Cosmos (ATOM) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Cosmos (ATOM) Nedir?

Cosmos (ATOM) Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Nov 4, 2021G├╝ncellenme: Feb 1, 2023
7m

K─▒sa ├ľzet


Cosmos, birlikte ├žal─▒┼čabilir blockchainler yaratmak i├žin a─člar ve ara├žlardan olu┼čan bir ekosistemdir. Ana zinciri olan Cosmos Hub, Zone ad─▒ndaki uyumlu blockchainler i├žin merkezi bir kay─▒t defteri olarak hareket eder. T├╝m Zone'lar y├╝ksek seviyede ki┼čiselle┼čtirilebilirdir. Bu da geli┼čtiricilerin kendi kripto paralar─▒n─▒, kendilerine ├Âzel blok do─črulama ayarlar─▒ ve di─čer ├Âzelliklerle tasarlamas─▒na imkan tan─▒r.

Bu Zone'lar, bir Cosmos blockchaini geli┼čtirmek i├žin gerekli temelleri sunan Cosmos SDK kullan─▒larak yarat─▒l─▒r. Cosmos SDK'n─▒n varsay─▒lan mutabakat katman─▒ Tendermint Core, birden fazla Cosmos blockchaininde kullan─▒labilen bir do─črulay─▒c─▒ tabanl─▒ mutabakat mekanizmas─▒ sunar. Fakat her bir Zone, do─črulay─▒c─▒lar─▒n─▒n tam olarak nas─▒l se├žilece─čini belirleyebilir.

Blockchain, Cosmos Hub ana a─č─▒ i├žin blockchainin hizmet coini ATOM'dan en fazla stake eden d├╝─č├╝m grubundan 100 do─črulay─▒c─▒ se├žer. Stake edilen ATOM miktar─▒na ba─čl─▒ olarak t├╝m do─črulay─▒c─▒lara oylama g├╝c├╝ atan─▒r. Daha sonra bir lider do─črulay─▒c─▒, di─čerlerinin oylamas─▒na sunmak ├╝zere yeni bloklar ├Ânerir. Ba┼čar─▒l─▒ bloklar, do─črulay─▒c─▒ya bir blok ├Âd├╝l├╝ kazand─▒r─▒r ve bu ├Âd├╝l, tercih ettikleri do─črulay─▒c─▒ i├žin ATOM stake eden kullan─▒c─▒larla b├Âl├╝┼č├╝l├╝r.

ATOM, Cosmos Hub'─▒n mutabakat mekanizmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra i┼člem ├╝cretlerini ├Âdemek ve y├Âneti┼čim oylamalar─▒nda yer almak i├žin de kullan─▒l─▒r. Do─črulay─▒c─▒lar, yap─▒lan ├Ânerilerde de yer almak zorundad─▒r, aksi takdirde yapt─▒r─▒mlarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒rlar.


Giri┼č

├ľl├žeklenebilirli─čin yan─▒ s─▒ra m├╝┼čterek ├žal─▒┼čabilirlik de her zaman i├žin blockchain d├╝nyas─▒nda ├ž├Âz├╝lmesi gereken ├Ânemli bir sorun olmu┼čtur. ─░lk Bitcoin blockchaininin ├╝zerinden ge├žen on y─▒ldan uzun bir s├╝renin ard─▒ndan art─▒k m├╝┼čterek ├žal─▒┼čabilir blockchain a─člar─▒ konusunda farkl─▒ se├ženeklerimiz vard─▒r. Cosmos, Tendermint mutabakat mekanizmas─▒ ve a├ž─▒k kaynakl─▒ geli┼čtirici ara├žlar─▒yla muhtemelen en pop├╝ler se├ženeklerden biridir. Bu makalemizde, Cosmos'un neden pop├╝ler bir se├ženek olmay─▒ s├╝rd├╝rd├╝─č├╝nden ve blockchainlerin kolayca birlikte ├žal─▒┼čmas─▒na nas─▒l imkan tan─▒d─▒─č─▒ndan bahsedece─čiz.


Cosmos (ATOM) nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Cosmos, m├╝┼čterek ├žal─▒┼čabilen farkl─▒ blockchainlerden bir a─č olu┼čturmaya odaklanan bir projedir. 2014 y─▒l─▒nda Ethan Buchman ve Jae Kwon taraf─▒ndan kurulan Cosmos a─č─▒, bir Proof of Stake blockchain ana a─č─▒ ve Zone'lar olarak bilinen iste─če uyarlanm─▒┼č blockchainlerden olu┼čur.┬á
Ana zincir olan Cosmos Hub, birbirine ba─čl─▒ Zone'lar aras─▒nda varl─▒k ve veri transfer etmenin yan─▒nda ortak bir g├╝venlik katman─▒ da sunar. Bunlar─▒n hepsi, Cosmos'un ├Âzel mutabakat mekanizmas─▒ Tendermint'i ve genel bir uygulama aray├╝z├╝n├╝ kullanarak birlikte ├žal─▒┼č─▒r. Cosmos'taki ├╝cretler, a─č─▒n kriptosu olan ATOM ile ├Âdenebilir.

Cosmos a─č─▒, ├╝├ž farkl─▒ katmana ayr─▒l─▒r:

1. A─č kurma - ─░┼člem onaylamalar─▒n─▒n ve di─čer mutabakat mesajlar─▒n─▒n merkez blockchainlerle ileti┼čim kurmas─▒na imkan tan─▒r.
2. Uygulama -┬á A─č─▒, yeni i┼člem ve bakiye durumuna y├Ânelik g├╝nceller.
3. Mutabakat -┬á Yeni i┼člemleri ekleme konusunda fikir birli─čine nas─▒l varacaklar─▒na y├Ânelik d├╝─č├╝mleri organize eder.
Bu ├╝├ž katman, bir grup a├ž─▒k kaynakl─▒ ara├ž ve uygulama ile birle┼čtirilir. ├ľrne─čin Tendermint, a─č kurma ve mutabakat katmanlar─▒n─▒ bir araya getirerek kullan─▒ma haz─▒r bir motor haline getirir. Tendermint kullanan blockchain geli┼čtiricilerinin yaln─▒zca uygulama katman─▒na odaklanmas─▒ yeterlidir. Bu da onlara zaman ve kaynak tasarrufu sa─člar.


Cosmos Hub nedir?

Cosmos Hub, Cosmos'un ba┼čl─▒ca blockchainidir ve Zone'lar olarak bilinen ki┼čiselle┼čtirilebilir di─čer blockchainleri birbirine ba─člar. Bunu, Blockchainler Aras─▒ ─░leti┼čim Protokol├╝ (IBCP) arac─▒l─▒─č─▒yla her bir Zone'un durumunu takip ederek yapar. Bu protokol sayesinde bilgi, Cosmos Hub'a ba─čl─▒ t├╝m Zone'lar aras─▒nda kolayca seyahat edebilir.

Cosmos Hub, Zone'lar─▒n IBC mesajlar─▒n─▒ birbirleriyle payla┼čt─▒─č─▒ ekosistemde merkezi bir kay─▒t defteri olarak hareket eder. IBC, iki t├╝rde i┼člem kullan─▒r: IBCBlockCommitTx ve IBCPacketTx. Bunlardan ilki, herhangi bir Zone'daki en yeni blo─čun hash'ini iletir. ─░kincisi ise bir bilgi paketinin me┼čru oldu─čunun ve g├Ândericinin uygulamas─▒yla yay─▒nland─▒─č─▒n─▒n Zone taraf─▒ndan ispatlanmas─▒na imkan tan─▒r.

─░ki farkl─▒ Zone'daki iki DApp'in birbiriyle ileti┼čim kurmak istedi─čini varsayal─▒m. Bunun i├žin IBC mesajlar─▒, etkile┼čimi kaydeden Cosmos Hub'a g├Ânderilir. Mesajlar Cosmos Hub arac─▒l─▒─č─▒yla aktar─▒l─▒r ve ayr─▒ca t├╝m Zone'lar da etkile┼čimlerinin sonu├žlar─▒n─▒ kendi blockchainlerine kaydeder. B├Âylece, etkinli─čin ├╝├ž ayr─▒ blockchain ├╝zerinde de kan─▒t─▒ olur. Blockchainlerin bu ┼čekilde birbirleriyle etkile┼čim kurabilmesi, Cosmos'a "Blockchainlerin ─░nterneti" takma ad─▒n─▒ vermi┼čtir.


Cosmos Zone'lar─▒ nedir?

Cosmos'un Zone'lar olarak bilinen ki┼čiselle┼čtirilmi┼č blockchainler farkl─▒ bir├žok t├╝rde uygulama i├žin kullan─▒l─▒r. Bu terim, Polygon gibi blockchain projelerinden a┼čina olabilece─činiz yan zincirler i├žin alternatif bir isimdir. Her bir Zone kendi i┼člemlerini do─črulayabilir, tokenler ├ž─▒karabilir ve iste─če uyarlanm─▒┼č geli┼čtirmeleri uygulamaya koyabilir. Bu farklara ra─čmen t├╝m Zone'lar, izinli olduklar─▒ m├╝ddet├že Cosmos ekosisteminde di─čer herhangi bir Zone ile etkile┼čim kurabilir.
Zone'lar bir Hub & Spoke (Toplama ve Da─č─▒t─▒m) mimarisi kullan─▒r. Burada, Hub'lar farkl─▒ Zone'lar i├žin y├Ânlendirici olarak hareket eder. Cosmos Hub, en pop├╝lerlerinden biri olsa da ba┼čka Hub'lar da mevcuttur. A─č izne dayal─▒ olmad─▒─č─▒ndan, isteyen herkes bir Hub blockchain ya da Zone yaratabilir. Fakat t├╝m Zone ya da Hub'lar, di─čer blockchainlerin kendisine ba─članmas─▒n─▒ reddetme g├╝c├╝ne sahiptir.┬á
Bir blockchain, bir Hub'a ba─članarak ayn─▒ Hub'a ba─čl─▒ di─čer t├╝m Zone'lara da ba─članabilir. Hub'lar da birbirine ba─članabilir. Ayr─▒ca, t─▒pk─▒ Binance Chain'in 2019'da yapt─▒─č─▒ gibi isteyen herkes Cosmos Hub'da ├žatallanma yapabilir ve kendi versiyonlar─▒n─▒ ├ž─▒karabilir.


Cosmos SDK nedir?

Cosmos SDK, kullan─▒c─▒lar─▒n iste─če uyarlanm─▒┼č blockchainler yaratmas─▒na imkan tan─▒yan, a├ž─▒k kaynakl─▒ bir yaz─▒l─▒m geli┼čtirme arac─▒d─▒r. Cosmos SDK'n─▒n varsay─▒lan mutabakat protokol├╝ Tendermint Core'dur, fakat ├Ânceden olu┼čturulmu┼č farkl─▒ mod├╝llerden birini kullanman─▒z da m├╝mk├╝nd├╝r. Cosmos SDK kullanmak, s├╝reci b├╝y├╝k oranda basitle┼čtirir ve bir blockchain in┼ča ederken isteyebilece─činiz t├╝m standartlar─▒ sunar.┬á
Eklentilerle b├╝y├╝k oranda ki┼čiselle┼čtirilebilirdir, dolay─▒s─▒yla kullan─▒c─▒lar yeni ├Âzellikler tasarlayabilir. Cosmos SDK ile hem herkese a├ž─▒k Hisse ─░spat─▒ blockchainler hem de izne dayal─▒ Yetki ─░spat─▒ blockchainler yap─▒labilir. Binance Chain, Cosmos SDK kullan─▒larak yarat─▒lm─▒┼č blockchain ├Ârneklerinden yaln─▒zca biridir.


ATOM nedir?

ATOM, Cosmos'un ba┼čl─▒ca ├╝├ž kullan─▒m alan─▒ olan yerel coinidir:

1. Kullan─▒c─▒lar, gerek duyulan hesaplama g├╝c├╝ne ba─čl─▒ olarak belirlenen i┼člem ├╝cretlerini ATOM kullanarak ├Âdemelidir.
2. ATOM, Cosmos Hub'─▒n y├Âneti┼čim sisteminde rol almak i├žin de kullan─▒l─▒r. Elinizde ne kadar ├žok ATOM varsa, platform kararlar─▒ndaki oylama g├╝c├╝n├╝z de o kadar y├╝ksektir.
3. Coin, mutabakat algoritmas─▒nda rol alma kar┼č─▒l─▒─č─▒nda elde edilecek ├Âd├╝ller i├žin do─črulay─▒c─▒lara y├Ânelik ┼čekilde stake edilir.
ATOM, bir ─░lk Coin Arz─▒ (ICO) ile da─č─▒t─▒lm─▒┼čt─▒r ve arz limiti yoktur. Bu da onu enflasyonist bir coin haline getirir. Bunun sebebi, Tendermint Core'un staking yapan ki┼čileri yeni ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č ATOM'larla ├Âd├╝llendirmesidir. Enflasyon oran─▒, stake edilen tutar ve staking yapan ki┼či say─▒s─▒na g├Âre ger├žek zamanl─▒ olarak ayarlan─▒r.


ATOM nas─▒l sat─▒n al─▒n─▒r?

ATOM'u Binance borsas─▒ndan kolayca sat─▒n alabilirsiniz. Hen├╝z bir Binance hesab─▒ a├žmad─▒ysan─▒z ya da KYC ve AML s├╝re├žlerini tamamlamad─▒ysan─▒z, ATOM sat─▒n almadan ├Ânce l├╝tfen bu s├╝re├žleri tamamlay─▒n. ─░zleyece─činiz ad─▒mlar olduk├ža basittir:
1. Binance hesab─▒n─▒za girin ve imlecinizi [Al-Sat] sekmesinin ├╝zerine getirin. [Klasik] ya da [─░leri D├╝zey] al─▒m sat─▒m g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ se├žin.


2. ─░mlecinizi, sol tarafta yer alan al─▒m sat─▒m ├žiftinin ├╝zerine getirin, ATOM'u aray─▒n ve uygun bir al─▒m sat─▒m ├žifti se├žin. Biz bu ├Ârnekte [ATOM/BUSD] ├žiftini kullanaca─č─▒z.

 

3. Kullanmak istedi─činiz emir t├╝r├╝n├╝ se├žin ve sat─▒n almak istedi─činiz miktar─▒ girin. Biz burada bir piyasa emri kulland─▒k. Emir bilgilerini tekrar kontrol edin ve sat─▒n alma i┼čleminizi g├Ândermek i├žin [ATOM Al] tu┼čuna t─▒klay─▒n.



Tendermint nedir?

Tendermint, bir protokold├╝r ve hem bir blockchain mutabakat mekanizmas─▒ (Tendermint Core) hem de uygulamalar─▒n Tendermint Core mutabakat motorlar─▒na ba─članmas─▒na imkan tan─▒yan bir ara├ž (Tendermint ABCI) sunar. Tendermint Core, Cosmos'un varsay─▒lan mutabakat protokol├╝d├╝r ve ayn─▒ zamanda Bizans Hata Tolerans─▒na (BFT) da sahiptir. Bizans Hata Tolerans─▒ sayesinde, i┼čbirli─či yapmayan veya k├Ât├╝ niyetli kat─▒l─▒mc─▒lar y├╝z├╝nden yeni i┼člemlerin do─črulanmas─▒ kesintiye u─čramaz.

Tendermint Core'da do─črulay─▒c─▒lar, blockchainin verilerinin bir kopyas─▒n─▒ tutan d├╝─č├╝mleri y├╝r├╝t├╝r. Cosmos Hub'da do─črulay─▒c─▒ say─▒s─▒ 100'le s─▒n─▒rl─▒ oldu─čundan tam d├╝─č├╝mlerin hepsi do─črulay─▒c─▒ de─čildir. ─░┼člemleri onaylayan do─črulay─▒c─▒lar, zincire eklenmeleri i├žin yeni bloklar─▒ oylar.

Do─črulay─▒c─▒lar, bir d├╝─č├╝m olarak ATOM stake ederek bu pozisyona sahip olur. En y├╝ksek tutarda staking yapan 100 d├╝─č├╝m do─črulay─▒c─▒ olur ve bu do─črulay─▒c─▒lar─▒n oylama g├╝c├╝ stake edilen ATOM miktar─▒yla do─čru orant─▒l─▒d─▒r. Kullan─▒c─▒lar, blok ├Âd├╝llerinden bir pay almak i├žin ATOM'lar─▒n─▒ do─črulay─▒c─▒lara devredebilirler.┬á

Bu mekanizma, do─črulay─▒c─▒lar─▒ d├╝r├╝st davranmaya te┼čvik eder, aksi takdirde kullan─▒c─▒lar ATOM'lar─▒n─▒ daha g├╝venilir se├ženekler i├žin stake etmeye ba┼člayacakt─▒r. 100 do─črulay─▒c─▒dan olu┼čan bir grup, yeni bloklar eklemek ad─▒na oylama arac─▒l─▒─č─▒yla her bir blok ├╝zerinde mutabakata var─▒r. Oylama, bir liderin yapt─▒─č─▒ blok ├Ânerilerine dayanarak turlar halinde ger├žekle┼čtirilir.


Tendermint neden ├Ânemlidir?

Tendermint (BFT) ┼ču ├Âzelliklerinden dolay─▒ pop├╝lerdir:

1. Herkese a├ž─▒k ve ├Âzel blockchainlere uygunluk.┬áTendermint (BFT), yaln─▒zca a─č kurmayla ve Cosmos blockchainlerinin mutabakat katmanlar─▒yla ilgilenir. Do─črulay─▒c─▒lar─▒n i┼člemler ├╝zerinde nas─▒l fikir birli─čine varaca─č─▒n─▒ ve bilgi payla┼čaca─č─▒n─▒ belirler, fakat yine de geli┼čtiriciler uygulama katman─▒n─▒ ki┼čiselle┼čtirebilir. Her bir Zone, do─črulay─▒c─▒lar─▒n─▒n nas─▒l se├žilece─čini ve blockchainin herkese a├ž─▒k m─▒ yoksa izne dayal─▒ m─▒ olaca─č─▒n─▒ belirleyebilir.
2. Y├╝ksek performans.┬áTendermint (BFT), yakla┼č─▒k 1 saniyelik blok s├╝resine sahiptir ve saniye ba┼č─▒na binlerce i┼člem i┼čleyebilir.
3. An─▒nda i┼člem sonland─▒rma. Blok yarat─▒ld─▒─č─▒ anda i┼člemler onaylan─▒r (a─č do─črulay─▒c─▒lar─▒n─▒n ├žo─čunlu─ču d├╝r├╝st oldu─ču m├╝ddet├že). Ethereum (ETH) ve Bitcoin (BTC) gibi blockchainlere k─▒yasla Cosmos kullan─▒c─▒lar─▒, daha az blok onaylamas─▒na sahip i┼člemleri g├╝venle kabul edebilir.
4. G├╝venlik. Blockchain ├žatallanarak i┼člemler i├žin iki farkl─▒ ge├žmi┼č yarat─▒rsa, bunun sorumlusunu ve ├žatallanman─▒n arkas─▒ndaki nedeni belirlemek kolayd─▒r.


Son S├Âz

Cosmos, birlikte ├žal─▒┼čabilir blockchainler yaratmak i├žin ilk ├ž├Âz├╝mlerden biridir ve pop├╝ler bir se├ženek olmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Tendermint (BFT) ve Cosmos SDK, g├╝n├╝m├╝zde hala blockchainlerin yarat─▒lmas─▒ i├žin kullan─▒lan g├╝├žl├╝ ara├žlard─▒r. Fakat 2017'den bu yana Ethereum gibi trafi─či y├╝ksek blockchainlerle ├žal─▒┼čan yan zincirlere daha fazla odaklan─▒lmaktad─▒r. Bu trendin devam edip etmeyece─či ise hen├╝z belirsizdir. Bunun birlikte Cosmos; NFT'ler, DeFi teminatland─▒rma ve zincirler aras─▒ staking gibi g├╝ncel trendleri b├╝nyesine dahil etme planlar─▒ sayesinde pop├╝lerli─čini gelecekte de s├╝rd├╝rme ┼čans─▒na sahiptir.