─îo s├║ decentralizovan├ę deriv├íty a┬áako funguj├║ v┬áDeFi?
Domov
Články
─îo s├║ decentralizovan├ę deriv├íty a┬áako funguj├║ v┬áDeFi?

─îo s├║ decentralizovan├ę deriv├íty a┬áako funguj├║ v┬áDeFi?

Roz┼í├şren├ę
Zverejnen├ę Apr 25, 2023Aktualizovan├ę Aug 7, 2023
8m

Zhrnutie

  • Decentralizovan├ę deriv├íty s├║ finan─Źn├ę n├ístroje, s┬áktor├Żmi sa obchoduje na decentralizovan├Żch burz├ích (DEX). V┬ádecentralizovan├Żch financi├ích (DeFi) sa ich popularita r├Żchlo zvy┼íuje.

  • Podobne ako tradi─Źn├ę deriv├íty, aj decentralizovan├ę deriv├íty odvodzuj├║ svoju hodnotu od podkladov├Żch akt├şv, ktor├Żmi s├║ zvy─Źajne kryptomeny.

  • S├║ riaden├ę smart kontraktmi, ktor├ę m├┤┼żu automaticky zabezpe─Źi┼ą a┬ávykona┼ą podmienky kontraktov.

Čo sú deriváty? 

Deriv├íty s├║ finan─Źn├ę kontrakty, ktor├Żch hodnota sa odvodzuje od podkladov├ęho akt├şva (napr. akcie, kryptomena, fiat mena alebo komodita. Deriv├ít si m├┤┼żete predstavi┼ą ako zmluvu medzi dvoma stranami na z├íklade bud├║cej ceny alebo hodnoty podkladov├ęho akt├şva.

Existuje nieko─żko typov deriv├ítov vr├ítane opci├ş, futures a┬áswapov. V┼íetky v┼íak funguj├║ na rovnakom z├íkladnom princ├şpe, ktor├Ż umo┼ż┼łuje investorom profitova┼ą z┬ábud├║cich pohybov cien akt├şv bez toho, aby ich skuto─Źne vlastnili.

Deriv├íty m├┤┼żu pom├┤c┼ą so zaisten├şm proti potenci├ílnym rizik├ím a┬ázv├Ż┼íen├şm v├Żnosov pou┼żit├şm finan─Źnej p├íky. Obchodn├şk m├┤┼że napr├şklad pou┼żi┼ą finan─Źn├║ p├íku na mal├ę mno┼żstvo kapit├ílu na n├íkup futures kontraktu, ktor├Ż ovl├ída v├Ą─Ź┼íie mno┼żstvo podkladov├ęho akt├şva.┬á

Niektor├ş obchodn├şci pou┼ż├şvaj├║ deriv├íty aj na z├şskanie expoz├şcie vo─Źi r├┤znym triedam akt├şv a┬átrhom na diverzifik├íciu svojich portf├│li├ş. Zaistenie rizika, na druhej strane, zah┼Ľ┼ła zaujatie opa─Źnej poz├şcie k┬áderiv├ítu na kompenz├íciu potenci├ílnych str├ít z┬áexistuj├║cej invest├şcie.

Je v┼íak d├┤le┼żit├ę poznamena┼ą, ┼że vzh─żadom na ich komplexn├║ povahu a┬ámo┼żnosti finan─Źnej p├íky s┬áderiv├ítmi s├║visia aj rizik├í, ktor├ę m├┤┼żu zn├ísobi┼ą straty. Preto, sk├┤r ako za─Źnete obchodova┼ą, je nevyhnutn├ę porozumie┼ą rizik├ím a┬ápotenci├ílnym d├┤sledkom obchodovania s┬áderiv├ítmi.

─îo s├║ decentralizovan├ę deriv├íty vo svete kryptomien?

Hodnota decentralizovan├Żch deriv├ítov sa tie┼ż odvodzuje z┬ápodkladov├Żch akt├şv, ale obchoduje sa s┬ánimi na z├íklade protokolov zalo┼żen├Żch na blockchaine. Zatia─ż ─Źo deriv├íty zalo┼żen├ę na kryptomen├ích s├║ v┬ápriestore decentralizovan├Żch financi├ş DeFinajbe┼żnej┼íie, je mo┼żn├ę vytv├íra┼ą aj decentralizovan├ę deriv├íty viazan├ę na in├ę typy akt├şv, napr. akcie.┬á

Deriv├ítov├ę zmluvy s┬ákryptomenami umo┼ż┼łuj├║ komuko─żvek ┼ąa┼żi┼ą z┬ábud├║cich cenov├Żch pohybov akt├şv alebo zaisti┼ą svoje poz├şcie v┬átransparentnom prostred├ş bez potreby tret├şch str├ín. Protokoly, ktor├ę vytv├íraj├║ decentralizovan├ę deriv├íty, maj├║ ─Źasto n├şzke prek├í┼żky vstupu, preto┼że pripoji┼ą sa k┬ánim m├┤┼że ktoko─żvek pomocou kryptope┼ła┼żenky.

Protokoly s┬ákryptoderiv├ítmi zvy─Źajne umo┼ż┼łuj├║ pou┼ż├şvate─żom ponecha┼ą si kontrolu nad ich akt├şvami a┬ák─ż├║─Źmi, tak┼że ich nemusia previes┼ą na centralizovan├║ platformu alebo spr├ívcu tretej strany. To tie┼ż znamen├í, ┼że pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu ─żahko pres├║va┼ą svoje akt├şva medzi r├┤znymi protokolmi pre svoje strat├ęgie DeFi bez toho, aby museli absolvova┼ą zd─║hav├ę postupy v├Żberu.

Ako funguj├║ decentralizovan├ę burzy (DEX) s┬áderiv├ítmi?

DEX s┬áderiv├ítmi funguj├║ na blockchaine, aby bolo mo┼żn├ę uskuto─Ź┼łova┼ą transakcie bez sprostredkovate─żov. Blockchain sl├║┼żi ako nemenn├í ├║─Źtovn├í kniha (ledger) odoln├í vo─Źi fal┼íovaniu, ktor├í zaznamen├íva v┼íetky transakcie a┬ávykonania kontraktov decentralizovan├Żm sp├┤sobom. To zais┼ąuje, ┼że po overen├ş a┬ápridan├ş transakcie do blockchainu nie je mo┼żn├ę t├║to transakciu zmeni┼ą alebo odstr├íni┼ą.

Decentralizovan├ę protokoly s┬áderiv├ítmi je mo┼żn├ę postavi┼ą na r├┤znych blockchainoch, napr. Ethereum, BNB Chain, Solana, dokonca na 2.┬ávrstve. Blockchainy v┼íak maj├║ r├┤zne ├║rovne bezpe─Źnosti, ┼ík├ílovate─żnosti a┬án├íkladov na transakciu, ─Źo m├┤┼że ovplyvni┼ą pou┼ż├şvate─żsk├║ sk├║senos┼ą a┬ácelkov├ę realizovanie protokolu deriv├ítov.

Niektor├ę DEX s┬áderiv├ítmi sa zameriavaj├║ na umo┼żnenie medzisie┼ąovej kompatibility a┬áinteroperability, ─Źo pou┼ż├şvate─żom umo┼ż┼łuje obchodova┼ą s┬áderiv├ítmi na viacer├Żch blockchainoch.

─Äal┼íou k─ż├║─Źovou technol├│giou s├║ smart kontrakty, ktor├ę dok├í┼żu vykona┼ą transakcie bez sprostredkovate─żov. Ide o┬ásamovykonate─żn├ę kontrakty, kde podmienky s├║ nap├şsan├ę priamo v┬áich k├│de. Po splnen├ş vopred stanoven├Żch podmienok automaticky vykonaj├║ a┬ávyrovnaj├║ transakcie a┬á─Ćal┼íie mo┼żn├ę funkcie (napr. stakovanie a┬áriadenie).

Protokoly sa pri vykon├ívan├ş presn├ęho sledovania cien a┬áudr┼żiavan├ş prepojenia s┬áakt├şvami v┬áre├ílnom svete ─Źasto spoliehaj├║ na blockchainov├ę or├íkula. Tieto or├íkula m├┤┼żu ma┼ą r├┤zne ├║rovne decentraliz├ície, presnosti ├║dajov a┬áfrekvencie aktualiz├íci├ş, ─Źo v┼íetko ovplyv┼łuje celkov├║ spo─żahlivos┼ą platformy.

Decentralizovan├ę protokoly s┬áderiv├ítmi s├║ ─Źasto zalo┼żen├ę na modeloch decentralizovan├ęho riadenia, ─Źo v┬ár├┤znej miere umo┼ż┼łuje pou┼ż├şvate─żom podie─ża┼ą sa na rozhodovan├ş. Niektor├ę protokoly m├┤┼żu ma┼ą decentralizovanej┼íie ┼ítrukt├║ry riadenia, zatia─ż ─Źo in├ę sa m├┤┼żu spolieha┼ą na centralizovanej┼íie rozhodovanie.

V┬ádecentralizovan├Żch protokoloch s┬áderiv├ítmi m├┤┼żu hra┼ą rozhoduj├║cu ├║lohu aj nat├şvne tokeny. Napr├şklad niektor├ę platformy prostredn├şctvom svojich decentralizovan├Żch auton├│mnych organiz├íci├ş (DAO) umo┼ż┼łuj├║ dr┼żite─żom tokenov podie─ża┼ą sa na ich riaden├ş a┬áhlasova┼ą o┬án├ívrhoch t├Żkaj├║cich sa vylep┼íen├ş protokolu a┬áin├Żch zmien.

Tokeny sa m├┤┼żu niekedy pou┼ż├şva┼ą ako alternat├şva k┬ástablecoinom na poskytnutie z├íbezpeky pre obchody. Pr├şpadne m├┤┼że DEX pou┼żi┼ą svoj nat├şvny token na stimul├íciu tvorcov trhu. Mohla by napr├şklad vybera┼ą poplatky za v├Żmenu a┬ározde─żova┼ą ich tvorcom trhu, ktor├ş pom├íhaj├║ prin├í┼ía┼ą likviditu do platformy.

Typy decentralizovan├Żch deriv├ítov v┬ákryptomen├ích

Futures kontrakty

Futures kontrakty s├║ finan─Źn├ę dohody, ktor├ę umo┼ż┼łuj├║ obchodn├şkom profitova┼ą z┬ábud├║cich cenov├Żch pohybov podkladov├Żch akt├şv. Futures kontrakt je v┬ápodstate dohoda o┬ák├║pe alebo predaji akt├şva za vopred stanoven├║ cenu a┬ávo vopred stanoven├Ż d├ítum v┬ábud├║cnosti.

V┬átradi─Źnom finan─Źnom sektore sa futures kontrakty zvy─Źajne obchoduj├║ na centralizovan├Żch burz├ích (CEX). V┬áDeFi m├┤┼żu ma┼ą obchodn├şci pr├şstup k┬áfutures kontraktom v┬ádecentralizovanom prostred├ş bez opr├ívnen├ş a┬áobchodova┼ą medzi sebou priamo na blockchainovej sieti bez potreby sprostredkovate─żov.

Decentralizovan├ę futures m├┤┼żu by┼ą bu─Ć bez splatnosti, alebo m├┤┼żu ma┼ą pevne stanoven├Ż d├ítum vypr┼íania platnosti. Futures kontrakty bez splatnosti s├║ navrhnut├ę tak, aby sa podobali obchodn├Żm sk├║senostiam s┬átradi─Źn├Żmi futures kontraktmi, ale bez d├ítumu vypr┼íania platnosti alebo vyrovnania. S├║ najbe┼żnej┼í├şm typom deriv├ítov├Żch zml├║v DeFi.

Futures kontrakty bez splatnosti s├║ navrhnut├ę tak, aby boli flexibilnej┼íie a┬ádostupnej┼íie ako be┼żn├ę futures kontrakty. Ani tie v┼íak nie s├║ bez riz├şk, medzi ktor├ę patria vysok├í finan─Źn├í p├íka a┬ápotenci├íl vysok├Żch poplatkov za financovanie.

Op─Źn├ę zmluvy

Op─Źn├í zmluva je typ finan─Źnej zmluvy, ktor├í d├íva dr┼żite─żovi pr├ívo (av┼íak nie povinnos┼ą) k├║pi┼ą alebo preda┼ą podkladov├ę akt├şvum za stanoven├║ cenu k┬áur─Źen├ęmu d├ítumu (d├ítum vypr┼íania platnosti). To ist├ę plat├ş aj pre kryptomeny. Op─Źn├║ zmluvu je mo┼żn├ę pou┼żi┼ą na zaistenie proti cenov├Żm v├Żkyvom digit├ílneho akt├şva alebo na obchodovanie s┬ájeho bud├║cimi pohybmi cien.

Ak napr├şklad investor vlastn├ş ETH a┬ám├í obavy z┬ápotenci├ílneho rizika poklesu v┬ábud├║cnosti, m├┤┼że si k├║pi┼ą predajn├║ opciu, ktor├í mu umo┼żn├ş preda┼ą ETH za vopred stanoven├║ cenu bez oh─żadu na jeho spotov├║ cenu. Takto by investor mohol limitova┼ą potenci├ílne straty, ak cena ETH klesne pod vopred stanoven├║ cenu.

Na druhej strane mo┼żno opcie vyu┼żi┼ą aj na ├║┼żitok z┬ábud├║cich cenov├Żch pohybov kryptomeny. V┬átomto pr├şpade by investor k├║pil k├║pnu opciu, ktor├í mu d├íva pr├ívo k├║pi┼ą podkladov├ę akt├şvum za vopred stanoven├║ cenu, ak jeho cena st├║pne nad realiza─Źn├║ cenu.

Syntetick├ę akt├şva

Syntetick├ę akt├şva s├║ digit├ílne reprezent├ície r├┤znych akt├şv, ktor├ę s├║ navrhnut├ę tak, aby umo┼ż┼łovali pr├şstupn├Ż sp├┤sob dr┼żby a┬áobchodovania s┬át├Żmito akt├şvami. Syntetick├ę akt├şva s├║ v┬ápodstate tokenizovan├ę deriv├íty, ktor├ę vyu┼ż├şvaj├║ technol├│giu blockchain na replik├íciu hodnoty ich podkladov├Żch akt├şv a┬ádokonca aj niektor├Żch vlastnost├ş (napr. infl├ícia).

Aj ke─Ć sa syntetick├ę akt├şva podobaj├║ stablecoinom, s├║ rozmanitej┼íie, preto┼że m├┤┼żu predstavova┼ą ┼íirok├║ ┼ík├ílu akt├şv vr├ítane akci├ş, drah├Żch kovov, altcoinov, opci├ş a┬áfutures. Okrem toho, hoci sa sna┼żia presne reprezentova┼ą hodnotu podkladov├Żch akt├şv, nie s├║ nimi priamo kryt├ę.

Cie─żom syntetick├Żch akt├şv je preto vyu┼żi┼ą transparentnos┼ą a┬áotvorenos┼ą technol├│gie blockchain, aby ktoko─żvek a┬áodkia─żko─żvek mohol pristupova┼ą k┬ár├┤znym akt├şvam bez prekon├ívania po─Źetn├Żch prek├í┼żok. S├║ s├║─Źas┼ąou vytv├írania investi─Źn├ęho prostredia bez opr├ívnen├ş, ktor├ę je tie┼ż spojen├ę s┬átradi─Źn├Żmi akt├şvami.

Ak├Żm v├Żzvam ─Źelia deriv├íty v┬áDeFi?

Sk├┤r ne┼ż s┬áobchodovan├şm s┬áderiv├ítmi DeFi za─Źnete, je d├┤le┼żit├ę porozumie┼ą s├║visiacim rizik├ím. Vo v┼íeobecnosti je to rizikovej┼íie ako jednoduch├ę obchodovanie s┬ákryptomenami, preto┼że deriv├íty DeFi s├║ zlo┼żit├ę, nest├íle finan─Źn├ę n├ístroje. Potenci├ílne zisky alebo straty m├┤┼żu by┼ą ove─ża vy┼í┼íie ako pri obchodovan├ş s┬ákryptomenami.

Probl├ęmom je aj likvidita. DEX s├║ st├íle relat├şvne mlad├ę a┬ákv├┤li potenci├ílne ni┼ż┼íiemu objemu obchodov m├┤┼że by┼ą okam┼żit├ę obchodovanie s┬áderiv├ítmi n├íro─Źnej┼íie. Na praktickej ├║rovni e┼íte DEX nie s├║ tak├ę pou┼ż├şvate─żsky pr├şvetiv├ę ako tradi─Źn├ę kryptoburzy. Medzi probl├ęmy pre nov├í─Źikov, ktor├ş nepoznaj├║ neviazan├ę pe┼ła┼żenky, m├┤┼żeme zaradi┼ą pripojenie pe┼ła┼żeniek k┬áDEX, zabudnutie hesiel, dokonca stratu fr├íz seed.

V├Ą─Ź┼íina centralizovan├Żch platforiem navy┼íe pon├║ka obchodovanie v┬áre├ílnom ─Źase, ktor├ę nie je ovplyvnen├ę ─Źasmi blokov. Pou┼ż├şvanie knihy objedn├ívok v┬ár├ímci siete DEX v┼íak m├┤┼że by┼ą niekedy problematick├ę, preto┼że pre┼ąa┼żen├í sie┼ą m├┤┼że sp├┤sobi┼ą vy┼í┼íie poplatky.

─Äalej treba pri obchodovan├ş s┬áderiv├ítmi DeFi zv├í┼żi┼ą bezpe─Źnostn├ę riziko. DEX nie s├║ ├║plne im├║nne vo─Źi hacknutiu a┬ámaj├║ svoje vlastn├ę zranite─żnosti. Napr├şklad, ke─Ć┼że protokoly DeFi riadia smart kontrakty, jedin├í chyba v┬áich k├│de m├┤┼że sp├┤sobi┼ą zlyhanie deriv├ítov├Żch kontraktov.

Vyskytlo sa u┼ż ve─ża pr├şpadov, ke─Ć platformy DeFi utrpeli zna─Źn├ę straty v┬ád├┤sledku zranite─żnosti smart kontraktov. Ak chcete minimalizova┼ą riziko, v┼żdy si urobte vlastn├Ż prieskum (DYOR) a┬ápresk├║majte t├şm platformy, typy deriv├ítov a┬ázabezpe─Źenie smart kontraktov.

Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

S┬án├írastom po─Źtu deriv├ítov DeFi m├┤┼żu investori profitova┼ą z┬ápohybu cien podkladov├Żch akt├şv v┬áprostred├ş bez tret├şch str├ín. Ke─Ć┼że technol├│gia blockchainu sa neust├íle vyv├şja, m├┤┼żeme o─Źak├íva┼ą, ┼że sa objavia ─Ćal┼íie typy deriv├ítov DeFi. Pred obchodovan├şm s┬áak├Żmiko─żvek finan─Źn├Żmi n├ístrojmi v┼íak d├┤kladne zv├í┼żte svoje obchodn├ę sk├║senosti a┬áochotu riskova┼ą a┬ázhodno┼ąte potenci├ílnu stratu, ktor├║ si m├┤┼żete dovoli┼ą utrpie┼ą.

Pre─Ź├ştajte si tie┼ż

Zrieknutie sa zodpovednosti a┬ávarovanie pred rizikom: Tento obsah tu vid├şte ÔÇ×tak├Ż ak├Ż jeÔÇť a┬ásl├║┼żi len ako v┼íeobecn├í inform├ícia a┬ána ├║─Źely vzdel├ívania, bez akejko─żvek reprezent├ície alebo z├íruky. Tieto inform├ície by ste nemali pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę, pr├ívne ani in├ę odborn├ę poradenstvo a┬áani nie s├║ ur─Źen├ę ako odpor├║─Źanie na n├íkup ak├ęhoko─żvek konkr├ętneho produktu alebo slu┼żby. Mali by ste po┼żiada┼ą o┬áradu odborn├ęho poradcu. V┬ápr├şpade, ┼że autorom ─Źl├ínku je tretia osoba, upozor┼łujeme v├ís, ┼że n├ízory uveden├ę v┬á─Źl├ínku s├║ n├ízormi tohto prispievate─ża/autora a┬ánemusia nevyhnutne odr├í┼ża┼ą n├ízory Akad├ęmie Binance. ─Äal┼íie podrobnosti n├íjdete v┬ána┼íom ├║plnom zrieknut├ş sa zodpovednosti, ktor├ę sa nach├ídza tu.Ceny digit├ílnych akt├şv m├┤┼żu by┼ą volatiln├ę. Hodnota va┼íej invest├şcie m├┤┼że klesa┼ą alebo st├║pa┼ą a┬áinvestovan├í suma sa v├ím nemus├ş vr├íti┼ą. Za svoje investi─Źn├ę rozhodnutia nesiete v├Żhradn├║ zodpovednos┼ą a┬áAkad├ęmia Binance nezodpoved├í za ┼żiadne straty, ktor├ę v├ím m├┤┼żu vznikn├║┼ą. Tento materi├íl by sa nemal pova┼żova┼ą za finan─Źn├ę, pr├ívne ani in├ę odborn├ę poradenstvo. Viac inform├íci├ş n├íjdete v┬ána┼íich Podmienkach pou┼ż├şvania a┬áVarovan├ş pred rizikom.