Terra (LUNA) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Terra (LUNA) Nedir?

Terra (LUNA) Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Oct 13, 2021G├╝ncellenme: May 24, 2022
8m

K─▒sa ├ľzet

Terra, Cosmos SDK kullan─▒larak in┼ča edilmi┼č ve sabit coinlerin yarat─▒lmas─▒nda uzmanla┼čm─▒┼č bir blockchain a─č─▒d─▒r. Rezerv olarak itibari para ya da a┼č─▒r─▒ teminatland─▒rma kullan─▒lmaz. Bunun yerine, her bir Terra sabit coini a─č─▒n yerel tokeni LUNA'ya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilirdir.

LUNA, token sahiplerinin a─č ├╝cretlerini ├Âdemesine, y├Âneti┼čime kat─▒lmas─▒na, Tendermint Delegated Proof of Stake mutabakat mekanizmas─▒nda staking yapmas─▒na ve sabit coinleri endekslemesine imkan tan─▒r.

TerraUSD (UST) gibi bir sabit coini endekslemek i├žin, LUNA'n─▒n USD de─čeri UST tokenlerle 1'e 1 oranda d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilirdir. ├ľrne─čin, UST'nin fiyat─▒ 0,98 USD ise arbitraj yapanlar 1 UST'yi 1 USD ile takas ederek 2 sent kazan─▒r. Bu mekanizma hem UST talebini art─▒r─▒r hem de UST'ler yak─▒ld─▒─č─▒ i├žin arz─▒ azalt─▒r. B├Âylece sabit coin endeks oran─▒na geri d├Âner.

UST, 1 USD'nin ├╝zerine ├ž─▒kt─▒─č─▒nda, ├Ârne─čin 1,02 USD oldu─čunda ise arbitraj yapanlar 1 USD'lik LUNA'yi 1 UST'ye ├ževirir ve 2 sent kazan─▒r. Hem UST arz─▒ y├╝kselir hem de UST talebi azal─▒r. B├Âylece fiyat, endeks oran─▒na geri d├Âner.

Do─črulay─▒c─▒lar ve delegat├Ârler, sabit coinin oynakl─▒─č─▒n─▒ azaltman─▒n d─▒┼č─▒nda ├Âd├╝l kazanmak i├žin de LUNA stake eder. Bu iki grup, a─č─▒n g├╝venli tutulmas─▒ ve i┼člemlerin onaylanmas─▒nda ├Ânemli bir rol oynar.

Binance ├╝zerinden LUNA alabilir ve tokenlerinizi tutabilir, stake edebilir ya da Terra blockchain a─č─▒n─▒n resmi c├╝zdan─▒ ve panosu olan Terra Station'─▒n y├Âneti┼čimine kat─▒labilirsiniz.


Giri┼č

Sabit coin severler, nereye yat─▒r─▒m yapacaklar─▒na karar verirken art─▒k birden fazla se├ženekten birini tercih edebilir. Bu se├ženekler yaln─▒zca itibari para destekli sabit coinlerden de olu┼čmamaktad─▒r. Sabit coinlerin endeksini korumas─▒n─▒ sa─člaman─▒n yollar─▒ ├╝zerine denemeler yapan farkl─▒ bir├žok y├Ântem ve a─č vard─▒r. Terra da sabit coinlere ve geli┼čtiricilerin kendi endeksli tokenlerini yaratmak i├žin kullanabilece─či ara├žlara y├Ânelik benzersiz bir yakla┼č─▒m geli┼čtiren projelerden biridir.


Terra ne yapar?

Terra, kullan─▒c─▒lar─▒n itibari para birimlerine endeksli sabit coinler yaratmas─▒na imkan tan─▒yan bir blockchaindir. Bu coinler en temelde a─č─▒n senyoraj mekanizmas─▒n─▒ kullan─▒r. A─č, 2018 y─▒l─▒nda Terraform Labs'den Do Kwon ve Daniel Shim taraf─▒ndan kurulmu┼čtur ve mutabakat mekanizmas─▒ olarak Tendermint Delegated-Proof-of-Stake'i (DPoS) kullan─▒r. Terra, farkl─▒ bir├žok sabit coin t├╝r├╝n├╝n yarat─▒lmas─▒ i├žin ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme ├Âzelli─či sunar.

Proje, Asya piyasalar─▒nda e-ticaret i├žin pop├╝lerdir ve genel merkezinin yer ald─▒─č─▒ G├╝ney Kore'de b├╝y├╝k bir kullan─▒c─▒ taban─▒na sahiptir. ├ľrne─čin, Mo─čolistan'daki taksi kullan─▒c─▒lar─▒ baz─▒ ┼čof├Ârlere Mo─čolistan tugrikine endeksli Terra MNT sabit coiniyle ├Âdeme yapabilir. Platform ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒lan tokenler Terra para birimleri olarak bilinir ve a─č─▒n y├Âneti┼čim ve hizmet yerel tokeni LUNA'n─▒n yan─▒ s─▒ra kullan─▒l─▒r. Terra ve LUNA, birbirlerini tamamlayan bir ili┼čkiye sahiptir.

Terra'n─▒n ABD Dolar─▒, G├╝ney Kore Wonu, Euro ve di─čer birka├ž para birimine endeksli sabit coinleri mevcuttur. Proje, platform ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒lan sabit coinlerle k─▒sa bir s├╝re i├žinde b├╝y├╝k bir pop├╝lerlik kazanm─▒┼čt─▒r. Bu makalenin yaz─▒ld─▒─č─▒ tarih itibar─▒yla TerraUSD, piyasa de─čeri baz─▒nda en b├╝y├╝k be┼činci sabit coin konumundad─▒r.


Terra sabit coinleri nelerdir?

Terra a─č─▒ndaki sabit coinler, itibari para destekli sabit coinleri ve kripto destekli sabit coinleri teminatland─▒rmak i├žin farkl─▒ bir y├Ântem kullan─▒r. Teminatland─▒r─▒lm─▒┼č sabit coinler genellikle coin sahibinin elindeki sabit coinleri e┼čit miktarda itibari parayla ya da bir miktar kriptoyla takas etmesine imkan tan─▒r. Denetime tabi ABD Dolar─▒ rezervlerine sahip BUSD'nin kulland─▒─č─▒ y├Ântem budur. Ayn─▒ ┼čey, a┼č─▒r─▒ teminatland─▒r─▒lm─▒┼č kripto paralarla destekli DAI i├žin de ge├žerlidir.

Fakat Terra'n─▒n sabit coinleri, arzlar─▒n─▒ kontrol etmek i├žin algoritmik y├Ântemler kullan─▒r. Her bir sabit coin, y├Âneti┼čim ve hizmet tokeni LUNA ile desteklidir ve takas edilebilirdir. Terra, sabit coinleriyle LUNA aras─▒nda takas yapmak isteyen ki┼čiler i├žin bir kar┼č─▒ taraf olarak hareket eder ve yap─▒lan takas i┼člemi iki tokenin arz─▒n─▒ etkiler.


Terra sabit coinleri nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Endeks de─čerine g├Âre 100 UST'ye denk olan 100 USD'lik TerraUSD (UST) ├ž─▒karmak istedi─činizi varsayal─▒m. UST ├ž─▒karmak i├žin e┼č de─čer tutarda LUNA tokeni d├Ân├╝┼čt├╝rmeniz gerekecektir. Daha sonra Terra, sundu─čunuz tokenleri yakacakt─▒r. Dolay─▒s─▒yla, LUNA'n─▒n fiyat─▒ coin ba┼č─▒na 50 USD ise algoritma 100 UST ├ž─▒karman─▒z i├žin 2 LUNA yakman─▒z─▒ gerektirecektir. Terra eskiden kendisine sunulan tokenlerin bir k─▒sm─▒n─▒ yakarken Columbus-5 g├╝ncellemesinin eklenmesiyle art─▒k tokenlerin %100'├╝n├╝ yakmaktad─▒r.

Terra tokenlerle de LUNA ├ž─▒karmak m├╝mk├╝nd├╝r. 100 USD de─čerinde LUNA (2 LUNA) ├ž─▒karmak i├žin 100 UST yakman─▒z gerekir. UST'nin piyasa fiyat─▒ token ba┼č─▒na 1 USD olmasa bile coin ├ž─▒karmak i├žin ├ževrim kuru 1 UST'yi 1 USD'ye denk olarak kabul eder. TerraUST'ye fiyat istikrar─▒n─▒ sunan bu d├Ân├╝┼čt├╝rme mekanizmas─▒d─▒r.

Algoritman─▒n fiyat─▒ nas─▒l sabit tuttu─čunu tam olarak g├Ârebilmek i├žin bir ├Ârne─či inceleyelim:

1. 1 UST'nin fiyat─▒, hedeflenen endeks fiyat─▒ndan 2 sent a┼ča─č─▒s─▒ olan 0,98 USD'ye geriler. Fakat Terra sabit coinleri ve LUNA aras─▒ndaki t├╝m d├Ân├╝┼čt├╝rmelerde 1 UST'nin de─čeri 1 USD'dir.

2. Arbitraj yapan bir ki┼či bu fiyat fark─▒n─▒ g├Âr├╝r ve kar elde etme f─▒rsat─▒n─▒ fark eder. 98 USD kar┼č─▒l─▒─č─▒nda 100 UST al─▒r ve bunu 100 USD'lik LUNA'ya ├ževirir.

3. Arbitraj yapan ki┼či 100 USD'lik LUNA's─▒n─▒ tutabilir ya da itibari paraya ├ževirerek kar─▒n─▒ alabilir. 2 USD ├žok y├╝ksek bir mebla─čm─▒┼č gibi g├Âz├╝kmese de daha b├╝y├╝k ├Âl├žekte daha y├╝ksek karlar elde edilebilir. Tokenleri ├ž─▒karma fiyat─▒ ve tokenlerin de─čeri aras─▒ndaki farka senyoraj ad─▒ verilir.

Peki bu s├╝re├ž fiyat─▒ nas─▒l 1 USD'de sabit tutar? ├ľncelikle, arbitraj yapanlar─▒n UST'ye y├Ânelik talebinin artmas─▒ UST'nin fiyat─▒n─▒ y├╝kseltir. Terra, LUNA'ya d├Ân├╝┼čt├╝rme s─▒ras─▒nda UST'leri yakarak UST arz─▒n─▒ azalt─▒r ve fiyat─▒n─▒ y├╝kseltir. 1 UST'nin fiyat─▒ 1 USD'ye ula┼čt─▒─č─▒nda arbitraj f─▒rsat─▒ da kapan─▒r.

UST'nin fiyat─▒ 1 USD'nin ├╝zerine ├ž─▒kt─▒─č─▒nda da ayn─▒ s├╝recin tersi i┼čler. Ba┼čka bir ├Ârne─či daha inceleyelim.

1. UST'nin fiyat─▒ 1,02 USD'ye y├╝kselir ve arbitraj yapanlar i├žin yine bir kar f─▒rsat─▒ do─čar.

2. Arbitraj yapanlar 100 USD'lik LUNA al─▒r ve bunu USD'ye ├ževirerek 102 USD elde eder. Terra, LUNA'lar─▒ yakar ve UST arz─▒ artar.

3. Y├╝ksek fiyat─▒ndan dolay─▒ UST'ye y├Ânelik talebin azalmas─▒n─▒n da eklenmesiyle UST fiyat─▒ 1 USD'ye geriler.

LUNA token, t├╝m bu s├╝re├žlerin ayr─▒lmaz bir par├žas─▒d─▒r ve t├╝m Terra sabit coinleri i├žin teminat olarak hareket eder. A┼č─▒r─▒ teminatland─▒rma yapmaya gerek yoktur ve token, USD fiyat─▒n─▒n oynakl─▒─č─▒n─▒ dengeler. Bir├žok a├ž─▒dan Terra, esnek bir para politikas─▒na sahip bir merkez bankas─▒ gibi hareket eder ve para birimlerinin arz─▒n─▒ dikkatle kontrol alt─▒nda tutar. MakerDAO gibi a┼č─▒r─▒ teminatland─▒rma kullanan projelerle k─▒yasland─▒─č─▒nda Terra modeli y├╝ksek oranda ├Âl├žeklenebilirdir ve daha uygun maliyetlidir.


LUNA nedir?

LUNA, Terra'n─▒n platform ├╝zerinde d├Ârt farkl─▒ rol ├╝stlenen kripto paras─▒d─▒r:

1. Gas sistemi dahilinde i┼člem ├╝cretlerini ├Âdemek i├žin bir y├Ântemdir (hizmet tokeni).
2. Platformun y├Âneti┼čim sisteminde yer alman─▒n bir yoludur. LUNA tokenlerinizi stake ederek Terra protokol├╝ne y├Ânelik de─či┼čimler i├žin ├Âneriler olu┼čturabilir ve di─čer ├Ânerileri oylayabilirsiniz.

3. Terra ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒lan sabit coinlerin fiyat─▒ i├žin oynakl─▒─č─▒ dengeler.

4. A─č i┼člemlerini y├╝r├╝ten do─črulay─▒c─▒lar i├žin DPoS mutabakat mekanizmas─▒nda stake edilebilir.

LUNA, maksimum bir milyar tokenlik bir hedef arza sahiptir. A─č bir milyar LUNA'y─▒ a┼čarsa arz denge seviyesine ula┼čana kadar Terra taraf─▒ndan LUNA yak─▒m─▒ yap─▒lacakt─▒r.


LUNA'n─▒n staking ├Âd├╝lleri

LUNA token sahipleri, tokenlerini Terra ekosisteminin mutabakat mekanizmas─▒nda stake edebilir. Kullan─▒c─▒lar LUNA stake ederek, do─črudan Terra platformundaki takas ├╝cretlerinden elde edilen ├Âd├╝llerden al─▒r. Kullan─▒c─▒lar bu ├╝cretleri LUNA ve bir Terra sabit coini aras─▒nda ge├ži┼č yapt─▒klar─▒ her sefer ├Âder.
Columbus-5 g├╝ncellemesinden ├Ânce her bir takas─▒n senyoraj─▒n─▒n bir k─▒sm─▒ndan da ├Âd├╝l al─▒nmaktayd─▒. Teoride, yeni sistem yakla┼č─▒k %7-9 staking getirisi sunmal─▒d─▒r. Bu ├Âd├╝ller kullan─▒c─▒ ve do─črulay─▒c─▒lar─▒n Tendermint DPoS'ta yer almas─▒ i├žin bir te┼čvik sunar. Bitcoin a─č─▒nda madencilik yapmaya a┼činaysan─▒z, kavram benzerdir.


Terra'n─▒n Delegated Proof of Stake mutabakat mekanizmas─▒ nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Terra blockchaini, Cosmos SDK kullan─▒larak in┼ča edilmi┼čtir. Dolay─▒s─▒yla, Tendermint DPoS en uygun se├žimdir. Mutabakat mekanizmas─▒, Cosmos teknoloji ├╝r├╝nleri kapsam─▒nda yer al─▒r ve Proof of Work'├╝n ├ževre dostu bir alternatifidir.

Ekim 2021 itibar─▒yla Terra, i┼člemleri y├╝r├╝tmek i├žin 130 ki┼čilik bir do─črulay─▒c─▒ grubu kullanmaktad─▒r. Kullan─▒c─▒lar (ya da delegat├Ârler), tokenlerini bir do─črulay─▒c─▒ i├žin stake eder. Bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda do─črulay─▒c─▒, Bitcoin a─č─▒ndaki bir madencinin ├žal─▒┼čmas─▒na benzer ┼čekilde i┼člemleri y├╝r├╝terek a─č─▒ g├╝vene al─▒r. Bir delegat├Âr, a─č i┼člemlerini etkili ve d├╝r├╝st bir ┼čekilde y├╝r├╝tece─čine inand─▒─č─▒ bir do─črulay─▒c─▒ kar┼č─▒s─▒nda LUNA tokenlerini stake eder. T├╝m do─črulay─▒c─▒lar, delegat├Ârlere da─č─▒tacaklar─▒ ├Âd├╝ller i├žin ├Âzel bir y├╝zde de ayarlayabilirler.

Ayr─▒ca do─črulay─▒c─▒lar, belirli miktarda LUNA'y─▒ en az 21 g├╝nl├╝─č├╝ne kilitlemelidir. Bu s├╝rece ba─člama ad─▒ verilir. Delegat├Ârler de 21 g├╝nl├╝k kilitleme d├Âneminden ge├žer ve do─črulay─▒c─▒n─▒n k├Ât├╝ niyetli olmas─▒ durumda stake ettikleri tutar─▒ kaybetme riskini ta┼č─▒rlar.

├ľrne─čin do─črulay─▒c─▒, ├žift harcama i┼člemlerini y├╝r├╝tebilir ya da yanl─▒┼č i┼člemleri dahil edebilir. Bu durumda, do─črulay─▒c─▒n─▒n ├Âd├╝llerinde bir kesinti yap─▒labilir, hatta ba┼člang─▒├žta stake edilen (ba─članan) tutar─▒n tamam─▒ kaybedilebilir. Delegat├Âr ve do─črulay─▒c─▒lara verilen ├Âd├╝ller, i┼člemler ve airdrop'lardan al─▒nan "Terra vergilerinden" gelir. Her bir delegat├Âr├╝n pay─▒, stake etti─či tutara ve do─črulay─▒c─▒n─▒n komisyon oran─▒na ba─čl─▒d─▒r.


Terra Station nedir?

Terra Station, LUNA sahiplerinin fonlar─▒na eri┼čmesine, staking yapmas─▒na ve y├Âneti┼čime kat─▒lmas─▒na imkan tan─▒yan resmi Terra kripto c├╝zdan─▒ ve panosudur. Hem mobil cihazlar i├žin uygulama hem de bir taray─▒c─▒ uzant─▒s─▒ olarak kullan─▒labilir.

1. Terra Station panosu; i┼člem hacmi, staking getirileri ve aktif hesaplar─▒n say─▒s─▒ gibi farkl─▒ zincir ├╝st├╝ verileri g├Âsterir.

2.Terra Station'─▒n c├╝zdan─▒ emanete dayal─▒ de─čildir. Di─čer bir deyi┼čle, ├Âzel anahtarlar─▒n─▒za yaln─▒zca siz eri┼čebilirsiniz. Bir Terra Station c├╝zdan─▒ a├žarsan─▒z, kurtarma c├╝mlenizi gizli ve g├╝venli bir yerde tutmaya ├Âzen g├Âstermelisiniz. Bu c├╝mleyi kaybederseniz, fonlar─▒n─▒z─▒ kurtarman─▒z hi├žbir ┼čekilde m├╝mk├╝n olmaz.

3. Y├Âneti┼čim portal─▒, yeni ├Âneriler yaratman─▒za ve 512 LUNA yat─▒rarak bu ├Ânerileri oylama a┼čamas─▒na ge├žirmenize imkan tan─▒r. Yeterli fonunuz yoksa di─čer kullan─▒c─▒lar sizin yerinize 512 LUNA yat─▒rabilir. Yeni bir ├Âneri yarat─▒ld─▒─č─▒nda, di─čer LUNA sahipleri oy vermek i├žin tokenlerini stake edebilir.

4. Token stake etme b├Âl├╝m├╝ delegasyon yapman─▒za, ├Âd├╝llerinizi kontrol etmenize, bir do─črulay─▒c─▒ olarak LUNA ba─člaman─▒za ve DPoS mutabakat mekanizmas─▒n─▒n her a┼čamas─▒nda yer alman─▒za imkan tan─▒r.



Son S├Âz

Gelecekte, Terra'ya di─čer Cosmos SDK blockchainleriyle ├žapraz zincir uyumlulu─čunun getirdi─či avantajlardan faydalanmak i├žin bir├žok f─▒rsat kap─▒s─▒ a├ž─▒lacakt─▒r. Sabit coin konusunun ├Âdeme sistemlerinde yasal d├╝zenleme ve genel kabul a├ž─▒s─▒ndan k├╝resel anlamda ├Ânem arz etmesinden dolay─▒ Terra, b├╝y├╝me ve kullan─▒c─▒ taban─▒n─▒ Asya d─▒┼č─▒nda da geni┼čletme ┼čans─▒na sahiptir.