Czym jest Hiperinflacja?
Strona Główna
Artykuły
Czym jest Hiperinflacja?

Czym jest Hiperinflacja?

Pocz─ůtkuj─ůcy
Opublikowane Mar 6, 2019Zaktualizowane Jun 9, 2023
6m
Wszystkie gospodarki ┼Ťwiata stale do┼Ťwiadczaj─ů pewnego poziomu inflacji. Ma to miejsce gdy ┼Ťrednia cena towar├│w wzrasta, a si┼éa nabywcza waluty wybranej gospodarki (czyt. kraju, regionu) spada.

Zazwyczaj rz─ůdy i instytucje finansowe wsp├│┼épracuj─ů ze sob─ů, w celu zapewnienia stopniowego wzrostu stopy inflacji. Jednak w nowoczesnej historii by┼éo wiele przypadk├│w, w kt├│rych stopa inflacji przyspieszy┼éa w tak niesamowity spos├│b, ┼╝e spowodowa┼éa zmniejszenie rzeczywistej warto┼Ťci waluty kraju dotkni─Ötego tym problemem, w niewyobra┼╝alnej skali. Sytuacj─Ö w kt├│rej gospodarka boryka si─Ö z przyspieszon─ů stop─ů inflacji nazywamy hiperinflacj─ů.

Ekonomista Phillip Cagan w swojej ksi─ů┼╝ce pt. "The Monetary Dynamics of Hyperinflation" (pol. Monetarna Dynamika Hiperinflacji) stwierdza, ┼╝e okresy hiperinflacji rozpoczynaj─ů si─Ö, gdy cena towar├│w i us┼éug wzro┼Ťnie o ponad 50% w ci─ůgu jednego miesi─ůca. Na przyk┼éad, je┼Ťli cena worka ry┼╝u wzro┼Ťnie z 10 PLN do 15 PLN w ci─ůgu mniej ni┼╝ 30 dni, a od 15 PLN do 22,50 PLN pod koniec nast─Öpnego miesi─ůca, to b─Ödziemy mieli do czynienia z hiperinflacj─ů. Dodatkowo je┼Ťli ta tendencja utrzyma si─Ö, cena worka ry┼╝u mo┼╝e wzrosn─ů─ç do 114 PLN w ci─ůgu zaledwie sze┼Ťciu miesi─Öcy i ponad 1000 PLN w ci─ůgu jednego roku.

Rzadko kiedy stopa hiperinflacji pozostaje w stagnacji i utrzymuje si─Ö poziomie 50%. W wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w warto┼Ťci te przyspieszaj─ů tak szybko, ┼╝e ceny r├│┼╝nych towar├│w i us┼éug mog─ů drastycznie wzrosn─ů─ç zaledwie w ci─ůgu jednego dnia, a nawet kilku godzin. W wyniku wzrostu cen na rynku spada og├│lne zaufanie konsument├│w, a co za tym idzie spada r├│wnie┼╝ warto┼Ť─ç waluty krajowej. Ostatecznie hiperinflacja przetacza si─Ö przez gospodark─Ö jak fala tsunami prowadz─ůc do zamkni─Öcia wielu firm, zwi─Ökszenia stopy bezrobocia i zmniejszenia wp┼éyw├│w podatkowych do bud┼╝etu pa┼ästwa. Dotychczas hiperinflacja zosta┼éa zarejestrowana m.in w Niemczech, Wenezueli i Zimbabwe. Na prze┼éomie lat wiele innych kraj├│w r├│wnie┼╝ trudzi┼éo si─Ö ze skutkami inflacji i to wcale w nie mniejszym stopniu ni┼╝ te wcze┼Ťniej wymienione, mowa tutaj chocia┼╝by o W─Ögrzech, dawnej Jugos┼éawii, Grecji i wielu innych pa┼ästwach.


Hiperinflacja w Niemczech

Jeden z najs┼éynniejszych przyk┼éad├│w hiperinflacji mia┼é miejsce w Republice Weimarskiej w Niemczech po I wojnie ┼Ťwiatowej. Niemcy w tamtych latach po┼╝yczali ogromne sumy pieni─Ödzy na finansowanie w┼éasnych aspiracji i wysi┼ék├│w wojennych, ca┼ékowicie wierz─ůc w to, ┼╝e wygraj─ů wojn─Ö i wykorzystaj─ů zado┼Ť─çuczynienie od aliant├│w, by sp┼éaci─ç te d┼éugi. Niemcy nie tylko nie wygra┼éy wojny, ale musia┼éy zap┼éaci─ç wiele miliard├│w dolar├│w w formie reparacji.

Pomimo szeroko zakrojonej debaty publicznej na temat przyczyn niemieckiej hiperinflacji, niekt├│re z najcz─Ö┼Ťciej przytaczanych przyczyn, kt├│re doprowadzi┼éy do tego stanu obejmuj─ů m.in zawieszenie systemu waluty z┼éotej, reparacje wojenne czy lekkomy┼Ťlne tworzenie i dos┼éowne wpompowywanie pieni─Ödzy przez w gospodark─Ö. Decyzja o zawieszeniu systemu waluty z┼éotej na pocz─ůtku wojny oznacza┼éa, ┼╝e ilo┼Ť─ç pieni─Ödzy w obiegu nie mia┼éa ju┼╝ zwi─ůzku z warto┼Ťci─ů z┼éota posiadanego przez pa┼ästwo. Ten kontrowersyjny krok doprowadzi┼é do dewaluacji niemieckiej waluty, kt├│ra zmusi┼éa aliant├│w do ┼╝─ůdania odszkodowa┼ä w walucie innej ni┼╝ niemiecka. Niemcy zareagowa┼éy drukuj─ůc ogromne sumy w┼éasnych pieni─Ödzy na zakup waluty obcej, co spowodowa┼éo jeszcze wi─Öksz─ů amortyzacj─Ö warto┼Ťci niemieckiej Marki.

W niekt├│rych momentach kryzysu stopa inflacji ros┼éa w tempie ponad 20% dziennie. Niemiecka waluta sta┼éa si─Ö tak bezwarto┼Ťciowa, ┼╝e niekt├│rzy obywatele woleli pali─ç posiadane przez siebie papierowe pieni─ůdze, aby utrzyma─ç ciep┼éo w domu, poniewa┼╝ by┼éo to ta┼äsze od chocia┼╝by kupowania drewna na opa┼é.

Hiperinflacja w Wenezueli

Dzi─Öki swoim ogromnym zasobom ropy naftowej Wenezuela przez d┼éugi czas by┼éa w stanie utrzyma─ç w zdrowiu swoj─ů gospodark─Ö przez wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç XX wieku. W latach osiemdziesi─ůtych jednak nadmiar ropy naftowej, a nast─Öpnie z┼ée zarz─ůdzanie gospodark─ů i korupcja na pocz─ůtku XXI wieku doprowadzi┼éy do silnego kryzysu spo┼éecznego, gospodarczego i politycznego. Kryzys rozpocz─ů┼é si─Ö w 2010 r. i obecnie nale┼╝y do najgorszych w historii ludzko┼Ťci.

Stopie┼ä inflacji w Wenezueli gwa┼étownie wzr├│s┼é, podnosz─ůc si─Ö z rocznej stopy 69% w 2014 r. do 181% w 2015 r. Okres hiperinflacji rozpocz─ů┼é si─Ö w 2016 r., kiedy to stopa inflacji wynios┼éa 800% do ko┼äca roku, nast─Öpnie 4,000% w 2017 r. i ponad 2,600,000% na pocz─ůtku 2019 r.

W 2018 r. Prezydent Nicol├ís Maduro w celu zwalczania hiperinflacji og┼éosi┼é utworzenie nowej waluty (Suwerennego Bolivara - ang. Sovereign Bolivar) zast─Öpuj─ůc obecnego Boliwara w proporcjach 1/100 000. Tym samym dawne 100 000 boliwar├│w sta┼éo si─Ö 1 Suwerennym Bolivarem. Skuteczno┼Ť─ç takiego podej┼Ťcia jednak jest wysoce w─ůtpliwa. Ekonomista Steve Hanke stwierdzi┼é, ┼╝e usuwanie zer jest jedynie "zabiegiem kosmetycznym" kt├│ry "nic nie znaczy, chyba, ┼╝e zmienisz te┼╝ polityk─Ö gospodarcz─ů.ÔÇŁ


Hiperinflacja w Zimbabwe

W pierwszych latach po uzyskaniu niepodleg┼éo┼Ťci w 1980 roku przez Zimbabwe, gospodarka tego kraju by┼éa do┼Ťy─ç stabilna. To jednak dosy─ç szybko uleg┼éo zmianie, bo ju┼╝ w 1991 r. rz─ůd prezydenta Roberta Mugabe zainicjowa┼é Program o nazwie ESAP (Economic Structural Adjustment Programme), kt├│ry obecnie uwa┼╝any jest za g┼é├│wn─ů przyczyn─Ö za┼éamania gospodarczego jakie mia┼éo p├│┼║niej miejsce w Zimbabwe. Dodatkowo reformy grunt├│w przeprowadzone przez w┼éadze jednocze┼Ťnie z programem ESAP doprowadzi┼éy do drastycznego spadku produkcji ┼╝ywno┼Ťci, co z kolei doprowadzi┼éo do wielkiego kryzysu finansowego i spo┼éecznego.

Pierwsze sygna┼éy niestabilno┼Ťci Dolara Zimbabwe (ZWN) pojawi┼éy si─Ö ju┼╝ pod koniec lat 90., a epizody hiperinflacyjne zacz─Ö┼éy si─Ö na pocz─ůtku XXI wieku. Roczna stopa inflacji w Zimbabwe wynios┼éa 624% w 2004 r., 1730% w 2006 r. I a┼╝ 23150,888% w lipcu 2008 r. Z powodu braku danych dostarczonych przez bank centralny tego kraju, stopa inflacji z lipca zosta┼éa oparta na teoretycznych szacunkach.

Wed┼éug oblicze┼ä profesora Steve'a H. Hanke'a, hiperinflacja Zimbabwe osi─ůgn─Ö┼éa najwy┼╝szy poziom w listopadzie 2008 r., osi─ůgaj─ůc roczne tempo wzrostu wynosz─ůce 89,7 sekstylion├│w procent (10^21), co odpowiada 79,6 miliardom procent├│w miesi─Öcznie, czyli 98% dziennie.


Wykorzystanie kryptowalut

Poniewa┼╝ Bitcoin i inne kryptowaluty nie s─ů oparte na scentralizowanych systemach, ich warto┼Ť─ç nie mo┼╝e by─ç okre┼Ťlona przez instytucje rz─ůdowe lub finansowe. Technologia Blockchain zapewnia, ┼╝e emisja nowych jednostek kryptowalut przebiega zgodnie z ustalonym harmonogramem i ┼╝e ka┼╝da jednostka jest unikalna i odporna na jej skopiowanie (czyt. duplikowanie).

To zaledwie niekt├│re z powod├│w dla kt├│rych kryptowaluty staj─ů si─Ö coraz bardziej popularne - szczeg├│lnie w krajach, kt├│re maj─ů do czynienia z hiperinflacj─ů, takich jak Wenezuela i Zimbabwe w kt├│rych to stopie┼ä wykorzystania p┼éatno┼Ťci opartych o wirtualne waluty i sieci peer-to-peer gwa┼étownie ro┼Ťnie.┬á

Rz─ůdy i centralne instytucje niekt├│rych kraj├│w zaczynaj─ů ju┼╝ powa┼╝nie rozwa┼╝a─ç temat narodowych kryptowalut, jako alternatywy dla tradycyjnej got├│wki i identyfikuj─ů potencjalne szanse i zagro┼╝enia wynikaj─ůce z wdro┼╝enia takowych. Szwedzki Bank Narodowy jest jedn─ů z pierwszych centralnych instytucji podejmuj─ůcych ten temat. Banki centralne Singapuru, Kanady, Chin i USA r├│wnie┼╝ wnikliwie studiuj─ů t─Ö tematyk─Ö.


Wnioski

Chocia┼╝ przypadki wyst─Öpowania hiperinflacji mog─ů wydawa─ç si─Ö nieliczne, jasnym jest, ┼╝e stosunkowo kr├│tki okres niepokoj├│w politycznych lub spo┼éecznych w gospodarce mo┼╝e w szybki spos├│b doprowadzi─ç do dewaluacji tradycyjnych walut. Ni┼╝szy popyt na eksport produkt├│w krajowych r├│wnie┼╝ mo┼╝e by─ç przyczyn─ů nap─Ödzaj─ůc─ů hiperinflacj─Ö. W momencie wyst─ůpienia dewaluacji waluty, ceny zaczynaj─ů bardzo szybko rosn─ů─ç, co ostatecznie tworzy b┼é─Ödne ko┼éo w gospodarce. Kilka rz─ůd├│w kraj├│w obj─Ötych takimi kryzysami pr├│bowa┼éo przeciwdzia┼éa─ç temu problemowi, drukuj─ůc wi─Öcej pieni─Ödzy czy dos┼éownie usuwaj─ůc zera ze wszystkich nomina┼é├│w got├│wki, jednak zar├│wno jedna jak i druga taktyka okaza┼éa si─Ö bezu┼╝yteczna i s┼éu┼╝y┼éa jedynie dalszemu zmniejszeniu og├│lnej warto┼Ťci waluty. Przy tej okazji warto zauwa┼╝y─ç, i┼╝ generalnym trendem na ┼Ťwiecie jest spadek wiary w idee stoj─ůce u podstaw tradycyjnych walut. Nastroje obecne w wielu spo┼éecze┼ästwach powoli otwieraj─ů furtk─Ö dla masowej adopcji kryptowalut. ┬áZiszczenie si─Ö takiego scenariusza mo┼╝e mie─ç pot─Ö┼╝ny wp┼éyw na przysz┼éo┼Ť─ç i to, w jaki spos├│b pieni─ůdze b─Öd─ů globalnie postrzegane i rozpatrywane.

Udost─Öpnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj─ů wiedz─Ö w praktyce, otwieraj─ůc konto Binance ju┼╝ dzi┼Ť.