─îo je mena fiat?
Domov
Články
─îo je mena fiat?

─îo je mena fiat?

Za─Źiato─Źn├şk
Zverejnen├ę Jan 3, 2019Aktualizovan├ę Dec 12, 2022
5m

─îo je mena fiat?

Jednoducho povedan├ę, mena fiat je z├íkonn├ę platidlo, ktor├ęho hodnota je odvoden├í od vyd├ívaj├║cej vl├ídy, nie od fyzick├ęho tovaru alebo komodity. Sila vl├ídy, ktor├í ur─Źuje hodnotu meny fiat, je pri tomto type pe┼łaz├ş k─ż├║─Źov├í. V├Ą─Ź┼íina kraj├şn na celom svete pou┼ż├şva menov├Ż syst├ęm fiat na n├íkup tovarov a┬áslu┼żieb, investovanie a┬ásporenie. Mena fiat nahradila pri stanovovan├ş hodnoty z├íkonn├ęho platidla krytie zlatom a┬áin├ę syst├ęmy zalo┼żen├ę na komodit├ích.


Vzostup meny fiat

Mena fiat vznikla pred st├íro─Źiami v┬á─î├şne. Provincia Se─Źuan za─Źala vyd├íva┼ą papierov├ę peniaze v┬á11.┬ástoro─Ź├ş. Najprv bola mo┼żn├í ich v├Żmena za hodv├íb, zlato alebo striebro. Nakoniec sa v┼íak dostal k┬ámoci Chubilaj a┬áv┬á13.┬ástoro─Ź├ş zaviedol syst├ęm pou┼ż├şvania meny fiat. Historici tvrdia, ┼że tieto peniaze hrali v├Żznamn├║ ├║lohu pri p├íde Mongolskej r├ş┼íe, pri─Źom hlavnou pr├ş─Źinou jej ├║padku boli nadmern├ę v├Żdavky a┬áhyperinfl├ícia.

Fiat peniaze sa v┬á17.┬ástoro─Ź├ş pou┼ż├şvali aj v┬áEur├│pe, konkr├ętne v┬á┼ápanielsku, ┼áv├ędsku a┬áHolandsku. Vo ┼áv├ędsku sa ich pou┼ż├şvanie skon─Źilo ne├║spechom, vl├ída nakoniec upustila od ich pou┼ż├şvania a┬ánahradila ich syst├ęmom zalo┼żen├Żm na kryt├ş striebrom. Po─Źas nasleduj├║cich dvoch storo─Ź├ş experimentovali s┬áfiat peniazmi Nov├ę Franc├║zsko v┬áKanade, americk├ę kol├│nie a┬ápotom Feder├ílna vl├ída USA, pri─Źom v├Żsledky boli r├┤zne.

V┬á20.┬ástoro─Ź├ş sa USA vr├ítili k┬ápou┼ż├şvaniu meny zalo┼żenej na kryt├ş komoditami, do istej miery na obmedzenom z├íklade. V┬ároku 1933 vl├ída ukon─Źila syst├ęm v├Żmeny papierov├Żch pe┼łaz├ş za zlato. V┬ároku 1972, po─Źas vl├ídy prezidenta Nixona, USA ├║plne odst├║pili od krytia bankoviek zlatom, ─Ź├şm sa zav┼Ľ┼íil jeho osud v┬ámedzin├írodnom meradle, a┬ápre┼íli na syst├ęm meny fiat. To viedlo k┬ápou┼ż├şvaniu meny fiat na celom svete.


Mena fiat versus krytie zlatom

Syst├ęm krytia zlatom umo┼ż┼łoval konverziu papierov├Żch bankoviek na zlato. V┬áskuto─Źnosti boli v┼íetky papierov├ę peniaze kryt├ę kone─Źn├Żm mno┼żstvom zlata, ktor├ę vlastnila vl├ída. V┬ár├ímci menov├ęho syst├ęmu zalo┼żen├ęho na komodit├ích mohli vl├ídy a┬ábanky do ekonomiky zavies┼ą nov├║ menu len vtedy, ak mali rovnak├║ hodnotu v┬áz├ísob├ích zlata. Tento syst├ęm obmedzoval schopnos┼ą vl├ídy tla─Źi┼ą peniaze a┬ázvy┼íova┼ą hodnotu svojej meny v├Żlu─Źne na z├íklade ekonomick├Żch faktorov.

Na druhej strane, v┬ásyst├ęme meny fiat nie je mo┼żn├ę konvertova┼ą peniaze na ni─Ź in├ę. Pri peniazoch fiat m├┤┼żu in┼ítit├║cie priamo ovplyv┼łova┼ą hodnotu svojej meny a┬ánaviaza┼ą ju na ekonomick├ę podmienky. Vl├ídy a┬ácentr├ílne banky ich kraj├şn maj├║ ove─ża v├Ą─Ź┼íiu kontrolu nad menov├Żmi syst├ęmami. Na r├┤zne finan─Źn├ę udalosti a┬ákr├şzy dok├í┼żu reagova┼ą pou┼żit├şm r├┤znych n├ístrojov, ako je vytvorenie bankov├ęho syst├ęmu ─Źiasto─Źn├Żch rezerv a┬áimplement├ícia kvantitat├şvneho uvo─ż┼łovania.

Obhajcovia krytia zlatom tvrdia, ┼że menov├Ż syst├ęm pou┼ż├şvaj├║ci komodity je stabilnej┼í├ş, preto┼że je podporovan├Ż nie─Ź├şm, ─Źo je fyzick├ę a┬ácenn├ę. Pr├şvr┼żenci meny fiat namietaj├║, ┼że ceny zlata boli v┼íetko mo┼żn├ę, len nie stabiln├ę. V┬átomto kontexte m├┤┼że hodnota alebo cena meny krytej komoditou aj fiat pe┼łaz├ş kol├şsa┼ą. Ale syst├ęm meny fiat poskytuje vl├íde v├Ą─Ź┼íiu flexibilitu, aby mohla kona┼ą, ke─Ć sa vyskytne ekonomick├Ż probl├ęm.


Niektor├ę v├Żhody a┬ánev├Żhody pou┼ż├şvania meny fiat

Ekon├│movia a┬áfinan─Źn├ş odborn├şci nie s├║ v┬ápodpore meny fiat jednotn├ş. Obhajcovia a┬áodporcovia v├í┼ínivo argumentuj├║ pre a┬áproti tomuto menov├ęmu syst├ęmu.

  • Nedostatok: fiat peniaze nie s├║ ovplyv┼łovan├ę a┬áobmedzovan├ę nedostatkom fyzickej komodity, ako je zlato.

  • N├íklady: v├Żroba fiat pe┼łaz├ş je lacnej┼íia ako v├Żroba pe┼łaz├ş kryt├Żch komoditou.

  • Schopnos┼ą reakcie: mena fiat poskytuje vl├ídam a┬áich centr├ílnym bank├ím flexibilitu pri rie┼íen├ş ekonomick├Żch kr├şz.

  • Medzin├írodn├Ż obchod: mena fiat sa pou┼ż├şva v┬á;krajin├ích po celom svete, v─Ćaka ─Źomu sa stala prijate─żnou formou pou┼ż├şvanou v┬ámedzin├írodnom obchode.

  • Pohodlie: Na rozdiel od zlata nie s├║ fiat peniaze z├ívisl├ę od fyzick├Żch rezerv, s┬áktor├Żmi sa sp├íja potreba skladovania, ochrany, sledovania a┬á─Ćal┼íie, finan─Źne n├íkladn├ę po┼żiadavky.

  • ┼Żiadna vn├║torn├í hodnota: mena fiat nem├í ┼żiadnu vn├║torn├║ hodnotu. To umo┼ż┼łuje vl├ídam tla─Źi┼ą peniaze z┬áni─Źoho, ─Źo by mohlo vies┼ą k┬áhyperinfl├ícii a┬ákolapsu ich finan─Źn├ęho syst├ęmu.

  • Historick├í rizikovos┼ą: V┬áhist├│rii implement├ícia syst├ęmov meny fiat zvy─Źajne viedla k┬áfinan─Źn├Żm kolapsom, ─Źo nazna─Źuje, ┼że tieto syst├ęmy predstavuj├║ ur─Źit├ę rizik├í.

Mena fiat versus kryptomena

Mena fiat a┬ákryptomena s├║ si trochu podobn├ę v┬átom, ┼że ani jedna z┬ánich nie je kryt├í fyzickou komoditou. Tu sa v┼íak ich podobnos┼ą kon─Ź├ş. Zatia─ż ─Źo fiat peniaze s├║ regulovan├ę vl├ídami a┬ácentr├ílnymi bankami, kryptomeny s├║ v┬ápodstate decentralizovan├ę, najm├Ą v─Ćaka distribuovanej digit├ílnej ├║─Źtovnej knihe s┬án├ízvom blockchain.

─Äal┼í├şm v├Żznamn├Żm rozdielom medzi t├Żmito dvoma menov├Żmi syst├ęmami je sp├┤sob, ak├Żm sa ka┼żd├í z┬át├Żchto foriem pe┼łaz├ş vytv├íra. Bitcoin, rovnako ako v├Ą─Ź┼íina kryptomien, m├í regulovan├║ a┬áobmedzen├║ ponuku. Naproti tomu banky m├┤┼żu tla─Źi┼ą fiat peniaze z┬áni─Źoho, na z├íklade zhodnotenia ekonomick├Żch potrieb pr├şslu┼ínej krajiny.

Ako digit├ílna forma pe┼łaz├ş, kryptomeny nemaj├║ ┼żiadny fyzick├Ż n├íprotivok a┬ánepoznaj├║ hranice, v─Ćaka ─Źomu maj├║ menej obmedzen├ş pre celosvetov├ę transakcie. Transakcie s├║ navy┼íe nezvratn├ę a┬áv─Ćaka povahe kryptomien je ich sledovanie v┬áporovnan├ş so syst├ęmom mien fiat ove─ża n├íro─Źnej┼íie.

Stoj├ş za zmienku, ┼że trh s┬ákryptomenami je ove─ża men┼í├ş, a┬ápreto je ove─ża volatilnej┼í├ş ako tradi─Źn├ę trhy. To je pravdepodobne jeden z┬ád├┤vodov, pre─Źo kryptomeny e┼íte nie s├║ v┼íeobecne akceptovan├ę. Ako v┼íak kryptoekonomika rastie a┬ádozrieva, volatilita sa pravdepodobne zn├ş┼żi.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Bud├║cnos┼ą oboch t├Żchto foriem meny nie je v├┤bec ist├í. Zatia─ż ─Źo kryptomeny maj├║ pred sebou e┼íte dlh├║ cestu a┬áur─Źite bud├║ ─Źeli┼ą mnoh├Żm ─Ćal┼í├şm v├Żzvam, hist├│ria meny fiat dokazuje zranite─żnos┼ą tejto formy pe┼łaz├ş. To je ve─żk├Ż d├┤vod, pre─Źo mnoh├ş ─żudia sk├║maj├║ mo┼żnosti prechodu na syst├ęm kryptomien pre svoje finan─Źn├ę transakcie┬áÔÇô┬áaspo┼ł do ur─Źitej miery.

Jednou z┬áhlavn├Żch my┼ílienok za vytvoren├şm bitcoinu a┬ákryptomien je presk├║ma┼ą nov├║ formu pe┼łaz├ş, ktor├í je postaven├í na distribuovanej sieti typu peer-to-peer. Je pravdepodobn├ę, ┼że bitcoin nevznikol s┬ácie─żom nahradi┼ą cel├Ż syst├ęm meny fiat, ale s┬ácie─żom pon├║knu┼ą alternat├şvnu ekonomick├║ sie┼ą. I┬ánapriek tomu m├í ur─Źite potenci├íl vytvori┼ą lep┼í├ş finan─Źn├Ż syst├ęm pre lep┼íiu spolo─Źnos┼ą.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.