Czym s膮 zdecentralizowane derywaty i jak dzia艂aj膮 w DeFi?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym s膮 zdecentralizowane derywaty i jak dzia艂aj膮 w DeFi?

Czym s膮 zdecentralizowane derywaty i jak dzia艂aj膮 w DeFi?

Zaawansowany
Opublikowane Apr 25, 2023Zaktualizowane Dec 11, 2023
8m

TL;DR

  • Zdecentralizowane derywaty to instrumenty finansowe, kt贸re s膮 przedmiotem obrotu na gie艂dach zdecentralizowanych (DEX). Ro艣nie ich popularno艣膰 w zdecentralizowanych finansach (DeFi).

  • Podobnie jak w przypadku derywat贸w tradycyjnych, warto艣膰 zdecentralizowanych derywat贸w bierze si臋 z aktyw贸w bazowych, kt贸rymi s膮 zwykle kryptowaluty.

  • Dzia艂aj膮 w technologi smart kontrakt贸w, kt贸re s膮 w stanie automatycznie organizowa膰 i realizowa膰 warunki kontrakt贸w.

Czym s膮 derywaty?聽

Derywaty to kontrakty finansowe, kt贸rych warto艣膰 bierze si臋 z aktyw贸w bazowych, np. akcji, kryptowalut, walut fiat lub towar贸w. Derywat to umowa mi臋dzy dwiema stronami, kt贸rej podstaw膮 jest przysz艂a cena lub warto艣膰 aktywa bazowego.

Jest kilka rodzaj贸w derywat贸w, w tym m.in. opcje, kontrakty futures i swapy. Niemniej jednak wszystkie maj膮 t臋 sam膮 podstawow膮 zasad臋, kt贸ra daje inwestorom mo偶liwo艣膰 czerpania korzy艣ci z przysz艂ych ruch贸w cen aktyw贸w bez ich faktycznego posiadania.

Derywaty mog膮 u艂atwia膰 zabezpieczenie si臋 przed potencjalnym ryzykiem i zwi臋ksza膰 zyski dzi臋ki d藕wigni. Trader mo偶e np. przy u偶yciu d藕wigni na niewielkiej kwocie kapita艂u dokona膰 zakupu kontraktu futures, kt贸ry zawiaduje wi臋ksz膮 kwot膮 aktywa bazowego.聽

Niekt贸rzy traderzy stosuj膮 r贸wnie偶 derywaty, aby uzyska膰 ekspozycj臋 na r贸偶ne kategorie aktyw贸w i rynki w celu dywersyfikacji swoich portfolio. Z kolei hedging polega na zajmowaniu przeciwnej pozycji na derywacie w celu skompensowania potencjalnych strat na wcze艣niejszej inwestycji.

Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e ze wzgl臋du na z艂o偶ony charakter i mo偶liwo艣膰 stosowania d藕wigni derywaty wi膮偶膮 si臋 r贸wnie偶 z nieod艂膮cznym ryzykiem, kt贸re mo偶e pot臋gowa膰 straty. Dlatego wa偶ne jest, aby zrozumie膰 ryzyko i potencjalne konsekwencje handlu derywatami przed podj臋ciem takich dzia艂a艅.

Czym s膮 derywaty zdecentralizowane w krypto?

Warto艣膰 zdecentralizowanych derywat贸w r贸wnie偶 wynika z aktyw贸w bazowych, ale s膮 one przedmiotem obrotu na protoko艂ach w technologii blockchain. Wprawdzie derywaty kryptowalutowe s膮 najbardziej powszechne w DeFi, ale mo偶liwe jest r贸wnie偶 tworzenie zdecentralizowanych derywat贸w powi膮zanych z aktywami innego rodzaju, np. akcjami.聽

Dzi臋ki derywatom kryptowalutowym ka偶dy mo偶e czerpa膰 korzy艣ci z przysz艂ych ruch贸w cen aktyw贸w lub zabezpiecza膰 swoje pozycje w przejrzystym, niewymagaj膮cym zaufania 艣rodowisku. Protoko艂y, kt贸re tworz膮 zdecentralizowane derywaty, cz臋sto maj膮 niskie bariery wej艣cia, poniewa偶 mo偶e si臋 do nich przy艂膮czy膰 ka偶dy, kto ma portfel kryptowalutowy.

Protoko艂y derywat贸w kryptowalutowych zazwyczaj daj膮 u偶ytkownikom mo偶liwo艣膰 zachowania kontroli nad w艂asnymi aktywami i kluczami, wi臋c nie musz膮 ich przesy艂a膰 na scentralizowan膮 platform臋 ani do zewn臋trznego powiernika. Oznacza to r贸wnie偶, 偶e u偶ytkownicy mog膮 艂atwo przenosi膰 aktywa z jednego protoko艂u na drugi w ramach swoich strategii DeFi bez konieczno艣ci przechodzenia przez d艂ugotrwa艂e procedury zwi膮zane z wyp艂atami.

Jak dzia艂aj膮 gie艂dy DEX z derywatami?

Gie艂dy DEX z derywatami umo偶liwiaj膮 transakcje bez po艣rednik贸w dzi臋ki technologii blockchain. Sie膰 blockchain pe艂ni funkcj臋 niezmiennej, odpornej na manipulacje ksi臋gi g艂贸wnej, kt贸ra rejestruje wszystkie transakcje i wykonania kontrakt贸w w spos贸b zdecentralizowany. Daje to gwarancj臋, 偶e transakcja nie zostanie zmieniona ani usuni臋ta po zatwierdzeniu i dodaniu do blockchaina.

Zdecentralizowane protoko艂y derywat贸w mog膮 powstawa膰 w r贸偶nych sieciach blockchain, takich jak np. Ethereum, BNB Chain, Solana, a nawet na protoko艂ach Warstwy 2. Sieci blockchain maj膮 jednak r贸偶ne poziomy bezpiecze艅stwa, skalowalno艣ci oraz koszt贸w transakcji, co mo偶e mie膰 wp艂yw na komfort u偶ytkowania i og贸ln膮 wydajno艣膰 danego protoko艂u derywat贸w.

Niekt贸re gie艂dy DEX z derywatami s膮 nastawione na zapewnianie zgodno艣ci cross-chain oraz interoperacyjno艣ci i umo偶liwiaj膮 u偶ytkownikom handel instrumentami pochodnymi w wielu sieciach blockchain.

Inn膮 kluczow膮 technologi膮 s膮 smart kontrakty, kt贸re mog膮 realizowa膰 transakcje bez po艣rednik贸w. S膮 to samowykonuj膮ce si臋 kontrakty, kt贸re maj膮 warunki zapisane bezpo艣rednio w kodzie. Automatycznie wykonuj膮 i rozliczaj膮 transakcje oraz inne mo偶liwe funkcje (np. staking i zarz膮dzanie) po spe艂nieniu wcze艣niej okre艣lonych warunk贸w.

Protoko艂y cz臋sto prowadz膮 precyzyjny nadz贸r ceny i dbaj膮 o zwi膮zek z aktywami 艣wiata rzeczywistego przy u偶yciu wyroczni blockchain. Wyrocznie te mog膮 mie膰 r贸偶ny poziom decentralizacji, dok艂adno艣ci danych i cz臋stotliwo艣ci aktualizacji, a wszystko to ma wp艂yw na og贸ln膮 solidno艣膰 platformy.

U podstawy protoko艂贸w zdecentralizowanych derywat贸w le偶膮 cz臋sto zdecentralizowane modele zarz膮dzania, dzi臋ki kt贸rym u偶ytkownicy mog膮 w r贸偶nym stopniu uczestniczy膰 w podejmowaniu decyzji. Jednak niekt贸re protoko艂y mog膮 mie膰 bardziej zdecentralizowane struktury zarz膮dzania, a z kolei w innych podejmowanie decyzji mo偶e by膰 bardziej scentralizowane.

Kluczow膮 rol臋 w protoko艂ach zdecentralizowanych derywat贸w mog膮 r贸wnie偶 odgrywa膰 tokeny natywne. Np. poprzez decentralized autonomous organizations (DAO) niekt贸re platformy daj膮 posiadaczom token贸w mo偶liwo艣膰 uczestniczenia w zarz膮dzaniu i g艂osowania nad propozycjami zwi膮zanymi z aktualizacjami protoko艂贸w oraz innymi zmianami.

Tokeny mog膮 niekiedy pe艂ni膰 rol臋 alternatywy wobec stablecoin贸w, zapewniaj膮c zabezpieczenie transakcji, albo np. gie艂da DEX mo偶e swoim tokenem natywnym motywowa膰 animator贸w rynku. Mo偶e pobiera膰 op艂aty gie艂dowe i rozdawa膰 je animatorom rynku, kt贸rzy pomagaj膮 zapewnia膰 p艂ynno艣膰 na platformie.

Rodzaje zdecentralizowanych derywat贸w w krypto

Kontrakty futures

Kontrakty futures to umowy finansowe, kt贸re daj膮 inwestorom mo偶liwo艣膰 czerpania korzy艣ci z przysz艂ych ruch贸w cen aktyw贸w bazowych. Kontrakt futures to w gruncie rzeczy umowa kupna lub sprzeda偶y sk艂adnika aktyw贸w po wcze艣niej ustalonej cenie w przysz艂o艣ci.

W finansach tradycyjnych kontraktami futures handluje si臋 zazwyczaj na gie艂dach scentralizowanych (CEX). Dzi臋ki DeFi traderzy mog膮 mie膰 dost臋p do kontrakt贸w futures w zdecentralizowanym, niewymagaj膮cym pozwolenia 艣rodowisku i handlowa膰 bezpo艣rednio ze sob膮 w sieci blockchain bez potrzeby korzystania z po艣rednik贸w.

Zdecentralizowane kontrakty futures mog膮 by膰 albo bezterminowe, albo z ustalon膮 dat膮 wa偶no艣ci. Kontrakty perpetual futures maj膮 na艣ladowa膰 warunki handlowe tradycyjnych kontrakt贸w futures, ale bez daty wa偶no艣ci i rozliczenia. Jest to najpopularniejszy rodzaj kontrakt贸w pochodnych w DeFi.

Kontrakty perpetual futures maj膮 by膰 bardziej elastyczne i dost臋pne ni偶 zwyk艂e kontrakty futures. Maj膮 te偶 jednak swoje czynniki ryzyka, np. wysok膮 d藕wigni臋 finansow膮 i potencjalnie wysokie op艂aty za finansowanie.

Kontrakty opcyjne

Kontrakt opcyjny to rodzaj kontraktu finansowego, kt贸ry daje posiadaczowi prawo 鈥 ale nie obowi膮zek 鈥 zakupu lub sprzeda偶y aktywa bazowego po okre艣lonej cenie przed up艂ywem okre艣lonego terminu (daty wa偶no艣ci), i ma zastosowanie r贸wnie偶 do kryptowalut. Przy u偶yciu kontraktu opcyjnego mo偶na si臋 zabezpieczy膰 przed wahaniami cen aktyw贸w cyfrowych lub spekulowa膰 przysz艂ymi ruchami cenowymi.

Je偶eli np. inwestor posiada ETH i obawia si臋 potencjalnego ryzyka spadku w przysz艂o艣ci, mo偶e kupi膰 opcj臋 sprzeda偶y, kt贸ra umo偶liwi mu sprzeda偶 ETH po wcze艣niej ustalonej cenie, niezale偶nie od ceny spot. W ten spos贸b mo偶e ograniczy膰 potencjalne straty, w razie gdyby cena ETH spad艂a poni偶ej tej wcze艣niej ustalonej.

Z drugiej strony dzi臋ki opcjom mo偶na r贸wnie偶 czerpa膰 korzy艣ci z przysz艂ych ruch贸w cen kryptowaluty. W tym przypadku inwestor nabywa opcj臋 kupna, kt贸ra daje mu prawo zakupu aktywa bazowego po wcze艣niej ustalonej cenie, je偶eli jego cena wzro艣nie powy偶ej ceny wykonania.

Aktywa syntetyczne

Aktywa syntetyczne 鈥 zwane r贸wnie偶 鈥瀞yntetykami鈥 鈥 to cyfrowe odwzorowanie r贸偶nych aktyw贸w, kt贸re ma stanowi膰 przyst臋pny spos贸b przechowywania tych aktyw贸w i handlowania nimi. Aktywa syntetyczne to zasadniczo stokenizowane derywaty, kt贸re przy u偶yciu technologii blockchain replikuj膮 warto艣膰 aktyw贸w bazowych, a nawet ich niekt贸re w艂a艣ciwo艣ci takie jak inflacja.

Wprawdzie aktywa syntetyczne przejawiaj膮 podobie艅stwa do stablecoin贸w, ale s膮 bardziej zr贸偶nicowane, poniewa偶 mog膮 reprezentowa膰 szerok膮 gam臋 aktyw贸w, np. akcje, metale szlachetne, altcoiny, opcje i kontrakty futures. Poza tym, o ile maj膮 za zadanie 艣ci艣le odwzorowywa膰 warto艣膰 aktyw贸w bazowych, o tyle nie s膮 nimi bezpo艣rednio zabezpieczone.

Dlatego te偶 w aktywach syntetycznych chodzi o to, aby dzi臋ki przejrzysto艣ci i otwarto艣ci technologii blockchain da膰 wszystkim dost臋p do r贸偶nych aktyw贸w bez konieczno艣ci pokonywania licznych przeszk贸d. Bior膮 one udzia艂 w tworzeniu niewymagaj膮cego pozwolenia 艣rodowiska inwestycyjnego, kt贸re jest r贸wnie偶 powi膮zane z aktywami tradycyjnymi.

Jakie wyzwania wi膮偶膮 si臋 z derywatami w DeFi?

Wa偶ne jest, aby przed podj臋ciem decyzji zrozumie膰 ryzyko zwi膮zane z handlem derywatami DeFi. Jest on og贸lnie rzecz bior膮c bardziej ryzykowny ni偶 zwyk艂y handel kryptowalutami, poniewa偶 derywaty DeFi to z艂o偶one i niestabilne instrumenty finansowe. W zwi膮zku z tym potencjalne zyski lub straty mog膮 by膰 znacznie wi臋ksze ni偶 w przypadku handlu krypto.

Problem stanowi r贸wnie偶 p艂ynno艣膰. Gie艂dy DEX s膮 wci膮偶 stosunkowo nowe, a ich potencjalnie ni偶szy wolumen handlowy mo偶e utrudnia膰 b艂yskawiczny handel derywatami. Z praktycznego punktu widzenia gie艂dy DEX nie s膮 jeszcze tak 艂atwe w obs艂udze, jak tradycyjne gie艂dy krypto. Portfele niekustodialne, 艂膮czenie w艂asnego portfela z gie艂d膮 DEX, zapominanie hase艂, a nawet utrata fraz seed to tylko kilka problem贸w, na jakie mog膮 natrafi膰 nowicjusze niezaznajomieni z tymi koncepcjami.

Ponadto na wi臋kszo艣ci platform scentralizowanych mo偶na handlowa膰 w czasie rzeczywistym, bez okres贸w blokad. Jednak korzystanie z ksi臋gi zlece艅 DEX w trybie on-chain bywa czasami k艂opotliwe, poniewa偶 przeci膮偶enie sieci mo偶e prowadzi膰 do wzrostu op艂at.

Zagro偶enia zwi膮zane z bezpiecze艅stwem to kolejny czynnik, o kt贸rym nale偶y pami臋ta膰, handluj膮c derywatami DeFi. Gie艂dy DEX nie s膮 ca艂kowicie odporne na ataki hakerskie i maj膮 swoje s艂abe punkty. Np. poniewa偶 protoko艂ami DeFi zawiaduj膮 smart kontrakty, jeden b艂膮d w kodzie mo偶e doprowadzi膰 do awarii kontrakt贸w pochodnych.

Ju偶 wiele razy zdarza艂o si臋, 偶e platformy DeFi ponosi艂y znaczne straty z powodu luk w smart kontraktach. Aby zminimalizowa膰 ryzyko, nale偶y zawsze wykonywa膰 w艂asn膮 analiz臋 (ang. DYOR, do your own research), aby rozpozna膰 zesp贸艂 platformy, rodzaje derywat贸w i bezpiecze艅stwo smart kontrakt贸w.

Wnioski Ko艅cowe

Dzi臋ki powstaniu derywat贸w DeFi inwestorzy mog膮 czerpa膰 korzy艣ci z ruch贸w cenowych aktyw贸w bazowych w 艣rodowisku niewymagaj膮cym zaufania. Mo偶emy si臋 spodziewa膰, 偶e w miar臋 rozwoju technologii blockchain pojawi si臋 wi臋ksza liczba rodzaj贸w instrument贸w pochodnych DeFi. Niemniej jednak przed przyst膮pieniem do handlu jakimikolwiek instrumentami finansowymi nale偶y dok艂adnie rozwa偶y膰 swoje do艣wiadczenie handlowe i apetyt na ryzyko oraz oceni膰 potencjaln膮 strat臋, na jak膮 mo偶na sobie pozwoli膰.

Dalsza Lektura

Wy艂膮czenie odpowiedzialno艣ci i Ostrze偶enie o ryzyku: Niniejsza tre艣膰 jest prezentowana w stanie takim jakim jest, wy艂膮cznie w celach og贸lnoinformacyjnych i edukacyjnych, bez jakichkolwiek gwarancji. Nie nale偶y jej interpretowa膰 jako porady finansowej, prawnej ani innego rodzaju porady specjalistycznej. Nie ma ona r贸wnie偶 charakteru zach臋ty do zakupu jakiegokolwiek konkretnego produktu lub us艂ugi. U偶ytkownik powinien zasi臋gn膮膰 w艂asnej porady u odpowiednich zawodowych doradc贸w. Je偶eli artyku艂 jest napisany przez osob臋 z zewn膮trz, nale偶y pami臋ta膰, 偶e wyra偶one pogl膮dy s膮 pogl膮dami tej osoby i nie musz膮 odzwierciedla膰 pogl膮d贸w Akademii Binance. Wi臋cej informacji mo偶na znale藕膰 w naszym pe艂nym wy艂膮czeniu odpowiedzialno艣ci tutaj. Ceny aktyw贸w cyfrowych mog膮 by膰 zmienne. Warto艣膰 Twojej inwestycji mo偶e spa艣膰 lub wzrosn膮膰 i mo偶esz nie odzyska膰 zainwestowanej kwoty. Ponosisz wy艂膮czn膮 odpowiedzialno艣膰 za swoje decyzje inwestycyjne, a Akademia Binance nie ponosi odpowiedzialno艣ci za jakiekolwiek straty, jakie mo偶esz ponie艣膰. Niniejszego materia艂u nie nale偶y interpretowa膰 jako porady z zakresu finans贸w, prawa ani innej dziedziny. Aby uzyska膰 wi臋cej informacji, zapoznaj si臋 z naszymi Warunkami u偶ytkowania i Ostrze偶eniem o Ryzyku.