Domov
Články
Vysvetlenie finan─Źnej kr├şzy v┬ároku 2008

Vysvetlenie finan─Źnej kr├şzy v┬ároku 2008

Za─Źiato─Źn├şk
Zverejnen├ę Dec 31, 2018Aktualizovan├ę Jun 9, 2023
4m

Minulos┼ą a pr├ştomnos┼ą

V┬ároku 2008 otriasla glob├ílnou ekonomikou finan─Źn├í kr├şza. O┬á10 rokov nesk├┤r chc├║ ─żudia vedie┼ą, ako sa zmenili pravidl├í, a┬á─Źo je e┼íte d├┤le┼żitej┼íie, ako sa v┬ábud├║cnosti vyhn├║┼ą tomuto typu hospod├írskej kr├şzy.┬á

To, ─Źo za─Źalo ako kr├şza na trhu s┬árizikov├Żmi hypot├ękami, sa nesk├┤r rozvinulo do rozsiahlej glob├ílnej finan─Źnej kr├şzy a┬árecesie. Od mas├şvnych injekci├ş a┼ż po vypl├Żvaj├║ci hospod├írsky pokles, mnoh├ş teraz spochyb┼łuj├║ stabilitu a┬átransparentnos┼ą glob├ílnych bankov├Żch syst├ęmov, ktor├Żm predt├Żm d├┤verovali.


─îo sa stalo po─Źas finan─Źnej kr├şzy?

Finan─Źn├í kr├şza v roku 2008, ozna─Źovan├í ako najhor┼íia hospod├írska katastrofa od Ve─żkej hospod├írskej kr├şzy, zdevastovala svetov├║ ekonomiku. Sp├┤sobila to, ─Źo je zn├íme pod n├ízvom ve─żk├í recesia. Viedla k┬ápoklesu cien nehnute─żnost├ş a┬áprudk├ęmu n├írastu nezamestnanosti. N├ísledky s┬á┼łou s├║visiace boli obrovsk├ę a┬áovplyv┼łuj├║ finan─Źn├ę syst├ęmy e┼íte aj dnes.┬á

Za dva roky pri┼ílo v┬áUSA o┬ápr├ícu viac ako 8┬ámili├│nov ob─Źanov, zni─Źen├Żch bolo pribli┼żne 2,5┬ámili├│na podnikov a┬ázabaven├ę boli takmer 4┬ámili├│ny domov. Od nedostatku potrav├şn po nerovnos┼ą pr├şjmov, mnoh├ş stratili d├┤veru v┬ásyst├ęm.

Recesia sa ofici├ílne skon─Źila v┬ároku 2009, mnoho ─żud├ş, hlavne v┬áUSA, v┼íak trpelo e┼íte dlho aj po jej skon─Źen├ş. V┬ároku 2009 dosiahla miera nezamestnanosti ├║rove┼ł 10┬á% a┬ána ├║rove┼ł spred kr├şzy sa dostala a┼ż v┬ároku 2016.


─îo sp├┤sobilo ve─żk├║ recesiu?

─îo sa t├Żka pr├ş─Źiny, na vine bolo viacero faktorov. Schy─żovalo sa k┬áÔÇ×dokonalej b├║rkeÔÇť a┬áke─Ć dosiahla bod zlomu, pri┼íla finan─Źn├í kr├şza. Finan─Źn├ę in┼ítit├║cie poskytovali vysokorizikov├ę p├┤┼żi─Źky (hlavne hypot├ęky), ─Źo nakoniec vy├║stilo do mas├şvnej pomoci financovanej da┼łov├Żmi poplatn├şkmi.┬á

Skuto─Źn├í pr├ş─Źina finan─Źnej kr├şzy v┬ároku 2008 je ve─żmi zlo┼żit├í, ale bol ┼łou americk├Ż trh s┬ánehnute─żnos┼ąami, ktor├Ż spustil re┼ąazov├║ reakciu. T├í odhalila trhliny vo finan─Źnom syst├ęme. Nasledoval bankrot firmy Lehman Brothers, ktor├Ż mal ochromuj├║ci dopad na americk├║ a┬áeur├│psku ekonomiku. T├íto udalos┼ą zase na druhej strane upozornila verejnos┼ą na potenci├ílne nedostatky b├ínk. Sp├┤sobilo to tie┼ż zna─Źn├ę rozvraty na celom svete, ke─Ć┼że glob├ílna ekonomika je vo ve─żkej miere prepojen├í.


Pre─Źo na tom z├íle┼ż├ş v┬ás├║─Źasnosti?

Hoci od vypuknutia finan─Źnej kr├şzy ubehla u┼ż cel├í dek├ída, st├íle s├║ tu obavy. Dopady tejto recesie s├║ st├íle v┬á┼żivej pam├Ąti a┬áglob├ílne ekonomick├ę o┼żivenie je v┬áporovnan├ş s┬áhistorick├Żmi ┼ítandardmi dos┼ą slab├ę. Op├Ą┼ą sa pon├║kaj├║ vysokorizikov├ę p├┤┼żi─Źky, a┬áaj ke─Ć miera ich zlyhania je v┬ás├║─Źasnosti n├şzka, m├┤┼że sa to ve─żmi r├Żchlo zmeni┼ą.┬á

Regula─Źn├ę org├íny trvaj├║ na tom, ┼że glob├ílny finan─Źn├Ż syst├ęm sa od roku 2008 zmenil a┬á┼że bezpe─Źnostn├ę opatrenia boli zna─Źne posilnen├ę. Z┬átohto d├┤vodu sa mnoh├ş domnievaj├║, ┼że glob├ílny finan─Źn├Ż syst├ęm je dnes silnej┼í├ş, ako bol pred 10 rokmi.┬á

Na druhej strane si niektor├ş ─żudia st├íle klad├║ ot├ízku: m├┤┼że sa tak├íto ekonomick├í kr├şza zopakova┼ą? Kr├ítka odpove─Ć znie: ├íno, v┼íetko je mo┼żn├ę. Napriek mnoh├Żm zmen├ím, ktor├ę boli vykonan├ę, a┬ánov├Żm pravidl├ím, ktor├ę boli prijat├ę, pretrv├ívaj├║ z├ísadn├ę probl├ęmy.┬á

Stoj├ş za zmienku, ┼że finan─Źn├í kr├şza z┬ároku 2008 n├ím pripom├şna, ┼że na politike z├íle┼ż├ş. Udalosti, ktor├ę sa odohrali v┬ároku 2008, boli v┬ápodstate sp├┤soben├ę rozhodnutiami, ktor├ę regul├ítori, politici a┬átvorcovia polit├şk urobili v┬árokoch predt├Żm. Od zle kontrolovan├Żch regula─Źn├Żch org├ínov a┼ż po vplyv podnikovej kult├║ry je ve─żk├í recesia v┼íetk├Żm, len nie ÔÇ×minulos┼ąouÔÇť.┬á


V├Żvoj bitcoinu a┬áin├Żch kryptomien

Zatia─ż ─Źo pr├şchod finan─Źnej kr├şzy v┬ároku 2008 pouk├ízal na niektor├ę rizik├í spojen├ę s┬átradi─Źn├Żm bankov├Żm syst├ęmom, rok 2008 bol z├írove┼ł rokom zrodu bitcoinu, prvej kryptomeny.

Na rozdiel od fiat mien, ako napr├şklad americk├Ż dol├ír alebo britsk├í libra, s├║ bitcoiny a┬á─Ćal┼íie kryptomeny decentralizovan├ę. To znamen├í, ┼że nie s├║ kontrolovan├ę vl├ídou ani centr├ílnou bankou. Namiesto toho je vytv├íranie nov├Żch coinov stanoven├ę vopred definovan├Żm s├║borom pravidiel (protokolom).

Protokol bitcoinu a┬ájeho z├íkladn├Ż algoritmus konsenzu Proof of Work zais┼ąuj├║, ┼że vyd├ívanie nov├Żch jednotiek kryptomeny prebieha pod─ża pravideln├ęho harmonogramu. Presnej┼íie povedan├ę, generovanie nov├Żch coinov je z├ívisl├ę od procesu zn├ímeho ako ┼ąa┼żba. ┼Ąa┼żiari nie s├║ zodpovedn├ş len za ┼ąa┼żenie nov├Żch coinov do syst├ęmu, ale aj za zabezpe─Źenie siete overovan├şm a┬ávalid├íciou transakci├ş.

Okrem toho protokol stanovuje pevn├║ maxim├ílnu z├ísobu, ktor├í zaru─Źuje, ┼że na svete bude len 21┬ámili├│nov bitcoinov. To znamen├í, ┼że pokia─ż ide o┬ás├║─Źasn├║ a┬ábud├║cu ponuku bitcoinov, neexistuj├║ ┼żiadne prekvapenia. Zdrojov├Ż k├│d bitcoinu je navy┼íe otvoren├Ż, tak┼że ktoko─żvek ho m├┤┼że nielen kontrolova┼ą, ale aj prispieva┼ą a┬ápodie─ża┼ą sa na jeho v├Żvoji.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Hoci od finan─Źnej kr├şzy v┬ároku 2008 ubehlo u┼ż cel├ę desa┼ąro─Źie, ─żudia nezabudli, ak├Ż krehk├Ż je v┬áskuto─Źnosti medzin├írodn├Ż bankov├Ż syst├ęm. Nem├┤┼żeme si by┼ą ├║plne ist├ş, ale je to pravdepodobne jeden z┬ád├┤vodov, ktor├ę viedli k┬ávzniku decentralizovanej digit├ílnej meny, ako je bitcoin.

Kryptomeny maj├║ pred sebou e┼íte dlh├║ cestu, no rozhodne predstavuj├║ ┼żivotaschopn├║ alternat├şvu pre tradi─Źn├Ż syst├ęm fiat mien. Tak├íto alternat├şvna ekonomick├í sie┼ą m├┤┼że prinies┼ą finan─Źn├║ nez├ívislos┼ą tam, kde ┼żiadna nie je. Ur─Źite m├í potenci├íl vytvori┼ą lep┼íiu spolo─Źnos┼ą do bud├║cnosti.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.