Czym s膮 Kontrakty Opcyjne (Options Contracts)?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym s膮 Kontrakty Opcyjne (Options Contracts)?

Czym s膮 Kontrakty Opcyjne (Options Contracts)?

Zaawansowany
Opublikowane Jun 3, 2019Zaktualizowane Dec 16, 2022
9m
Kontrakty Opcyjne s膮 rodzajem transakcji, kt贸ra daje traderowi prawo do zakupu lub sprzeda偶y aktywa po z g贸ry ustalonej cenie, przed lub w okre艣lonym wcze艣niej terminie. Chocia偶 na pierwszy rzut oka mo偶e wydawa膰 si臋, i偶 kontrakty opcyjne (w skr贸cie OC) dzia艂aj膮 tak samo jak聽kontrakty terminowe (ang. futures contracts; w skr贸cie FC), to w odr贸偶nieniu do FC, traderzy OC nie s膮 zobowi膮zani do rozliczania swoich pozycji.
Kontrakty Opcyjne (potocznie opcje) s膮 instrumentami pochodnymi, kt贸re mog膮 zosta膰 oparte na szerokiej gamie aktyw贸w bazowych, wliczaj膮c w to m.in akcje i聽kryptowaluty. Umowy te mog膮 r贸wnie偶 opiera膰 si臋 na konkretnych聽indeksach finansowych. Kontrakty Opcyjne najcz臋艣ciej wykorzystywane s膮 do ograniczania ryzyka na istniej膮cych ju偶 pozycjach i do obrotu spekulacyjnego.


Na jakiej zasadzie dzia艂aj膮 Kontrakty Opcyjne?

Istniej膮 dwa podstawowe typy opcji. Pierwsz膮 s膮 opcje puts (kupna), drug膮 natomiast calls (sprzeda偶y). Opcje kupna daj膮 w艂a艣cicielom kontrakt贸w prawo do zakupu aktyw贸w bazowych. Opcje sprzeda偶y z kolei analogicznie daj膮 prawo do ich sprzeda偶y. Przek艂adaj膮c to na dzia艂ania na rynku: je偶eli inwestorzy prognozuj膮 wzrost ceny danego aktywa, to otwieraj膮 opcj臋 puts, z kolei kiedy prognozuj膮 spadek ceny, wchodz膮 w opcj臋 typu calls. Niekt贸rzy inwestorzy w swoich strategiach wykorzystuj膮 opcje typu calls i puts licz膮c na to, 偶e cena aktywa nie zmieni si臋. Inni z kolei wykorzystuj膮 je w kombinacji, przeczuwaj膮c, 偶e cena aktywa b臋dzie niestabilna.

Kontrakt Opcyjny sk艂ada si臋 z co najmniej czterech element贸w: rozmiaru, daty wyga艣ni臋cia, ceny wykonania (ang. striking price; exercise price) i premii (inaczej ceny opcji). Rozmiar (wielko艣膰) zlecenia odnosi si臋 do liczby kontrakt贸w, kt贸re b臋d膮 przedmiotem obrotu. Data wyga艣ni臋cia, to inaczej termin, po kt贸rym trader nie b臋dzie ju偶 w stanie wykona膰 danej opcji. Cena wykonania z kolei, to cena, po kt贸rej dane aktywo zostanie kupione lub sprzedane (w przypadku, gdy kupuj膮cy kontrakt zdecyduje si臋 wykona膰 opcj臋). Premia natomiast wskazuje kwot臋, jak膮 inwestor musi zap艂aci膰, aby uzyska膰 prawo do zarz膮dzania opcj膮. Kupcy nabywaj膮 kontrakty od wystawiaj膮cych opcj臋 na bazie ustalonej kwoty premium, kt贸ra zmienia si臋 tym cz臋艣ciej, czym bli偶ej jest daty wyga艣ni臋cia kontraktu.

Zasadniczo rzecz ujmuj膮c, je艣li cena wykonania kontraktu jest ni偶sza ni偶 cena rynkowa danego aktywa, trader mo偶e zakupi膰 to aktywo po obni偶onej cenie, a po uwzgl臋dnieniu premii w ca艂ym r贸wnaniu, mo偶e zdecydowa膰 si臋 na wykonanie kontraktu, aby osi膮gn膮膰 zysk. Z kolei je艣li cena wykonania jest wy偶sza od ceny rynkowej aktywa, posiadacz kontraktu nie ma powodu do skorzystania z opcji, a umowa jest uwa偶ana za bezu偶yteczn膮. W przypadku niewykonania umowy kupuj膮cy traci jedynie warto艣膰 premii zap艂aconej przy otworzeniu pozycj臋.

Przy tej okazji warto jednak zapami臋ta膰, i偶 chocia偶 kupuj膮cy mog膮 wybiera膰 mi臋dzy wykonywaniem lub nie wykonywaniem swoich opcji calls i puts, to jednak sprzedawcy s膮 stale uzale偶nieni od decyzji kupuj膮cych. Je艣li wi臋c nabywca opcji call zdecyduje si臋 na wykonanie kontraktu, sprzedawca jest zobowi膮zany sprzeda膰 mu aktywa zaznaczone w kontrakcie. Podobnie, je艣li trader kupi opcj臋 puts i zdecyduje si臋 j膮 zrealizowa膰, sprzedawca jest zobowi膮zany do zakupu aktyw贸w zaznaczonych w kontrakcie od posiadacza kontraktu. Taka konstrukcja sprawia, i偶 wystawiaj膮cy opcj臋 (ang. writers) s膮 nara偶eni na wi臋ksze ryzyko ni偶 kupuj膮cy. Podczas gdy straty nabywc贸w kontrakt贸w opcyjnych ograniczone s膮 jedynie do premii zap艂aconej za kontrakt, wystawiaj膮cy opcj臋 mog膮 straci膰 znacznie wi臋cej w zale偶no艣ci od ceny aktyw贸w.

Co wi臋cej, niekt贸re kontakty daj膮 traderom prawo do wykonania opcji w dowolnym momencie przed dat膮 ich wyga艣ni臋cia. Takie kontrakty opcyjne zwykle okre艣lane s膮 nazw膮 opcji ameryka艅skich. Po przeciwstawnej stronie stoj膮 z kolei opcje europejskie, kt贸re mog膮 zosta膰 wykonane jedynie w dniu ich wyga艣ni臋cia. Ciekawostk膮 przy tej okazji jest fakt, 偶e okre艣lenia te - pomimo nawi膮za艅 do geografii - obecnie nie maj膮 nic wsp贸lnego z po艂o偶eniem geograficznym lub rynkiem na kt贸rym s膮 dost臋pne.

Premia opcji

Na warto艣膰 ceny opcji wp艂ywa wiele czynnik贸w. Aby upro艣ci膰 zrozumienie zasady ustalania jej wysoko艣ci, przyjmijmy, 偶e premia opcji zale偶y od co najmniej czterech element贸w: ceny instrumentu bazowego (aktywa), ceny wykonania, czasu pozosta艂ego do daty wyga艣ni臋cia oraz zmienno艣ci rynku danego aktywa (lub indeksu). Ka偶dy z tych czterech komponent贸w ma r贸偶ny wp艂yw na wysoko艣膰 premii za opcj臋 puts i calls, co ilustruje poni偶sza tabela:



Premia opcji calls

Premia opcji puts

Wzrost ceny aktywa

Zwi臋ksza si臋

Zmniejsza si臋

Wzrost ceny wykonania

Zmniejsza si臋

Zwi臋ksza si臋

Mniejsza ilo艣膰 czasu

Zmniejsza si臋

Zmniejsza si臋

Fluktuacje ceny aktywa

Zwi臋ksza si臋

Zwi臋ksza si臋


Cena aktywa w danym momencie oraz cena wykonania opcji maj膮 odmienny wp艂yw na cen臋 zar贸wno opcji calls jak i puts. Mniejsza ilo艣膰 czasu pozosta艂a do wyga艣ni臋cia kontraktu zazwyczaj oznacza ni偶sz膮 warto艣膰 premium dla obu rodzaj贸w opcji. G艂贸wnym powodem takiej sytuacji jest fakt, i偶 czym bli偶ej do ko艅ca kontraktu, tym mniejsza szansa, 偶e kontrakt zako艅czy si臋 na korzy艣膰 tradera. Z drugiej strony wzrost fluktuacji na cenie aktywa zazwyczaj powoduje wzrost warto艣ci premii. W zwi膮zku z powy偶szym, premia za dany kontrakt opcyjny wyliczana jest na bazie r贸偶nych sk艂adnik贸w.

Wsp贸艂czynniki greckie (ang. Options Greeks)

Options Greeks, to innymi s艂owy wska藕niki zaprojektowane do pomiaru wielu czynnik贸w wp艂ywaj膮cych na cen臋 kontraktu. W szczeg贸lno艣ci s膮 to warto艣ci statystyczne u偶ywane do pomiaru ryzyka danego kontraktu na podstawie r贸偶nych zmiennych bazowych. Poni偶ej opisali艣my kilka Wsp贸艂czynnik贸w greckich wraz z kr贸tkim wyt艂umaczeniem ich przeznaczenia:

  • Delta:聽mierzy, jak du偶ej zmianie ulegnie cena kontraktu opcyjnego w stosunku do ceny aktywa. Dla przyk艂adu, Delta wynosz膮ca 0,6 sugeruje, 偶e premia najprawdopodobniej zmieni si臋 o $0.60 przy ka偶dej zmianie ceny aktywa o $1.

  • Gamma:聽mierzy szybko艣膰 zmian zachodz膮cych w Delcie w wyznaczonym czasie. Je艣li wi臋c Delta zmieni si臋 z 0,6 na 0,45, Gamma opcji b臋dzie wynosi膰 0,15.

  • Theta:聽mierzy zmian臋 ceny aktywa w odniesieniu do jednodniowego spadku czasu pozosta艂ego do wyga艣ni臋cia kontraktu. Sugeruje, jak bardzo zmieni si臋 premia, z uwagi na zbli偶aj膮cy si臋 czas wyga艣ni臋cia opcji.

  • Vega:聽mierzy tempo zmiany ceny kontraktu w stosunku do 1% za艂o偶onej zmienno艣ci w warto艣ci danego aktywa. Wzrost Vegi zwykle odzwierciedla wzrost ceny zar贸wno opcji typu puts, jak i calls.

  • Rho:聽mierzy oczekiwan膮 zmian臋 ceny w stosunku do fluktuacji oprocentowania. Podwy偶szone oprocentowanie generalnie powoduje wzrost zawieranych opcji typu calls i spadek puts. Warto艣膰 Rho jest dodatnia dla opcji typu call i ujemna dla opcji put.


Gdzie wykorzystuje si臋 kontrakty opcyjne?

Hedging

Kontrakty opcyjne najcz臋艣ciej stosowane s膮 jako instrumenty ograniczaj膮ce ryzyko. Najprostsza strategia hedgingowa zak艂ada kupowanie opcji typu put na akcjach, kt贸re s膮 ju偶 w posiadaniu tradera. Dla przyk艂adu, je艣li og贸lna warto艣膰 portfela inwestycyjnego tradera spadnie z powodu zmniejszaj膮cych si臋 cen posiadanych przez niego aktyw贸w, to wykonanie wcze艣niej otworzonej opcji put mo偶e pom贸c traderowi zmniejszy膰 wynikaj膮ce z tego tytu艂u straty.

Dla lepszego zobrazowania takiej sytuacji, wyobra藕 Ol臋, kt贸ra zakupi艂a na gie艂dzie 100 akcji sp贸艂ki B po cenie 50 PLN za sztuk臋, licz膮c na to, 偶e cena rynkowa akcji w najbli偶szym czasie wzro艣nie. Aby jednak zabezpieczy膰 si臋 przed mo偶liwo艣ci膮 spadku cen pojedynczej akcji, Ola zdecydowa艂a si臋 kupi膰 kontrakt opcyjny put z cen膮 wykonania 48 PLN, p艂ac膮c 2 PLN premii za akcj臋. Je艣li rynkiem dominowa膰 b臋d膮 nied藕wiedzie (pesymistyczny sentyment inwestor贸w, ceny aktyw贸w spadaj膮), a cena akcji spadnie do 35 PLN, Ola b臋dzie mog艂a skorzysta膰 ze swojego kontraktu opcyjnego put w celu ograniczenia strat, sprzedaj膮c ka偶d膮 akcj臋 za 48 PLN zamiast 35 PLN. Z kolei je艣li rynek zdominowany b臋dzie przez byki, Ola nie b臋dzie zmuszona do wykonania kontraktu i straci jedynie zap艂acon膮 premi臋 (2 PLN za akcj臋).

Handel spekulacyjny

Kontrakty opcyjne s膮 r贸wnie偶 szeroko stosowane w handlu spekulacyjnym. Traderzy uwa偶aj膮cy, i偶 cena danego aktywa wzro艣nie mog膮 zakupi膰 kontrakt opcyjny typu call. W takiej sytuacji je艣li cena aktywa przekroczy cen臋 wykonania, trader mo偶e skorzysta膰 z otworzonej przez siebie opcji i kupi膰 to aktywo ze zni偶k膮. Sytuacj臋 w kt贸rej cena aktywa jest wy偶sza lub ni偶sza od ceny wykonania, a tym samym sprawia, 偶e kontrakt staje si臋 op艂acalny, taki kontrakt opcyjny okre艣la si臋 jako 鈥瀒n-the-Money鈥. Z drugiej strony opcj臋 mo偶na okre艣li膰 jako 鈥瀉t-the-Money鈥, je艣li znajduje si臋 ona na swoim progu rentowno艣ci, lub 鈥瀘ut-of-the-the-money鈥, je艣li wygeneruje strat臋.


Podstawowe strategie

W przypadku handlu opcjami, inwestorzy mog膮 stosowa膰 szeroki zakres strategii opartych na czterech podstawowych za艂o偶eniach. B臋d膮c w roli kupuj膮cego, mo偶esz kupi膰 opcj臋 typu call (prawo do zakupu) lub opcj臋 typu put (prawo do sprzeda偶y). Wchodz膮c w rol臋 wystawiaj膮cego opcj臋 (ang. writer) mo偶esz sprzedawa膰 kontrakty opcyjne zar贸wno typu put i call. Tak jak zosta艂o to ju偶 wspomniane we wcze艣niejszych akapitach artyku艂u, writerzy zobowi膮zani s膮 do zakupu lub sprzeda偶y aktyw贸w, je艣li posiadacz umowy zdecyduje si臋 wykona膰 swoje opcje.

Strategie handlu opcjami opieraj膮 si臋 na r贸偶nych - mo偶liwych do uzyskania - kombinacjach kontrakt贸w call i put. Przyk艂adami takich strategii s膮 m.in protective puts, covered calls, straddle, i strangle.

  • Protective put:聽polega na zakupie kontraktu opcyjnego put dla aktywa, kt贸re jest ju偶 w posiadaniu tradera. PP, to strategia hedgingowa zastosowan膮 przez Ol臋 w przyk艂adzie, kt贸ry przytoczyli艣my wcze艣niej. Protective put, to nic innego jak ochrona portfela inwestora - ubezpieczenie - poniewa偶 chroni przed potencjaln膮 tendencj膮 spadkow膮, zachowuj膮c jednocze艣nie ekspozycj臋 w przypadku wzrostu ceny aktywa..

  • Covered call:聽wi膮偶e si臋 ze sprzeda偶膮 kontraktu opcyjnego call dla aktywa, kt贸re jest ju偶 w posiadaniu tradera. Strategia ta jest wykorzystywana przez inwestor贸w do generowania dodatkowego dochodu (premii opcyjnych - ang. options premium) z posiadanych przez nich aktyw贸w. Je艣li kontrakt nie zostanie wykonany, to inwestor i tak otrzyma premi臋, zachowuj膮c swoje aktywa. Je艣li jednak umowa zostanie wykonana ze wzgl臋du na wzrost ceny rynkowej aktywa, inwestor zostanie zobowi膮zany do sprzeda偶y swoich pozycji.

  • Straddle: wi膮偶e si臋 z zakupem call鈥檃 i put鈥檜 na tym samym aktywie o identycznych cenach wykonania i datach wyga艣ni臋cia. Pozwala traderowi czerpa膰 zyski, pod warunkiem, i偶 cena aktywa przesuwa si臋 wystarczaj膮co daleko w dowolnym kierunku na wykresie (czyt. w d贸艂 lub w g贸r臋). M贸wi膮c najpro艣ciej, trader obstawia wyst膮pienie znacz膮cych聽fluktuacji ceny aktywa na rynku.
  • Strangle:聽obejmuje zakup zar贸wno call鈥檜, jak i put鈥檜, kt贸re s膮 鈥瀘ut-of-the-the-money鈥 (tj. ceny wykonania znajduj膮 si臋 powy偶ej ceny rynkowej dla opcji call i poni偶ej dla opcji put). Zasadniczo, strangle jest tym samym co straddle, ale charakteryzuje si臋 ni偶szymi kosztami za otworzenie pozycji. Z drugiej jednak strony Strangle w odr贸偶nieniu od Straddle wymaga wi臋kszej zmienno艣ci na rynku, aby by膰 op艂acaln膮 dla inwestora strategi膮.


Zalety


  • Nadaj膮聽si臋 do hedgingu przeciwko ryzyku rynkowemu.

  • Daj膮 wi臋ksz膮 elastyczno艣膰 w przypadku handlu spekulacyjnego.

  • Umo偶liwiaj膮 utworzenie kilku kombinacji i strategii handlowych, z unikalnymi wzorcami ryzyka / nagrody.

  • Daj膮 potencja艂 do czerpania korzy艣ci ze wszystkich trend贸w niezale偶nie od sentymentu na rynku: nied藕wiedziego, byczego, bocznego

  • Mo偶na ich u偶ywa膰 do obni偶ania koszt贸w przy otwieraniu pozycji

  • Umo偶liwiaj膮 na jednoczesne wykonanie wielu transakcji handlowych na raz


Wady

  • Mechanizmy ich dzia艂ania, jak i kalkulacja premii nie zawsze okazuj膮 si臋 艂atwe do zrozumienia聽

  • Charakteryzuj膮 si臋 wy偶szym ryzykiem, zw艂aszcza dla writer贸w

  • Generuj膮 konieczno艣膰 stosowania bardziej z艂o偶onych strategii handlowych w por贸wnaniu z ich konwencjonalnymi alternatywami.

  • Rynki opcji s膮 bardzo cz臋sto napotykaj膮 problem niewielkiej p艂ynno艣ci, co czyni je mniej atrakcyjnymi dla wi臋kszo艣ci przedsi臋biorc贸w.

  • Warto艣膰 premii w kontraktach opcyjnych jest bardzo zmienna oraz ma tendencj臋 do zmniejszania si臋 wraz ze zbli偶aniem si臋 daty wyga艣ni臋cia kontraktu


Kontrakty opcyjne vs. kontrakty futures

Zar贸wno kontrakty opcyjne jak i kontrakty futures s膮 instrumentami pochodnymi i jako takie charakteryzuj膮 si臋 kilkoma typowymi przypadkami ich u偶ycia. Mimo wielu podobie艅stw pomi臋dzy nimi, mimo wszystko istnieje znacz膮ca r贸偶nica w kwestii mechanizmu rozliczeniowego, kt贸ry stawia pomi臋dzy nimi solidn膮 lini臋 rozgraniczaj膮c膮.

W przeciwie艅stwie do kontrakt贸w opcyjnych,聽kontrakty futures wykonywane s膮 automatycznie w sytuacji, gdy osi膮gni臋ta zostanie data ich wyga艣ni臋cia. Oznacza to, 偶e posiadacze takich kontrakt贸w s膮 prawnie zobowi膮zani do wykonania wymiany aktywa (lub odpowiedniej warto艣ci tego aktywa w przeliczeniu na got贸wk臋). Opcje z kolei wykonywane s膮 wy艂膮cznie wed艂ug uznania tradera posiadaj膮cego kontrakt. Je偶eli posiadacz kontraktu (kupuj膮cy) skorzysta z opcji, writer jest zobowi膮zany do wykonania transakcji handlowej z powi膮zanym w kontrakcie aktywem.


Zako艅czenie

Jak wskazuje ju偶 sama nazwa instrumentu, opcje daj膮 inwestorowi wyb贸r - mo偶liwo艣膰 - podj臋cia lub te偶 nie, decyzji w kwestii zakupu lub sprzeda偶y aktyw贸w obj臋tych kontraktem w przysz艂o艣ci, niezale偶nie od ich ceny rynkowej. Tego typu kontrakty s膮 bardzo wszechstronne i mog膮 by膰 wykorzystywane w r贸偶nych scenariuszach - nie tylko w przypadku handlu spekulacyjnego, ale tak偶e w celu realizacji strategii hedgingowych.

Warto jednak zauwa偶y膰, 偶e handel opcjami, podobnie jak inne instrumenty pochodne, charakteryzuj膮 si臋 wieloma ryzykami. Przed skorzystaniem z jakiegokolwiek instrumentu w postaci kontraktu (opcji), niejako obowi膮zkiem tradera jest zapoznanie si臋 z zasad膮 jego dzia艂ania. Wa偶nym jest r贸wnie偶, aby dobrze rozumie膰 mo偶liwe kombinacje call鈥檌 i put鈥櫭硍 jak r贸wnie偶 i zrozumie膰 potencjalne ryzyka wynikaj膮ce ze skorzystania z ka偶dej z mo偶liwych strategii. Ka偶dy trader przed otworzeniem jakiejkolwiek pozycji powinien r贸wnie偶 zastanowi膰 si臋 nad wzbogaceniem swojej strategii o jedn膮 lub wi臋cej strategii obni偶aj膮cych ryzyko, wliczaj膮c w to r贸wnie偶 posi艂kowanie si臋 szeregiem sygna艂贸w i danych, jakie niesie za sob膮聽analiza techniczna czy聽fundamentalna, aby jak najbardziej ograniczy膰 wszelkie ryzyko mog膮ce wygenerowa膰 jakiejkolwiek straty.
Udost臋pnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj膮 wiedz臋 w praktyce, otwieraj膮c konto Binance ju偶 dzi艣.