─îo je kvantitat├şvne uvo─ż┼łovanie (QE)?
Domov
Články
─îo je kvantitat├şvne uvo─ż┼łovanie (QE)?

─îo je kvantitat├şvne uvo─ż┼łovanie (QE)?

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę Feb 18, 2019Aktualizovan├ę Feb 23, 2023
5m

Defin├şcie kvantitat├şvneho uvo─ż┼łovania (KU) m├┤┼żu by┼ą r├┤zne a┬ákontroverzn├ę. V┬áz├ísade v┼íak ide o┬átrhov├║ oper├íciu (vykon├ívan├║ centr├ílnymi bankami), ktor├í zvy┼íuje likviditu a┬áinfl├íciu a┬áktorej ├║dajn├Żm z├ímerom je stimulova┼ą ekonomiku krajiny, povzbudi┼ą podniky a┬áspotrebite─żov, aby si viac po┼żi─Źiavali a┬áviac m├ş┼łali.


Ako to funguje?

T├íto oper├ícia zvy─Źajne pozost├íva z┬átoho, ┼że centr├ílna banka pumpuje peniaze do ekonomiky n├íkupom cenn├Żch papierov (napr├şklad akcie, dlhopisy a┬ápokladni─Źn├ę akt├şva) od vl├ídy alebo komer─Źn├Żch b├ínk.

Centr├ílne banky prid├ívaj├║ k┬át├Żmto ─Źlensk├Żm bank├ím rezervn├ę fondy (ktor├ę s├║ dr┼żan├ę v┬ás├║lade s┬ábankov├Żm syst├ęmom frak─Źn├Żch rezerv) prostredn├şctvom poskytovania nov├Żch ├║verov. Ke─Ć┼że nov├Ż dlh nie je kryt├Ż komoditou alebo ─Ź├şmko─żvek ─Źo m├í fyzick├║ hodnotu, KU v┬ápodstate vytv├íra peniaze z┬áni─Źoho.

├Ü─Źelom KU je preto zv├Ż┼íi┼ą pe┼ła┼żn├║ z├ísobu a┬áurobi┼ą ju dostupnej┼íou, ─Źo sl├║┼żi ako sp├┤sob stimul├ície ekonomickej aktivity a┬árastu. Cie─żom je udr┼ża┼ą n├şzke ├║rokov├ę sadzby, podpori┼ą poskytovanie ├║verov pre podniky a┬áspotrebite─żov a┬ápodpori┼ą d├┤veru v┬ácelkov├║ ekonomiku. V┬ápraxi v┼íak KU nie v┼żdy funguje a┬áv┬áskuto─Źnosti ide o┬áve─żmi kontroverzn├Ż pr├şstup, ktor├Ż m├í svojich obhajcov aj odporcov.

KU je relat├şvne nov├í expanz├şvna menov├í politika. Niektor├ş odborn├şci sa domnievaj├║, ┼że prv├ę pou┼żitie v┬áre├ílnom svete bolo (pravdepodobne) koncom 90.┬árokov minul├ęho storo─Źia japonskou centr├ílnou bankou (Bank of Japan). Je to diskutabiln├ę, preto┼że mnoh├ş ekon├│movia diskutuj├║ o┬átom, ─Źi japonsk├ę menov├ę postupy v┬átom ─Źase skuto─Źne predstavovali KU alebo nie. Odvtedy v┬ár├ímci sn├íh o┬áminimaliz├íciu ekonomick├Żch probl├ęmov zaviedlo praktiky KU viacero ─Ćal┼í├şch kraj├şn.


─îo bolo podnetom na pou┼żitie kvantitat├şvneho uvo─ż┼łovania?

KU bolo navrhnut├ę na rie┼íenie probl├ęmov, ktor├ę vznikli, ke─Ć ┼ítandardn├ę modern├ę bankov├ę postupy nedok├ízali zabr├íni┼ą recesii. Prim├írnym cie─żom KU je zv├Ż┼íi┼ą infl├íciu (aby sa zabr├ínilo defl├ícii). ├Üpravy ├║rokov├Żch sadzieb s├║ jedn├Żm z┬áhlavn├Żch n├ístrojov, ktor├ę centr├ílne banky pou┼ż├şvaj├║ na udr┼żanie miery infl├ície pod kontrolou. Ke─Ć sa po┼żi─Źiavanie a┬áfinan─Źn├í aktivita spomalia, centr├ílna banka krajiny m├┤┼że zn├ş┼żi┼ą sadzbu, aby bolo pre banky poskytovanie ├║verov cenovo dostupnej┼íie. Na druhej strane, ke─Ć s├║ veci pr├şli┼í vo─żn├ę (v├Żdavky a┬á├║very sa bl├ş┼żia k┬árizikov├Żm ├║rovniam), vy┼í┼íia ├║rokov├í sadzba m├┤┼że p├┤sobi┼ą do istej miery ako brzda.


Je kvantitat├şvne uvo─ż┼łovanie efekt├şvne?

Kr├ítko po skon─Źen├ş finan─Źnej kr├şzy v┬ároku 2008 vydal Medzin├írodn├Ż menov├Ż fond (MMF) spr├ívu, v┬áktorej sa o┬áKU hovorilo ako o┬áefekt├şvnej nekonven─Źnej menovej politike. Anal├Żza zah┼Ľ┼łala p├Ą┼ą┬áhlavn├Żch centr├ílnych b├ínk: Feder├ílny rezervn├Ż syst├ęm USA, Eur├│pska centr├ílnu banku, Bank of England, Bank of Canada a┬áBank of Japan. ┬á

Ka┼żd├í in┼ítit├║cia nasadila jedine─Źn├║ strat├ęgiu, no v├Ą─Ź┼íina z┬ánich dramaticky zv├Ż┼íila celkov├║ likviditu trhu. Spr├íva uv├ídza, ┼że intervencie centr├ílnych b├ínk boli ├║spe┼ín├ę a┬á┼że zv├Ż┼íen├í likvidita bola d├┤le┼żit├í, aby sa predi┼ílo dlhotrvaj├║cej hospod├írskej kr├şze a┬ákolapsu finan─Źn├ęho syst├ęmu.

KU v┼íak nie je efekt├şvne v┼żdy, ve─żmi z├ívis├ş od kontextu a┬ástrat├ęgie. Mnoh├ę ekonomiky, ktor├ę experimentovali s┬áKU (alebo podobn├Żm pr├şstupom), nedosiahli ┼żelan├ę ├║─Źinky. Ak sa neriadi spr├ívne, akt pumpovania pe┼łaz├ş do ekonomiky a┬ázni┼żovania ├║rokov├Żch sadzieb m├┤┼że sp├┤sobi┼ą neo─Źak├ívan├ę a┬áne┼żiaduce v├Żsledky. Ni┼ż┼íie s├║ uveden├ę niektor├ę potenci├ílne v├Żhody a┬ánev├Żhody.


Potenci├ílne v├Żhody a┬ápozit├şvne ├║─Źinky

  • Viac poskytnut├Żch ├║verov: Banky by mali by┼ą povzbudzovan├ę k┬átomu, aby poskytovali viac ├║verov. D├┤vodom je zv├Ż┼íenie mno┼żstva prostriedkov prostredn├şctvom n├íkupu akt├şv centr├ílnou bankou.

  • Viac po┼żi─Źiavania: Je pravdepodobnej┼íie, ┼że ke─Ć s├║ ├║rokov├ę sadzby n├şzke, spotrebitelia a┬ápodniky si zober├║ nov├ę ├║very.

  • V├Ą─Ź┼íie v├Żdavky: Spotrebitelia zv├Ż┼íia svoje v├Żdavky, preto┼że nov├ę poskytovanie a┬áprij├şmanie ├║verov generuje viac pe┼łaz├ş v┬áobehu. Pri ni┼ż┼í├şch ├║rokov├Żch sadzb├ích nie je a┼ż tak├ę l├íkav├ę nech├íva┼ą peniaze le┼ża┼ą na sporiacich ├║─Źtoch.

  • Rast pracovn├Żch miest: Ke─Ć maj├║ podniky pr├şstup k┬áv├Ą─Ź┼íiemu kapit├ílu prostredn├şctvom ├║verov a┬ápred├ívaj├║ viac v┬ád├┤sledku zv├Ż┼íen├Żch v├Żdavkov spotrebite─żov, s├║ motivovan├ę expandova┼ą a┬áprij├şma┼ą ─Ćal┼í├şch zamestnancov.


Potenci├ílne nev├Żhody a┬ánegat├şvne ├║─Źinky

Mnoh├ş odborn├şci vyjadruj├║ obavu, ┼że KU je len n├íplas┼ą na v├Ą─Ź┼íie ┼ítruktur├ílne probl├ęmy, ktor├ę v┬ákone─Źnom d├┤sledku za┼ąa┼żia ekonomiku. Medzi mo┼żn├ę nev├Żhody patria:

  • Infl├ícia: Zv├Ż┼íen├í ponuka pe┼łaz├ş sp├┤soben├í KU prirodzene vytv├íra infl├íciu. Konkuren─Źn├Ż boj o┬áprodukty sa zv├Ż┼íi, preto┼że v┬áobehu je viac pe┼łaz├ş, ponuka tovarov v┼íak zost├íva na rovnakej ├║rovni. Vy┼í┼í├ş dopyt sp├┤sobuje vy┼í┼íie ceny. Ak sa neriadi spr├ívne, miera infl├ície sa m├┤┼że r├Żchlo zv├Ż┼íi┼ą, ─Źo vedie k┬áhyperinfl├ícii.

  • ┼Żiadny sp├┤sob don├║tenia poskytova┼ą ├║very: V┬ár├ímci KU maj├║ komer─Źn├ę banky pou┼ż├şva┼ą peniaze, ktor├ę dostan├║ od centr├ílnej banky, na poskytovanie ─Ćal┼í├şch ├║verov. V┬áprocese v┼íak neexistuje ni─Ź, ─Źo by od nich po┼żadovalo, aby to urobili. Ke─Ć sa napr├şklad KU pou┼żilo prv├Żkr├ít po finan─Źnej kr├şze v┬ároku 2008 v┬áUSA, mnoh├ę banky dr┼żali svoje novonadobudnut├ę bohatstvo namiesto toho, aby ho pos├║vali ─Ćalej.

  • V├Ą─Ź┼íie zad─║┼żenie: Zv├Ż┼íen├ę poskytovanie ├║verov m├┤┼że vies┼ą podniky a┬áspotrebite─żov k┬átomu, aby si po┼żi─Źiavali viac, ne┼ż si m├┤┼żu dovoli┼ą. To m├┤┼że ma┼ą negat├şvne d├┤sledky pre hospod├írstvo.

  • Vplyv na in├ę investi─Źn├ę n├ístroje: Trh s┬ádlhopismi ─Źasto negat├şvne reaguje na nestabilitu a┬áprudk├ę zmeny, ktor├ę s├║ po realiz├ícii politiky KU celkom be┼żn├ę.


Pr├şklady

Medzi krajiny, ktor├Żch centr├ílne banky pou┼żili kvantitat├şvne uvo─ż┼łovanie, patria:

  • Bank of Japan: 2001┬áÔÇô┬á2006 a┬á2012┬áÔÇô┬ás├║─Źasnos┼ą (Abenomics).
    KU nezmiernilo finan─Źn├ę probl├ęmy. Japonsk├Ż jen oslabil vo─Źi americk├ęmu dol├íru a┬ázv├Ż┼íili sa n├íklady na dovoz.

  • USA: 2008┬áÔÇô┬á2014.
    USA pou┼żili tri┬ákol├í KU na rie┼íenie bytovej kr├şzy a┬án├íslednej recesie. Ekonomika sa zotavila, ale ─Źi to bolo v─Ćaka KU, je diskutabiln├ę. Porovnanie s┬áKanadou, ktor├í nepou┼żila KU, neukazuje ┼żiadny v├Żznamn├Ż rozdiel.

  • Eur├│pska centr├ílna banka: 2015┬áÔÇô┬á2018.
    Euroz├│na m├í za sebou nieko─żko ├║spechov aj ne├║spechov so stabilnou infl├íciou, zn├ş┼żenou nezamestnanos┼ąou a┬ásilnou ekonomikou v┬ároku 2017. St├íle sa v┼íak vyrovn├íva s┬ánein┼ípiruj├║cim rastom miezd a┬árast├║cimi ├║rokov├Żmi sadzbami.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Ako nekonven─Źn├í menov├í strat├ęgia mohlo KU pom├┤c┼ą niektor├Żm ekonomik├ím s┬áich o┼żiven├şm, ur─Źite v┼íak ide o┬ákontroverzn├║ strat├ęgiu a┬áaj tento z├íver je diskutabiln├Ż. V├Ą─Ź┼íina potenci├ílnych riz├şk, ako napr├şklad hyperinfl├ícia a┬ánadmern├ę zad─║┼żenie, sa zatia─ż ┼żiadnym zni─Źuj├║cim sp├┤sobom nenaplnila. Niektor├ę krajiny, ktor├ę KU pou┼żili, v┼íak zaznamenali menov├║ nestabilitu a┬á┼íkodliv├Ż vplyv na in├ę ekonomick├ę oblasti a┬átrhy. Dlhodob├ę d├┤sledky nie s├║ dostato─Źne jasn├ę a┬á├║─Źinky KU sa m├┤┼żu v┬áz├ívislosti od kontextu l├ş┼íi┼ą.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.