Czym s膮 kontrakty Forward i Futures
Strona G艂贸wna
Artyku艂y
Czym s膮 kontrakty Forward i Futures

Czym s膮 kontrakty Forward i Futures

Zaawansowany
Opublikowane Mar 21, 2019Zaktualizowane Dec 28, 2022
7m

Generalnie rzecz ujmuj膮c kontrakty forward i futures s膮 umowami, kt贸re pozwalaj膮 traderom, inwestorom oraz producentom towar贸w spekulowa膰 na temat ceny aktyw贸w w przysz艂o艣ci. Kontrakty te pe艂ni膮 rol臋 dwustronnego zobowi膮zania, kt贸re umo偶liwia obr贸t instrumentem w przysz艂o艣ci (zawieraj膮 dat臋 wyga艣ni臋cia), po cenie uzgodnionej w momencie zawarcia umowy.

Instrumentem finansowym ka偶dego kontraktu forward lub kontraktu futures mo偶e by膰 dowolne aktywo, wliczaj膮c w to m.in akcje, towary, waluty, odsetki, a nawet i obligacje.

Kontrakt贸w futures w odr贸偶nieniu do kontrakt贸w forward, s膮 ustandaryzowane w prawie (jako umowy prawne) i mog膮 sta膰 si臋 przedmiotem obrotu w okre艣lonych miejscach (gie艂dach kontrakt贸w terminowych). Z tego powodu kontrakty futures podlegaj膮 szczeg贸lnemu zestawowi zasad, kt贸re mog膮 obejmowa膰, na przyk艂ad, ich wielko艣膰 czy wysoko艣膰 dziennych stop procentowych. W wielu przypadkach realizacja kontraktu futures jest gwarantowana przez Izb臋 Rozrachunkow膮, dzi臋ki czemu strony transakcji s膮 w stanie ograniczy膰 ryzyko handlowe.

Chocia偶 przyk艂ady prymitywne formy rynk贸w futures powsta艂y w Europie ju偶 w XVII wieku, Centrum Handlu Ry偶ej聽D艒jima聽(Japonia) jest uwa偶ane za pierwsz膮 gie艂d臋 kontrakt贸w futures z prawdziwego zdarzenia. W XVIII-wiecznej Japonii wi臋kszo艣膰 p艂atno艣ci dokonywanych by艂y przy u偶yciu ry偶u, z tego powodu kontrakty futures zacz臋艂y by膰 wykorzystywane jako spos贸b na zabezpieczenie si臋 przed ryzykiem zwi膮zanym z niestabilnymi cenami ry偶u.

Wraz z pojawieniem si臋 elektronicznych system贸w handlu popularno艣膰 kontrakt贸w futures uleg艂a zdecydowanemu wzrostowi.聽

Funkcje kontrakt贸w futures

W kontek艣cie sektora finansowego kontrakty futures zazwyczaj spe艂niaj膮 nast臋puj膮ce funkcje:

  • Hedging i zarz膮dzanie ryzykiem:聽kontrakty futures mog膮 by膰 wykorzystane do ograniczenia okre艣lonego ryzyka. Dla przyk艂adu rolnik mo偶e sprzedawa膰 kontrakty terminowe na swoje produkty, aby mie膰 pewno艣膰, 偶e w przysz艂o艣ci uzyska ono okre艣lon膮 cen臋, pomimo niekorzystnych zdarze艅 i waha艅 na rynku. Inny przyk艂ad: Polski inwestor b臋d膮cy posiadaczem obligacji Skarbu Pa艅stwa, mo偶e naby膰 kontrakty futures PLNUSD na kwot臋 r贸wn膮 kwartalnej warto艣ci kuponu (stopy procentowej) jako sposobu na zablokowanie warto艣ci kuponu w PLN po wcze艣niej ustalonej stopie, a tym samym zabezpieczenie jego ekspozycji w USD .

  • D藕wignia finansowa (pot. lewar):聽kontrakty futures umo偶liwiaj膮 inwestorom tworzenie pozycji lewarowanych. Poniewa偶 kontrakty s膮 rozliczane w dniu ich wyga艣ni臋cia, inwestorzy s膮 w stanie za艂o偶y膰 d藕wigni臋 na swoje pozycje. Dla przyk艂adu d藕wignia 3:1 pozwala inwestorom wej艣膰 na pozycj臋 trzy razy wi臋ksz膮 ni偶 wynosi rzeczywiste saldo ich konta.

  • Shortowanie: kontrakty futures daj膮 inwestorom mo偶liwo艣膰 zajmowania kr贸tkich pozycji (tzw. short贸w).聽W sytuacji, gdy inwestor zdecyduje si臋 sprzeda膰 kontrakty terminowe bez posiadania ich bazowego instrumentu, to zazwyczaj okre艣la si臋 to mianem 鈥瀗agiej pozycji鈥.

  • R贸偶norodno艣膰 aktyw贸w:聽inwestorzy dzi臋ki kontraktom futures s膮 w stanie otworzy膰 pozycj臋 na aktywa, kt贸rymi trudno jest handlowa膰 na miejscu. Transport i sk艂adowanie towar贸w takich jak np. ropa naftowa jest zdecydowanie kosztowy. Dzi臋ki wykorzystaniu kontrakt贸w terminowych inwestorzy i traderzy mog膮 spekulowa膰 na szerokiej gamie aktyw贸w bez konieczno艣ci ich fizycznej wymiany (czyt. posiadania).

  • Price discovery:聽rynki kontrakt贸w futures s膮 skupiaj膮 zar贸wno sprzedawc贸w jak i nabywc贸w (tj. poda偶 i popyt) dla wielu typ贸w aktyw贸w, takich jak np. fizyczne towary. Dla przyk艂adu cena ropy na rynkach kontrakt贸w terminowych mo偶e opiera膰 si臋 na popycie na ten towar na rynku futures w czasie rzeczywistym, a nie np. na ruchu na stacjach benzynowych. Ponadto kontrakty futures s膮 zazwyczaj przedmiotem obrotu w czasie tzw. extended trading hours, co pozwala na osi膮gni臋cie jeszcze wi臋kszej przejrzysto艣ci cen.


Mechanizmy rozliczania kontrakt贸w

Data wyga艣ni臋cia kontraktu terminowego jest ostatnim dniem dzia艂alno艣ci handlowej dla tego konkretnego kontraktu. Po wyga艣ni臋ciu kontraktu handel zostaje wstrzymany, a kontrakty rozliczane. Istniej膮 dwa g艂贸wne mechanizmy rozliczania kontrakt贸w terminowych:

  • Rozliczenie fizyczne: aktywa bazowe s膮 wymieniane mi臋dzy dwiema stronami, kt贸re uzgodni艂y to w ramach umowy po ustalonej wcze艣niej cenie. Strona sprzedaj膮ca (ang. short; sold), ma obowi膮zek dostarczy膰 sprzedawane aktywo stronie kupuj膮cej (ang. Long; bought).

  • Rozliczenie got贸wkowe: instrumenty bazowe kontraktu nie s膮 wymieniane bezpo艣rednio. Zamiast tego jedna strona p艂aci drugiej kwot臋, kt贸ra odzwierciedla aktualn膮 warto艣膰 tych aktyw贸w. Typowym przyk艂adem takiej formy rozliczenia jest kontrakt futures na rop臋 naftow膮, w kt贸rym zamiast beczek z rop膮 naftow膮 wymianie podlega got贸wka, poniewa偶 fizyczna wymiana tysi臋cy beczek by艂aby do艣膰 skomplikowana.

Kontrakty futures rozliczane za pomoc膮 got贸wki s膮 wygodniejsze, a zatem bardziej popularne ni偶 kontrakty rozliczane fizycznie. Ma to miejsce nawet w przypadku p艂ynnych aktyw贸w lub instrument贸w o sta艂ym dochodzie, kt贸rych w艂asno艣膰 mo偶e by膰 przeniesiona w stosunkowo szybkim czasie (w por贸wnaniu do aktyw贸w fizycznych, takich jak np. bary艂ki ropy).

Co jednak wa偶ne, kontrakty futures rozliczane w got贸wce mog膮 prowadzi膰 do manipulacji cen膮 instrument贸w bazowych. Ten rodzaj manipulacji na rynku jest powszechnie nazywany 鈥瀊anging the close鈥 - terminem opisuj膮cym nienormalne dzia艂ania handlowe, kt贸re celowo zak艂贸caj膮 ksi臋g臋 zlece艅 (ang. orderbook) w sytuacji, gdy kontrakty terminowe zbli偶aj膮 si臋 do terminu ich wyga艣ni臋cia.


Strategie wyj艣cia dla kontrakt贸w terminowych

Po zawarciu kontraktu typu futures inwestor mo偶e podj膮膰 si臋 nast臋puj膮cych dzia艂a艅:

  • Offsetowa膰 kontrakt:聽czyli zamkn膮膰 pozycj臋 na kontrakcie futures poprzez utworzenie transakcji przeciwnej o tej samej warto艣ci, jak warto艣膰 kontraktu. Je艣li wi臋c trader shortuje 50 kontrakt贸w futures, aby zr贸wnowa偶y膰 swoj膮 sytuacj臋 otworzy tak膮 sam膮 ilo艣膰 pozycji typu long, neutralizuj膮c swoj膮 pocz膮tkow膮 pozycj臋. Strategia kompensowania pozwala inwestorom zrealizowa膰 swoje zyski lub straty przed dat膮 wyga艣ni臋cia kontraktu.

  • Odnowi膰 kontrakt:聽czyli otworzy膰 now膮 pozycj臋 futures po skompensowaniu swojej pocz膮tkowej pozycji, zasadniczo przed艂u偶aj膮c dat臋 jej wyga艣ni臋cia. Dla przyk艂adu, je艣li trader longuje 30 kontrakt贸w terminowych, kt贸re wygasaj膮 w pierwszym tygodniu stycznia, ale chce przed艂u偶y膰 swoje pozycj臋 o sze艣膰 miesi臋cy, mo偶e odnowi膰 swoj膮 pocz膮tkow膮 pozycj臋 i otworzy膰 now膮 o dok艂adnie takim samym rozmiarze, z dat膮 wyga艣ni臋cia ustawion膮 na pierwszy dzie艅 lipca.

  • Rozliczy膰 kontrakt:聽pozostawienie kontraktu w takiej formie w jakiej jest, a wi臋c nie offsetowanie ani nie odnawianie go. Innymi s艂owy kontrakt zostanie rozliczony w dniu jego wyga艣ni臋cia. W tym momencie zaanga偶owane strony s膮 prawnie zobowi膮zane do wymiany swoich aktyw贸w (lub got贸wki) zgodnie z obran膮 przez nich pozycj膮.


Wzorce cen kontrakt贸w terminowych: contango i backwardation

Od momentu utworzenia kontraktu futures do czasu rozliczenia jego cena rynkowa ulega sta艂ym zmianom, kt贸re skorelowane s膮 ze zjawiskiem popytu i poda偶y.

Relacja mi臋dzy terminem zapadalno艣ci, a zmienno艣ci膮 cen kontrakt贸w terminowych tworzy pewne wzorce cenowe, kt贸re s膮 powszechnie okre艣lane jako聽contango (1) backwardation (3).聽Te wzorce cenowe s膮 bezpo艣rednio zwi膮zane z聽oczekiwan膮 cen膮 rynkow膮聽(2) aktywa w dniu wyga艣ni臋cia kontraktu (4) - co przedstawia poni偶sza ilustracja.

  • Contango (1): sytuacja na rynku w kt贸rej cena kontraktu futures jest wy偶sza ni偶 聽jego oczekiwana przysz艂a cena spot.

  • Oczekiwana cena rynkowa (ang. Expected spot price) (2):聽przewidywana cena aktywa w momencie rozliczenia (wyga艣ni臋cia) kontraktu. Nale偶y zauwa偶y膰, 偶e oczekiwana cena spot nie zawsze jest sta艂a, tj. mo偶e si臋 zmienia膰 w odpowiedzi na ruchy poda偶y i popytu na rynku.

  • Backwardation (3):聽sytuacja na rynku, w kt贸rej cena kontraktu futures jest ni偶sza ni偶 jego oczekiwana przysz艂a cena spot.

  • Data wyga艣ni臋cia (4):聽ostatni dzie艅 dzia艂alno艣ci handlowej dla danego kontraktu futures, zanim nast膮pi jego rozliczenie.

W odr贸偶nieniu do warunk贸w rynkowych wyst臋puj膮cych podczas contango, kt贸re wydaj膮 si臋 by膰 bardziej korzystne dla sprzedawc贸w (pozycje typu short) ni偶 kupuj膮cych (pozycje typu long), rynki na kt贸rych wyst臋puje backwardation (a raczej warunki na nich) s膮 zazwyczaj bardziej korzystne dla kupuj膮cych.

W miar臋 zbli偶ania si臋 do daty wyga艣ni臋cia kontraktu, oczekuje si臋, 偶e jego cena b臋dzie stopniowo zbli偶a膰 si臋 do ceny spot, a偶 w ko艅cu oba osi膮gn膮 t臋 sam膮 warto艣膰. Je艣li kontrakt futures i cena spot nie s膮 takie same w dniu wyga艣ni臋cia, inwestorzy b臋d膮 w stanie relatywnie szybko osi膮gn膮膰 wymierne zyski wynikaj膮ce z mo偶liwo艣ci arbitra偶u.

W scenariuszu contango kontrakty futures s膮 notowane powy偶ej oczekiwanej ceny spot, co zazwyczaj spowodowane jest.. wygod膮. Dla przyk艂adu, trader kontraktami futures mo偶e zdecydowa膰 si臋 na zap艂acenie premii za towary fizyczne, kt贸re zostan膮 dostarczone w przysz艂o艣ci, dzi臋ki czemu nie musi martwi膰 si臋 koszta zwi膮zane m.in z ich przechowywaniem i ubezpieczeniem (najpopularniejszym przyk艂adem przy tej okazji jest z艂oto). Co wi臋cej, firmy r贸wnie偶 s膮 w stanie wykorzystywa膰 kontrakty futures do blokowania swoich przysz艂ych wydatk贸w na bazie przewidywalnych warto艣ci, tj. kupuj膮c towary, kt贸re s膮 niezb臋dne do ich obs艂ugi (np. producent chleba kupuj膮cy kontrakty terminowe na pszenic臋).

Z drugiej strony, backwardation ma miejsce wtedy, gdy kontrakty futures s膮 notowane poni偶ej oczekiwanej ceny spot. W takim scenariuszu traderzy (a w艂a艣ciwie spekulanci) kupuj膮 kontrakty terminowe, maj膮c nadziej臋 na zysk licz膮c na to, 偶e cena wzro艣nie zgodnie z oczekiwaniami. Dla przyk艂adu, podmiot handluj膮cy kontraktami terminowymi mo偶e naby膰 dzi艣 kontrakty na bary艂ki ropy w cenie 30 USD za sztuk臋, podczas gdy oczekiwana cena spot na nast臋pny rok wynosi 45 USD.


Zako艅czenie

Kontrakty terminowe dzi臋ki swojemu unormowaniu i zabezpieczeniu w prawie s膮 jednymi z najcz臋艣ciej u偶ywanych narz臋dzi w bran偶y finansowej, a mnogo艣膰 funkcjonalno艣ci, jakie daj膮 im posiadaczom sprawia, 偶e nadaj膮 si臋 do wielu zastosowa艅. Przed zainwestowaniem jakiejkolwiek sumy pieni臋dzy dobrze jest najpierw nale偶ycie zrozumie膰 podstawowe mechanizmy rz膮dz膮ce rynkiem kontrakt贸w futures i pozna膰 podstawowe prawa rynkowe.

Podczas gdy 鈥瀦ablokowanie鈥 ceny danego aktywa w przysz艂o艣ci mo偶e w pewnych okoliczno艣ciach okaza膰 si臋 trafne, nie zawsze jest to jednak najbezpieczniejsze podej艣cie - zw艂aszcza, gdy obr贸t kontraktami odbywa si臋 przy u偶yciu tzw. margin tradingu. To w艂a艣nie dlatego wielu trader贸w tworzy, a nast臋pnie opiera swoje dzia艂ania na odpowiednio skonstruowanych do tego celu strategiach zarz膮dzania ryzykiem. Wielu spekulant贸w do uzyskiwania jak najlepszego ogl膮du na sytuacj臋 panuj膮c膮 na rynkach kontrakt贸w futures wykorzystuje wiele r贸偶nych wska藕nik贸w聽analizy technicznej, a dodatkowo trudzi si臋 r贸wnie偶聽analiz膮 fundamentaln膮.
Udost臋pnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj膮 wiedz臋 w praktyce, otwieraj膮c konto Binance ju偶 dzi艣.