Czym jest Waluta Fiat?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym jest Waluta Fiat?

Czym jest Waluta Fiat?

Pocz膮tkuj膮cy
Opublikowane Jan 3, 2019Zaktualizowane Dec 12, 2022
5m

Czym jest Waluta Fiat?

Najpro艣ciej m贸wi膮c, waluta fiat (inaczej pieni膮dz fiducjarny), to legalny 艣rodek p艂atniczy, kt贸rego warto艣膰 ustalana i czerpana jest przez rz膮d, kt贸ry go wydaje, a nie z fizycznego dobra lub towaru. Si艂y rz膮d贸w, kt贸re ustalaj膮 warto艣膰 danych pieni膮dzy fiducjarnych, jest kluczowa dla tego rodzaju pieni臋dzy. Wi臋kszo艣膰 kraj贸w na 艣wiecie korzysta z systemu walutowego w celu kupowania towar贸w, us艂ug, wykonywania inwestycji i oszcz臋dzania. Waluta Fiat zast膮pi艂a z艂oto i inne niegdy艣 obowi膮zuj膮ce systemy towarowe na polu ustalania warto艣ci d贸br.


Wzrost zainteresowania pieni臋dzmi fiducjarnymi

Pierwsza waluta fiat powsta艂a 10 wiek贸w temu w Chinach. W XI wieku Prowincja Szechuan zacz臋艂a wydawa膰 sw贸j w艂asny papierowy pieni膮dz. Pocz膮tkowo mo偶na by艂o wymieni膰 go na jedwab, z艂oto lub srebro. System walutowy oparty o papierowe pieni膮dze w Chinach zosta艂 ostatecznie ustanowiony w XIII wieku przez pierwszego chi艅skiego cesarza z dynastii Yuan - Kublai Khana. Historycy twierdz膮, 偶e papierowe pieni膮dze odegra艂y zasadnicz膮 rol臋 w upadku imperium mongolskiego, borykaj膮cego si臋 z nadmiernymi wydatkami oraz hiperinflacj膮.

Pieni膮dze fiducjarne na kontynencie Europejskim po raz pierwszy zosta艂y wykorzystane w XVII wieku. Pierwszymi krajami z w艂asn膮 walut膮 fiat by艂y Hiszpania, Szwecja i Holandia. W przypadku Szwecji waluta nie przyj臋艂a si臋 i ostatecznie zosta艂a zast膮piona na jaki艣 czas przez rz膮d srebrem. Przez nast臋pne dwa stulecia kolejne pa艅stwa oraz kolonie, takie jak Nowa Francja (dzisiejsza Kanada), ameryka艅skie kolonie, a ostatecznie rz膮d federalny USA r贸wnie偶 eksperymentowa艂y z pieni臋dzmi fiducjarnymi z r贸偶nymi rezultatami.

W 1933 r. Rz膮d USA zako艅czy艂 obowi膮zuj膮c膮 do tego momentu praktyk臋 wymiany pieni臋dzy papierowych na z艂oto. W 1972 r., pod przewodnictwem prezydenta Nixona, USA ca艂kowicie zrezygnowa艂o ze standardu z艂ota jako 艣rodka p艂atniczego, finalizuj膮c jego ostateczny upadek w skali mi臋dzynarodowej, a tym samym przechodz膮c na system waluty fiducjarnej. Kapitulacja systemu z艂ota przez USA ostatecznie doprowadzi艂a do rozpowszechnienia si臋 pieni膮dza fiducjarnego na ca艂ym 艣wiecie.


Waluta fiat kontra System waluty z艂otej (ang. Gold standard)

Gold standard umo偶liwia艂 na dokonywanie zamiany rachunk贸w papierowych na z艂oto. W rzeczywisto艣ci wszystkie pieni膮dze papierowe by艂 zabezpieczane (ang. backed) przez sko艅czon膮 ilo艣膰 z艂ota, kt贸re by艂o w posiadaniu danego rz膮du. W ramach systemu walutowego opartego na surowcach rz膮dy i banki mog艂y wprowadzi膰 do gospodarki now膮 walut臋 jedynie w sytuacji, gdy posiada艂y tak膮 sam膮 warto艣膰 z艂ota w przeliczeniu na t臋 walut臋. System ten ogranicza艂 zdolno艣膰 rz膮du do tworzenia nowych pieni臋dzy oraz zwi臋kszania warto艣ci ich waluty wykorzystuj膮c do tego jedynie wska藕niki ekonomiczne.

Z drugiej strony, w ramach systemu pieni臋dzy fiducjarnych, pieni膮dze te nie mog膮 zosta膰 zamienione na nic innego. Dzi臋ki pieni膮dzom fiducjarnym w艂adze mog膮 bezpo艣rednio wp艂ywa膰 na warto艣膰 swojej waluty i wi膮za膰 j膮 z obowi膮zuj膮cymi w danym kraju warunkami gospodarczymi. Waluty fiat sprawi艂y, 偶e rz膮dy oraz banki centralne zyska艂y znacznie wi臋ksz膮 kontrol臋 nad systemami walutowymi, dzi臋ki czemu mog膮 one reagowa膰 na r贸偶ne wydarzenia finansowe i kryzysy przy u偶yciu r贸偶nych narz臋dzi. Przyk艂adami takich narz臋dzi s膮 m.in rezerwy cz膮stkowe (ang. fractional reserve banking) czy dos艂owne akty luzowania polityki pieni臋偶nej (ang. quantitative easing).聽

Zwolennicy standardu z艂ota twierdz膮, 偶e system walutowy oparty na towarach jest bardziej stabilny, poniewa偶 jest poparty czym艣, co jest fizyczne, a przy okazji cenne. Zwolennicy fiat z kolei twierdz膮, 偶e ceny z艂ota nie by艂y stabilne. W tym kontek艣cie warto艣膰 lub cena zar贸wno walut opartych na danym surowcu, jak i pieni臋dzy fiducjarnych mog膮 si臋 zmienia膰. Mimo wszystko jednak w przypadku systemu pieni臋dzy fiat, rz膮d odpowiedzialny za dan膮 walut臋 posiada wi臋ksz膮 swobod臋 dzia艂ania w momencie pojawienie si臋 lokalnego lub globalnego kryzysu gospodarczego.


Kilka wad i zalet korzystania z walut Fiat

Ekonomi艣ci oraz eksperci rynku finansowego nie s膮 jednomy艣lni w kwestii poparcia dla systemu pieni臋dzy fiducjarnych. Obro艅cy i przeciwnicy 偶arliwie argumentuj膮 zalety jak i wady tego systemu walutowego.

  • Niedob贸r: pieni膮dze fiat nie s膮 ograniczone przez niedostatek fizycznego towaru, takiego jak np. z艂oto oraz nie podlegaj膮 jego wp艂ywom.

  • Koszt:聽pieni膮dze fiat s膮 ta艅sze w produkcji ni偶 pieni膮dze oparte na surowcach.

  • Responsywno艣膰:聽waluty fiducjarne zapewniaj膮 rz膮dom i ich bankom centralnym elastyczno艣膰 w reagowaniu na kryzysy gospodarcze.

  • Handel zagraniczny:聽waluty fiat wykorzystywane s膮 w wi臋kszo艣ci kraj贸w na 艣wiecie, co czyni je powszechnie akceptowan膮 form膮 rozliczeniow膮 w handlu mi臋dzynarodowym.

  • Wygoda:聽w przeciwie艅stwie do z艂ota, pieni膮dze fiducjarne nie s膮 uzale偶nione od rezerw fizycznych, kt贸re wymagaj膮 przechowywania, ochrony, monitorowania i innych kosztownych dzia艂a艅.

  • Brak warto艣ci wewn臋trznej:聽waluta Fiata nie ma 偶adnej warto艣ci wewn臋trznej. Pozwala to rz膮dom na tworzenie pieni臋dzy z niczego, co mo偶e doprowadzi膰 do hiperinflacji i za艂amania ich systemu gospodarczego.

  • Historyczne ryzyko:聽z historycznego punktu widzenia wdro偶enie system贸w fiducjarnych w ostateczno艣ci zazwyczaj prowadzi艂o do za艂ama艅 finansowych, co mo偶e sugerowa膰, 偶e korzystanie z nich wi膮偶e si臋 z pewnym ryzykiem.

Waluty fiat kontra Kryptowaluty

Pieni膮dze fiducjarne i kryptowaluty maj膮 ze sob膮 troch臋 wsp贸lnego, poniewa偶 ani jedne ani drugie nie s膮 poparte fizycznym towarem - ale na tym ko艅cz膮 si臋 ich podobie艅stwa. Podczas gdy pieni膮dze fiducjarne kontrolowane s膮 przez rz膮dy i banki centralne, kryptowaluty s膮 zasadniczo zdecentralizowane, g艂贸wnie z powodu zastosowanej w nich rozproszonej cyfrowej ksi臋gi (rejestru) o nazwie Blockchain.

Inn膮 zauwa偶aln膮 r贸偶nic膮 jest spos贸b generowania nowych jednostek ka偶dej z tych form pieni膮dza. Bitcoin, podobnie jak wi臋kszo艣膰 kryptowalut, ma kontrolowan膮 i ograniczon膮 poda偶 - w przeciwie艅stwie do pieni膮dza fiducjarnego, kt贸rego banki mog膮 zasadniczo tworzy膰 z niczego, zgodnie z ich ocen膮 potrzeb ekonomicznych narodu.

Z tego miejsca warto zauwa偶y膰, 偶e rynek kryptowalut jest znacznie mniejszy, a przez to bardziej niestabilny ni偶 tradycyjne rynki finansowe. Jest to prawdopodobnie jeden z g艂贸wnych powod贸w, kt贸ry sprawia, 偶e kryptowaluty nie s膮 jeszcze powszechnie akceptowane. Poniewa偶 jednak gospodarka kryptowalut (jako og贸艂u) stale ro艣nie i ci膮gle dojrzewa, niestabilne zachowania (w odniesieniu do cen) wybranych kryptowalut b臋d膮 s艂abn膮膰.聽


Wnioski

Przysz艂o艣膰 obu opisanych w artykule form walut nie jest w 偶aden spos贸b pewna. Podczas, gdy przed kryptowalutami ca艂y czas jest jeszcze d艂uga droga do przebycia oraz ca艂a masa wyzwa艅, historia walut fiducjarnych jasno pokazuje, 偶e waluty fiat nie s膮 idealne i mog臋 doprowadzi膰 do ogromnych kryzys贸w. To w艂a艣nie ten fakt w g艂贸wnej mierze sprawia, 偶e tak wiele os贸b bada mo偶liwo艣ci przej艣cia z systemu fiat do systemu kryptowalut - przynajmniej w pewnym procencie.

Jednym z g艂贸wnych powod贸w dla kt贸rego powsta艂y kryptowaluty, a w tym r贸wnie偶 i Bitcoin, jest 聽ch臋膰 odkrycia nowych oraz lepszych form pieni臋dzy, kt贸re pozwol膮 na codzienny u偶ytek w ramach rozproszonej sieci peer-to-peer. Niewykluczone, 偶e Bitcoin oraz inne kryptowaluty mog膮 nigdy nie zast膮pi膰 obecnie funkcjonuj膮cego systemu walutowego, ale mo偶liwe, 偶e przynajmniej zaofeuj膮 alternatywn膮 dla nich sie膰 ekonomiczn膮, kt贸ra z pewno艣ci膮 pomo偶e stworzy膰 lepsze i bardziej wydajne formy pieni膮dza i rozlicze艅, kt贸re w ostatecznym rozliczeniu s艂u偶y膰 b臋d膮 ca艂ym spo艂ecze艅stwom.

Udost臋pnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj膮 wiedz臋 w praktyce, otwieraj膮c konto Binance ju偶 dzi艣.