Czym jest Hiperinflacja?
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym jest Hiperinflacja?

Czym jest Hiperinflacja?

Pocz膮tkuj膮cy
Opublikowane Mar 6, 2019Zaktualizowane Jun 9, 2023
6m
Wszystkie gospodarki 艣wiata stale do艣wiadczaj膮 pewnego poziomu inflacji. Ma to miejsce gdy 艣rednia cena towar贸w wzrasta, a si艂a nabywcza waluty wybranej gospodarki (czyt. kraju, regionu) spada.

Zazwyczaj rz膮dy i instytucje finansowe wsp贸艂pracuj膮 ze sob膮, w celu zapewnienia stopniowego wzrostu stopy inflacji. Jednak w nowoczesnej historii by艂o wiele przypadk贸w, w kt贸rych stopa inflacji przyspieszy艂a w tak niesamowity spos贸b, 偶e spowodowa艂a zmniejszenie rzeczywistej warto艣ci waluty kraju dotkni臋tego tym problemem, w niewyobra偶alnej skali. Sytuacj臋 w kt贸rej gospodarka boryka si臋 z przyspieszon膮 stop膮 inflacji nazywamy hiperinflacj膮.

Ekonomista Phillip Cagan w swojej ksi膮偶ce pt. "The Monetary Dynamics of Hyperinflation" (pol. Monetarna Dynamika Hiperinflacji) stwierdza, 偶e okresy hiperinflacji rozpoczynaj膮 si臋, gdy cena towar贸w i us艂ug wzro艣nie o ponad 50% w ci膮gu jednego miesi膮ca. Na przyk艂ad, je艣li cena worka ry偶u wzro艣nie z 10 PLN do 15 PLN w ci膮gu mniej ni偶 30 dni, a od 15 PLN do 22,50 PLN pod koniec nast臋pnego miesi膮ca, to b臋dziemy mieli do czynienia z hiperinflacj膮. Dodatkowo je艣li ta tendencja utrzyma si臋, cena worka ry偶u mo偶e wzrosn膮膰 do 114 PLN w ci膮gu zaledwie sze艣ciu miesi臋cy i ponad 1000 PLN w ci膮gu jednego roku.

Rzadko kiedy stopa hiperinflacji pozostaje w stagnacji i utrzymuje si臋 poziomie 50%. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w warto艣ci te przyspieszaj膮 tak szybko, 偶e ceny r贸偶nych towar贸w i us艂ug mog膮 drastycznie wzrosn膮膰 zaledwie w ci膮gu jednego dnia, a nawet kilku godzin. W wyniku wzrostu cen na rynku spada og贸lne zaufanie konsument贸w, a co za tym idzie spada r贸wnie偶 warto艣膰 waluty krajowej. Ostatecznie hiperinflacja przetacza si臋 przez gospodark臋 jak fala tsunami prowadz膮c do zamkni臋cia wielu firm, zwi臋kszenia stopy bezrobocia i zmniejszenia wp艂yw贸w podatkowych do bud偶etu pa艅stwa. Dotychczas hiperinflacja zosta艂a zarejestrowana m.in w Niemczech, Wenezueli i Zimbabwe. Na prze艂omie lat wiele innych kraj贸w r贸wnie偶 trudzi艂o si臋 ze skutkami inflacji i to wcale w nie mniejszym stopniu ni偶 te wcze艣niej wymienione, mowa tutaj chocia偶by o W臋grzech, dawnej Jugos艂awii, Grecji i wielu innych pa艅stwach.


Hiperinflacja w Niemczech

Jeden z najs艂ynniejszych przyk艂ad贸w hiperinflacji mia艂 miejsce w Republice Weimarskiej w Niemczech po I wojnie 艣wiatowej. Niemcy w tamtych latach po偶yczali ogromne sumy pieni臋dzy na finansowanie w艂asnych aspiracji i wysi艂k贸w wojennych, ca艂kowicie wierz膮c w to, 偶e wygraj膮 wojn臋 i wykorzystaj膮 zado艣膰uczynienie od aliant贸w, by sp艂aci膰 te d艂ugi. Niemcy nie tylko nie wygra艂y wojny, ale musia艂y zap艂aci膰 wiele miliard贸w dolar贸w w formie reparacji.

Pomimo szeroko zakrojonej debaty publicznej na temat przyczyn niemieckiej hiperinflacji, niekt贸re z najcz臋艣ciej przytaczanych przyczyn, kt贸re doprowadzi艂y do tego stanu obejmuj膮 m.in zawieszenie systemu waluty z艂otej, reparacje wojenne czy lekkomy艣lne tworzenie i dos艂owne wpompowywanie pieni臋dzy przez w gospodark臋. Decyzja o zawieszeniu systemu waluty z艂otej na pocz膮tku wojny oznacza艂a, 偶e ilo艣膰 pieni臋dzy w obiegu nie mia艂a ju偶 zwi膮zku z warto艣ci膮 z艂ota posiadanego przez pa艅stwo. Ten kontrowersyjny krok doprowadzi艂 do dewaluacji niemieckiej waluty, kt贸ra zmusi艂a aliant贸w do 偶膮dania odszkodowa艅 w walucie innej ni偶 niemiecka. Niemcy zareagowa艂y drukuj膮c ogromne sumy w艂asnych pieni臋dzy na zakup waluty obcej, co spowodowa艂o jeszcze wi臋ksz膮 amortyzacj臋 warto艣ci niemieckiej Marki.

W niekt贸rych momentach kryzysu stopa inflacji ros艂a w tempie ponad 20% dziennie. Niemiecka waluta sta艂a si臋 tak bezwarto艣ciowa, 偶e niekt贸rzy obywatele woleli pali膰 posiadane przez siebie papierowe pieni膮dze, aby utrzyma膰 ciep艂o w domu, poniewa偶 by艂o to ta艅sze od chocia偶by kupowania drewna na opa艂.

Hiperinflacja w Wenezueli

Dzi臋ki swoim ogromnym zasobom ropy naftowej Wenezuela przez d艂ugi czas by艂a w stanie utrzyma膰 w zdrowiu swoj膮 gospodark臋 przez wi臋ksz膮 cz臋艣膰 XX wieku. W latach osiemdziesi膮tych jednak nadmiar ropy naftowej, a nast臋pnie z艂e zarz膮dzanie gospodark膮 i korupcja na pocz膮tku XXI wieku doprowadzi艂y do silnego kryzysu spo艂ecznego, gospodarczego i politycznego. Kryzys rozpocz膮艂 si臋 w 2010 r. i obecnie nale偶y do najgorszych w historii ludzko艣ci.

Stopie艅 inflacji w Wenezueli gwa艂townie wzr贸s艂, podnosz膮c si臋 z rocznej stopy 69% w 2014 r. do 181% w 2015 r. Okres hiperinflacji rozpocz膮艂 si臋 w 2016 r., kiedy to stopa inflacji wynios艂a 800% do ko艅ca roku, nast臋pnie 4,000% w 2017 r. i ponad 2,600,000% na pocz膮tku 2019 r.

W 2018 r. Prezydent Nicol谩s Maduro w celu zwalczania hiperinflacji og艂osi艂 utworzenie nowej waluty (Suwerennego Bolivara - ang. Sovereign Bolivar) zast臋puj膮c obecnego Boliwara w proporcjach 1/100 000. Tym samym dawne 100 000 boliwar贸w sta艂o si臋 1 Suwerennym Bolivarem. Skuteczno艣膰 takiego podej艣cia jednak jest wysoce w膮tpliwa. Ekonomista Steve Hanke stwierdzi艂, 偶e usuwanie zer jest jedynie "zabiegiem kosmetycznym" kt贸ry "nic nie znaczy, chyba, 偶e zmienisz te偶 polityk臋 gospodarcz膮.鈥


Hiperinflacja w Zimbabwe

W pierwszych latach po uzyskaniu niepodleg艂o艣ci w 1980 roku przez Zimbabwe, gospodarka tego kraju by艂a do艣y膰 stabilna. To jednak dosy膰 szybko uleg艂o zmianie, bo ju偶 w 1991 r. rz膮d prezydenta Roberta Mugabe zainicjowa艂 Program o nazwie ESAP (Economic Structural Adjustment Programme), kt贸ry obecnie uwa偶any jest za g艂贸wn膮 przyczyn臋 za艂amania gospodarczego jakie mia艂o p贸藕niej miejsce w Zimbabwe. Dodatkowo reformy grunt贸w przeprowadzone przez w艂adze jednocze艣nie z programem ESAP doprowadzi艂y do drastycznego spadku produkcji 偶ywno艣ci, co z kolei doprowadzi艂o do wielkiego kryzysu finansowego i spo艂ecznego.

Pierwsze sygna艂y niestabilno艣ci Dolara Zimbabwe (ZWN) pojawi艂y si臋 ju偶 pod koniec lat 90., a epizody hiperinflacyjne zacz臋艂y si臋 na pocz膮tku XXI wieku. Roczna stopa inflacji w Zimbabwe wynios艂a 624% w 2004 r., 1730% w 2006 r. I a偶 23150,888% w lipcu 2008 r. Z powodu braku danych dostarczonych przez bank centralny tego kraju, stopa inflacji z lipca zosta艂a oparta na teoretycznych szacunkach.

Wed艂ug oblicze艅 profesora Steve'a H. Hanke'a, hiperinflacja Zimbabwe osi膮gn臋艂a najwy偶szy poziom w listopadzie 2008 r., osi膮gaj膮c roczne tempo wzrostu wynosz膮ce 89,7 sekstylion贸w procent (10^21), co odpowiada 79,6 miliardom procent贸w miesi臋cznie, czyli 98% dziennie.


Wykorzystanie kryptowalut

Poniewa偶 Bitcoin i inne kryptowaluty nie s膮 oparte na scentralizowanych systemach, ich warto艣膰 nie mo偶e by膰 okre艣lona przez instytucje rz膮dowe lub finansowe. Technologia Blockchain zapewnia, 偶e emisja nowych jednostek kryptowalut przebiega zgodnie z ustalonym harmonogramem i 偶e ka偶da jednostka jest unikalna i odporna na jej skopiowanie (czyt. duplikowanie).

To zaledwie niekt贸re z powod贸w dla kt贸rych kryptowaluty staj膮 si臋 coraz bardziej popularne - szczeg贸lnie w krajach, kt贸re maj膮 do czynienia z hiperinflacj膮, takich jak Wenezuela i Zimbabwe w kt贸rych to stopie艅 wykorzystania p艂atno艣ci opartych o wirtualne waluty i sieci peer-to-peer gwa艂townie ro艣nie.聽

Rz膮dy i centralne instytucje niekt贸rych kraj贸w zaczynaj膮 ju偶 powa偶nie rozwa偶a膰 temat narodowych kryptowalut, jako alternatywy dla tradycyjnej got贸wki i identyfikuj膮 potencjalne szanse i zagro偶enia wynikaj膮ce z wdro偶enia takowych. Szwedzki Bank Narodowy jest jedn膮 z pierwszych centralnych instytucji podejmuj膮cych ten temat. Banki centralne Singapuru, Kanady, Chin i USA r贸wnie偶 wnikliwie studiuj膮 t臋 tematyk臋.


Wnioski

Chocia偶 przypadki wyst臋powania hiperinflacji mog膮 wydawa膰 si臋 nieliczne, jasnym jest, 偶e stosunkowo kr贸tki okres niepokoj贸w politycznych lub spo艂ecznych w gospodarce mo偶e w szybki spos贸b doprowadzi膰 do dewaluacji tradycyjnych walut. Ni偶szy popyt na eksport produkt贸w krajowych r贸wnie偶 mo偶e by膰 przyczyn膮 nap臋dzaj膮c膮 hiperinflacj臋. W momencie wyst膮pienia dewaluacji waluty, ceny zaczynaj膮 bardzo szybko rosn膮膰, co ostatecznie tworzy b艂臋dne ko艂o w gospodarce. Kilka rz膮d贸w kraj贸w obj臋tych takimi kryzysami pr贸bowa艂o przeciwdzia艂a膰 temu problemowi, drukuj膮c wi臋cej pieni臋dzy czy dos艂ownie usuwaj膮c zera ze wszystkich nomina艂贸w got贸wki, jednak zar贸wno jedna jak i druga taktyka okaza艂a si臋 bezu偶yteczna i s艂u偶y艂a jedynie dalszemu zmniejszeniu og贸lnej warto艣ci waluty. Przy tej okazji warto zauwa偶y膰, i偶 generalnym trendem na 艣wiecie jest spadek wiary w idee stoj膮ce u podstaw tradycyjnych walut. Nastroje obecne w wielu spo艂ecze艅stwach powoli otwieraj膮 furtk臋 dla masowej adopcji kryptowalut. 聽Ziszczenie si臋 takiego scenariusza mo偶e mie膰 pot臋偶ny wp艂yw na przysz艂o艣膰 i to, w jaki spos贸b pieni膮dze b臋d膮 globalnie postrzegane i rozpatrywane.

Udost臋pnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj膮 wiedz臋 w praktyce, otwieraj膮c konto Binance ju偶 dzi艣.