Na czym polega Luzowanie Ilo艣ciowe (Quantitative Easing - QE)?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Na czym polega Luzowanie Ilo艣ciowe (Quantitative Easing - QE)?

Na czym polega Luzowanie Ilo艣ciowe (Quantitative Easing - QE)?

艢rednio zaawansowany
Opublikowane Feb 18, 2019Zaktualizowane Feb 23, 2023
5m

Poj臋cie Luzowania Ilo艣ciowego definiowane jest na wiele, czasami kontrowersyjnych sposob贸w. Zasadniczo QE to inaczej operacja rynkowa (przeprowadzana przez banki centralne), kt贸rej efektem ma by膰 zwi臋kszenie p艂ynno艣ci danej gospodarki oraz stopnia inflacji, a rzekom膮 intencj膮 przemawiaj膮c膮 za zastosowaniem QE jest ch臋膰 stymulowania gospodarki danego kraju - czyli zach臋cenie przedsi臋biorstw i konsument贸w do po偶yczania wi臋kszych sum pieni臋dzy oraz generowania wi臋kszych wydatk贸w.


Jak dok艂adnie przebiega QE?

Zazwyczaj operacja ta rozpoczyna si臋 od banku centralnego, kt贸ry dos艂ownie wpompowuje pieni膮dze do gospodarki poprzez zakup papier贸w warto艣ciowych (takich jak akcje, obligacje i aktywa skarbowe) od rz膮du lub bank贸w komercyjnych.

Banki centralne powi臋kszaj膮 fundusze zdeponowane w rezerwach przez banki cz艂onkowskie (a kt贸re utrzymywane s膮 zgodnie z zasadami聽systemu rezerwy cz膮stkowej) poprzez udzielenie im nowych 艣rodk贸w do kredyt贸w. Poniewa偶 艣rodki z kredytu nie s膮 fizycznie poparte przez jakikolwiek towar lub cokolwiek innego posiadaj膮cego warto艣膰 fizyczn膮, stosuj膮c QE zasadniczo tworzy si臋 pieni膮dze z niczego.

G艂贸wnym celem przemawiaj膮cym za zastosowaniem QE jest zwi臋kszenie poda偶y pieni膮dza, czyli uczynienie go bardziej dost臋pnym. Jest to swego rodzaju spos贸b na stymulowanie aktywno艣ci gospodarczej i wzrostu gospodarczego. QE polega na utrzymaniu niskich st贸p procentowych, zwi臋kszeniu dost臋pno艣ci linii kredytowych dla przedsi臋biorstw i konsument贸w oraz promowaniu zaufania do ca艂ej gospodarki. W praktyce jednak QE nie zawsze dzia艂a tak jak zosta艂o to za艂o偶one, a bior膮c pod uwag臋 fakt, 偶e podej艣cie to jest bardzo kontrowersyjne, posiada r贸wnie偶 szerokie grono zar贸wno swoich obro艅c贸w, jak i przeciwnik贸w.

QE jest stosunkowo now膮 ekspansywn膮 polityk膮 pieni臋偶n膮. Niekt贸rzy z ekspert贸w twierdz膮, 偶e metoda ta po raz pierwszy zosta艂a wykorzystana (prawdopodobnie) pod koniec lat 90. przez japo艅ski bank centralny (Bank of Japan). Dopisek prawdopodobnie pojawi艂 si臋 tutaj nie bez powodu, poniewa偶 wielu ekonomist贸w debatuje nad tym, czy praktyki monetarne z tamtego okresu rzeczywi艣cie mo偶na po艂膮czy膰 z QE. Od tamtego czasu polityka QE zosta艂a wdro偶ona ju偶 w wielu krajach, jako spos贸b na zminimalizowania wewn臋trznych problem贸w gospodarczych.


Co pobudzi艂o korzystanie z polityki Luzowania Ilo艣ciowego?

QE zosta艂a opracowana w celu rozwi膮zania problem贸w, kt贸re powsta艂y, gdy konwencjonalne i nowoczesne praktyki bankowe okaza艂y si臋 niewystarczaj膮ce aby zapobiega膰 recesji. Jednym z cel贸w QE jest wzrost inflacji (w celu unikni臋cia deflacji). Korekty st贸p procentowych s膮 jednym z g艂贸wnych narz臋dzi wykorzystywanych przez banki centralne do utrzymywania stopy inflacji pod ich kontrol膮. W przypadku spowolnienia nastroj贸w kredytowych oraz finansowych, bank centralny kraju mo偶e obni偶y膰 stopy procentowe, aby banki mog艂y 艂atwiej udziela膰 klientom po偶yczek. Z drugiej strony, je偶eli polityka zostanie zbytnio poluzowana - czyli wydatki oraz ilo艣膰 udzielanych kredyt贸w zbli偶aj膮 si臋 do ryzykownych poziom贸w - wy偶sze oprocentowanie st贸p mo偶e dzia艂a膰 jako swoista przeszkoda i spowolni膰 gospodark臋.


Czy Luzowanie Ilo艣ciowe jest skuteczne?

Kr贸tko po zako艅czeniu聽kryzysu finansowego z 2008 r. Mi臋dzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) opublikowa艂聽not臋, w kt贸rej QE zosta艂o przedstawione jako skuteczna i 聽niekonwencjonalna polityka pieni臋偶na. W nocie zawarte zosta艂y przyk艂ady zastosowania QE przez pi臋膰 g艂贸wnych bank贸w centralnych: Rezerwy Federalnej USA, Europejskiego Banku Centralnego, Bank of England, Bank of Canada oraz Bank of Japan.

Ka偶da z wymienionych instytucji wdro偶y艂a swoj膮 unikaln膮 strategi臋, ale w zdecydowanej wi臋kszo艣ci z nich, QE przyczyni艂a si臋 do dramatycznego wzrostu og贸lnej p艂ynno艣ci lokalnego rynku. W raporcie stwierdzono te偶, 偶e interwencje bank贸w centralnych zako艅czy艂y si臋 sukcesem, a wywo艂anie zwi臋kszonej p艂ynno艣ci by艂o o tyle wa偶ne, poniewa偶 pomog艂o unikn膮膰 przed艂u偶aj膮cego si臋 kryzysu gospodarczego i krachu systemu finansowego.

Jednak QE nie zawsze jest skuteczne i w du偶ym stopniu zale偶y od szeroko poj臋tego kontekstu i samej strategii banku centralnego. Wiele gospodarek, kt贸re eksperymentowa艂o z QE (lub podobnego podej艣cia), nie uzyska艂o po偶膮danych efekt贸w. Je艣li strategia wykonawcza zwi膮zana z QE nie b臋dzie odpowiednio zarz膮dzana, wstrzykiwanie pieni臋dzy do gospodarki znik膮d i obni偶anie st贸p procentowych mo偶e spowodowa膰 nieoczekiwane i niepo偶膮dane skutki. Poni偶ej przedstawiamy niekt贸re potencjalne zalety i wady QE.


Potencjalne korzy艣ci i pozytywne efekty

  • Zwi臋kszona ilo艣膰 po偶yczek od banku centralnego: ze wzgl臋du na zwi臋kszenie dost臋pnych w bankach funduszy poprzez zakup ich aktyw贸w przez bank centralny, banki mog膮 zosta膰 zach臋cone do pobierania wi臋kszej ilo艣ci pieni臋dzy od banku centralnego.
  • Pozytywne nastawienie do kredyt贸w:聽Konsumenci i firmy s膮 bardziej sk艂onni do zaci膮gania nowych zobowi膮za艅 kredytowych, gdy stopy procentowe s膮 niskie.
  • Wi臋ksze wydatki:聽Konsumenci zwi臋ksz膮 swoje wydatki, poniewa偶 wszystkie nowe kredyty i po偶yczki generuj膮 wi臋cej pieni臋dzy. Przy ni偶szych stopach procentowych pozostawianie pieni臋dzy na kontach oszcz臋dno艣ciowych nie jest a偶 tak atrakcyjne.
  • Wzrost liczby miejsc pracy: Kiedy firmy, dzi臋ki kredytom zyskuj膮 dost臋p do i sprzedaj膮 wi臋cej dzi臋ki zwi臋kszonym wydatkom konsument贸w, s膮 one naturalnie zach臋cane do powi臋kszania i zatrudniania wi臋kszej liczby pracownik贸w.


Potencjalne wady i negatywne skutki

Wielu ekonomist贸w wyra偶a swoje obawy, 偶e QE to nic innego jak zalepianie wielkiej ran w postaci problem贸w strukturalnych plasterkami, kt贸re ostatecznie wykrwawienie si臋 gospodarki. Niekt贸re z potencjalnych wad wykorzystania QE:

  • Inflacja: zwi臋kszona poda偶 pieni膮dza spowodowana wdro偶eniem QE w spos贸b naturalny tworzy inflacj臋. Konkurencja o dost臋p do produkt贸w ro艣nie, poniewa偶 w obiegu znajduje si臋 wi臋ksza ilo艣膰 pieni臋dzy, a poda偶 towar贸w nie ulegnie zwi臋kszeniu. Wy偶szy popyt doprowadza do wy偶szych cen. Je艣li nie b臋dzie to odpowiednio zarz膮dzane, stopa inflacji mo偶e szybko wzrosn膮膰, prowadz膮c do hiperinflacji.
  • Brak kontroli nad zwi臋kszon膮 dost臋pno艣ci膮 kredyt贸w w bankach:聽QE zak艂ada, 偶e banki komercyjne b臋d膮 wykorzystywa膰 pieni膮dze, kt贸re otrzymuj膮 z banku centralnego, aby oferowa膰 wi臋cej po偶yczek. Ale w ca艂ej ideii - procesie - nie ma 偶adnych narz臋dzi, kt贸re wymusza艂y by tak膮 aktywno艣膰 na bankach. Na przyk艂ad kiedy Stany Zjednoczone wykorzysta艂y QE zaraz po聽kryzysie finansowym z 2008 r., wiele bank贸w postanowi艂o przetrzymywa膰 uzyskane w ten spos贸b pieni膮dze, zamiast da膰 do nich dost臋p konsumentom i przedsi臋biorstwom - udzielaj膮c po偶yczek.
  • Wi臋cej d艂ug贸w:聽zwi臋kszona dost臋pno艣膰 po偶yczek mo偶e sk艂oni膰 przedsi臋biorstwa i konsument贸w do po偶yczania wi臋cej, ni偶 mogliby sobie oni na to normalnie pozwoli膰, co mo偶e mie膰 negatywne konsekwencje dla ca艂ej gospodarki.
  • Wp艂yw na inne instrumenty inwestycyjne: Rynek obligacji cz臋sto negatywnie reaguje na niestabilno艣膰 gospodarki i nag艂e zmiany, kt贸re s膮 do艣膰 powszechne po wprowadzeniu polityki QE.


Przyk艂ady

Sytuacje z niekt贸rych kraj贸w, w kt贸rych banki centralne stosowa艂y polityk臋 Luzowania Ilo艣ciowego

  • Bank Japonii: 2001-2006 i 2012 (Abenomics).
    Dzia艂ania podejmowane w ramach polityki QE nie za艂agodzi艂y problem贸w finansowych tocz膮cych Japo艅sk膮 gospodark臋. Jen os艂abi艂 si臋 wzgl臋dem dolara ameryka艅skiego, a koszt importu wzr贸s艂.
  • Stany Zjednoczone: 2008-2014.聽
    Stany Zjednoczone wdra偶a艂y swoj膮 polityk臋 QE w trzech etapach. Polityka Luzowania Ilo艣ciowego by艂a stosowana aby zaradzi膰 kryzysowi mieszkaniowemu i wynikaj膮cej z niego recesji. Gospodarka powr贸ci艂a do normy, ale kwestia tego, czy wynika to z zastosowania QE, jest dyskusyjna. Por贸wnuj膮c sytuacj臋 USA z Kanad膮, kt贸ra nie stosowa艂a praktyk bankowych QE w analogicznym okresie, nie wykaza艂o znacz膮cych r贸偶nic ani przewag, a sytuacja w obu krajach by艂a bardzo podobna.
  • Europejski Bank Centralny: 2015-2018.聽
    W strefie Euro skutkiem zastosowania polityki QE by艂o wiele wzlot贸w ale r贸wnie偶 i spadk贸w, wliczaj膮c w to: stabiln膮 inflacj臋, og贸lny spadek bezrobocia i siln膮 gospodark臋 w 2017 roku oraz ci膮g艂膮 walk膮 z niskim wzrostem p艂ac i rosn膮cymi stopami procentowymi.


Podsumowanie

Jako niekonwencjonalna strategia monetarna, QE mog艂a pom贸c niekt贸rym gospodarkom w odzyskaniu przez niestabilno艣ci. Z ca艂膮 jednak pewno艣ci膮 mo偶na stwierdzi膰, 偶e聽Poluzowanie polityki pieni臋偶nej jest bardzo ryzykown膮 i dyskusyjn膮 strategi膮. Wi臋kszo艣膰 potencjalnych zagro偶e艅, takich jak hiperinflacja i nadmierne zad艂u偶enie, nie przynios艂o jeszcze 偶adnych skutk贸w, ale niekt贸re kraje, kt贸re podj臋艂y si臋 zastosowania QE, do艣wiadcza艂y niestabilno艣ci ich walut, a dodatkowo boryka艂y si臋 z negatywnym wp艂ywem decyzji na r贸偶ne obszary gospodarcze i rynki. D艂ugoterminowe konsekwencje nie s膮 wystarczaj膮co jasne, a gospodarcze efekty wynikaj膮ce z zastosowania QE mog膮 by膰 ca艂kowicie r贸偶ne w zale偶no艣ci od przyj臋tego kontekstu.
Udost臋pnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj膮 wiedz臋 w praktyce, otwieraj膮c konto Binance ju偶 dzi艣.