Spot Piyasa Nedir ve Spot Al─▒m Sat─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?
Ana sayfa
Makaleler
Spot Piyasa Nedir ve Spot Al─▒m Sat─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Spot Piyasa Nedir ve Spot Al─▒m Sat─▒m Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jul 21, 2021G├╝ncellenme: Jun 15, 2023
9m

K─▒sa ├ľzet

Spot al─▒m sat─▒m; kripto para, forex, hisse senedi ya da bono gibi finansal ara├ž ve varl─▒klar─▒ do─črudan almay─▒ ya da satmay─▒ i├žerir. Varl─▒k, ├žo─ču zaman an─▒nda teslim edilir. Spot al─▒m sat─▒m, ya borsa temelli ya da borsa d─▒┼č─▒ (do─črudan kullan─▒c─▒lar aras─▒) spot piyasalarda yap─▒l─▒r. Spot piyasalarda al─▒m sat─▒m yaparken yaln─▒zca elinizde olan varl─▒klar─▒ kullanabilirsiniz.

Spot al─▒m sat─▒m i├žin merkezi borsalar, al─▒m sat─▒m─▒ daha kolay bir hale getirmek ad─▒na yasal d├╝zenlemelere uyumu, g├╝venli─či, emaneti ve di─čer etmenleri y├Ânetir. Borsalar bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda i┼člemlerden bir komisyon al─▒r. Merkeziyetsiz borsalar da benzer bir hizmet sunar, fakat bunu blockchaindeki ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler arac─▒l─▒─č─▒yla yapar.


Giri┼č

Spot al─▒m sat─▒m, yat─▒r─▒m ve al─▒m sat─▒m yapmak i├žin basit bir yol sunar. Kripto yat─▒r─▒m─▒nda ilk deneyiminiz, muhtemelen spot piyasada piyasa fiyat─▒ndan BNB almak ve HODLing yapmak gibi bir spot i┼člem olacakt─▒r.

Spot piyasalar; kripto paralar, hisse senetleri, emtia, forex ve bonolar gibi farkl─▒ varl─▒k s─▒n─▒flar─▒nda mevcuttur. Spot piyasalara ve spot al─▒m sat─▒ma muhtemelen tahmin etti─činizden daha a┼činas─▒zd─▒r. NASDAQ ve NYSE (New York Menkul K─▒ymetler Borsas─▒) gibi en pop├╝ler piyasalardan baz─▒lar─▒ spot piyasalard─▒r.


Spot piyasa nedir?

Spot piyasa, varl─▒klar─▒n an─▒nda i┼člem g├Ârd├╝─č├╝ herkese a├ž─▒k finansal bir piyasad─▒r. Al─▒c─▒, bir varl─▒─č─▒ sat─▒c─▒dan itibari para ya da ba┼čka bir takas arac─▒yla sat─▒n al─▒r. Varl─▒─č─▒n teslimat─▒ genellikle an─▒ndad─▒r, fakat bu neyin al─▒n─▒p sat─▒ld─▒─č─▒na da ba─čl─▒d─▒r.

Spot piyasalar nakit piyasalar olarak da bilinir, ├ž├╝nk├╝ i┼člem yapanlar ├Âdemeleri pe┼čin yapar. Spot piyasalar farkl─▒ t├╝rlerde olabilir ve borsalar olarak bilinen ├╝├ž├╝nc├╝ taraflar genellikle i┼člemlere arac─▒l─▒k yapar. Borsa d─▒┼č─▒ (OTC) i┼člemler arac─▒l─▒─č─▒yla di─čer ki┼čilerle do─črudan al─▒m sat─▒m da yapabilirsiniz. Bu konudan ileride daha ayr─▒nt─▒l─▒ bir ┼čekilde bahsedece─čiz.


Spot al─▒m sat─▒m nedir?

Spot al─▒m sat─▒m yapanlar, de─čerinin y├╝kselece─či beklentisiyle varl─▒klar─▒ sat─▒n alarak piyasada kar etmeye ├žal─▒┼č─▒r. Daha sonra fiyat y├╝kseldi─činde varl─▒klar─▒n─▒ kar edecek ┼čekilde spot piyasada satabilirler. Spot al─▒m sat─▒m yapanlar piyasada a├ž─▒─ča sat─▒┼č da yapabilir. Bu s├╝re├ž, finansal varl─▒klar─▒ satmay─▒ ve fiyat d├╝┼čt├╝─č├╝nde o varl─▒ktan daha y├╝ksek bir miktar─▒ tekrar sat─▒n almay─▒ i├žerir.

Bir varl─▒─č─▒n g├╝ncel piyasa fiyat─▒, spot fiyat olarak bilinir. Borsada bir┬ápiyasa emri kullanarak, birikimlerinizi mevcut en iyi spot fiyat ├╝zerinden satabilir ya da varl─▒k sat─▒n alabilirsiniz. Fakat┬áemrinizin ger├žekle┼čtirilmesi a┼čamas─▒nda piyasa fiyat─▒n─▒n de─či┼čmeyece─či garanti de─čildir. ─░stedi─činiz fiyattan emrinizin ger├žekle┼čtirilmesini sa─člayacak yeterli┬áhacim de olmayabilir. ├ľrne─čin emriniz spot fiyattan 10 ETH almak iken o anda yaln─▒zca 3 ETH sat─▒l─▒yorsa, emrinizin geri kalan─▒n─▒ farkl─▒ bir fiyattan ETH sat─▒n alarak tamamlaman─▒z gerekir.

Spot fiyatlar─▒ ger├žek zamanl─▒ olarak g├╝ncellenir ve emirler e┼člendik├že de─či┼čir. Borsa d─▒┼č─▒ spot al─▒m sat─▒mda ise s├╝re├ž farkl─▒ bir ┼čekilde i┼čler. Bir emir defteri olmadan, ba┼čka bir tarafla do─črudan belirli bir miktar ve fiyat ├╝zerinden i┼člem yapabilirsiniz.┬á

Varl─▒─ča ba─čl─▒ olarak teslimat ya an─▒nda ya da genellikle T+2 g├╝n i├žinde yap─▒l─▒r. T+2, i┼člem g├╝n├╝ art─▒ iki i┼č g├╝n├╝ anlam─▒na gelir. Eskiden hisse senetleri ve menkul k─▒ymetler, fiziksel sertifikalar─▒n devredilmesini i├žeriyordu. D├Âviz piyasas─▒ da ├Ânceleri para birimlerini fiziksel nakit para, transfer ya da yat─▒rma i┼člemleriyle g├Ânderiyordu. Art─▒k dijital sistemler sayesinde teslimat neredeyse an─▒nda ger├žekle┼čiyor. Kripto piyasalar─▒ ise 7/24 faaliyet g├Âstermesi sayesinde i┼člemlerin an─▒nda ger├žekle┼čmesine imkan tan─▒r. Di─čer yandan, e┼čler aras─▒ al─▒m sat─▒m ya da OTC'de teslimat daha uzun s├╝rer.


Borsa ve borsa d─▒┼č─▒ platformlar─▒n farklar─▒

Spot al─▒m sat─▒m, tek bir yerle s─▒n─▒rl─▒ de─čildir. Bir├žok ki┼či spot al─▒m sat─▒m─▒ borsalarda yap─▒yor olsa da ├╝├ž├╝nc├╝ bir taraf olmadan ba┼čka kullan─▒c─▒larla do─črudan al─▒m sat─▒m da yapabilirsiniz. Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi bu al─▒mlar ve sat─▒mlar, borsa d─▒┼č─▒ i┼člemler olarak bilinir. Her bir spot piyasa, kendine has farklara sahiptir.

Merkezi borsalar

Borsalar─▒n iki t├╝r├╝ vard─▒r: merkezi ve merkeziyetsiz. Merkezi bir borsa kripto para, forex ve emtia gibi varl─▒klar─▒n al─▒m sat─▒m─▒n─▒ y├Ânetir. Borsa, piyasa kat─▒l─▒mc─▒lar─▒ aras─▒nda bir arac─▒ ve i┼člem g├Âren varl─▒klar i├žin de bir emanet├ži olarak hareket eder. Merkezi bir borsay─▒ kullanmak i├žin i┼člem yapmak istedi─činiz itibari paray─▒ ya da kriptoyu hesab─▒n─▒za yat─▒rman─▒z gerekir.

Ciddi bir merkezi borsa, i┼člemlerin sorunsuz bir ┼čekilde ger├žekle┼čmesini sa─člamal─▒d─▒r. Borsan─▒n di─čer sorumluluklar─▒ aras─▒nda yasal d├╝zenlemelere uyum,┬áKYC (M├╝┼čterini Tan─▒), adil fiyatlama, g├╝venlik ve m├╝┼čteriyi koruma yer al─▒r. Borsa bunun kar┼č─▒l─▒─č─▒nda i┼člemlerden, listelemelerden ve di─čer al─▒m sat─▒m i┼člemlerinden bir komisyon al─▒r. Bu nedenle borsalar yeteri kadar kullan─▒c─▒ ve i┼člem hacmine sahip olduklar─▒ m├╝ddet├že hem┬ábo─ča hem de┬áay─▒ piyasalar─▒nda kar edebilir.

Merkeziyetsiz borsalar

Merkeziyetsiz borsa (DEX) en ├žok kripto paralarda kar┼č─▒la┼č─▒lan bir di─čer borsa t├╝r├╝d├╝r. DEX'ler, merkezi borsalar─▒n sundu─ču temel hizmetlerin pek ├žo─čunu sunar. Fakat DEX'ler al─▒┼č ve sat─▒┼č emirlerini blockchain teknolojisini kullanarak e┼čle┼čtirir. DEX kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n ├žo─ču zaman bir hesap olu┼čturmas─▒na gerek yoktur ve kullan─▒c─▒lar do─črudan birbirleriyle, varl─▒klar─▒ DEX'e transfer etmeye ihtiya├ž duymadan al─▒m sat─▒m yapabilir.

Al─▒m sat─▒mlar, do─črudan kullan─▒c─▒lar─▒n┬ác├╝zdanlar─▒ndan ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler arac─▒l─▒─č─▒yla ger├žekle┼čir. Bu s├Âzle┼čmeler, blockchain ├╝zerinde yer alan ve kendi kendini y├╝r├╝ten kod par├žalar─▒d─▒r. Bir├žok kullan─▒c─▒, standart bir borsaya k─▒yasla daha fazla gizlilik ve ├Âzg├╝rl├╝k sundu─ču i├žin DEX'leri kullanmay─▒ tercih eder. Fakat DEX kullanman─▒n da baz─▒ dezavantajlar─▒ vard─▒r. ├ľrne─čin, kimlik do─črulamas─▒n─▒n ve m├╝┼čteri hizmetlerinin olmamas─▒ bir sorunla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalman─▒z halinde problem te┼čkil edebilir.

Binance DEX gibi baz─▒ DEX'ler emir defteri modelini kullan─▒r. Daha yeni bir model ise┬áPancake Swap ve Uniswap taraf─▒ndan kullan─▒lan Otomatik Piyasa Yap─▒c─▒d─▒r (AMM). AMM'ler de ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeleri kullan─▒r, fakat fiyatlar─▒ belirlemek i├žin farkl─▒ bir modelden faydalan─▒r. Al─▒c─▒lar, tokenlerini takas etmek i├žin bir likidite havuzundaki fonlar─▒ kullan─▒r. Havuzun fonlar─▒n─▒n kayna─č─▒n─▒ olu┼čturan likidite sa─člay─▒c─▒lar, havuzu kullanan herkesten i┼člem ├╝creti al─▒r.

Borsa d─▒┼č─▒

Di─čer u├žta ise kimi zaman tezgah ├╝st├╝ olarak da adland─▒r─▒lan borsa d─▒┼č─▒ al─▒m sat─▒mlar vard─▒r. Finansal varl─▒klar ve menkul k─▒ymetler; arac─▒ kurumlar, yat─▒r─▒mc─▒lar ve i┼člem yapanlar aras─▒nda do─črudan al─▒n─▒p sat─▒l─▒r. OTC piyasas─▒ spot al─▒m sat─▒m─▒nda i┼člemleri organize etmek i├žin telefon ve anl─▒k mesajla┼čma da dahil olmak ├╝zere farkl─▒ ileti┼čim y├Ântemleri kullan─▒l─▒r.

OTC i┼člemleri, bir┬áemir defteri kullanma zorunlulu─čunun olmamas─▒n─▒n sundu─ču baz─▒ avantajlara sahiptir. Piyasa de─čeri d├╝┼č├╝k coinler gibi d├╝┼č├╝k likiditeye sahip varl─▒klar─▒ al─▒p sat─▒yorsan─▒z, b├╝y├╝k bir emir┬áslipaja neden olabilir. Borsa ├žo─ču zaman emrin tamam─▒n─▒ istenilen fiyattan ger├žekle┼čtiremez. Dolay─▒s─▒yla, emri tamamlamak i├žin daha y├╝ksek fiyatlar ├Âdemeniz gerekir. Bu nedenle, b├╝y├╝k OTC emirleri ├žo─ču zaman daha iyi fiyatlara ger├žekle┼čtirilebilir.┬á

BTC gibi likit varl─▒klarda bile emirler ├žok b├╝y├╝k oldu─čunda slipaj g├Âr├╝lebilir. Dolay─▒s─▒yla, b├╝y├╝k BTC emirleri de OTC i┼člemleriyle daha avantajl─▒ hale gelebilir.┬á


WhatÔÇÖs the difference between spot markets and futures markets?

WeÔÇÖve already mentioned that spot markets make instant trades with almost immediate delivery. On the other hand, the futures market has contracts paid for at a future date. A buyer and seller agree to trade a certain amount of goods for a specific price in the future. When the contract matures on the settlement date, the buyer and seller typically come to a cash settlement rather than deliver the asset.

For more information on futures, check out What Are Forward and Futures Contracts.


WhatÔÇÖs the difference between spot trading and margin trading?

Margin trading is available in some spot markets, but itÔÇÖs not the same as spot trading. As we previously mentioned, spot trading requires you to fully purchase the asset immediately and take delivery. In contrast, Margin trading lets you borrow funds with interest from a third party, which allows you to enter larger positions. As such, borrowing gives a margin trader the potential for more significant profits. However, it also amplifies the potential losses, so you should be careful not to lose all of your initial investment.


Binance'te nas─▒l spot al─▒m sat─▒m yap─▒l─▒r?

Bir Binance hesab─▒n─▒z oldu─ču takdirde, Binance'te spot al─▒m sat─▒m yapmak olduk├ža kolay bir s├╝re├žtir. Haydi, Binance'in borsa sayfas─▒ndan bir spot al─▒m sat─▒m─▒ nas─▒l yapaca─č─▒n─▒z─▒ inceleyelim. Al─▒m sat─▒m platformuna┬áBinance ana sayfas─▒nda imlecinizi [Al-Sat] sekmesinin ├╝zerine getirip [Spot] se├žene─čine t─▒klayarak ula┼čabilirsiniz.


Kar┼č─▒n─▒za birka├ž farkl─▒ b├Âl├╝mden olu┼čan al─▒m sat─▒m ekran─▒ ├ž─▒kacakt─▒r.

1. En ├╝stte kripto para al─▒m sat─▒m ├žiftinin yan─▒ s─▒ra g├╝nl├╝k fiyat de─či┼čimi ve hacim gibi di─čer piyasa bilgilerini g├Ârebilirsiniz.

2. Emir defteri bir varl─▒─č─▒n a├ž─▒k t├╝m al─▒┼č ve sat─▒┼č emirlerini fiyata g├Âre s─▒ralanm─▒┼č olarak listeler. Ye┼čiller al─▒┼č emirleri, k─▒rm─▒z─▒lar ise sat─▒┼č emirleridir. Bir varl─▒─č─▒ sat─▒n almak i├žin piyasa emri verdi─činizde, mevcut en d├╝┼č├╝k fiyat ├╝zerinden i┼člem yapars─▒n─▒z. Emrinizin tamamen ger├žekle┼čtirilmesi i├žin hala hacme ihtiya├ž varsa, emir bir sonraki en d├╝┼č├╝k sat─▒┼č fiyat─▒na ge├žer.

3. Burada ki┼čiselle┼čtirilebilir ge├žmi┼č fiyat verilerinden olu┼čan bir grafi─či g├Ârebilirsiniz. Pencerede TradingView'nun da yer almas─▒ sayesinde farkl─▒ bir├žok teknik analiz arac─▒n─▒ kullanabilirsiniz.

4. Sa─č ├╝st k├Â┼čeden farkl─▒ al─▒m sat─▒m ├žiftlerini arayabilirsiniz. Burada, spot piyasada i┼člem yapmak istedi─činiz kripto para ├žiftini se├žebilir ve k├╝├ž├╝k y─▒ld─▒z i┼čaretine t─▒klayarak en s─▒k kulland─▒─č─▒n─▒z ├žiftleri favorilerinize ekleyebilirsiniz. Kripto paralar─▒ sat─▒n almak i├žin itibari para kullanmak zorunda olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ da hat─▒rlatmak isteriz. Elinizde ba┼čka kripto paralardan varsa, spot piyasada bunlar─▒ di─čer coin ve tokenlerle takas edebilirsiniz.

5. Bu b├Âl├╝m, al─▒┼č ve sat─▒┼č emirlerinizi olu┼čturaca─č─▒n─▒z yerdir. ┼×u anda piyasan─▒n [Spot] olarak se├žildi─čini g├Ârebilirsiniz. A┼ča─č─▒dan [Limit], [Piyasa] ve [Stop-limit] emirleri aras─▒ndan se├žim yapabilirsiniz.

┼×imdi de yapabilece─činiz en temel spot i┼čleme g├Âz atal─▒m: bir piyasa emri. ├ľrne─čimizde, 1.000 USD (BUSD) de─čerinde bitcoin (BTC) sat─▒n almak istedi─činizi varsayal─▒m. Bunu yapmak i├žin tek yapman─▒z gereken [Toplam] alan─▒na 1.000 girmek ve [BTC Al] se├žene─čine t─▒klamakt─▒r. Borsa BUSD'leri hemen sat─▒c─▒ya aktaracak ve sizin hesab─▒n─▒za da 1.000 USD (BUSD) de─čerinde BTC g├Ânderecektir.


Spot piyasalar─▒n avantaj ve dezavantajlar─▒

Kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒kabilecek t├╝m al─▒m sat─▒m ve strateji t├╝rleri kendine has avantaj ve dezavantajlara sahiptir. Bunlar─▒ anlaman─▒z, riskleri azaltman─▒z─▒ ve daha g├╝venle al─▒m sat─▒m yapman─▒z─▒ sa─člar. Basit y├Ântemlerden biri olmas─▒na ra─čmen spot al─▒m sat─▒m─▒n da g├╝├žl├╝ ve zay─▒f y├Ânleri vard─▒r.

Spot piyasalar─▒n avantajlar─▒

1. Fiyatlar ┼čeffaft─▒r ve piyasadaki arz ve talebe dayal─▒d─▒r. This aspect contrasts with the futures market that often contains multiple reference prices. For example, the┬ámark price in the Binance futures market is┬áderived from other information, including the funding rate, price index, and Moving Average (MA) Basis. In some traditional markets, the mark price might also be affected by interest rates.

2. Basit kurallar─▒, ├Âd├╝lleri ve riskleri nedeniyle spot al─▒m sat─▒m yapmak kolayd─▒r. Spot piyasas─▒nda 500 USD'lik BNB yat─▒r─▒m─▒ yapt─▒─č─▒n─▒zda, giri┼č fiyat─▒n─▒z─▒ ve g├╝ncel fiyat─▒ kullanarak riskinizi kolayca hesaplayabilirsiniz.

3. "D├╝zenleyip unutabilirsiniz". Unlike derivatives and┬ámargin trading, with spot trading, you don't need to worry about being liquidated or getting a margin call. ─░stedi─činiz an bir i┼čleme girebilir ya da i┼člemden ├ž─▒kabilirsiniz. K─▒sa vadeli al─▒m sat─▒mlar yapmak istemiyorsan─▒z, yat─▒r─▒mlar─▒n─▒z─▒ s├╝rekli kontrol etmenize gerek yoktur.

Spot piyasalar─▒n dezavantajlar─▒

1. Ne al─▒p satt─▒─č─▒n─▒za ba─čl─▒ olarak spot piyasalar sizi tutmas─▒ zor varl─▒klarla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya b─▒rakabilir. Muhtemelen buna en iyi ├Ârnek emtiad─▒r. Ham petrol spot al─▒m─▒ yaparsan─▒z, varl─▒─č─▒n size fiziksel olarak teslim edilmesi gerekir. Kripto paralarda ise token ve coinleri tutman─▒z size bunlar─▒ g├╝vende tutma sorumlulu─čunu da y├╝kler.

2. Belirli varl─▒klar, ki┼čiler ve ┼čirketler i├žin istikrar ├Ânemlidir. ├ľrne─čin yurt d─▒┼č─▒nda faaliyet g├Âstermek isteyen bir ┼čirketin forex piyasas─▒ndan d├Âvize eri┼čebilmesi gerekir. Yaln─▒zca spot piyasas─▒n─▒ kullan─▒rsa gider planlamas─▒ ve gelirler son derece de─či┼čken olacakt─▒r.┬á

3. Potential gains in spot trading are much less than in futures or margin trading. You can leverage the same amount of capital to trade larger positions.


Son S├Âz

Spot piyasalarda spot al─▒m sat─▒m, insanlar─▒n ├Âzellikle de yeni ba┼člayanlar─▒n al─▒m sat─▒m yapmak i├žin kulland─▒─č─▒ en yayg─▒n yollardan biridir. Bu y├Ântemin kullan─▒m─▒ basit olsa da avantajlar─▒, dezavantajlar─▒ ve potansiyel stratejiler hakk─▒nda bolca bilgi sahibi olmak her zaman i├žin daha iyidir. Temel bilgileri edinmenin yan─▒ s─▒ra bu bilgileri g├╝├žl├╝┬áteknik analizler,┬átemel analizler ve┬áduyarl─▒l─▒k analizleri ile birle┼čtirmeyi d├╝┼č├╝nebilirsiniz.