi wi膮偶膮 si臋 najwy偶sze op艂aty, s膮 wybierane w pierwszej kolejno艣ci. To dlatego u偶ytkownicy ponosz膮 wy偶sze op艂aty za gas (lub op艂aty transakcyjne) w okresach wzmo偶onego ruchu聽鈥 aby mie膰 pewno艣膰, 偶e ich transakcje zostan膮 wybrane jako pierwsze. Je偶eli producent bloku wybierze transakcje z najwy偶szymi op艂atami, osi膮gnie wi臋kszy zysk. W zwi膮zku z tym transakcje o ni偶szych op艂atach musz膮 d艂u偶ej czeka膰 na w艂膮czenie do bloku.

Nie ma jednak zasady, kt贸ra nakazywa艂aby wybieranie lub szeregowanie transakcji wed艂ug op艂at. Kiedy transakcje zawieraj膮 bardziej z艂o偶one informacje (jak w przypadku blockchain贸w obs艂uguj膮cych smart kontrakty), producenci blok贸w mog膮 uwzgl臋dnia膰, wyklucza膰 lub zmienia膰 kolejno艣膰 transakcji, aby uzyska膰 dodatkowy zysk wykraczaj膮cy poza standardowe nagrody i op艂aty za blok.

Np. wybieranie takich, a nie innych transakcji oraz szeregowanie ich w okre艣lony spos贸b mo偶e przynie艣膰 dodatkowe zyski dzi臋ki wynikaj膮cym z tego okazjom arbitra偶owym lub likwidacji na 艂a艅cuchu. To jest w艂a艣nie istota MEV: proces wybierania i szeregowania transakcji w celu zwi臋kszenia korzy艣ci finansowych.

Poszukiwacze MEV

Chocia偶 wydaje si臋, 偶e MEV jest strategi膮, kt贸ra przynosi korzy艣ci wy艂膮cznie producentom blok贸w, znaczn膮 cz臋艣膰 MEV pozyskuj膮 inni uczestnicy, zwani poszukiwaczami. Uczestnicy ci stosuj膮 dzia艂ania specjalnie pod k膮tem MEV, kt贸re polegaj膮 na analizie danych sieciowych w poszukiwaniu okazji do zarobienia na MEV.聽

Poszukiwacze wnosz膮 zwykle na rzecz producent贸w blok贸w niezwykle wysokie op艂aty za gas, aby zapewni膰 realizacj臋 swoich zyskownych transakcji i strategii MEV. Racjonalnie rzecz bior膮c 鈥 w zale偶no艣ci od konkurencji o okazj臋 zwi膮zan膮 z MEV 鈥 producent bloku mo偶e otrzyma膰 op艂aty za gas w wysoko艣ci nawet 99,99% potencjalnego zysku poszukiwacza.

We藕my np. arbitra偶 na gie艂dzie zdecentralizowanej (DEX), gdzie wiadomo, 偶e poszukiwacze oddaj膮 ponad 90% dochodu z MEV w op艂atach za gas 鈥 robi膮 to, poniewa偶 jest to jedyny spos贸b, aby zagwarantowa膰 wykonanie zyskownej transakcji arbitra偶owej przed podobnymi transakcjami.

Typowe Przyk艂ady MEV

Arbitra偶, front-running i likwidacja 鈥 wszystkie te elementy daj膮 mo偶liwo艣ci poszukiwaczom i producentom blok贸w, kt贸rzy chc膮 zarobi膰 na MEV. Poni偶ej przyjrzymy si臋 bli偶ej tym przyk艂adom, aby pokaza膰 bardziej szczeg贸艂owy obraz tego, czym jest MEV i na czym polega.聽

Arbitra偶

Kiedy cena aktyw贸w nie jest sp贸jna na r贸偶nych gie艂dach, natychmiast pojawia si臋 mo偶liwo艣膰 arbitra偶u. W 艣wiecie krypto ten sam token mo偶e by膰 wyceniony inaczej na dw贸ch r贸偶nych DEX-ach. Kiedy kto艣 to zauwa偶y (arbitra偶ysta), zaczyna realizowa膰 transakcje, aby wykorzysta膰 t臋 rozbie偶no艣膰. Z MEV mamy do czynienia wtedy, gdy bot poszukiwacza rozpozna oczekuj膮c膮 transakcj臋 i wstawi przed ni膮 w艂asn膮 transakcj臋, aby wydoby膰 warto艣膰, jak膮 daje ta okazja arbitra偶owa.

Front-running, czyli wyprzedzanie

Poszukiwacze i producenci blok贸w mog膮 dzi臋ki umiej臋tno艣ci szeregowania transakcji w bloku wyprzedzi膰 znacz膮ce zlecenie kupna, kt贸re wci膮偶 czeka w puli transakcji. Z MEV mamy do czynienia wtedy, gdy przed t膮 transakcj臋 zostanie wstawione podobne zlecenie kupna w celu pozyskania bardziej korzystnej ceny, zanim przejdzie du偶e zlecenie kupna, co mo偶e zwi臋kszy膰 cen臋 tego aktywa cyfrowego.

Podobn膮 strategi膮 MEV jest tzw. sandwiching, kt贸ry polega na z艂o偶eniu zlecenia kupna przed okre艣lon膮 transakcj膮 zmieniaj膮c膮 cen臋 i zlecenia sprzeda偶y po tej transakcji, a tym samym wykorzystaniu presji cenowej z obu stron.

Likwidacje

DeFi daje u偶ytkownikom mo偶liwo艣膰 zaci膮gania po偶yczek pod zastaw zdeponowanych aktyw贸w cyfrowych. Je偶eli dojdzie do ruchu rynkowego i warto艣膰 zabezpieczenia spadnie poni偶ej okre艣lonej ceny, pozycja ta ulega likwidacji. Odpowiednie smart kontrakty cz臋sto wyp艂acaj膮 nagrod臋 lub op艂at臋 za transakcj臋, kt贸ra wywo艂uje likwidacj臋.

Okazj臋 w zakresie MEV ma tutaj ka偶dy poszukiwacz lub producent blok贸w, kt贸ry uruchomi boty, aby zauwa偶y膰 tego rodzaju transakcj臋, a nast臋pnie da rad臋 wstawi膰 w艂asn膮 transakcj臋 likwidacyjn膮 do bloku przed wszystkimi innymi, wydobywaj膮c w ten spos贸b warto艣膰 nagrody.

Przemy艣lenia Ko艅cowe: Plusy i Minusy MEV

MEV jest strategi膮 racjonaln膮, gdy偶 stosuj膮ce j膮 podmioty d膮偶膮 przede wszystkim do maksymalizacji swoich zysk贸w. Niekt贸rzy twierdz膮, 偶e przynosi to korzy艣ci szerszemu ekosystemowi, bo zapewnia jak najszybsz膮 korekt臋 nieefektywno艣ci.

Je偶eli np. poszukiwacze MEV 艣cigaj膮 si臋, kto pierwszy wyci膮gnie warto艣膰 z okazji arbitra偶owej, powoduj膮 szybkie korekty cen na DEX-ach. Podobnie protoko艂y po偶yczkowe nie chc膮, aby ryzykowne po偶yczki pozostawa艂y bez kontroli, je偶eli dojdzie do zachwiania poziomu zabezpiecze艅, wi臋c nacisk na likwidacj臋 MEV prowadzi do jak najszybszego sp艂acania po偶yczkodawc贸w.聽

MEV oznacza jednak r贸wnie偶 szereg problem贸w, kt贸rych nie wolno ignorowa膰. Niekt贸re implementacje, np. front-running i sandwiching, przynosz膮 niekorzystne skutki innym u偶ytkownikom, kt贸rzy musz膮 przep艂aca膰 za swoje transakcje, cierpi膮 z powodu wi臋kszego po艣lizgu lub trac膮 na warto艣ci w tym uk艂adzie, kt贸ry jest zasadniczo gr膮 o sumie zerowej.聽

Ponadto dzia艂alno艣膰 poszukiwaczy MEV mo偶e prowadzi膰 do podwy偶ki cen za gas i przeci膮偶enia sieci, poniewa偶 konkuruj膮 oni o wprowadzenie swoich transakcji do blok贸w w celu przechwycenia wynikaj膮cej z tego warto艣ci.聽

Je偶eli warto艣膰 wynikaj膮ca ze zmiany kolejno艣ci transakcji w poprzednim bloku jest wi臋ksza ni偶 nagrody i op艂aty w kolejnym bloku, to z perspektywy fundamentalnej MEV mo偶e stanowi膰 dla producenta bloku zach臋t臋 ekonomiczn膮 do reorganizacji blockchaina. Mo偶e to zachwia膰 konsensus oraz integralno艣膰 sieci.

Poniewa偶 ekosystem wci膮偶 szybko si臋 rozwija, znalezienie rozwi膮za艅 problem贸w zwi膮zanych z MEV jest obecnie g艂贸wnym obszarem prac badawczo-rozwojowych w tej sferze.

Dalsza Lektura