Bitcoin ve Stok Ak─▒┼č Modeli
Ana sayfa
Makaleler
Bitcoin ve Stok Ak─▒┼č Modeli

Bitcoin ve Stok Ak─▒┼č Modeli

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Apr 13, 2020G├╝ncellenme: Dec 11, 2023
6m

─░├žerik


Stok Ak─▒┼č modeli nedir?

En basit a├ž─▒klamas─▒yla Stok Ak─▒┼č (SF ya da S2F) modeli, belirli bir kayna─č─▒n bollu─čunu ├Âl├žmenin bir yoludur. Stok Ak─▒┼č oran─▒, rezervlerde tutulan kaynak miktar─▒n─▒n, bu kayna─č─▒n y─▒ll─▒k ├╝retim miktar─▒na b├Âl├╝nmesiyle bulunur.

Stok Ak─▒┼č modeli genellikle do─čal kaynaklara uygulan─▒r. Alt─▒n ├Ârne─čini ele alal─▒m. Tahminler farkl─▒l─▒k g├Âsterse de D├╝nya Alt─▒n Konseyi bug├╝ne kadar yakla┼č─▒k 190.000 ton alt─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒ tahmin etmektedir. Bu miktardan (yani toplam arz) stok olarak bahsedebiliriz. Bununla birlikte yer y─▒l yakla┼č─▒k 2.500-3.000 ton daha alt─▒n ├ž─▒kar─▒l─▒r. Bu miktara ise ak─▒┼č diyebiliriz.

Bu iki miktar─▒ kullanarak Stok Ak─▒┼č oran─▒n─▒ hesaplayabiliriz. Peki bu oran tam olarak ne anlama gelir? Oran en temelde, belirli bir kaynaktan her y─▒l piyasaya toplam arza k─▒yasla ne kadar arz─▒n girdi─čini g├Âsterir. Stok Ak─▒┼č oran─▒ ne kadar y├╝ksek olursa, piyasaya toplam arza oranla o kadar az yeni arz girmi┼č olur. Dolay─▒s─▒yla, y├╝ksek Stok Ak─▒┼č oran─▒na sahip bir varl─▒k teorik olarak de─čerini uzun vadede iyi bir ┼čekilde korumal─▒d─▒r.

Bunun aksine, t├╝ketilebilir ├╝r├╝nler ve end├╝striyel emtialar genellikle d├╝┼č├╝k Stok Ak─▒┼č oran─▒na sahip olur. Bunun nedeni, de─čerlerinin yok edilmelerinden ya da t├╝ketilmelerinden gelmesi, envanterin (sto─čun) yaln─▒zca talebi kar┼č─▒lamak i├žin var olmas─▒d─▒r. Bu kaynaklar─▒n mal olarak de─čeri y├╝ksek olmad─▒─č─▒ i├žin yat─▒r─▒m varl─▒klar─▒ olma konusunda genelde performanslar─▒ zay─▒ft─▒r. Baz─▒ istisnai durumlarda, gelecekte bir k─▒tl─▒k olmas─▒ bekleniyorsa fiyatlarda h─▒zl─▒ bir y├╝kseli┼č g├Âr├╝lebilir fakat normal ko┼čullarda ├╝retim talebi kar┼č─▒lamay─▒ ba┼čar─▒r.

Nadir bulunabilirli─čin kendi ba┼č─▒na bir kayna─č─▒n de─čerli oldu─čunu g├Âstermedi─čini belirtmek ├Ânemlidir. ├ľrne─čin alt─▒n o kadar da nadir de─čildir, en nihayetinde bug├╝ne kadar 190.000 ton alt─▒n ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. Stok Ak─▒┼č oran─▒ bu varl─▒─č─▒n de─čerli oldu─čunu ├ž├╝nk├╝ mevcut sto─ča k─▒yasla y─▒ll─▒k ├╝retimin g├Ârece az ve sabit oldu─čunu g├Âsterir.


Alt─▒n─▒n Stok Ak─▒┼č oran─▒ nedir?

Tarihsel olarak alt─▒n, de─čerli metaller aras─▒nda en y├╝ksek Stok Ak─▒┼č oran─▒na sahiptir. Peki bu oran nedir? Bir ├Ânceki ├Ârne─čimizden devam edersek, toplam arz olan 190.000 tonu 3.200'e b├Âld├╝─č├╝m├╝zde Stok Ak─▒┼č oran─▒ olarak ~59 elde ederiz. Bu da bize mevcut ├╝retim h─▒z─▒yla 190.000 ton alt─▒n─▒ ├ž─▒karman─▒n yakla┼č─▒k 59 y─▒l alaca─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Fakat her y─▒l ne kadar yeni alt─▒n ├ž─▒kar─▒laca─č─▒n─▒n y├Ânelik tahminlerin yaln─▒zca tahmin oldu─čunu unutmamak gerekir. E─čer y─▒ll─▒k ├╝retimi (ak─▒┼č) 3.500'e y├╝kseltirsek Stok Ak─▒┼č oran─▒ ~54'e d├╝┼čer.

Haz─▒r alt─▒ndan bahsediyorken bug├╝ne kadar ├ž─▒kar─▒lan t├╝m alt─▒nlar─▒n toplam de─čerini de hesaplayabiliriz. Bu de─čer baz─▒ a├ž─▒lardan kripto paralar─▒n piyasa de─čerine benzerlik g├Âsterir. E─čer bir ons alt─▒n─▒n fiyat─▒n─▒ 1500 USD olarak al─▒rsak, t├╝m alt─▒nlar─▒n de─čeri 9 trilyon USD eder. Bu rakam kula─ča ├žok gelebilir ama asl─▒nda tamam─▒n─▒ bir k├╝p haline getirseniz bu k├╝p├╝ bir futbol stad─▒na s─▒─čd─▒rabilirsiniz!

Buna k─▒yasla Bitcoin a─č─▒n─▒n en y├╝ksek toplam de─čeri 2017'nin sonlar─▒nda 300 milyar dolara ula┼čm─▒┼čt─▒r ve g├╝n├╝m├╝zde de 120 milyar dolar diyar─▒nda seyretmektedir.


Bitcoin ve Stok Ak─▒┼č

Bitcoin'in nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ anla┼č─▒ld─▒─č─▒nda, Stok Ak─▒┼č modelini Bitcoin'e uygulaman─▒n neden mant─▒kl─▒ olabilece─čini anlamak da o kadar zor olmayacakt─▒r. Model en temelde bitcoinlere, alt─▒n ya da g├╝m├╝┼č gibi nadir emtialarla benzer ┼čekilde yakla┼č─▒r.

Alt─▒n ve g├╝m├╝┼č genellikle de─čer saklama kaynaklar─▒ olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu varl─▒klar teorik olarak g├Ârece nadir bulunabilirlikleri ve ak─▒┼člar─▒n─▒n d├╝┼č├╝k olmas─▒ nedeniyle de─čerlerini uzun vadede korumal─▒d─▒r. Dahas─▒, bu varl─▒klar─▒n arz─▒n─▒ k─▒sa s├╝rede ├Ânemli ├Âl├ž├╝de art─▒rmak ├žok zordur.

Stok Ak─▒┼č modelinin savunucular─▒na g├Âre Bitcoin de benzer bir kaynakt─▒r. Nadir bulunur, ├╝retimi olduk├ža masrafl─▒d─▒r ve maksimum arz─▒ 21 milyon coinle s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Ayr─▒ca Bitcoin'in arz─▒n─▒n piyasa s├╝r├╝m├╝ protokol seviyesinde belirlenmi┼čtir, bu da ak─▒┼č─▒ tamamen ├Âng├Âr├╝lebilir hale getirir. Buna ek olarak, Bitcoin yar─▒lanmalar─▒ (halving) ile sisteme giren yeni arz miktar─▒ her 210.000 blokta bir (yakla┼č─▒k d├Ârt y─▒l) yar─▒ya d├╝┼čer.


BTC Kaz─▒lan Toplam Arz (%) ve Blok ├ľdene─či (BTC).

BTC Kaz─▒lan Toplam Arz (%) ve Blok ├ľdene─či (BTC).


Bu modelin savunucular─▒na g├Âre bu ├Âzelliklerin bir araya gelmesi de─čerin uzun vadede korunabilmesini m├╝mk├╝n k─▒lan, son derece g├╝├žl├╝ ├Âzelliklere sahip, nadir bulunan bir dijital kaynak yarat─▒r. Modelin savunucular─▒ buna ek olarak, Stok Ak─▒┼č modeli ve piyasa de─čeri aras─▒nda istatistiksel olarak anlaml─▒ bir ili┼čki oldu─čunu da varsayar. Modelin tahminlerine g├Âre Bitcoin'in fiyat─▒, devaml─▒ olarak d├╝┼čen Stok Ak─▒┼č oran─▒ nedeniyle zaman i├žinde anlaml─▒ bir art─▒┼č g├Âstermelidir.

Stok Ak─▒┼č modelinin Bitcoin'e uyarlanmas─▒ genellikle PlanB ve Bitcoin'in De─čerini Nadir Bulunabilirlikle Modelleme makalesine atfedilir.


Bitcoin'in Stok Ak─▒┼č oran─▒ nedir?

┼×u anda Bitcoin'in dola┼č─▒mda olan arz─▒ yakla┼č─▒k 18 milyon ve y─▒ll─▒k yeni arz─▒ yakla┼č─▒k 0,7 milyon bitcoindir. ┼×u an itibariyle, Bitcoin'in Stok Ak─▒┼č oran─▒ 25 civar─▒nda seyretmektedir. May─▒s 2020'deki bir sonraki yar─▒lanmadan sonra oran 50 civar─▒na y├╝kselecektir.

A┼ča─č─▒daki grafikten Bitcoin'in Stok Ak─▒┼č─▒n─▒n 365 g├╝nl├╝k hareketli ortalamas─▒n─▒n ve fiyat─▒n─▒n tarihsel ili┼čkisini g├Ârebilirsiniz. Grafikte Bitcoin yar─▒lanmalar─▒n─▒n tarihleri de dikey eksen ├╝zerinde g├Âsterilmi┼čtir.


Bitcoin i├žin Stok Ak─▒┼č Modeli. Kaynak: LookIntoBitcoin.com

Bitcoin i├žin Stok Ak─▒┼č Modeli. Kaynak: LookIntoBitcoin.com




Kripto para d├╝nyas─▒na girmek mi istiyorsunuz? Binance ├╝zerinden Bitcoin alabilirsiniz!




Stok Ak─▒┼č modelinin k─▒s─▒tlar─▒

Stok Ak─▒┼č nadir bulunurlu─ču ├Âl├žmek i├žin ilgin├ž bir model olsa da resmin t├╝m par├žalar─▒n─▒ hesaba katmaz. Modeller yaln─▒zca altlar─▒nda yatan varsay─▒mlar kadar g├╝├žl├╝d├╝r. ├ľrne─čin Stok Ak─▒┼č, model taraf─▒ndan ├Âl├ž├╝len ┼čekilde nadir bulunurlu─čun de─čer yaratmas─▒ gerekti─či varsay─▒m─▒ ├╝zerine dayan─▒r. Stok Ak─▒┼č─▒ ele┼čtirenler ise, Bitcoin'in az bulunurluk d─▒┼č─▒nda ba┼čka bir kullan─▒┼čl─▒ ├Âzelli─če sahip olmamas─▒ durumunda modelin ba┼čar─▒s─▒z olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝r.

Nadir bulunurlu─ču, ├Âng├Âr├╝lebilir ak─▒┼č─▒ ve k├╝resel likiditesi sayesinde alt─▒n, deval├╝asyona a├ž─▒k itibari para birimlerine k─▒yasla olduk├ža istikrarl─▒ bir de─čer saklama arac─▒ haline getirmi┼čtir.

Bu modele g├Âre Bitcoin'in volatilitesi de zaman i├žin azalmal─▒d─▒r. Coinmetrics'in ge├žmi┼če y├Ânelik verileri bu tahmini do─črular.


 Bitcoin'in 180-günlük Volatilitesinin 200-günlük Hareketli Ortalaması. Kaynak: Coinmetrics.io

Bitcoin'in 180-günlük Volatilitesinin 200-günlük Hareketli Ortalaması. Kaynak: Coinmetrics.io


Varl─▒─č─▒n de─čerlemesi yap─▒l─▒rken volatilitesini de dikkate almak gereklidir. Volatilite bir dereceye kadar tahmin edilebilirse, de─čerleme modeli daha g├╝venilir hale gelebilir. Fakat Bitcoin'in g├Âsterdi─či b├╝y├╝k fiyat oynamalar─▒ ile ├╝nl├╝d├╝r.

Volatilite makro seviyede azal─▒yor olsa da Bitcoin kullan─▒ma a├ž─▒ld─▒─č─▒ g├╝nden bu yana serbest bir piyasa ├╝zerinde fiyatland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu da fiyat─▒n, kullan─▒c─▒lar, yat─▒r─▒mc─▒lar ve spek├╝lat├Ârlerden olu┼čan a├ž─▒k bir piyasada b├╝y├╝k oranda kendi kendini reg├╝le etti─či anlam─▒na gelir. Bu ├Âzelli─čin d├╝┼č├╝k likidite ile birle┼čmesiyle Bitcoin di─čer varl─▒klara k─▒yasla ani fiyat ini┼č ├ž─▒k─▒┼člar─▒na daha a├ž─▒k hale gelir. Dolay─▒s─▒yla model bu durumu hesaba katmada da ba┼čar─▒s─▒z olabilir.

Siyah Ku─ču olaylar─▒ gibi di─čer d─▒┼č fakt├Ârler de bu modelin etkinli─čini azaltabilir. Fakat bir varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒ ge├žmi┼č verilere dayanarak tahmin etmeye ├žal─▒┼čan herhangi bir model i├žin ayn─▒ durumun ge├žerli olaca─č─▒n─▒ belirtmek de ├Ânemlidir. Siyah Ku─ču olay─▒ tan─▒m─▒ gere─či aniden ortaya ├ž─▒kar. Ge├žmi┼če y├Ânelik veriler ├Âng├Âr├╝lemeyen olaylar─▒ hesaba katamaz.


Son fikirler

Stok Ak─▒┼č modeli bir kayna─č─▒n mevcut kullan─▒labilir sto─ču ile ├╝retim oran─▒ aras─▒ndaki ili┼čkiyi ├Âl├žer. Genellikle de─čerli metallere ve di─čer emtialara uygulan─▒r ama baz─▒ ki┼čiler bu modelin Bitcoin'e de uygulanabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝r.┬á

Bu ba─člamda Bitcoin nadir bulunur bir dijital kaynak olarak de─čerlendirilebilir. Bu analiz y├Ântemine g├Âre, sahip oldu─ču benzersiz ├Âzellikler Bitcoin'i de─čerini uzun vadede koruyabilecek bir varl─▒k haline getirmelidir.┬á

Fakat, her model alt─▒nda yatan varsay─▒mlar kadar g├╝├žl├╝d├╝r ve Stok Ak─▒┼č modeli Bitcoin'in de─čerlemesinin t├╝m y├Ânlerini hesaba katamayabilir. Dahas─▒, ┼ču an itibariyle Bitcoin yaln─▒zca on y─▒ldan biraz daha uzun bir s├╝redir piyasadad─▒r. Baz─▒ ki┼čiler Stok Ak─▒┼č gibi uzun vadeli de─čerleme modellerinin daha g├╝venilir tahminler yapabilmek i├žin daha b├╝y├╝k bir veri setine ihtiyac─▒ oldu─čunu savunur.