Al─▒┼č Sat─▒┼č Fark─▒ ve Slipaj Nedir
Ana sayfa
Makaleler
Al─▒┼č Sat─▒┼č Fark─▒ ve Slipaj Nedir

Al─▒┼č Sat─▒┼č Fark─▒ ve Slipaj Nedir

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jun 10, 2021G├╝ncellenme: Feb 10, 2023
8m

K─▒sa ├ľzet┬á

Al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒, bir varl─▒k i├žin talep edilen en d├╝┼č├╝k fiyat ve teklif edilen en y├╝ksek fiyat aras─▒ndaki farkt─▒r. Bitcoin gibi likit varl─▒klar, daha d├╝┼č├╝k likiditeye ve i┼člem hacmine sahip olanlara k─▒yasla daha k├╝├ž├╝k farklara sahiptir.

Slipaj, bir i┼člem ba┼čta talep edilenden farkl─▒ bir ortalama fiyat ├╝zerinden ger├žekle┼čti─činde ortaya ├ž─▒kar. Genellikle, piyasa emirleriyle yap─▒lan i┼člemlerde g├Âr├╝l├╝r. Emrinizin tamamlanmas─▒ i├žin yeteri kadar likidite yoksa ya da piyasa oynaksa, nihai emir fiyat─▒ de─či┼čebilir. D├╝┼č├╝k likiditeli varl─▒klarda slipajdan ka├ž─▒nmak i├žin emrinizi k├╝├ž├╝k par├žalara b├Âlmeyi deneyebilirsiniz.


Giri┼č

Bir kripto borsas─▒nda varl─▒k al─▒p satt─▒─č─▒n─▒zda piyasa fiyatlar─▒ do─črudan arz ve taleple ili┼čkilidir. Fiyat─▒n d─▒┼č─▒nda dikkate al─▒nmas─▒ gereken di─čer ├Ânemli etmenler ise i┼člem hacmi, piyasa likiditesi ve emir t├╝rleridir. Piyasa ko┼čullar─▒na ve kulland─▒─č─▒n─▒z emir t├╝rlerine ba─čl─▒ olarak bir i┼člemde istedi─činiz fiyat─▒ alman─▒z her zaman m├╝mk├╝n olmaz.

Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar s├╝rekli bir pazarl─▒k halindedir ve bu da iki taraf aras─▒nda bir fark ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olur (al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒). Al─▒p satmak istedi─činiz varl─▒─č─▒n miktar─▒na ve oynakl─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak slipajla da kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalabilirsiniz (ileride bundan daha ayr─▒nt─▒l─▒ bahsedece─čiz). S├╝rprizler ya┼čamamak i├žin borsan─▒n emir defterinin nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ anlamak ├žok faydal─▒ olabilir.


Al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ nedir?

Al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒, emir defterindeki en y├╝ksek┬áteklif fiyat─▒ ve en d├╝┼č├╝k talep fiyat─▒ aras─▒ndaki farkt─▒r. Bu fark, geleneksel piyasalarda ├žo─ču zaman piyasa yap─▒c─▒lar ya da arac─▒ kurum likidite sa─člay─▒c─▒lar taraf─▒ndan yarat─▒l─▒r. Kripto piyasalar─▒nda ise al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar─▒n limit emirlerinin aras─▒ndaki fark─▒n bir sonucudur.
Piyasa fiyat─▒ndan an─▒nda al─▒m i┼člemi yapmak istiyorsan─▒z, bir sat─▒c─▒ taraf─▒ndan verilmi┼č en d├╝┼č├╝k┬átalep fiyat─▒n─▒ kabul etmeniz gerekir. An─▒nda sat─▒┼č yapmak istiyorsan─▒z da bir al─▒c─▒n─▒n en y├╝ksek teklif fiyat─▒n─▒ kabul edersiniz. Daha┬álikit piyasalarda (forex gibi) al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ daha d├╝┼č├╝kt├╝r, yani al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar varl─▒─č─▒n fiyat─▒nda ├Ânemli de─či┼čikliklere neden olmadan emirlerini ger├žekle┼čtirebilir. Bunun nedeni, emir defterindeki emirlerin hacminin y├╝ksek olmas─▒d─▒r. Daha b├╝y├╝k bir al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ oldu─čunda, b├╝y├╝k hacimli emirler ger├žekle┼čtirilirken fiyat oynamalar─▒ da daha fazla olur.


Piyasa yap─▒c─▒lar ve al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒

Likidite kavram─▒, finansal piyasalar i├žin b├╝y├╝k bir ├Âneme sahiptir. D├╝┼č├╝k likiditeli piyasalarda i┼člem yapmaya ├žal─▒┼č─▒rsan─▒z,┬áemrinizin ba┼čka bir ki┼činin emriyle e┼čle┼čmesi i├žin saatlerce hatta g├╝nlerce beklemeniz gerekebilir.

Likidite yaratmak ├Ânemlidir, fakat t├╝m piyasalar yaln─▒zca al─▒m sat─▒m yapan bireylerden yeteri kadar likidite elde edemez. ├ľrne─čin geleneksel piyasalarda, arac─▒ kurumlar ve piyasa yap─▒c─▒lar arbitraj karlar─▒ kar┼č─▒l─▒─č─▒nda likidite sunar.

Bir piyasa yap─▒c─▒, bir varl─▒─č─▒ e┼č zamanl─▒ olarak alarak ve satarak al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ndan fayda sa─člayabilir. Piyasa yap─▒c─▒lar tekrar tekrar daha y├╝ksek bir talep fiyat─▒ndan sat─▒┼č ve daha d├╝┼č├╝k bir teklif fiyat─▒ndan al─▒m yaparak al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒n─▒ arbitraj kar─▒ olarak alabilir. D├╝┼č├╝k bir fark bile t├╝m g├╝n boyunca y├╝ksek miktarlarda al─▒m sat─▒m yap─▒lmas─▒ sonucunda ├Ânemli karlar getirebilir. Y├╝ksek talep g├Âren varl─▒klar, piyasa yap─▒c─▒lar─▒n rekabet etmesi ve fark─▒ daraltmas─▒ sayesinde daha d├╝┼č├╝k al─▒┼č sat─▒┼č farklar─▒na sahiptir.

├ľrne─čin, bir piyasa yap─▒c─▒ coin ba┼č─▒na 350 USD'den┬áBNB almak ve 351 USD'den BNB satmak i├žin e┼č zamanl─▒ iki emir vererek 1 USD'lik bir fark yaratabilir. Piyasada an─▒nda i┼člem yapmak isteyen bir ki┼činin bu piyasa yap─▒c─▒n─▒n pozisyonlar─▒n─▒ doldurmas─▒ gerekir. B├Âylece al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ art─▒k ald─▒─č─▒n─▒ satan ve satt─▒─č─▒n─▒ alan piyasa yap─▒c─▒ i├žin tam anlam─▒yla bir arbitraj kar─▒ haline gelir.


Derinlik grafikleri ve al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒

Haydi, ger├žek birka├ž kripto para ├Ârne─či ├╝zerinden hacim, likidite ve al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ aras─▒ndaki ili┼čkiyi inceleyelim. Binance borsas─▒n─▒n aray├╝z├╝nde [Derinlik] grafik g├Âr├╝n├╝m├╝ne ge├žerek al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒n─▒ kolayca g├Ârebilirsiniz. Bu tu┼č, grafik alan─▒n─▒n sa─č ├╝st k├Â┼česinde yer al─▒r.


[Derinlik] se├žene─či, bir varl─▒─č─▒n emir defterinin grafiksel bir temsilini g├Âsterir. Al─▒┼č emirlerinin adedini ve fiyat─▒n─▒ ye┼čil renkte, sat─▒┼č emirlerinin adedini ve fiyat─▒n─▒ ise k─▒rm─▒z─▒ renkte g├Ârebilirsiniz. K─▒rm─▒z─▒ talep fiyat─▒ndan ye┼čil teklif fiyat─▒n─▒ ├ž─▒kararak hesaplayabilece─činiz bu iki alan aras─▒ndaki fark ise al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒d─▒r.


Daha ├Ânce de de─čindi─čimiz gibi likidite ve d├╝┼č├╝k al─▒┼č sat─▒┼č farklar─▒ aras─▒nda bir ili┼čki vard─▒r. ─░┼člem hacmi, likidite i├žin s─▒kl─▒kla kullan─▒lan bir g├Âstergedir. Al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒, varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒n ne kadar k├╝├ž├╝k bir y├╝zdesini olu┼čturuyorsa hacimlerin de o kadar y├╝ksek olmas─▒n─▒ bekleriz. Yo─čun bir ┼čekilde al─▒n─▒p sat─▒lan kripto paralarda, hisse senetlerinde ve di─čer varl─▒klarda al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ndan faydalanmay─▒ hedefleyen ki┼čiler aras─▒nda daha fazla rekabet s├Âz konusudur.


Al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ y├╝zdesi

Farkl─▒ kripto para ya da varl─▒klar─▒n al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒n─▒ k─▒yaslamak i├žin bu de─čeri y├╝zde olarak de─čerlendirmemiz gerekir. Hesaplama olduk├ža basittir:

(Talep Fiyat─▒ - Teklif Fiyat─▒)/Talep Fiyat─▒ x 100 = Al─▒┼č Sat─▒┼č Fark─▒ Y├╝zdesi

BIFI'y─▒ ├Ârnek alal─▒m. Bu makalenin yaz─▒ld─▒─č─▒ tarih itibar─▒yla BIFI'─▒n talep fiyat─▒ 907 USD ve teklif fiyat─▒ da 901 USD'dir. Bu fark bize 6 USD'lik bir al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ verir. 6 USD'nin 907 USD'ye b├Âl├╝nmesi ve 100'le ├žarp─▒lmas─▒ bize nihai al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ y├╝zdesi olan %0,6'y─▒ verir.


┼×imdi Bitcoin'in 3 USD'lik al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒na sahip oldu─čunu varsayal─▒m. Bu rakam BIFI'─▒n yar─▒s─▒ olsa da iki kripto paray─▒ y├╝zde olarak k─▒yaslad─▒─č─▒m─▒zda Bitcoin'in al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ yaln─▒zca %0,0083't├╝r. BIFI'─▒n i┼člem hacmi ├žok daha d├╝┼č├╝kt├╝r, bu da likiditesi daha d├╝┼č├╝k varl─▒klar─▒n daha b├╝y├╝k al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒nda sahip oldu─ču teorimizi destekler.

Bitcoin'deki fark─▒n daha d├╝┼č├╝k olmas─▒na dayal─▒ olarak baz─▒ sonu├žlar ├ž─▒karabiliriz. Daha d├╝┼č├╝k al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒ y├╝zdesine sahip bir varl─▒k daha likit olma e─čilimindedir. B├╝y├╝k┬ápiyasa emirleri ger├žekle┼čtirmek istiyorsan─▒z, beklemedi─činiz bir fiyat─▒ ├Âdemek durumunda kalma riskiniz genellikle daha d├╝┼č├╝kt├╝r.


Slipaj nedir?

Slipaj, y├╝ksek oynakl─▒─ča ya da d├╝┼č├╝k likiditeye sahip piyasalarda s─▒k├ža g├Âr├╝l├╝r. Slipaj, bir i┼člemin beklenenden farkl─▒ bir fiyat ├╝zerinden ger├žekle┼čmesidir.┬á

├ľrne─čin 100 USD fiyatla b├╝y├╝k bir piyasa al─▒┼č emri vermek istedi─činizi, ama piyasan─▒n emrinizi bu fiyattan ger├žekle┼čtirmek i├žin yeterli likiditeye sahip olmad─▒─č─▒n─▒ varsayal─▒m. Sonu├ž olarak, emriniz tamamen ger├žekle┼čtirilene kadar s─▒radaki emirleri (100 USD'nin ├╝zerindeki) kabul etmeniz gerekir. Bu da sat─▒n alma i┼čleminizin ortalama fiyat─▒n─▒n 100 USD'den y├╝ksek olmas─▒na neden olur ve buna slipaj denir.

Di─čer bir deyi┼čle, bir piyasa emri olu┼čturdu─čunuzda al─▒┼č ya da sat─▒┼č emriniz emir defterindeki limit emirlerle borsa taraf─▒ndan otomatik olarak e┼členir. Emir defteri sizi en iyi fiyatla e┼čleyecektir, fakat istedi─činiz fiyatta yeteri kadar hacim yoksa emir s─▒ralamas─▒nda yukar─▒ do─čru ilerlemeye ba┼člars─▒n─▒z. Bu s├╝re├ž, piyasan─▒n emrinizi beklenmedik, farkl─▒ fiyatlardan ger├žekle┼čtirmesine neden olur.

Kriptoda slipaj,┬áotomatik piyasa yap─▒c─▒larda ve┬ámerkeziyetsiz borsalarda s─▒k├ža g├Âr├╝l├╝r. Slipaj, oynak ya da d├╝┼č├╝k likiditeye sahip┬áaltcoinlerde beklenen fiyat─▒n %10'undan fazla olabilir.


Pozitif slipaj

Slipaj, her zaman bekledi─činizden daha k├Ât├╝ bir fiyat ├╝zerinden i┼člem yapaca─č─▒n─▒z anlam─▒na gelmez. Al─▒┼č emriniz ger├žekle┼čtirilirken fiyat d├╝┼čerse ya da sat─▒┼č emriniz ger├žekle┼čtirilirken fiyat y├╝kselirse pozitif slipaj ortaya ├ž─▒kabilir. Pek s─▒k g├Âr├╝lmese de oynakl─▒─č─▒ y├╝ksek baz─▒ piyasalarda pozitif slipajla kar┼č─▒la┼čmak m├╝mk├╝nd├╝r.


Slipaj tolerans─▒

Baz─▒ borsalar, kar┼č─▒la┼čabilece─činiz slipaj─▒ s─▒n─▒rland─▒rmak i├žin manuel olarak bir slipaj tolerans seviyesi belirlemenize imkan tan─▒r. Bu se├žene─či Binance Smart Chain'deki PancakeSwap ve Ethereum'daki Uniswap gibi otomatik piyasa yap─▒c─▒larda g├Ârebilirsiniz.


Belirledi─činiz slipaj miktar─▒, emirlerinizin ger├žekle┼čme s├╝resi ├╝zerinde olumsuz bir etki yaratabilir. Slipaj─▒ d├╝┼č├╝k ayarlarsan─▒z, emirlerinizin ger├žekle┼čmesi uzun zaman alabilir ya da m├╝mk├╝n olmayabilir. Slipaj─▒ ├žok y├╝ksek ayarlarsan─▒z da ba┼čka bir kullan─▒c─▒ ya da bot sizin beklemede olan emrinizi g├Ârebilir ve ├Ân├╝n├╝ze ge├žebilir.┬á

Bu ├Ârnekte, ├Âne ge├žmek isteyen ba┼čka bir ki┼či varl─▒─č─▒ ilk sat─▒n alan olmak i├žin sizinkinden daha y├╝ksek bir gas ├╝creti belirler. Daha sonra bu ki┼či, slipaj tolerans─▒n─▒za ba─čl─▒ olarak ├Âdemek istedi─činiz en y├╝ksek fiyattan varl─▒─č─▒ size satmak i├žin yeni bir emir girerek ├Ân├╝n├╝ze ge├žer.


Negatif slipaj─▒ en aza indirme

Slipajdan ka├ž─▒nmak her zaman m├╝mk├╝n olmasa da slipaj─▒ en aza indirmek i├žin baz─▒ stratejilerden faydalanabilirsiniz.

1. B├╝y├╝k bir emir vermek yerine emri daha k├╝├ž├╝k par├žalara b├Âlmeyi deneyebilirsiniz. Emirlerinizi da─č─▒tmak i├žin emir defterini yak─▒ndan takip edin ve mevcut hacimden daha y├╝ksek emirler vermemeye dikkat edin.

2. Merkeziyetsiz bir borsa kullan─▒yorsan─▒z i┼člem ├╝cretlerini dikkate almay─▒ unutmay─▒n. Baz─▒ a─člar, blockchainin trafi─čine ba─čl─▒ olarak slipajdan ka├ž─▒n─▒rken elde etti─činiz kazan├žlar─▒ s─▒f─▒rlayabilecek y├╝ksek i┼člem ├╝cretlerine sahiptir.

3. K├╝├ž├╝k bir likidite havuzu gibi likiditesi d├╝┼č├╝k varl─▒klarla i┼člem yap─▒yorsan─▒z al─▒m sat─▒m hareketleriniz varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒ ├Ânemli ├Âl├ž├╝de etkileyebilir. Tek bir i┼člemde d├╝┼č├╝k miktarda slipaj ya┼čanabilir, fakat k├╝├ž├╝k bir├žok i┼člem sonraki i┼člemlerinizin fiyat─▒n─▒ etkileyecektir.
4. Limit emirleri kullan─▒n. Bu emirler, istedi─činiz ya da daha iyi bir fiyat─▒ yakalaman─▒z─▒ garanti alt─▒na al─▒r. Bir piyasa emrinin h─▒z─▒ndan feragat edecek olsan─▒z da negatif slipaj ya┼čamayaca─č─▒n─▒zdan emin olabilirsiniz.


Son S├Âz

Kripto paralarla i┼člem yaparken al─▒┼č sat─▒┼č fark─▒n─▒n ya da slipaj─▒n i┼člemlerinizin nihai fiyat─▒n─▒ de─či┼čtirebilece─čini unutmay─▒n. Bunlardan ka├ž─▒nman─▒z her zaman m├╝mk├╝n olmasa da karar a┼čamas─▒nda bu ihtimalleri de de─čerlendirmeye dahil etmek faydal─▒ olacakt─▒r. Daha k├╝├ž├╝k i┼člemler ├╝zerindeki etkileri minimum d├╝zeyde olabilir, fakat y├╝ksek hacimli emirlerde birim ba┼č─▒na ortalama fiyat beklenenden daha y├╝kse─če ├ž─▒kabilir.

Merkeziyetsiz finansla i┼člem yapan herkes i├žin slipaj─▒ anlamak, al─▒m sat─▒m─▒n temellerinin ├Ânemli bir par├žas─▒d─▒r. Temel bilgileri edinmezseniz, ├Âne ge├žmeye ya da a┼č─▒r─▒ slipaj durumunda paran─▒z─▒ kaybetme riskiniz artar.