Proof of Stake (PoS) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Proof of Stake (PoS) Nedir?

Proof of Stake (PoS) Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Dec 6, 2018G├╝ncellenme: May 9, 2024
8m

K─▒sa ├ľzet

Proof of Stake, Proof of Work'e alternatif, pop├╝ler bir mutabakat mekanizmas─▒d─▒r. ─░┼člemlerin do─črulanmas─▒ i├žin gerekli olan hesaplama g├╝c├╝n├╝n yerine do─črulay─▒c─▒lar─▒n coinlerini stake etmesi zorunlulu─ču konmu┼čtur. Hesaplama g├╝c├╝ne ihtiya├ž duyulmamas─▒ da gerekli enerji t├╝ketimini b├╝y├╝k oranda d├╝┼č├╝r├╝r. Proof of Stake merkeziyetsizli─či, g├╝venli─či ve ├Âl├žeklenebilirli─či de art─▒r─▒r.┬á

Fakat kriptoya eri┼čim olmamas─▒ durumunda Proof of Stake'e eri┼čim de daha zor olabilir. Piyasa de─čeri d├╝┼č├╝k blockchainlere %51 sald─▒r─▒s─▒ da daha kolay bir ┼čekilde d├╝zenlenebilir. Proof of Stake ├žok y├Ânl├╝ oldu─čundan, farkl─▒ blockchainler ve kullan─▒m alanlar─▒ i├žin farkl─▒ bir├žok versiyonu bulunur.


Giri┼č

Proof of Stake, g├╝n├╝m├╝zdeki blockchain a─člar─▒ aras─▒nda uzak ara en pop├╝ler se├ženektir. Fakat bu mekanizman─▒n farkl─▒ bir├žok ├že┼čidi oldu─čundan temel kavramlar─▒n─▒ anlamak zor olabilir. Bug├╝nlerde Proof of Stake'i ilk ├ž─▒kt─▒─č─▒ ┼čekilde g├Ârmek art─▒k pek m├╝mk├╝n de─čildir. Yine de t├╝m Proof of Stake t├╝rleri ayn─▒ ├Ânemli temel kavramlar─▒ payla┼č─▒r. Bu benzerlikleri anlaman─▒z, kulland─▒─č─▒n─▒z blockchainlerle ilgili daha iyi se├žimler yapman─▒z─▒ ve bu blockchainlerin nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ anlaman─▒z─▒ sa─člayacakt─▒r.


Proof of Stake ne anlama gelir?

Proof of Stake┬ámutabakat algoritmas─▒, 2011 y─▒l─▒nda Bitcointalk forumunda ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. Proof of Work'├╝n ya┼čad─▒─č─▒ sorunlara bir ├ž├Âz├╝m olarak ├Ânerilmi┼čtir. Bu mekanizmalar─▒n her ikisi de┬áblockchain mutabakat─▒n─▒ sa─člama ortak hedefine sahip olsa da kulland─▒klar─▒ s├╝re├žler olduk├ža farkl─▒d─▒r. Kat─▒l─▒mc─▒lar, yo─čun hesaplama gerektiren bir ispat sunmak yerine yaln─▒zca coin stake ettiklerini ispat etmelidir.


Proof of Stake nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Proof of Stake algoritmas─▒, bir grup d├╝─č├╝m aras─▒ndan do─črulay─▒c─▒lar─▒ se├žmek i├žin s├Âzde rastgele bir eleme s├╝reci kullan─▒r. Sistem;┬ástaking s├╝resi, rastgelelik ├Âgesi ve┬ád├╝─č├╝m├╝n ne kadar fazla coine sahip oldu─ču gibi etmenlerin bir kombinasyonunu kullan─▒r.

Proof of Stake sistemlerinde┬ábloklar kaz─▒lmak yerine "├ž─▒kar─▒l─▒r". Fakat "kaz─▒lma" teriminin de ara s─▒ra kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ duyabilirsiniz. Proof of Stake kripto paralar─▒n ├žo─ču, d├╝─č├╝mlerin hemen ├žal─▒┼čmaya ba┼člamas─▒na imkan tan─▒mak i├žin "├Ânceden ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č" bir coin arz─▒yla kullan─▒ma sunulur.

├ç─▒karma s├╝recine dahil olan kat─▒l─▒mc─▒lar,┬ástake olarak belirli bir miktarda coini a─čda kilitlemelidir. Stake edilen tutar─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝, d├╝─č├╝m├╝n bir sonraki do─črulay─▒c─▒ olarak se├žilme ┼čans─▒n─▒ belirler - stake edilen tutar ne kadar y├╝ksekse, ┼čans da o kadar artar. Avantaj─▒n yaln─▒zca a─čda en fazla coine sahip d├╝─č├╝mlerin elinde olmamas─▒ i├žin se├žim s├╝recine ├Âzg├╝n baz─▒ y├Ântemler eklenir. En s─▒k kullan─▒lan y├Ântemler┬áRastgelele┼čtirilmi┼č Blok Se├žimi ve┬áCoin Ya┼č─▒ Se├žimidir.

Rastgelele┼čtirilmi┼č Blok Se├žimi

Rastgelele┼čtirilmi┼č Blok Se├žimi y├Ânteminde do─črulay─▒c─▒lar, en d├╝┼č├╝k hash de─čerine ve en y├╝ksek stake'e sahip d├╝─č├╝mlerin aranmas─▒yla se├žilir. Stake b├╝y├╝kl├╝kleri herkese a├ž─▒k oldu─čundan, bir sonraki bloku kimin olu┼čturaca─č─▒ genellikle di─čer d├╝─č├╝mler taraf─▒ndan tahmin edilebilir.

Coin Ya┼č─▒ Se├žimi

Coin Ya┼č─▒ Se├žimi y├Ântemi, d├╝─č├╝mleri tokenlerinin ne kadar s├╝redir stake edildi─čine ba─čl─▒ olarak se├žer. Coin ya┼č─▒, stake edilen coin say─▒s─▒yla coinlerin staking'de tutuldu─ču g├╝n say─▒s─▒ ├žarp─▒larak hesaplan─▒r.┬á

Bir d├╝─č├╝m bir blok olu┼čturdu─čunda coin ya┼č─▒ s─▒f─▒rlan─▒r ve yeni bir blok olu┼čturmak i├žin belirli bir s├╝re boyunca beklemesi gerekir. B├Âylece y├╝ksek tutarda staking yapan d├╝─č├╝mlerin blockchainde hakimiyet kurmas─▒ engellenir.

─░┼člemlerin do─črulanmas─▒

Proof of Stake algoritmas─▒n─▒ kullanan t├╝m kripto paralar, a─č ve kullan─▒c─▒lar─▒ i├žin olas─▒ en iyi kombinasyonu yaratmak amac─▒yla kendine has kurallar ve y├Ântemler kullan─▒r.

Bir sonraki bloku olu┼čturacak d├╝─č├╝m se├žildi─činde, bu d├╝─č├╝m bloktaki i┼člemlerin ge├žerli olup olmad─▒─č─▒n─▒ kontrol eder. Bunun ard─▒ndan bloku imzalar ve blockchaine ekler. D├╝─č├╝m, ├Âd├╝l olarak bloktaki┬ái┼člem ├╝cretlerini ve baz─▒ blockchainlerde ek olarak bir coin ├Âd├╝l├╝ de al─▒r.

D├╝─č├╝m blok olu┼čturmay─▒ b─▒rakmak isterse, stake etti─či tutar ve ├Âd├╝lleri belirli bir s├╝re sonra serbest b─▒rak─▒l─▒r. B├Âylece a─č, o d├╝─č├╝m taraf─▒ndan blockchaine sahte bir blok eklenip eklenmedi─čini do─črulamak i├žin zamana sahip olur.


Hangi blockchainler Proof of Stake'i kullan─▒r?

Ethereum'dan sonra kullan─▒ma sunulmu┼č ├žo─ču blockchain Proof of Stake mutabakat mekanizmas─▒n─▒ kullan─▒r. Bu mekanizma genellikle a─č─▒n ihtiya├žlar─▒na uygun bir ┼čekilde de─či┼čtirilir. Makalemizin ilerleyen b├Âl├╝mlerinde bu varyasyonlardan bahsedece─čiz. Ethereum'un kendisi de ┼ču anda┬áEthereum 2.0 ile Proof of Stake'e ge├ži┼č a┼čamas─▒ndad─▒r.

Proof of Stake'i ya da bu mekanizman─▒n bir t├╝r├╝n├╝ kullanan blockchain a─člar─▒ aras─▒nda ┼čunlar yer almaktad─▒r:

1. BNB Chain

2. BNB Smart Chain

3. Solana

4. Avalanche

5. Polkadot


Proof of Stake'in avantajlar─▒

Proof of Stake'in Proof of Work'e k─▒yasla bir├žok avantaj─▒ vard─▒r. Bu nedenle, yeni blockchainler neredeyse her zaman Proof of Stake'i kullan─▒r. Proof of Stake'in art─▒lar─▒ aras─▒nda ┼čunlar yer al─▒r:

Uyarlanabilirlik

Kullan─▒c─▒ ve blockchainlerin ihtiya├žlar─▒ de─či┼čtik├že Proof of Stake de de─či┼čebilir. Mevcut bir├žok uyarlaman─▒n oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde bunu g├Ârmek olduk├ža kolayd─▒r. Mekanizma ├žok y├Ânl├╝d├╝r ve blockchainlerin ├žo─ču kullan─▒m alan─▒na kolayca uyum sa─člayabilir.

Merkeziyetsizlik

Maliyet daha d├╝┼č├╝k oldu─čundan daha ├žok say─▒da kullan─▒c─▒ d├╝─č├╝m ├žal─▒┼čt─▒rmaya te┼čvik edilir. Bu te┼čvik ve rastgelele┼čtirme s├╝reci, a─č─▒ daha merkeziyetsiz bir hale de getirir. Staking havuzlar─▒ olsa da Proof of Stake'te bir kullan─▒c─▒n─▒n ba┼čar─▒yla bir blok olu┼čturmas─▒ ihtimali ├žok daha y├╝ksektir. Genel olarak bu da staking havuzlar─▒na y├Ânelik ihtiyac─▒ azalt─▒r.┬á

Enerji verimlili─či

Proof of Stake, Proof of Work'e k─▒yasla enerji verimlili─či konusunda son derece ├╝st├╝nd├╝r. Kat─▒l─▒mc─▒ olman─▒n maliyeti, bulmacalar─▒ ├ž├Âzmenin hesaplama maliyeti yerine coin stake etmenin ekonomik maliyetine dayal─▒d─▒r. Bu mekanizma, mutabakat mekanizmas─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmak i├žin gerekli enerjiyi b├╝y├╝k oranda azalt─▒r.

├ľl├žeklenebilirlik

Proof of Stake, mutabakat─▒ yakalamak i├žin fiziksel makinelere ihtiya├ž duymad─▒─č─▒ndan daha ├Âl├žeklenebilirdir. Devasa madencilik ├žiftliklerine ya da b├╝y├╝k enerji kaynaklar─▒na ihtiya├ž yoktur. A─ča daha fazla do─črulay─▒c─▒ eklemek daha ucuz, basit ve kolayd─▒r.┬á

G├╝venlik

Staking, do─črulay─▒c─▒n─▒n sahte i┼člemler ger├žekle┼čtirmemesi i├žin finansal bir motivasyon kayna─č─▒ i┼člevini g├Âr├╝r. A─č sahte bir i┼člem tespit ederse, do─črulay─▒c─▒ stake etti─či tutar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ ve gelecekte kat─▒l─▒m sa─člama hakk─▒n─▒ kaybeder. Stake edilen tutar ├Âd├╝lden y├╝ksek oldu─ču m├╝ddet├že, do─črulay─▒c─▒n─▒n kaybedece─či coin miktar─▒ sahte bir i┼člemden kazanaca─č─▒ndan daha fazla olacakt─▒r.

D├╝─č├╝m├╝n a─č─▒ etkin bir ┼čekilde kontrol edebilmesi ve sahte bir i┼člemi onaylayabilmesi i├žin a─čda stake edilen tutar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čuna sahip olmas─▒ gerekir. Bu tip sald─▒r─▒lara┬á%51 sald─▒r─▒s─▒ ad─▒ verilir. Kripto paran─▒n de─čerine ba─čl─▒ olarak, a─č─▒n kontrol├╝n├╝ ele ge├žirmek neredeyse imkans─▒z olabilir, ├ž├╝nk├╝ dola┼č─▒mdaki arz─▒n %51'ine sahip olman─▒z gerekir.┬á

Fakat birazdan a├ž─▒klayaca─č─▒m─▒z ├╝zere bu bir dezavantaj da olabilir.


Proof of Stake'in dezavantajlar─▒

Proof of Sake, Proof of Work'e k─▒yasla pek ├žok avantaj sunmas─▒na ra─čmen baz─▒ zay─▒f y├Ânlere de sahiptir:

Çatallanma

Standart bir Proof of Stake mekanizmas─▒nda, bir┬á├žatallanman─▒n her iki yan─▒nda birden ├žal─▒┼čmaya devam etmeyi cayd─▒r─▒c─▒ etmenler yoktur. Proof of Work'te iki tarafta birden ├žal─▒┼čmak enerji israf─▒na yol a├žar. Proof of Stake'te maliyet ├žok daha d├╝┼č├╝kt├╝r, bu da insanlar─▒n ├žatallanman─▒n her iki taraf─▒nda da "┼čans─▒n─▒ deneyebilece─či" anlam─▒na gelir.

Eri┼čilebilirlik

Staking'e ba┼člamak i├žin blockchainin yerel tokenine ihtiyac─▒n─▒z vard─▒r. Bu da tokeni bir borsa ├╝zerinden ya da ba┼čka bir y├Ântemle sat─▒n alman─▒z─▒ gerektirir. Gerekli olan tutara ba─čl─▒ olarak, etkin bir ┼čekilde staking yapabilmeye ba┼člamak i├žin ciddi bir yat─▒r─▒m yapman─▒z gerekebilir.┬á

Proof of Work'te ise ucuz madencilik ekipman─▒ sat─▒n alabilir, hatta kiralayabilirsiniz. Bu sayede h─▒zla bir havuza kat─▒labilir, do─čulama yapmaya ve kazan├ž elde etmeye ba┼člayabilirsiniz.

%51 sald─▒r─▒s─▒

%51 sald─▒r─▒lar─▒na a├ž─▒k olma durumu Proof of Work i├žin de ge├žerli olsa da Proof of Stake'te bu sald─▒r─▒lar─▒n ger├žekle┼čtirilmesi ├žok daha kolay olabilir. Tokenin fiyat─▒ ├žok d├╝┼čerse ya da blockchainin piyasa de─čeri d├╝┼č├╝kse, tokenlerin %50'sinden fazlas─▒n─▒ sat─▒n almak ve a─č─▒ kontrol etmek teorik olarak daha ucuz olacakt─▒r.


Proof of Work ve Proof of Stake Kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒

─░ki mutabakat mekanizmas─▒n─▒ k─▒yaslad─▒─č─▒m─▒zda, baz─▒ temel farklar vard─▒r.


─░┼č ─░spat─▒ (PoW)

Hisse ─░spat─▒ (PoS)

Gerekli ekipman

Madencilik ekipman─▒

Minimum miktarda veya yok

Enerji t├╝ketimi

Y├╝ksek

D├╝┼č├╝k

Y├Ânelimi

Merkezile┼čme

Merkeziyetsizlik

Do─črulama y├Ântemi

Hesaplamaya dayal─▒ ispat

Coinlerin stake edilmesi


Bununla birlikte, blockchainler taraf─▒ndan kullan─▒lan farkl─▒ bir├žok Proof of Stake mekanizmas─▒ t├╝r├╝ vard─▒r. Farklar─▒n ├žo─ču, tam olarak hangi mekanizman─▒n kullan─▒ld─▒─č─▒na ba─čl─▒d─▒r.


Proof of Stake ├╝zerine in┼ča edilmi┼č di─čer mutabakat mekanizmalar─▒

Proof of Stake'in uyarlanabilirli─či ├žok y├╝ksektir. Geli┼čtiriciler, bir blockchainin kendine has kullan─▒m alanlar─▒na uymas─▒ i├žin mekanizmay─▒ de─či┼čtirebilir. En yayg─▒n g├Âr├╝len versiyonlar ┼čunlard─▒r:┬á

Delegated Proof of Stake (DPoS)

Delegated Proof of Stake, kullan─▒c─▒lar─▒n do─črulay─▒c─▒ olmadan coin stake etmesine imkan tan─▒r. Bu durumda coinlerini, blok ├Âd├╝llerini payla┼čmak ├╝zere bir do─črulay─▒c─▒n─▒n arkas─▒ndan stake ederler. Olas─▒ bir do─črulay─▒c─▒n─▒n arkas─▒ndan ne kadar ├žok delegat├Âr staking yaparsa, bu do─črulay─▒c─▒n─▒n se├žilme ┼čans─▒ da o kadar y├╝kselir. Do─črulay─▒c─▒lar te┼čvik olarak delegat├Ârlerle payla┼č─▒lacak tutar─▒ genellikle de─či┼čtirir. Bir do─črulay─▒c─▒n─▒n itibar─▒ da delegat├Ârler i├žin ├Ânemli bir etmendir.

Nominated Proof of Stake (NPoS)

Nominated Proof of Stake,┬áPolkadot taraf─▒ndan geli┼čtirilmi┼č bir mutabakat modelidir. Delegated Proof of Stake'le bir├žok benzerli─če sahip olsa da ├Ânemli bir fark─▒ vard─▒r. Bir aday g├Âsterici (delegat├Âr) k├Ât├╝ niyetli bir do─črulay─▒c─▒n─▒n arkas─▒ndan staking yaparsa, o da stake etti─či tutar─▒ kaybeder.┬á

Aday g├Âstericiler, staking yapmak i├žin 16 adede kadar do─črulay─▒c─▒ se├žebilir. Bu durumda a─č stake edilen tutar─▒ se├žilen do─črulay─▒c─▒lara e┼čit olarak da─č─▒tacakt─▒r. Polkadot, kimin yeni bir blok olu┼čturaca─č─▒n─▒ belirlemek i├žin oyun teorisi ve se├žim teorisinin farkl─▒ yakla┼č─▒mlar─▒n─▒ da kullan─▒r.

Proof of Staked Authority (PoSA)

BNB Smart Chain, a─č mutabakat─▒n─▒ sa─člamak i├žin Proof of Staked Authority kullan─▒r. Bu mutabakat mekanizmas─▒ Proof of Authority ve Proof of Stake'i birle┼čtirerek do─črulay─▒c─▒lar─▒n s─▒rayla bloklar olu┼čturmas─▒na imkan tan─▒r.┬áMekanizmada, stake ettikleri ya da arkalar─▒ndan stake edilen┬áBNB miktar─▒na g├Âre se├žilen 21 aktif do─črulay─▒c─▒dan olu┼čan bir grup yer al─▒r. Bu grup g├╝nl├╝k olarak belirlenir ve se├žim BNB Chain'de tutulur.


Son S├Âz

─░┼člem bloklar─▒n─▒n a─ča eklenme ┼čekli Bitcoin'den bu yana olduk├ža de─či┼čmi┼čtir. Kripto mutabakat─▒ sa─člamak i├žin art─▒k hesaplama g├╝c├╝ kullanmak ┼čart de─čildir. Proof of Stake sistemi bir├žok avantaja sahiptir ve ge├žmi┼če bak─▒ld─▒─č─▒nda bu sistemin ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Zaman ilerledik├že Bitcoin Proof of Work ile ├žal─▒┼čan ├žok az say─▒da a─čdan biri olarak kalacak gibi g├Âz├╝kmektedir. Di─čer yandan, Proof of Stake uzun bir s├╝re daha varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝recek gibi durmaktad─▒r.