─░zin Gerektiren ve ─░zne Dayal─▒ Olmayan Blockchainler
Ana sayfa
Makaleler
─░zin Gerektiren ve ─░zne Dayal─▒ Olmayan Blockchainler

─░zin Gerektiren ve ─░zne Dayal─▒ Olmayan Blockchainler

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Feb 20, 2023G├╝ncellenme: Jun 22, 2023
6m

K─▒sa ├ľzet

─░zne dayal─▒ olmayan blockchainler herkes taraf─▒ndan kullan─▒labilir. Belirli ┼čartlar─▒ yerine getirmeniz ko┼čuluyla bu blockchainlerin mutabakat mekanizmalar─▒nda bile kat─▒l─▒mc─▒ olabilirsiniz. Bitcoin, Ethereum ve BNB Chain, izne dayal─▒ olmayan blockchainlere ├Ârnektir ve bu zincirler genellikle ┼čeffaf ve merkeziyetsizdir.

Di─čer yandan, izin gerektiren blockchainlere kat─▒lmak i├žin davet edilmek gerekir. Bu zincirler genellikle ├Âzel kurumsal ortamlarda kullan─▒l─▒r ve belirli kullan─▒m alanlar─▒na ├Âzel olarak uyarlan─▒r. G├╝├ž, a─čdaki kararlar─▒n ├žo─čunu veren k├╝├ž├╝k bir do─črulay─▒c─▒ grubunun elindedir. ┼×effafl─▒k s─▒n─▒rl─▒ olabilir, fakat a─č─▒n y├╝kseltilmesi i├žin gerekli s├╝re ve ├Âl├žeklenebilirlik genellikle b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de daha iyidir.

Giri┼č

Kulland─▒─č─▒n─▒z blockchainin ─░┼č ─░spat─▒ (PoW) ve Hisse ─░spat─▒ (PoS) d─▒┼č─▒nda hangi t├╝rde oldu─čunu hi├ž d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝? Asl─▒nda t├╝m blockchainler, izin gerektiren veya izne dayal─▒ olmayan ┼čeklinde s─▒n─▒fland─▒r─▒labilir. Bu iki kategoriyi anlamak, bir blockchainin ├Âzellikleri ve ne kadar ak─▒c─▒ oldu─ču hakk─▒nda daha fazla bilgi edinmenize yard─▒mc─▒ olabilir.┬á┬á

─░zin Gerektiren ve ─░zne Dayal─▒ Olmayan Blockchainler

Birden fazla blockchain t├╝r├╝ vard─▒r. En ├Ânemli ayr─▒mlardan biri, bir blockchainin izin gerektiren mi yoksa izne dayal─▒ olmayan bir zincir mi oldu─čudur. Herkes taraf─▒ndan kullan─▒labilen ve ├žal─▒┼čt─▒r─▒labilen izne dayal─▒ olmayan t├╝re muhtemelen zaten a┼činas─▒n─▒zd─▒r. Bu zincirlerde a─č kullan─▒m─▒ ve do─črulama s├╝recine kat─▒l─▒m da herkese a├ž─▒kt─▒r. Bitcoin, BNB Chain ve Ethereum, izne dayal─▒ olmayan blockchain ├Ârnekleridir.

─░zin gerektiren bir blockchain, ├╝yelerinin kat─▒l─▒mc─▒ olmak i├žin izin almas─▒n─▒ gerektirir. Bu blockchainler genellikle bir kurulu┼č veya ┼čirket gibi ├Âzel ├ževrelerde kullan─▒l─▒r. ├ľrne─čin bir ┼čirket, tedarik zinciri sistemi i├žin izin gerektiren bir blockchain olu┼čturmak amac─▒yla Hyperledger Fabric'i kullanabilir. A─čda yer almak istiyorsan─▒z, bir y├Âneticinin size ├Âzel olarak eri┼čim izni vermesi gerekir.

Blockchain Teknolojisinin K─▒sa Bir Tarihi ve Arka Plan─▒

Blockchain teknolojisinin ge├žmi┼čteki izleri, Satoshi Nakamoto'nun Bitcoin whitepaper'─▒na kadar s├╝r├╝lebilir. Whitepaper'da sunulan teknoloji, farkl─▒ ama├žlara sahip kullan─▒c─▒lar─▒n mutabakata vard─▒─č─▒, izne dayal─▒ olmayan bir blockchaindir. Bu izne dayal─▒ olmama e─čilimi, Bitcoin'in modelinin birden fazla blockchain neslini etkilemesiyle devam etmi┼čtir. Bitcoin'in ve onu takiben ortaya ├ž─▒kan zincirlerin de─čerleri ve bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, izne dayal─▒ olmayan herkese a├ž─▒k blockchainlere uygundur.

Blockchainin ├Âzelliklerinin ├Âzel uygulamalar i├žin de cazip oldu─ču ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. De─či┼čmezli─či, ┼čeffafl─▒─č─▒ (baz─▒ a├ž─▒lardan) ve g├╝venli─či, izin gerektiren bir ├žer├ževede faaliyet g├Âsteren blockchainlere y├Ânelik bir talep olu┼čmas─▒na neden olmu┼čtur.┬á

Blockchain geli┼čtiricileri, bu talebi kar┼č─▒lamak i├žin izin gerektiren ├žer├ževeler veya ├╝├ž├╝nc├╝ taraf kullan─▒m─▒na y├Ânelik ├Âzel blockchainler olu┼čturmu┼čtur. Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi, Hyperledger Fabric bu tip bir ├žer├ževedir. Quorum, MultiChain ve Ethereum Geth de kurumsal ihtiya├žlar i├žin ├Âzel yap─▒lar sunar.

├ľnemli ├ľzellikleri

A┼ča─č─▒daki ├Âzellikler, izin gerektiren veya izne dayal─▒ olmayan t├╝m blockchainler i├žin her zaman ge├žerli de─čildir. Fakat genel olarak, ├žo─ču zincirin sundu─čumuz arketiplere uydu─čunu g├Ârebilirsiniz.


─░zin Gerektiren

İzne Dayalı Olmayan 

┼×effaf olmalar─▒

Sınırlı 

A├ž

Kullan─▒c─▒lar

Davetli

Kat─▒l─▒m serbest

Dijital varl─▒klar / tokenler

Nadir

Yayg─▒n

Y├╝kseltilebilirlik mutabakat s├╝reci

K─▒sa

Uzun

├ľl├žeklenebilirlik

Y├Ânetilebilir

├ço─ču zaman zorlay─▒c─▒

A─č otoritesi

Merkeziyetsizdir

Art─▒lar─▒ ve Eksileri

─░zne dayal─▒ olmayan blockchainler: Avantajlar─▒

  1. Merkeziyetsizlik potansiyeli. ─░zne dayal─▒ olmayan t├╝m blockchainler merkeziyetsiz de─čildir, fakat genellikle b├╝y├╝k oranda merkeziyetsiz olma potansiyeline sahiptir. ─░steyen ve bunu yapacak kaynaklara sahip olan herkes mutabakat mekanizmas─▒na kat─▒labilir veya izne dayal─▒ olmayan bir a─č─▒ kullanabilir.

  2. Grup mutabakat─▒. Kullan─▒c─▒lar aktif olarak kat─▒l─▒m g├Âsterebilir ve a─č de─či┼čikliklerine y├Ânelik kararlar alabilir. Do─črulay─▒c─▒lar ve a─č kullan─▒c─▒lar─▒ "tepkilerini a─čdan ayr─▒larak g├Âsterebilir" ve herkes├že kabul g├Ârmeyen de─či┼čiklikler, bir a─č─▒n ├žatallanm─▒┼č versiyonlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olabilir.

  3. Eri┼čim kolayl─▒─č─▒. Herkes bir c├╝zdan olu┼čturabilir ve izne dayal─▒ olmayan bir a─ča kat─▒labilir, ├ž├╝nk├╝ bu a─člar─▒n eri┼čimi kolayd─▒r ve giri┼č bariyerleri nispeten d├╝┼č├╝kt├╝r.

─░zne dayal─▒ olmayan blockchainler: Dezavantajlar─▒

  1. ├ľl├žeklenebilirlik sorunlar─▒. ─░zne dayal─▒ olmayan blockchainler, geni┼č kullan─▒c─▒ tabanlar─▒n─▒ ve y├╝ksek trafik hacmini idare etmelidir. ├ľl├žeklenebilirli─či iyile┼čtirmeye y├Ânelik a─č y├╝kseltmelerinin etkili bir ┼čekilde uygulanmas─▒ i├žin grup mutabakat─▒ gereklidir.

  2. K├Ât├╝ niyetli ki┼čiler. ─░zne dayal─▒ olmayan blockchainlere herkesin kat─▒labilmesi nedeniyle bu t├╝r a─člarda her zaman i├žin k├Ât├╝ niyetli ki┼čilerin de bulunmas─▒ riski vard─▒r.

  3. A┼č─▒r─▒ ┼čeffafl─▒k. ─░zne dayal─▒ olmayan blockchainlerdeki ├žo─ču bilgi herkes taraf─▒ndan g├Âr├╝nt├╝lenebilir, bu da gizlilik ve g├╝venlikle ilgili kayg─▒lara neden olabilir.

─░zin gerektiren blockchainler: Avantajlar─▒

  1. ├ľl├žeklenebilirlik. ─░zin gerektiren bir blockchain, genellikle do─črulay─▒c─▒lar ├╝zerinde bir dereceye kadar kontrole sahip bir birim taraf─▒ndan ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Dolay─▒s─▒yla y├╝kseltmeler olduk├ža kolay bir ┼čekilde uygulamaya konabilir.

  2. Kolayca ├Âzelle┼čtirme. ─░zin gerektiren blockchainlerin belirli bir amaca y├Ânelik geli┼čtirilebilmesi, bu zincirleri belirli bir i┼člevde verimli hale getirir. De─či┼čiklik gerekti─činde, blockchain kolayca ├Âzelle┼čtirilebilir.

  3. Kontroll├╝ ┼čeffafl─▒k derecesi. ─░zin gerektiren bir blockchainin operat├Âr├╝, kullan─▒m alan─▒na ba─čl─▒ olarak a─č i├žin uygun bir ┼čeffafl─▒k d├╝zeyi belirleyebilir.

  4. Yaln─▒zca davetle giri┼č. Blockchaine tam olarak kimlerin kat─▒l─▒p kat─▒lamayaca─č─▒n─▒ kontrol edebilirsiniz.

─░zin gerektiren blockchainler: Dezavantajlar─▒

  1. Merkezile┼čme. G├╝├ž genellikle merkezi bir birimde veya blockchainin sahibi taraf─▒ndan se├žilen k├╝├ž├╝k bir do─črulay─▒c─▒ grubunun elindedir. Bu da a─č kararlar─▒n─▒n muhtemelen t├╝m payda┼člar─▒ i├žermeyece─či anlam─▒na gelir.

  2. Sald─▒r─▒ya a├ž─▒k olma. ─░zin gerektiren blockchainlerde genellikle daha az do─črulay─▒c─▒ bulunur, bu da mutabakat mekanizmalar─▒n─▒ sald─▒r─▒lara kar┼č─▒ daha az diren├žli hale getirir.

  3. Sans├╝r riski. Blockchain operat├Âr├╝ taraf─▒ndan yap─▒lan gizli anla┼čmalar veya g├╝ncellemeler sans├╝r riski ta┼č─▒r. Yeterli say─▒da ki┼činin kabul etmesi durumunda, blockchaindeki bilgiler de─či┼čtirilebilir.

Hangi Blockchaini Kullanmal─▒y─▒m?

Bu sorunun cevab─▒ olduk├ža basittir. Herkese a├ž─▒k bir hizmet olu┼čturmak istiyorsan─▒z, izne dayal─▒ olmayan bir blockchaine ihtiyac─▒n─▒z vard─▒r. Fakat izne dayal─▒ olmayan bir blockchaine sahip olmak, standart ilke ve hedeflere uyman─▒z gerekti─či anlam─▒na gelmez. Asl─▒nda, ayn─▒ anda hem merkezi hem de izne dayal─▒ olmayan bir zincire sahip olabilirsiniz. ─░sterseniz daha fazla gizlilik ├Âgesi de ekleyebilirsiniz.

Bir blockchaini ├Âzel bir ├ževrede, ├Ârne─čin kurumsal veya siyasi bir ortamda kullanmak istiyorsan─▒z, izin gerektiren bir blockchain sizin i├žin daha uygun olacakt─▒r. Burada da blockchaininizin izin gerektiren blockchainlerle ili┼čkili genel ├Âzellikleri takip etmesi gerekmez. Zinciriniz tamamen ┼čeffaf ve herkes taraf─▒ndan g├Âr├╝nt├╝lenebilir olabilir.

Son S├Âz

Bir kripto yat─▒r─▒mc─▒s─▒ olarak muhtemelen yaln─▒zca izne dayal─▒ olmayan blockchainlerle kar┼č─▒la┼čacak olsan─▒z da bu zincirlerin izin gerektiren blockchainlerden farklar─▒n─▒ bilmeniz faydal─▒d─▒r. ┼×effaf, herkese a├ž─▒k ve merkeziyetsiz kripto modeline uyan da─č─▒t─▒k kay─▒t defteri teknolojisinin (DLT) tek y├Ânl├╝ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Fakat bu parametreler de─či┼čebilir ÔÇö asl─▒nda bir├žok ├Âzel kurulu┼č, bu t├╝r blockchainlerin geleneksel ├Âzelliklerine uymayan izin gerektiren blockchainler kullan─▒r.

Ek Okumalar