Czym Jest Stagflacja?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym Jest Stagflacja?

Czym Jest Stagflacja?

Pocz膮tkuj膮cy
Opublikowane May 20, 2022Zaktualizowane Dec 28, 2022
8m

TL;DR

Stagflacja to wysokie bezrobocie po艂膮czone ze stagnacj膮, recesj膮 oraz inflacj膮. S膮 strategie walki z recesj膮 i inflacj膮, ale po艂膮czenie obu sprawia, 偶e stagflacja jest trudna do opanowania.


Wprowadzenie

Z jednej strony, stagnacji gospodarczej lub ujemnemu wzrostowi mo偶na zaradzi膰 poprzez zwi臋kszenie poda偶y pieni膮dza, dzi臋ki czemu przedsi臋biorstwa b臋d膮 mog艂y taniej po偶ycza膰 pieni膮dze (ni偶sze stopy procentowe). Wi臋ksza dost臋pno艣膰 pieni臋dzy prowadzi do ekspansji i wy偶szych wska藕nik贸w zatrudnienia, co mo偶e skutecznie zapobiega膰 recesji lub j膮 zwalcza膰.

Z kolei ekonomi艣ci i decydenci polityczni cz臋sto pr贸buj膮 kontrolowa膰 rosn膮c膮 inflacj臋, zmniejszaj膮c poda偶 pieni膮dza, aby spowolni膰 gospodark臋. Mo偶na tego dokona膰 poprzez podniesienie st贸p procentowych, co sprawia, 偶e po偶yczanie pieni臋dzy staje si臋 dro偶sze. Przedsi臋biorstwa i konsumenci mniej po偶yczaj膮 i wydaj膮, a zmniejszony popyt powoduje, 偶e ceny przestaj膮 rosn膮膰.

Jednak gdy w gospodarce wyst臋puje stagflacja, mamy do czynienia z najgorszym z obu stron: recesj膮 po艂膮czon膮 z wysok膮 inflacj膮. Zanurzmy si臋 g艂臋biej, aby zrozumie膰, czym jest stagflacja, jakie s膮 jej najcz臋stsze przyczyny i potencjalne rozwi膮zania.


Czym jest stagflacja?

Stagflacja to poj臋cie makroekonomiczne, o kt贸rym po raz pierwszy wspomnia艂 w 1965 Iain Macleod, brytyjski polityk i kanclerz skarbu pa艅stwa. Nazwa jest po艂膮czeniem s艂贸w聽stagnacja iinflacja, opisuj膮cym gospodark臋 do艣wiadczaj膮c膮 minimalnego lub ujemnego wzrostu gospodarczego i wysokiego bezrobocia w po艂膮czeniu z rosn膮cymi cenami konsumpcyjnymi (inflacj膮).

Typowe 艣rodki kontroli ekonomicznej, stosowane do zwalczania ka偶dego z tych stan贸w z osobna, mog膮 pogorszy膰 drugi, co czyni stagflacj臋 trudn膮 do opanowania przez rz膮d lub bank centralny. Zazwyczaj wysoki poziom zatrudnienia i wzrostu gospodarczego pozytywnie koreluje z inflacj膮, ale nie jest tak w przypadku stagflacji.聽

Wzrost gospodarczy jest cz臋sto mierzony聽na podstawie produktu krajowego brutto (PKB), kt贸ry jest bezpo艣rednio zwi膮zany ze wska藕nikami zatrudnienia. Gdy PKB nie osi膮ga dobrych wynik贸w, a inflacja ro艣nie,聽powa偶na stagflacja mo偶e doprowadzi膰 do szerszego聽kryzysu finansowego.


Stagflacja a inflacja

Stagflacja, jak widzieli艣my, jest po艂膮czeniem inflacji i stagnacji gospodarczej lub ujemnego wzrostu. Inflacja mo偶e by膰 definiowana na r贸偶ne sposoby, ale cz臋sto odnosi si臋 do wzrostu cen towar贸w i us艂ug. Inflacj臋 mo偶na r贸wnie偶 opisa膰 jako spadek si艂y nabywczej waluty.聽


Dlaczego dochodzi do stagflacji?

Kr贸tko m贸wi膮c, stagflacja wyst臋puje wtedy, gdy si艂a nabywcza pieni膮dza maleje przy jednoczesnym spowolnieniu gospodarki i zmniejszeniu poda偶y towar贸w i us艂ug. Dok艂adne przyczyny stagflacji r贸偶ni膮 si臋 w zale偶no艣ci od kontekstu historycznego i r贸偶nych pogl膮d贸w ekonomicznych. Istnieje wiele teorii i opinii, kt贸re w r贸偶ny spos贸b wyja艣niaj膮 stagflacj臋, w tym model monetarystyczny, keynesowski i nowy model klasyczny. Zobaczmy kilka przyk艂ad贸w.

Sprzeczna polityka monetarna i fiskalna

Banki centralne, takie jak Rezerwa Federalna Stan贸w Zjednoczonych, zarz膮dzaj膮 poda偶膮 pieni膮dza, aby wp艂ywa膰 na gospodark臋. Kontrola ta jest znana jako聽polityka pieni臋偶na. Rz膮dy maj膮 r贸wnie偶 bezpo艣redni wp艂yw na gospodark臋 poprzez polityk臋 wydatkow膮 i podatkow膮, zwan膮聽polityk膮 fiskaln膮. Jednak sprzeczne po艂膮czenie polityki fiskalnej i monetarnej mo偶e prowadzi膰 do gwa艂townego wzrostu inflacji i spowolnienia wzrostu gospodarczego. Ka偶da kombinacja polityk ograniczaj膮cych wydatki konsumpcyjne i zwi臋kszaj膮cych poda偶聽pieni膮dza mo偶e w ko艅cu doprowadzi膰 do stagflacji.

Na przyk艂ad rz膮d mo偶e podnie艣膰 podatki, co spowoduje, 偶e ludno艣膰 b臋dzie mia艂a mniejszy doch贸d do dyspozycji. Bank centralny mo偶e jednocze艣nie stosowa膰聽luzowanie ilo艣ciowe ("dodruk pieni膮dza") lub obni偶a膰聽stopy procentowe. Polityka rz膮du b臋dzie mia艂a negatywny wp艂yw na wzrost gospodarczy, podczas gdy bank centralny zwi臋ksza poda偶 pieni膮dza, co cz臋sto prowadzi do inflacji.

Wprowadzenie waluty fiat

Wcze艣niej wi臋kszo艣膰 g艂贸wnych gospodarek聽powi膮za艂a swoje waluty z pewn膮 ilo艣ci膮 z艂ota. Mechanizm ten znany by艂 jako standard z艂ota, ale zosta艂 powszechnie porzucony po II wojnie 艣wiatowej. Zniesienie standardu z艂ota i zast膮pienie go聽walut膮 fiat usun臋艂o wszelkie ograniczenia poda偶y pieni膮dza. Cho膰 mo偶e to u艂atwi膰 prac臋 bank贸w centralnych w zakresie sterowania gospodark膮, to jednak stwarza r贸wnie偶 ryzyko zaburzenia poziomu inflacji i wzrostu cen.

Wzrost koszt贸w dostaw

Gwa艂towny wzrost koszt贸w produkcji towar贸w i us艂ug mo偶e r贸wnie偶 spowodowa膰 stagflacj臋. Zale偶no艣膰 ta jest szczeg贸lnie prawdziwa w przypadku energii i jest znana jako szok poda偶owy. Konsumenci odczuwaj膮 r贸wnie偶 skutki wzrostu cen energii, kt贸ry zazwyczaj wynika z cen ropy naftowej.

Je艣li produkcja towar贸w kosztuje wi臋cej i ceny rosn膮, a konsumenci maj膮 mniejszy doch贸d do dyspozycji ze wzgl臋du na koszty ogrzewania, transportu i inne koszty zwi膮zane z energi膮, prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia stagflacji jest wi臋ksze.


Jak przeciwdzia艂a膰 stagflacji?

Zwalczanie stagflacji jest mo偶liwe dzi臋ki polityce fiskalnej i monetarnej. Jednak to, jaka polityka zostanie wprowadzona w 偶ycie, zale偶y od szko艂y ekonomicznej.聽

Monetary艣ci

Monetary艣ci (ekonomi艣ci, kt贸rzy uwa偶aj膮, 偶e najwa偶niejsza jest kontrola poda偶y pieni膮dza) b臋d膮 twierdzi膰, 偶e najwa偶niejszym czynnikiem, kt贸ry nale偶y kontrolowa膰, jest inflacja.聽

W takim scenariuszu monetarysta najpierw zmniejszy艂by poda偶 pieni膮dza, co ograniczy艂oby og贸lne wydatki. Prowadzi to do zmniejszenia popytu i spadku cen towar贸w i us艂ug. Wad膮 tej polityki jest jednak to, 偶e nie sprzyja ona wzrostowi gospodarczemu. Problem wzrostu b臋dzie musia艂 by膰 rozwi膮zany p贸藕niej poprzez lu藕n膮 polityk臋 monetarn膮 w po艂膮czeniu z polityk膮 fiskaln膮.

Ekonomi艣ci strony poda偶owej

Inna szko艂a my艣lenia zak艂ada zwi臋kszenie poda偶y w gospodarce poprzez obni偶enie koszt贸w i popraw臋 efektywno艣ci. Kontrola cen energii (je艣li to mo偶liwe), inwestycje w efektywno艣膰 oraz dotacje do produkcji pomog膮 obni偶y膰 koszty i zwi臋kszy膰 zagregowan膮 poda偶 w gospodarce. Powoduje to obni偶enie cen dla konsument贸w, stymuluje produkcj臋 gospodarcz膮 i zmniejsza bezrobocie.

Rozwi膮zanie wolnorynkowe

Niekt贸rzy ekonomi艣ci uwa偶aj膮, 偶e najlepszym lekarstwem na stagflacj臋 jest pozostawienie jej w r臋kach wolnego rynku. Poda偶 i popyt ostatecznie rozstrzygn膮 o wzro艣cie cen, poniewa偶 konsument贸w nie b臋dzie sta膰 na zakup towar贸w. Fakt ten doprowadzi do zmniejszenia popytu i obni偶enia inflacji.聽

Wolny rynek b臋dzie r贸wnie偶 efektywnie alokowa艂 si艂臋 robocz膮 i zmniejszy bezrobocie. Jednak realizacja tego planu mo偶e potrwa膰 lata lub dziesi臋ciolecia, pozostawiaj膮c ludno艣膰 w niekorzystnych warunkach 偶ycia. Jak powiedzia艂 kiedy艣 Keynes, "na d艂u偶sz膮 met臋 wszyscy jeste艣my martwi".


Jak stagflacja mo偶e wp艂yn膮膰 na rynek krypto?

Trudno w pe艂ni zdefiniowa膰 dok艂adny wp艂yw stagflacji na聽krypto. Mo偶emy jednak przyj膮膰 pewne podstawowe za艂o偶enia, je艣li za艂o偶ymy, 偶e pozosta艂e warunki rynkowe nie ulegn膮 zmianie.

Minimalny lub ujemny wzrost

S艂abo rozwijaj膮ca si臋 lub kurcz膮ca si臋 gospodarka prowadzi do stagnacji poziomu dochod贸w, lub nawet jego obni偶enia. W takim przypadku konsumenci maj膮 mniej pieni臋dzy na inwestycje. Mo偶e to doprowadzi膰 do ograniczenia zakup贸w kryptowalut i wzrostu sprzeda偶y, poniewa偶 inwestorzy indywidualni potrzebuj膮 dost臋pu do pieni臋dzy na codzienne wydatki. Powolny lub ujemny wzrost gospodarczy zach臋ca r贸wnie偶 du偶ych inwestor贸w do zmniejszenia ekspozycji na aktywa o wy偶szym ryzyku, w tym akcje i kryptowaluty.

Rz膮dowe 艣rodki przeciwdzia艂ania stagflacji

Zazwyczaj rz膮d stara si臋 najpierw kontrolowa膰 inflacj臋, a dopiero potem zaj膮膰 si臋 problemem wzrostu gospodarczego i bezrobocia. Inflacj臋 mo偶na ograniczy膰 poprzez zmniejszenie poda偶y pieni膮dza, a jedn膮 z metod jest podniesienie st贸p procentowych.

Zmniejsza to p艂ynno艣膰, poniewa偶 ludzie trzymaj膮 swoje pieni膮dze w bankach, a zaci膮ganie kredyt贸w staje si臋 dro偶sze. Wraz ze wzrostem st贸p procentowych inwestycje o wysokim ryzyku i wysokim zwrocie staj膮 si臋 mniej atrakcyjne. Dlatego te偶 krypto mo偶e odnotowa膰 spadek popytu i cen w okresach rosn膮cych st贸p procentowych i mniejszej poda偶y pieni膮dza.

Gdy rz膮d opanuje inflacj臋, prawdopodobnie b臋dzie chcia艂 stymulowa膰 wzrost gospodarczy. Zazwyczaj odbywa si臋 to poprzez poluzowanie ilo艣ciowe i obni偶enie stopy procentowej. W takim scenariuszu wp艂yw na rynki kryptowalut b臋dzie prawdopodobnie pozytywny ze wzgl臋du na wzrost poda偶y pieni膮dza.

Wzrost inflacji

Wielu inwestor贸w twierdzi, 偶e Bitcoin mo偶e by膰 dobrym zabezpieczeniem przed rosn膮c膮 inflacj膮. Przy wy偶szej, rosn膮cej inflacji, trzymanie maj膮tku we walutach fiat bez odsetek zmniejsza ich realn膮 warto艣膰. Aby tego unikn膮膰, wiele os贸b zwr贸ci艂o si臋 w stron臋聽Bitcoina, aby zachowa膰 swoj膮 d艂ugoterminow膮 si艂臋 nabywcz膮, a nawet osi膮gn膮膰 zyski. Jest to spowodowane tym, 偶e inwestorzy postrzegaj膮 BTC jako dobry聽艣rodek przechowywania warto艣ci ze wzgl臋du na jego ograniczon膮 emisj臋 i poda偶.

Z historycznego punktu widzenia taka strategia zabezpieczaj膮ca mog艂a si臋 sprawdza膰 w przypadku inwestor贸w, kt贸rzy przez lata gromadzili Bitcoina i inne kryptowaluty. W szczeg贸lno艣ci w okresie inflacji i wzrostu gospodarczego lub po ich zako艅czeniu. Jednak wykorzystywanie kryptowalut jako zabezpieczenia przed inflacj膮 mo偶e nie sprawdza膰 si臋 w kr贸tszych przedzia艂ach czasowych, zw艂aszcza w okresach stagflacji. Warto r贸wnie偶 zauwa偶y膰, 偶e w gr臋 wchodz膮 r贸wnie偶 inne czynniki, takie jak zwi臋kszona korelacja mi臋dzy rynkami kryptowalut i akcji.


Stagflacja w czasie kryzysu naftowego w 1973

W 1973 Organizacja Kraj贸w Eksportuj膮cych Rop臋 Naftow膮 (OPEC) og艂osi艂a embargo na rop臋 naftow膮 dla wybranej grupy kraj贸w. Decyzja ta by艂a reakcj膮 na wsparcie dla Izraela w wojnie Jom Kippur. Drastyczne zmniejszenie poda偶y ropy naftowej spowodowa艂o wzrost jej cen, co doprowadzi艂o do niedobor贸w w 艂a艅cuchu dostaw i wzrostu cen dla konsument贸w. Doprowadzi艂o to do ogromnego wzrostu stopy inflacji.

W krajach takich jak USA i Wielka Brytania banki centralne obni偶aj膮 stopy procentowe, aby pobudzi膰 wzrost gospodarczy. Ni偶sze stopy procentowe sprawiaj膮, 偶e zaci膮ganie kredyt贸w jest ta艅sze, co stanowi zach臋t臋 do wydawania, a nie oszcz臋dzania. Jednak typowym mechanizmem ograniczania inflacji jest obni偶anie st贸p procentowych i zach臋canie konsument贸w do oszcz臋dzania.

Poniewa偶 koszty ropy i energii stanowi膮 znaczn膮 cz臋艣膰 wydatk贸w konsumpcyjnych, a obni偶ka st贸p procentowych nie pobudzi艂a w wystarczaj膮cym stopniu wzrostu, w wielu zachodnich gospodarkach wyst膮pi艂a wysoka inflacja i stagnacja gospodarki.


Wniosek

Stagflacja stanowi wyj膮tkow膮 sytuacj臋 dla ekonomist贸w i decydent贸w, poniewa偶 inflacja i ujemny wzrost gospodarczy zazwyczaj nie wyst臋puj膮 razem. Narz臋dzia s艂u偶膮ce do walki ze stagnacj膮 cz臋sto powoduj膮 inflacj臋, natomiast strategie maj膮ce na celu jej kontrol臋 mog膮 prowadzi膰 do powolnego lub ujemnego wzrostu gospodarczego. Dlatego w czasach stagflacji warto wzi膮膰 pod uwag臋 kontekst makroekonomiczny i jego liczne czynniki, takie jak poda偶 pieni膮dza, stopy procentowe, popyt i poda偶 oraz poziom zatrudnienia.