Y├Âneti┼čim Tokenleri Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Y├Âneti┼čim Tokenleri Nedir?

Y├Âneti┼čim Tokenleri Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jun 13, 2022G├╝ncellenme: Sep 29, 2022
5m

K─▒sa ├ľzet

Y├Âneti┼čim tokenleri, token sahiplerine bir blockchain projesinin geli┼čtirme ve operasyonlar─▒n─▒n idaresine y├Ânelik konularda oy kullan─▒ma hakk─▒ verir. Projelerin, karar alma yetkisini toplulu─ča da─č─▒tmak i├žin kulland─▒─č─▒ i├žin bir y├Ântemdir. Bu merkeziyetsiz y├Âneti┼čim modeli, token sahiplerinin ├ž─▒karlar─▒n─▒n projeninkiyle ├Ârt├╝┼čmesini sa─člar.


Giri┼č

Bir├žok geleneksel ┼čirket, merkezi y├Âneti┼čim olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒labilecek bir yakla┼č─▒m dahilinde bir y├Ânetim kurulu veya az say─▒da ki┼čiden olu┼čan bir grup taraf─▒ndan y├Ânetilir. En b├╝y├╝k ┼čirketlerin y├Ânetim kurullar─▒n─▒n ortalama b├╝y├╝kl├╝─č├╝ 10 ki┼či civar─▒ndad─▒r. Bu ki┼čiler, ┼čirketlerin nas─▒l y├Ânetilece─či konusunda ├žok b├╝y├╝k bir g├╝ce sahiptir. M├╝d├╝rler, ├Ânemli konumlardaki y├Âneticileri aday g├Âsterebilir veya i┼čten ├ž─▒karabilir, hangi projelere yat─▒r─▒m yap─▒laca─č─▒na karar verir ve ┼čirketin stratejisini belirler.

Y├Âneti┼čim tokenleri, kurulu┼člar─▒ y├Ânetmenin farkl─▒ bir yolunu temsil eder. Merkeziyetsiz otonom organizasyonlar (DAO) ve merkeziyetsiz finansta (DeFi) yayg─▒n olarak kullan─▒lan y├Âneti┼čim tokenlerinin temsil etti─či bu model daha adil, merkeziyetsiz ve ┼čeffaf bir y├Âneti┼čim y├Ântemi sunar. ├ço─ču zaman bir token bir oya denktir. Bu tokenler, blockchain projelerinin sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde geli┼čebilmesini sa─člamak i├žin topluluklar─▒ bir araya getirmek ├╝zere tasarlanm─▒┼čt─▒r.


Y├Âneti┼čim tokenleri nas─▒l i┼člev g├Âr├╝r?┬á

Y├Âneti┼čim tokenleri DAO, DeFi ve merkeziyetsiz uygulama (DApp) projelerinde merkeziyetsiz y├Âneti┼čimi hayata ge├žirmenin ba┼čl─▒ca y├Ântemidir. Genellikle bu tokenler, sadakatleri ve toplulu─ča katk─▒lar─▒ndan dolay─▒ aktif kullan─▒c─▒lara verilir. Bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, token sahipleri projenin g├╝├žl├╝ bir ┼čekilde geli┼čmesini sa─člamak i├žin ├Ânemli konularda oy kullan─▒r. Genellikle oylamalar ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler arac─▒l─▒─č─▒yla ger├žekle┼čir ve sonu├žlar otomatikman uygulamaya koyulur.

En eski y├Âneti┼čim tokenleri aras─▒nda kripto teminatl─▒ sabit coin DAI'yi destekleyen ve Ethereum tabanl─▒ bir DAO olan MakerDAO taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č tokenler yer al─▒r. Maker Protocol, projenin y├Âneti┼čim tokeni olan MKR'nin sahipleri taraf─▒ndan y├Ânetilir. Bir MKR token bir oya denktir ve karar oylamas─▒nda en ├žok oyu alan se├ženek kabul edilir. Token sahipleri ekip ├╝yelerinin atanmas─▒, ├╝cretlerin ayarlanmas─▒ ve yeni kurallar─▒n kabul edilmesi gibi ├že┼čitli konularda oy kullan─▒r. Ama├ž, MakerDAO'nun sabit coininin istikrar─▒n─▒, ┼čeffafl─▒─č─▒n─▒ ve verimlili─čini g├╝vence alt─▒na almakt─▒r.

Bir di─čer ├Ârnek ise bir DeFi protokol├╝ olan Compound'dur. Kullan─▒c─▒ toplulu─čunun ├Ânemli kararlar ├╝zerinde oy kullanmas─▒na imkan tan─▒mak i├žin COMP ad─▒nda bir y├Âneti┼čim tokeni ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Tokenler, kullan─▒c─▒lar─▒n zincir ├╝st├╝ etkinlikleriyle orant─▒l─▒ olarak tahsis edilir. Di─čer bir deyi┼čle, Compound'da ne kadar ├žok i┼člem yaparsan─▒z o kadar ├žok COMP token al─▒rs─▒n─▒z.┬á

MakerDAO'ya benzer ┼čekilde bir COMP token de bir oya e┼čittir. Kullan─▒c─▒lar, kendi adlar─▒na oy kullanmalar─▒ i├žin tokenlerini ba┼čkalar─▒na da delege edebilir. Compound, a─č─▒n y├Ânetici anahtar─▒n─▒n kontrol├╝n├╝ 2020 y─▒l─▒nda b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Bu da projenin, ba┼čka hi├žbir y├Âneti┼čim y├Ântemi olmaks─▒z─▒n tamamen token sahipleri taraf─▒ndan y├Ânetilmeye ba┼člad─▒─č─▒ anlam─▒na gelir.

Dikkate de─čer di─čer y├Âneti┼čim tokenleri aras─▒nda Uniswap ve PancakeSwap merkeziyetsiz borsalar─▒, DeFi platformu Aave, Web3 NFT toplulu─ču ApeCoin DAO ve sanal d├╝nya platformu Decentraland taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č olanlar yer al─▒r.┬á

Her proje, y├Âneti┼čim tokenlerinin nas─▒l i┼člev g├Ârece─čine y├Ânelik farkl─▒ kurallara sahiptir. Tokenler kurucu ekip, yat─▒r─▒mc─▒lar ve kullan─▒c─▒lar da dahil olmak ├╝zere payda┼člara farkl─▒ hesaplama modellerine g├Âre da─č─▒t─▒l─▒r. Baz─▒ y├Âneti┼čim tokenleri yaln─▒zca belirli y├Âneti┼čim konular─▒nda oy hakk─▒ tan─▒rken, baz─▒lar─▒nda ise neredeyse her konuda oy kullan─▒labilir. Baz─▒ y├Âneti┼čim tokenleri finansal temett├╝ler kazand─▒r─▒rken di─čerleri kazand─▒rmaz.┬á


Y├Âneti┼čim tokenlerinin art─▒lar─▒ ve eksileri

Y├Âneti┼čim tokenleri baz─▒ ├Ânemli avantajlara sahiptir. Merkezi y├Ânetimlerde s─▒k├ža g├Âr├╝len ├ž─▒karlar─▒n ortak olmamas─▒ sorununu ortadan kald─▒rabilir. Y├Âneti┼čim tokenleri sayesinde m├╝mk├╝n olan merkeziyetsiz y├Âneti┼čim, bu y├Ânetim g├╝c├╝n├╝ payda┼člardan olu┼čan b├╝y├╝k bir toplulu─ča aktararak kullan─▒c─▒lar─▒n ve kurulu┼čun ├ž─▒karlar─▒n─▒ ortak bir hale getirir.

Y├Âneti┼čim tokenlerinin bir di─čer avantaj─▒ ise aktif, i┼č birli─čine dayal─▒ ve ├╝yelerin yak─▒n temas halinde oldu─ču topluluklar olu┼čturabilme becerisidir. Token sahibi herkes oy kullanmaya ve projeyi geli┼čtirmeye te┼čvik edilir. Bir tokenin genellikle bir oya denk olmas─▒ adil ve daha e┼čitlik├ži karar alma s├╝re├žlerine zemin haz─▒rlayabilir. Token sahibi herkes, oylanacak bir teklif sunabilir. T├╝m oylama bilgileri herkes taraf─▒ndan g├Âr├╝lebilir ve bu da hile yap─▒lmas─▒ olas─▒l─▒─č─▒n─▒ azalt─▒r.

Y├Âneti┼čim tokenlerinin en b├╝y├╝k zorlu─ču balinalar sorunudur. Balinalar, belirli bir kriptonun b├╝y├╝k bir y├╝zdesine sahip olan ki┼čilerdir. Bir kripto projesinin en b├╝y├╝k balinalar─▒ y├Âneti┼čim tokeninin toplam arz─▒n─▒n ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒ elinde tutuyorsa, oylama s├╝recini kendi ├ž─▒karlar─▒na uygun bir ┼čekilde y├Ânlendirebilir. Projeler, token sahipli─činin ger├žek anlamda merkeziyetsiz oldu─čundan ve e┼čit bir ┼čekilde da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒ndan emin olmal─▒d─▒r.

Fakat y├Âneti┼čim tokenleri adil bir ┼čekilde geni┼č bir toplulu─ča da─č─▒t─▒lm─▒┼č olsa bile, ├žo─čunluk oylar─▒yla al─▒nan kararlar─▒n projeler i├žin her zaman en iyi karar olaca─č─▒ garanti de─čildir. Bir ki┼či, bir oy se├žim sistemleri uzun bir ge├žmi┼če sahiptir ve performans anlam─▒nda hem iyi hem de k├Ât├╝ ├Ârnekler mevcuttur. Y├Âneti┼čim tokeni sahiplerinin genel anlamda toplulu─čun ├ž─▒karlar─▒ yerine kurucu ekiplerin ve b├╝y├╝k yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ├ž─▒karlar─▒n─▒ ├Ân planda tutarak oy kulland─▒─č─▒ ├Ârneklere bile rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r.

 

Y├Âneti┼čim tokenleri i├žin bir sonraki ad─▒m nedir?┬á

Kripto d├╝nyas─▒ndan do─čan bir yenilik olan y├Âneti┼čim tokenleri, bir├žok sekt├Ârde daha geni┼č bir kullan─▒m alan─▒ yakalayabilir. Web3 ak─▒m─▒, y├Âneti┼čim tokenlerinin merkeziyetsiz bir internetin in┼ča edilmesini sa─člayabilece─či bir aland─▒r. DeFi ve DAO'lar ivme kazand─▒k├ža, oyun sekt├Âr├╝ gibi di─čer sekt├Ârler de bu y├Âneti┼čim modelini benimseyebilir.

Y├Âneti┼čim tokenleri, sorunlar ortaya ├ž─▒kt─▒k├ža bunlar─▒ ├ž├Âzecek ┼čekilde geli┼čmeye devam edecektir. Balina sorununun ├╝stesinden gelecek yeni mekanizmalar ve oylama s├╝recini daha iyi hale getirecek ba┼čka yollar olabilir. Oylar─▒ delege etmenin yeni y├Ântemleri de ortaya ├ž─▒kabilir. Bu alan, inovasyonlar─▒n devam etmesiyle birlikte muhtemelen gitgide daha kompleks bir hale gelecektir.┬á

Y├Âneti┼čim tokenlerinin gelece─čini etkileyebilecek bir di─čer ├Ânemli etmen ise d├╝zenleme alan─▒ndaki olas─▒ de─či┼čikliklerdir. Baz─▒ devletler, bu tokenleri menkul k─▒ymetler olarak g├Ârebilir. Bunun sonucunda da tokenler kat─▒ d├╝zenlemelere tabi tutulabilir ve tokenlerin i┼člev g├Ârme ┼čekli etkilenebilir.┬á


Son S├Âz

Y├Âneti┼čim tokenleri halen geli┼čimlerinin erken a┼čamalar─▒ndad─▒r. Bir├žok DeFi ve DAO projesinin g├╝├žl├╝ bir ┼čekilde b├╝y├╝mesine destek olmu┼čtur. Projelerin y├Ânetimini belirlemek ├╝zere oylama g├╝c├╝ sunan bu tokenler, merkeziyetsizli─čin temel ta┼člar─▒d─▒r.┬á

Bir token e┼čittir bir oy ilkesi, tokenler topluluk ├╝yeleri aras─▒nda nispeten e┼čit bir ┼čekilde da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒ m├╝ddet├že kullan─▒c─▒lar─▒ ve toplulu─ču merkeze koyar. Y├Âneti┼čim tokenleri, gelecekte b├╝y├╝meye devam edebilir. Kullan─▒c─▒lara ait a─člar, Web3 projeleri ve oyunlar daha canl─▒ ve merkeziyetsiz ekosistemler in┼ča etmek i├žin y├Âneti┼čim tokenlerini benimseyebilir.┬á