Wyja艣nienie Krachu Gie艂dowego i Czarnego Poniedzia艂ku
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Wyja艣nienie Krachu Gie艂dowego i Czarnego Poniedzia艂ku

Wyja艣nienie Krachu Gie艂dowego i Czarnego Poniedzia艂ku

Pocz膮tkuj膮cy
Opublikowane May 4, 2020Zaktualizowane Feb 9, 2023
7m

Spis Tre艣ci


Czym jest Czarny Poniedzia艂ek?

Czarny Poniedzia艂ek to nazwa u偶ywana do opisania nag艂ego i powa偶nego za艂amania gie艂dowego, kt贸re mia艂o miejsce 19 pa藕dziernika 1987 r. Dow Jones Industrial Average (DJIA), indeks mierz膮cy wyniki ameryka艅skiego rynku gie艂dowego spad艂 o ponad 22%. Krach by艂 poprzedzony dwoma du偶ymi spadkami tydzie艅 wcze艣niej.


Kurs Dow Jones Industrial Average w trakcie Czarnego Poniedzia艂ku.


Czarny Poniedzia艂ek jest postrzegany jako pocz膮tek spadku 艣wiatowego rynku gie艂dowego. Do tej pory jest to jeden z najbardziej nies艂awnych dni w historii rynk贸w gie艂dowych.

Ca艂kowity wolumen transakcyjny na gie艂dach by艂 tak wysoki, 偶e komputery z tamtych czas贸w nie by艂y w stanie poradzi膰 sobie z tak nag艂ym ogromnym obci膮偶eniem. Zlecenia pozostawa艂y niezrealizowane przez d艂ugie godziny, a du偶e transfery pieni臋偶ne zosta艂y op贸藕nione.
Oddzia艂ywania powa偶nego krachu, takiego jak ten, maj膮 sw贸j wp艂yw r贸wnie偶 na rynkach futures i opcji. 艢wiatowe rynki r贸wnie偶 si臋 nie ustrzeg艂y si臋 katastrofy. Wi臋kszo艣膰 g艂贸wnych indeks贸w na ca艂ym 艣wiecie spad艂a o 20%-30% do ko艅ca miesi膮ca.

Poj臋cie 鈥淐zarny Poniedzia艂ek鈥 odnosi si臋 zazwyczaj do katastrofy z 1987 r. Aczkolwiek przyj臋艂o si臋 u偶ywa膰 tego okre艣lenia r贸wnie偶 do innych powa偶nych krach贸w rynkowych.


Co powoduje za艂amania rynku?

Og贸lnie rzecz bior膮c, przyczyna krachu gie艂dy nie mo偶e by膰 przypisana do jednego czynnika. Co ciekawe, 偶adne wa偶ne informacje nie poprzedza艂y Czarnego Poniedzia艂ku w 1987 r. Jednak偶e pojawi艂o si臋 kilka r贸偶nych czynnik贸w, kt贸re 艂膮cznie stworzy艂y atmosfer臋 paniki i niepewno艣ci. A zatem jakie by艂y te czynniki?

Pierwszym z nich by艂o wprowadzenie skomputeryzowanych system贸w transakcyjnych. Dzisiaj wi臋kszo艣膰 dzia艂alno艣ci handlowej jest u艂atwiana przez komputery, ale nie by艂o tak zawsze. Przed latami 80 ubieg艂ego wieku gie艂dy by艂y zazwyczaj ha艂a艣liwym i zat艂oczonym miejscem, w kt贸rym inwestorzy wymieniali aktywa bezpo艣rednio na parkiecie.


Parkiet Gie艂dy Nowego Jorku (NYSE) w 1963 r., przed wprowadzeniem komputerowych system贸w transakcyjnych. 殴r贸d艂o: Biblioteka Congress. Obraz zmodyfikowany.


Jednak偶e w latach osiemdziesi膮tych XX wieku dzia艂alno艣膰 handlowa zacz臋艂a polega膰 w wi臋kszym stopniu na oprogramowaniu komputerowym. Przej艣cie na handel komputerowy umo偶liwi艂o znacznie szybsz膮 dzia艂alno艣膰 handlow膮 dzi臋ki systemom zdolnym do sk艂adania tysi臋cy zam贸wie艅 w kilka sekund. Oczywi艣cie te post臋py mia艂y r贸wnie偶 wp艂yw na szybko艣膰 du偶ych ruch贸w cenowych. Natomiast dzisiejsze boty handlowe mog膮 przenie艣膰 biliony dolar贸w warto艣ci w ci膮gu kilku sekund od pojawienia si臋 nieoczekiwanych wydarze艅.

Inne czynniki, takie jak deficyt handlowy w Stanach Zjednoczonych, napi臋cia mi臋dzynarodowe i inne okoliczno艣ci geopolityczne, zosta艂y r贸wnie偶 okre艣lone jako przyczyny krachu. Ponadto rosn膮cy zasi臋g medi贸w z pewno艣ci膮 zwi臋kszy艂 skutki i dotkliwo艣膰 tego wydarzenia.

Warto zauwa偶y膰, ze chocia偶 wszystkie te czynniki mog艂y przyczyni膰 si臋 do krachu, decyzje zosta艂y podj臋te przez ludzi. Psychologia Rynku odgrywa wa偶n膮 rol臋 w sprzeda偶y i cz臋sto jest przyczyn膮 masowej paniki.


Czym jest circuit breaker?

Po wydarzeniach z Czarnego Poniedzia艂ku Ameryka艅ska Komisja Papier贸w Warto艣ciowych i Gie艂d (SEC) wprowadzi艂a kilka mechanizm贸w, maj膮cych zapobiec ponownemu wyst膮pieniu podobnych zdarze艅. A je艣li nie ca艂kowicie zapobiega膰, to przynajmniej stara膰 si臋 z艂agodzi膰 ich skutki.
Jedna z tych metod nazywa si臋 circuit breaker. Stanowi 艣rodek regulacyjny, kt贸ry wstrzymuje handel, gdy cena osi膮ga okre艣lony procent stosunku do codziennego otwarcia. Podczas gdy m贸wimy tu przede wszystkim o Stanach Zjednoczonych, na wielu innych rynkach r贸wnie偶 wprowadzono circuit breaker'y.
Circuit breaker'y mo偶na zastosowa膰 do g艂贸wnych indeks贸w, takich jak Dow lub S&P 500, a tak偶e do pojedynczych papier贸w warto艣ciowych. Oto jak dzia艂aj膮.

Je艣li S&P 500 przesunie si臋 w d贸艂 o ponad 7% w ci膮gu dnia handlowego, handel zostanie wstrzymany na 15 minut, a nast臋pnie uruchamia si臋 ponownie. Jest to tzw. circuit breaker Poziomu 1. Je艣li rynek spadnie dalej i osi膮gnie 13% od dnia otwarcia, zostanie zatrzymany ponownie. Jest to circuit breaker Poziomu 2, Nast臋pnie po 15-minutowej przerwie handel zostaje zresetowany. Je艣li cena osi膮gnie strat臋 20% na rynku, handel zostaje wstrzymany do ko艅ca dnia. Nazywa to si臋 circuit breaker Poziomu 3.


Wady i zalety circuit breaker

Podczas gdy circuit breaker'y mog膮 skutecznie zapobiega膰 b艂yskawicznym awariom, by艂y one przedmiotem kontrowersji.

Niekt贸rzy krytycy circuit breaker'贸w twierdz膮, 偶e maj膮 one negatywny wp艂yw na rynki i w rzeczywisto艣ci zwi臋kszaj膮 dotkliwo艣膰 krach贸w. W jaki spos贸b? Poniewa偶 te z g贸ry ustalone poziomy procentowe opieraj膮 si臋 na otwartym rynku, jest to wiedza publiczna. W zwi膮zku z tym mog膮 one wp艂ywa膰 na sk艂adanie zlece艅 i sztucznie zmniejsza膰 p艂ynno艣膰 w arkuszu zlece艅 po okre艣lonych cenach.

Zmniejszona p艂ynno艣膰 mo偶e prowadzi膰 do wi臋kszej zmienno艣ci, poniewa偶 mo偶e by膰 niewystarczaj膮ca ilo艣膰 zlece艅, aby wch艂on膮膰 nieoczekiwany wzrost poda偶y. Krytycy twierdz膮, 偶e bez wp艂ywu circuit breaker'贸w na obszary p艂ynno艣ci, rynki maj膮 wi臋ksz膮 szans臋 na osi膮gni臋cie naturalnej r贸wnowagi.

Je艣li chodzi o indeksy rynku 艣wiatowego, takie jak S&P 500, circuit breaker'y s膮 uruchamiane tylko po spadku. Z drugiej strony, mog膮 zosta膰 aktywowane na indywidualnych papierach warto艣ciowych, r贸wnie偶 po wzro艣cie.


Jak si臋 przygotowa膰 na krach gie艂dowy

Ze wzgl臋du na charakter rynk贸w i psychologi臋 t艂umu, krachy s膮 prawie nieuniknione. Ale co mo偶esz zrobi膰, aby przygotowa膰 si臋 na krach rynku?聽

Rozwa偶anie stworzenia planu inwestycyjnego lub og贸lnej strategii handlowej. Kiedy rynek si臋 za艂amuje, a wielu inwestor贸w zaczyna panicznie sprzedawa膰, wa偶ne jest, aby pozosta膰 spokojnym, racjonalnym i unika膰 emocjonalnego podejmowania decyzji. Stworzenie d艂ugoterminowego planu inwestycyjnego lub strategii handlowej ma zasadnicze znaczenie w tym wzgl臋dzie, poniewa偶 nie powinno ono pozwoli膰 na podejmowanie impulsywnych decyzji.

Kolejn膮 rzecz膮, kt贸r膮 nale偶y rozwa偶y膰, jest ustawienie zlecenia zabezpieczaj膮cego stop-loss. Ochrona mo偶liwych spadk贸w i strat dla transakcji kr贸tkoterminowych jest absolutnie konieczna, aby by膰 zwyci臋skim inwestorem. Jednak偶e praktyka ta jest zaskakuj膮co mniej powszechna w odniesieniu do inwestor贸w d艂ugoterminowych. Nawet je艣li tw贸j stop-loss pozostawia miejsce na wi臋ksze ruchy cenowe, mo偶e on uratowa膰 ci臋 przed ogromnymi stratami w przypadku niszczycielskiego krachu rynku.

Je艣li chodzi o za艂amania na rynku 艣wiatowym, to do tej pory wszystkie zdarzenia mia艂y charakter tymczasowy. Podczas gdy czasy recesji gospodarczej mog膮 trwa膰 wiele lat, rynki zazwyczaj odradzaj膮 si臋 po nich. Je艣li cofniemy si臋 wystarczaj膮co daleko, to mo偶na zauwa偶y膰, 偶e globalna gospodarka rozwija si臋 konsekwentnie od stuleci, a korekty te s膮 jedynie przej艣ciowymi niepowodzeniami.


Wyniki Dow Jones Industrial Average w latach 1915-2020.


Chocia偶 ta obsesja mo偶e by膰 w艂a艣ciwa dla rynk贸w 艣wiatowych zwi膮zanych z wzrostem gospodarczym, to nie dotyczy ona rynk贸w kryptowalut. Przemys艂 blockchainowy jest wci膮偶 m艂ody, a kryptowaluty to ryzykowna klasa aktyw贸w. W zwi膮zku z tym niekt贸re kryptowaluty mog膮 nie podnie艣膰 si臋 po powa偶nym krachu na rynku.



Szukasz sposobu na rozpocz臋cie swojej przygody z kryptowalutami? Kup Bitcoina na Binance!



Inne Czarne Poniedzia艂ki warte wspomnienia

28 pa藕dziernika. 1929

Krach gie艂dowy poprzedzaj膮cy Wielki Kryzys w latach trzydziestych ubieg艂ego wieku. Bior膮c pod uwag臋 d艂ugofalowe skutki gospodarcze, krach jesieni 1929 r, by艂 do tej pory najbardziej destrukcyjnym stanem na gie艂dzie.

29 wrze艣nia, 2008

Po p臋kni臋ciu ba艅ki na rynku nieruchomo艣ci ameryka艅skich, rynki akcji zacz臋艂y si臋 za艂amywa膰. Doprowadzi艂o to w ko艅cu do Wielkiej Recesji pod koniec lat 2000 i na pocz膮tku 2010. Je艣li chcesz przeczyta膰 wi臋cej, sprawd藕 Kryzys finansowy 2008 roku.

9 marca, 2020

Najgorszy dzie艅 dla ameryka艅skiego rynku akcji od czas贸w Wielkiej Recesji, nap臋dzany pandemi膮 koronawirusa i wojn膮 cenow膮 ropy. Od 2008 r. by艂 to najwi臋kszy jednorazowy spadek. Aczkolwiek, jak b臋dziesz m贸g艂 przeczyta膰 w nast臋pnym akapicie, ten rekord zosta艂 pobity po tygodniu.

16 marca, 2020

Obawy o potencjalne skutki pandemii koronawirusa nadal ros艂y. W rezultacie na rynku ameryka艅skim odnotowano jeszcze wi臋kszy spadek jednorazowy ni偶 w czasie krachu tydzie艅 wcze艣niej. Ten dzie艅 mo偶e by膰 postrzegany jako szczyt pocz膮tkowego szoku efektu koronawirusa na rynkach finansowych.


Przemy艣lenia ko艅cowe

Reasumuj膮c, Czarny Poniedzia艂ek z 1987 r. by艂 powa偶nym za艂amaniem rynkowym. Jak ju偶 wspomniano, termin ten mo偶na r贸wnie偶 stosowa膰 w odniesieniu do innych krach贸w gie艂dowych, takich jak te z lat 1929, 2008 i 2020.

Po wydarzeniach z Czarnego Poniedzia艂ku wprowadzono nowe regulacje maj膮ce na celu z艂agodzenie skutk贸w gwa艂townych za艂ama艅 na gie艂dzie. Jedn膮 z najbardziej wp艂ywaj膮cych i kontrowersyjnych regulacji jest circuit breaker, kt贸ry zatrzymuje obr贸t po przekroczeniu wcze艣niej okre艣lonego procentowego poziomu strat.

Co mo偶na zrobi膰, aby przygotowa膰 si臋 na nieuniknione za艂amania rynku? Pomy艣l o mo偶liwych scenariuszach stworzenia odpowiedniego planu inwestycyjnego lub strategii handlowej. Zarz膮dzanie ryzykiem, dywersyfikacja portfela i psychologia rynku to kilka zagadnie艅, kt贸re mog膮 pom贸c unikn膮膰 du偶ych strat podczas krachu rynku.