Vysvetlenie finan─Źn├ęho rizika
Domov
Články
Vysvetlenie finan─Źn├ęho rizika

Vysvetlenie finan─Źn├ęho rizika

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę Oct 28, 2019Aktualizovan├ę Feb 9, 2023
6m

─îo je finan─Źn├ę riziko?

Stru─Źne povedan├ę, finan─Źn├ę riziko je mo┼żnos┼ą straty pe┼łaz├ş alebo cenn├Żch akt├şv. V┬ákontexte finan─Źn├Żch trhov hovor├şme o┬ámno┼żstve pe┼łaz├ş, o┬áktor├ę ─Źlovek m├┤┼że pr├şs┼ą pri obchodovan├ş alebo investovan├ş. Riziko teda nie je skuto─Źn├í strata, ale to, o┬á─Źo je mo┼żn├ę pr├şs┼ą.

In├Żmi slovami, mnoh├ę finan─Źn├ę slu┼żby alebo transakcie prin├í┼íaj├║ riziko straty. Toto sa ozna─Źuje ako finan─Źn├ę riziko. V┼íeobecne povedan├ę, tento koncept mo┼żno pou┼żi┼ą na cel├Ż rad scen├írov, ako s├║ finan─Źn├ę trhy, obchodn├í spr├íva a┬áriadiace org├íny.┬á

Proces hodnotenia a┬árie┼íenia finan─Źn├Żch riz├şk sa ─Źasto ozna─Źuje ako riadenie riz├şk. Predt├Żm ako sa pust├şte do riadenia riz├şk, je d├┤le┼żit├ę ma┼ą z├íkladn├ę vedomosti o┬áfinan─Źnom riziku a┬ájeho mnoh├Żch typoch.

Existuje viacero sp├┤sobov na klasifikovanie a┬ádefinovanie finan─Źn├Żch riz├şk. K┬áv├Żznamn├Żm pr├şkladom patria investi─Źn├ę riziko, prev├ídzkov├ę riziko, riziko s├║visiace s┬ánedodr┼żan├şm predpisov a┬ásyst├ęmov├ę riziko.


Druhy finan─Źn├ęho rizika

Ako u┼ż bolo uveden├ę, na kategoriz├íciu finan─Źn├Żch riz├şk existuj├║ r├┤zne sp├┤soby. Ich defin├şcie sa m├┤┼żu v├Żrazne l├ş┼íi┼ą v┬áz├ívislosti od kontextu. Tento ─Źl├ínok poskytuje stru─Źn├Ż preh─żad investi─Źn├Żch, prev├ídzkov├Żch a┬ásyst├ęmov├Żch riz├şk a┬áriz├şk s├║visiacich s┬ánedodr┼żan├şm predpisov.


Investi─Źn├ę riziko

Ako u┼ż n├ízov napoved├í, investi─Źn├ę rizik├í s├║ tie, ktor├ę s├║visia s┬áinvesti─Źn├Żmi a┬áobchodn├Żmi aktivitami. Existuje viacero foriem investi─Źn├Żch riz├şk, v├Ą─Ź┼íina z┬ánich v┼íak s├║vis├ş s┬ákol├şsan├şm trhov├Żch cien. Trhov├ę a┬ákreditn├ę rizik├í a┬árizik├í likvidity je mo┼żn├ę pova┼żova┼ą za s├║─Źas┼ą skupiny investi─Źn├ęho rizika.


Trhov├ę riziko

Trhov├ę riziko je riziko spojen├ę s┬ákol├şsaj├║cou cenou akt├şva. Ak napr├şklad Alica k├║pi bitcoiny, bude vystaven├í trhov├ęmu riziku, preto┼że volatilita m├┤┼że sp├┤sobi┼ą pokles ceny.┬á

Riadenie trhov├ęho rizika za─Ź├şna zv├í┼żen├şm toho, ko─żko by Alica mohla strati┼ą, ak sa cena bitcoinu bude pohybova┼ą proti jej poz├şci├ím. ─Äal┼í├şm krokom je vytvorenie strat├ęgie, ktor├í presne stanov├ş, ─Źo m├í Alica urobi┼ą ako reakciu na pohyby trhu.

Investori zvy─Źajne ─Źelia priamym aj nepriamym trhov├Żm rizik├ím. Priame trhov├ę riziko s├║vis├ş so stratou, ktor├║ m├┤┼że obchodn├şk utrpie┼ą v┬ád├┤sledku nepriaznivej zmeny ceny akt├şva. Predch├ídzaj├║ci pr├şklad predstavuje priame trhov├ę riziko (Alica k├║pila bitcoiny pred poklesom ceny).

Na druhej strane, nepriame trhov├ę riziko sa t├Żka akt├şva, ktor├ę m├í sekund├írne alebo ved─żaj┼íie riziko (t.┬áj. menej zrejm├ę). Na akciov├Żch trhoch ├║rokov├ę riziko ─Źasto ovplyv┼łuje cenu akci├ş nepriamo, ─Źo z┬áneho rob├ş nepriame riziko.

Ak napr├şklad Bob k├║pi akcie spolo─Źnosti, jeho podiely m├┤┼żu by┼ą nepriamo ovplyvnen├ę kol├şsaj├║cimi ├║rokov├Żmi sadzbami. Pre spolo─Źnos┼ą bude ┼ąa┼ż┼íie r├ís┼ą alebo udr┼ża┼ą si ziskovos┼ą, ak bud├║ r├ís┼ą ├║rokov├ę sadzby. Okrem toho vy┼í┼íie sadzby povzbudzuj├║ ─Ćal┼í├şch investorov, aby predali svoje akcie. ─îasto to robia z┬ád├┤vodu, ┼że potrebuj├║ pou┼żi┼ą peniaze na zaplatenie svojich dlhov, ktor├Żch udr┼żanie sa stalo drah┼íie.

Je v┼íak potrebn├ę poznamena┼ą, ┼że ├║rokov├ę sadzby ovplyv┼łuj├║ finan─Źn├ę trhy priamo alebo nepriamo. Zatia─ż ─Źo sadzby ovplyv┼łuj├║ akcie nepriamo, maj├║ priamy vplyv na dlhopisy a┬á─Ćal┼íie cenn├ę papiere s┬ápevn├Żm v├Żnosom. Tak┼że v┬áz├ívislosti od akt├şva mo┼żno riziko ├║rokovej sadzby pova┼żova┼ą za priame alebo nepriame riziko.


Riziko likvidity

Riziko likvidity je riziko, ┼że investori a┬áobchodn├şci nebud├║ schopn├ş r├Żchlo k├║pi┼ą alebo preda┼ą ur─Źit├ę akt├şvum bez drastickej zmeny jeho ceny.

Predstavte si napr├şklad, ┼że Alica k├║pila 1┬á000┬ájednotiek kryptomeny, jeden kus za 10┬áUSD, v┬án├ídeji, ┼że trhov├í cena sa zv├Ż┼íi. Predpokladajme, ┼że po p├ír mesiacoch cena zost├íva na stabilnej ├║rovni a┬ákryptomena sa st├íle obchoduje okolo hodnoty 10┬áUSD.

Na ve─żkoobjemovom, likvidnom trhu m├┤┼że Alica r├Żchlo preda┼ą svoje kryptomeny za 10┬á000┬áUSD, preto┼że je dostatok kupuj├║cich, ktor├ş s├║ ochotn├ş zaplati┼ą 10┬áUSD za ka┼żd├║ jednotku. Ak v┼íak trh nie je likvidn├Ż, n├íjde sa len nieko─żko kupuj├║cich, ktor├ş s├║ ochotn├ş zaplati┼ą 10┬áUSD za ka┼żd├║ jednotku. To znamen├í, ┼że Alica bude pravdepodobne musie┼ą preda┼ą ve─żk├ę mno┼żstvo svojich coinov za ove─ża ni┼ż┼íiu cenu.


Kreditn├ę riziko

Kreditn├ę riziko je riziko, ┼że verite─ż pr├şde o┬ápeniaze v┬ád├┤sledku toho, ┼że protistrana nedodr┼ż├ş svoje z├ív├Ązky. Ak si napr├şklad Bob po┼żi─Źia peniaze od Alice, Alica ─Źel├ş kreditn├ęmu riziku. In├Żmi slovami, existuje mo┼żnos┼ą, ┼że Bob Alici nezaplat├ş. T├║to mo┼żnos┼ą ozna─Źujeme kreditn├ę riziko. Ak Bob nedodr┼ż├ş svoje z├ív├Ązky, Alica pr├şde o┬ápeniaze.

Ak to zoberieme zo ┼íir┼íej perspekt├şvy, ak sa kreditn├ę riziko krajiny roz┼í├şri na neprimeran├║ ├║rove┼ł, m├┤┼że d├┤js┼ą k┬áhospod├írskej kr├şze. Najhor┼íia finan─Źn├í kr├şza za posledn├Żch 90┬árokov nastala ─Źiasto─Źne v┬ád├┤sledku celosvetov├ęho roz┼í├şrenia kreditn├ęho rizika.

V┬átom ─Źase mali americk├ę banky mili├│ny kompenza─Źn├Żch transakci├ş so stovkami protistr├ín. Ke─Ć spolo─Źnos┼ą Lehman Brothers skrachovala, kreditn├ę riziko sa ve─żmi r├Żchlo roz┼í├şrilo po celom svete. To sp├┤sobilo finan─Źn├║ kr├şzu, ktor├í viedla k┬áve─żkej recesii.


Prev├ídzkov├ę riziko

Prev├ídzkov├ę riziko je riziko finan─Źn├Żch str├ít sp├┤soben├Żch zlyhaniami intern├Żch procesov, syst├ęmov alebo postupov. Tieto zlyhania s├║ ─Źasto sp├┤soben├ę n├íhodn├Żmi ─żudsk├Żmi chybami alebo ├║myseln├Żmi podvodn├Żmi ─Źinnos┼ąami.┬á

Na zmiernenie prev├ídzkov├Żch riz├şk by ka┼żd├í spolo─Źnos┼ą mala uskuto─Ź┼łova┼ą pravideln├ę bezpe─Źnostn├ę audity spolu s┬áprijat├şm robustn├Żch postupov a┬á├║─Źinn├ęho intern├ęho riadenia.

Vyskytlo sa mno┼żstvo incidentov, pri ktor├Żch sa zle riaden├Żm zamestnancom podarilo uskuto─Ź┼łova┼ą nepovolen├ę obchody s┬áprostriedkami firmy, v┬áktorej pracovali. Tento druh ─Źinnosti sa ─Źasto ozna─Źuje ako ne─Źestn├ę obchodovanie. Sp├┤sobilo obrovsk├ę finan─Źn├ę straty na celom svete, najm├Ą v┬ásektore bankovn├şctva.

Prev├ídzkov├ę zlyhania m├┤┼żu by┼ą sp├┤soben├ę aj vonkaj┼í├şmi udalos┼ąami, ktor├ę nepriamo ovplyv┼łuj├║ prev├ídzku spolo─Źnosti, napr├şklad zemetraseniami, b├║rkami a┬áin├Żmi pr├şrodn├Żmi katastrofami.


Riziko s├║visiace s nedodr┼żan├şm predpisov

Riziko s├║visiace s┬ánedodr┼żan├şm predpisov sa t├Żka str├ít, ktor├ę m├┤┼żu vznikn├║┼ą v┬ápr├şpade, ┼że spolo─Źnos┼ą alebo in┼ítit├║cia nedodr┼żiava z├íkony a┬ánariadenia pr├şslu┼ín├Żch jurisdikci├ş. Aby sa predi┼ílo tak├Żmto rizik├ím, mnoh├ę spolo─Źnosti prij├şmaj├║ ┼ípecifick├ę postupy, ako je Prevencia pred pran├şm ┼ípinav├Żch pe┼łaz├ş (AML) a┬áPoznajte svojho z├íkazn├şka (KYC).

Ak poskytovate─ż slu┼żieb alebo spolo─Źnos┼ą nezabezpe─Ź├ş dodr┼żiavanie predpisov, m├┤┼że ─Źeli┼ą zatvoreniu alebo v├í┼żnym sankci├ím. Mnoh├ę investi─Źn├ę spolo─Źnosti a┬ábanky ─Źelili s├║dnym sporom a┬ásankci├ím z┬ád├┤vodu nedodr┼żiavania predpisov (napr. podnikanie bez platnej licencie). Obchodovanie s┬ád├┤vern├Żmi inform├íciami a┬ákorupcia s├║ tie┼ż be┼żn├Żmi pr├şkladmi riz├şk s├║visiacich s┬ánedodr┼żan├şm predpisov.


Syst├ęmov├ę riziko

Syst├ęmov├ę riziko s├║vis├ş s┬ámo┼żnos┼ąou, ┼że ur─Źit├í udalos┼ą vyvol├í nepriazniv├Ż ├║─Źinok na ur─Źitom trhu alebo v┬áur─Źitom odvetv├ş. P├íd spolo─Źnosti Lehman Brothers v┬ároku 2008 napr├şklad spustil v├í┼żnu finan─Źn├║ kr├şzu v┬áUSA, ktor├í napokon zasiahla mnoh├ę ─Ćal┼íie krajiny.

O┬ásyst├ęmov├Żch rizik├ích sved─Ź├ş siln├í korel├ícia medzi spolo─Źnos┼ąami, ktor├ę s├║ s├║─Źas┼ąou rovnak├ęho odvetvia. Ak by spolo─Źnos┼ą Lehman Brothers nebola tak hlboko prepleten├í s┬ácel├Żm americk├Żm finan─Źn├Żm syst├ęmom, jej bankrot by mal ove─ża men┼í├ş dopad.

Jednoduch├Ż sp├┤sob, ako si zapam├Ąta┼ą pojem syst├ęmov├ę riziko, je predstavi┼ą si dominov├Ż efekt, kde jeden k├║sok, ktor├Ż padne ako prv├Ż, sp├┤sob├ş re┼ąazov├║ reakciu a┬áp├íd ─Ćal┼í├şch k├║skov.

Odvetvie drah├Żch kovov zaznamenalo po finan─Źnej kr├şze v┬ároku 2008 v├Żrazn├Ż rast. Diverzifik├ícia je teda jedn├Żm zo sp├┤sobov, ako zmierni┼ą syst├ęmov├ę riziko.


Porovnanie syst├ęmov├ęho a systematick├ęho rizika

Syst├ęmov├ę riziko by sa nemalo zamie┼ła┼ą so systematick├Żm alebo s├║hrnn├Żm rizikom. Systematick├ę riziko sa ┼ąa┼żko definuje a t├Żka sa ┼íir┼íej ┼ík├íly riz├şk┬áÔÇô┬ánielen finan─Źn├Żch.┬á

Systematick├ę rizik├í m├┤┼żu s├║visie┼ą s┬ámno┼żstvom ekonomick├Żch a┬ásoci├ílno-politick├Żch faktorov, ako napr├şklad infl├ícia, ├║rokov├ę sadzby, vojny, pr├şrodn├ę katastrofy a┬áve─żk├ę zmeny vl├ídnej politiky.

Systematick├ę riziko sa v┬ápodstate t├Żka udalost├ş, ktor├ę ovplyv┼łuj├║ krajinu alebo spolo─Źnos┼ą vo viacer├Żch oblastiach. Sem m├┤┼żu patri┼ą odvetvia po─żnohospod├írstva, stavebn├şctva, ban├şctva, v├Żroby, financi├ş a┬á─Ćal┼íie. Tak┼że zatia─ż ─Źo syst├ęmov├ę riziko mo┼żno zmierni┼ą kombin├íciou akt├şv s┬án├şzkou korel├íciou, systematick├ę riziko sa ned├í zmierni┼ą diverzifik├íciou portf├│lia.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Vysvetlili sme si niektor├ę z┬ámnoh├Żch druhov finan─Źn├Żch riz├şk vr├ítane investi─Źn├Żch, prev├ídzkov├Żch a┬ásyst├ęmov├Żch riz├şk a┬áriz├şk s├║visiacich s┬ánedodr┼żiavan├şm predpisov. V┬ár├ímci skupiny investi─Źn├ęho rizika sme si vysvetlili pojmy trhov├ę riziko, riziko likvidity a┬ákreditn├ę riziko.

Pokia─ż ide o┬áfinan─Źn├ę trhy, vyhn├║┼ą sa ├║plne rizik├ím je prakticky nemo┼żn├ę. Najlep┼íia vec, ktor├║ obchodn├şk alebo investor m├┤┼że urobi┼ą, je tieto rizik├í nejak├Żm sp├┤sobom zmierni┼ą alebo kontrolova┼ą. Pochopenie niektor├Żch hlavn├Żch typov finan─Źn├ęho rizika je teda dobr├Żm prv├Żm krokom k┬ávytvoreniu efekt├şvnej strat├ęgie riadenia rizika.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.