─░lk Coin Arzlar─▒ (ICO'lar) Hakk─▒nda Bilmeniz Gereken Her ┼×ey
Ana sayfa
Makaleler
─░lk Coin Arzlar─▒ (ICO'lar) Hakk─▒nda Bilmeniz Gereken Her ┼×ey

─░lk Coin Arzlar─▒ (ICO'lar) Hakk─▒nda Bilmeniz Gereken Her ┼×ey

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jan 30, 2019G├╝ncellenme: Dec 12, 2022
6m


─░├žerik


ICO nedir?

─░lk Coin Arz─▒ (ya da ICO) ekiplerin kripto para d├╝nyas─▒nda projeleri i├žin fon toplarken kulland─▒klar─▒ bir y├Ântemdir. Bir ICO'da ekipler, erken d├Ânem destek├žilerine satmak ├╝zere blockchain temelli tokenlar yarat─▒r. Bu bir topluluk fonlamas─▒ evresi olarak hizmet eder ÔÇô kullan─▒c─▒lar, kullanabilecekleri (hemen ya da daha sonra) tokenlar sat─▒n al─▒r ve proje de geli┼čtirme yap─▒labilmesini sa─člayacak fonu toplar.┬á
Bu uygulama 2014 y─▒l─▒nda┬áEthereum'un geli┼čtirilmesi i├žin kullan─▒lmas─▒yla pop├╝ler hale gelmi┼čtir. O zamandan bu yana y├╝zlerce giri┼čim taraf─▒ndan (├Âzellikle de 2017'de) farkl─▒ ba┼čar─▒ oranlar─▒yla kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░sim┬áHalka Arz─▒ (IPO) ├ža─čr─▒┼čt─▒rsa da, iki arz asl─▒nda tamamen farkl─▒ fon toplama y├Ântemleridir.

IPO'lar genellikle, tan─▒nm─▒┼č ┼čirketlerin fon toplamak i├žin ┼čirket hisselerinin k─▒smi m├╝lkiyetini satmas─▒ndan olu┼čur. Bunun aksine ICO'lar, ┼čirketlerin projelerinin ilk a┼čamalar─▒nda fon elde etmesini sa─člayan bir fon toplama mekanizmas─▒d─▒r. ICO yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ token sat─▒n ald─▒─č─▒nda ┼čirket hissesi sat─▒n alm─▒┼č olmaz.

ICO'lar, teknolojik startup'lar i├žin geleneksel fonlamalar yerine kullan─▒labilecek bir alternatif olabilir. Yeni giri┼čimciler halihaz─▒rda ├žal─▒┼čan bir ├╝r├╝n olmadan sermaye toplama konusunda ├žo─ču zaman s─▒k─▒nt─▒ ya┼čar. Blockchain d├╝nyas─▒nda, tan─▒nm─▒┼č ┼čirketler yaln─▒zca bir white paper ├╝zerindeki olumlu ├Âzelliklere dayanarak yat─▒r─▒m yapmay─▒ nadiren tercih eder. Dahas─▒ kripto para yasal d├╝zenlemelerinin olmamas─▒ bir├žok ki┼čiyi blockchain startup'lar─▒n─▒ de─čerlendirmekten al─▒koyar.

Fakat bu uygulama yaln─▒zca yeni startup'lar taraf─▒ndan kullan─▒lmaz. Tan─▒nm─▒┼č ┼čirketler de bazen, uygulama baz─▒nda standart ICO'lara ├žok benzer olan ters ICO'lar yapmay─▒ tercih eder. Bu durumda ┼čirketin haz─▒rda bir ├╝r├╝n├╝ ya da hizmeti vard─▒r ve ekosistemini merkeziyetsiz hale getirmek i├žin bir token ├ž─▒kar─▒r. Buna alternatif olarak daha geni┼č ├žapta bir yat─▒r─▒mc─▒ kitlesine ula┼čmak ve blockchain temelli yeni bir ├╝r├╝ne y├Ânelik sermaye toplamak i├žin bir ICO da yap─▒labilir.


ICO ve IEO (─░lk Borsa Arz─▒) fark─▒

─░lk Coin Arzlar─▒ ve ─░lk Borsa Arzlar─▒ bir├žok a├ž─▒dan birbirine benzerdir. Aralar─▒ndaki ba┼čl─▒ca fark IEO'lar─▒n tamamen proje ekibi taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmemesi, bir kripto para borsas─▒n─▒n da s├╝rece dahil olmas─▒d─▒r.

Borsalar, kullan─▒c─▒lar─▒n do─črudan platform ├╝zerinden token sat─▒n alabilmesi i├žin ekiple ortak ├žal─▒┼č─▒r. Bu s├╝re├ž dahil olan t├╝m kat─▒l─▒mc─▒lar i├žin faydal─▒ olabilir. ─░tibarl─▒ bir borsa bir IEO'yu destekledi─činde kullan─▒c─▒lar projenin detayl─▒ ┼čekilde denetlenmi┼č olmas─▒n─▒ bekler. IEO'nun arkas─▒ndaki ekip daha geni┼č bir kullan─▒c─▒ taban─▒na ula┼čmay─▒ ba┼čar─▒r, borsa da projenin ba┼čar─▒s─▒ndan kazan├ž elde eder.


ICO ve STO (Menkul K─▒ymet Token Arz─▒) fark─▒

Menkul K─▒ymet Token Arzlar─▒ bir zamanlar ÔÇťyeni ICO'larÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒yordu. Teknolojik bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ndan bu iki arz t├╝r├╝ birebir ayn─▒d─▒r yani tokenlar ayn─▒ ┼čekilde yarat─▒l─▒r ve da─č─▒t─▒l─▒r. Yasal a├ž─▒dan ise ikisi birbirinden tamamen farkl─▒d─▒r.

Baz─▒ yasal belirsizlikler nedeniyle d├╝zenleme kurumlar─▒n─▒n ICO'lar─▒ nas─▒l de─čerlendirmesi gerekti─čine y├Ânelik fikir birli─či yoktur (a┼ča─č─▒da konudan ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde bahsedece─čiz). Sonu├ž olarak sekt├Âr hen├╝z anlaml─▒ bir yasal d├╝zenlemeye sahip de─čildir.

Baz─▒ ┼čirketler menkul k─▒ymetleri token formunda sunmak i├žin STO yapmay─▒ tercih eder. Bu ayn─▒ zamanda ┼čirketlerin belirsizliklerle ba┼č etmesine de yard─▒mc─▒ olur. Token ├ž─▒karan ┼čirket yapaca─č─▒ arz─▒ ilgili devlet kurumuna menkul k─▒ymet arz─▒ olarak kay─▒t ettirir b├Âylece geleneksel menkul k─▒ymetlerle ayn─▒ y├╝k├╝ml├╝l├╝klere sahip olur.


ICO s├╝reci nas─▒l i┼čler?

ICO pek ├žok farkl─▒ formda olabilir. Kimi zaman, ICO yapacak ekip ├Ân├╝m├╝zdeki aylarda ve y─▒llarda geli┼čtirmeye devam edece─či ├žal─▒┼čmakta olan bir blockchaine sahip olabilir. Bu durumda kullan─▒c─▒lar, zincir ├╝zerindeki adreslerine g├Ânderilecek tokenlar sat─▒n alabilir.┬á
Alternatif olarak blockchain hen├╝z kullan─▒ma a├ž─▒lmamam─▒┼č olabilir ve bu durumda da tokenlar tan─▒nm─▒┼č ba┼čka bir blockchain ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒l─▒r (├Ârne─čin Ethereum). Yeni zincir canl─▒ya ge├žti─činde token sahipleri, ellerindeki tokenlar─▒ bu yeni blockchain ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č taze tokenlarla takas edebilir.
Fakat en yayg─▒n uygulama, tokenlar─▒ ak─▒ll─▒ kontratlarla uyumlu bir zincir ├╝zerinde ├ž─▒karmakt─▒r. Yine bu uygulama da ├žo─čunlukla Ethereum ├╝zerinde yap─▒l─▒r ve bir├žok uygulama ERC-20 token standard─▒n─▒ kullan─▒r. Hepsi ICO kaynakl─▒ olmasa da bug├╝n 200.000'den fazla farkl─▒ Ethereum token─▒ oldu─ču tahmin edilmektedir.

Ethereum d─▒┼č─▒nda kullan─▒labilecek ba┼čka zincirler de vard─▒r. Waves, NEO, NEM ve Stellar pop├╝ler ├Ârneklerdir. Bu protokollerin ├žok esnek oldu─ču g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda bir├žok organizasyon daha sonra tokenlar─▒n─▒ ta┼č─▒mak yerine bu blockchainlerde tutmay─▒ ve mevcut temeller ├╝zerine in┼ča etmeyi tercih eder. Bu yakla┼č─▒m, tan─▒nm─▒┼č bir ekosistemin a─č etkilerinden faydalanabilmeyi ve geli┼čtiricilerin denenmi┼č ve test edilmi┼č ara├žlara eri┼čebilmesini sa─člar.

ICO belli bir s├╝re ├Ânceden duyurulur ve ICO'nun nas─▒l y├╝r├╝t├╝lece─činin kurallar─▒ belirlenir. Bu kurallar ICO i├žin bir zaman aral─▒─č─▒ koyabilir, sat─▒lacak tokenlar i├žin bir ├╝st s─▒n─▒r belirleyebilir ya da bunlar─▒n ikisini bir araya getirebilir. Kullan─▒c─▒lar─▒n ├Ânceden imzalamas─▒ gereken bir┬ábeyaz liste de olabilir.┬á

Daha sonra kullan─▒c─▒lar belirlenmi┼č bir adrese fon g├Ânderir. Genellikle kullan─▒m yayg─▒nl─▒─č─▒ nedeniyle Bitcoin ve Ethereum kabul edilir. Al─▒c─▒lar tokenler─▒n g├Ânderilece─či bir adres verir ya da tokenlar otomatik olarak ├Âdemenin yap─▒ld─▒─č─▒ adrese g├Ânderilir.


Kimler ICO yapabilir?

Token yaratmak ve da─č─▒tmak i├žin teknolojiye eri┼čim kolayd─▒r. Fakat uygulamada bir ICO ger├žekle┼čtirmeden ├Ânce dikkate al─▒nmas─▒ gereken bir├žok yasal konu vard─▒r.┬á

Genel anlamda kripto para d├╝nyas─▒ yasal d├╝zenlemeye y├Ânelik kurallar bak─▒m─▒ndan zay─▒ft─▒r ve hen├╝z yan─▒tlanmam─▒┼č ├Ânemli sorular vard─▒r. Baz─▒ ├╝lkeler ICO'lar─▒ do─črudan yasaklar fakat en kripto dostu y├Ânetimlerde bile net yasal d├╝zenlemeler mevcut de─čildir. Bu nedenle bir ICO ger├žekle┼čtirmeden ├Ânce ├╝lkenizin kanunlar─▒ hakk─▒nda bilgi sahibi olman─▒z ├žok ├Ânemlidir.


ICO'lara y├Ânelik yasal d├╝zenlemeler nelerdir?

T├╝m projeler i├žin ge├žerli bir yan─▒t vermek kolay de─čildir ├ž├╝nk├╝ dikkate al─▒nmas─▒ gereken bir├žok de─či┼čken vard─▒r. D├╝zenlemeler ├╝lkeden ├╝lkeye farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve her projenin kendine has k├╝├ž├╝k farklar─▒ devlet kurumlar─▒n─▒n bu projeyi nas─▒l de─čerlendirece─čini etkileyebilir.┬á

Baz─▒ yerlerde yasal d├╝zenlemelerin olmamas─▒n─▒n bir proje i├žin ICO yaparak topluluktan fon toplama izni verdi─či d├╝┼č├╝n├╝lmemelidir. Dolay─▒s─▒yla, bu t├╝r bir topluluk fonlamas─▒n─▒ se├žmeden ├Ânce profesyonel yasal dan─▒┼čmanl─▒k hizmeti almak ├Ânemlidir.

Fon toplayan ekiplerin daha sonradan menkul k─▒ymet arz─▒ yapt─▒klar─▒n─▒n kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒yla ceza ├Âdemek durumunda kald─▒─č─▒ ├Ârnekler ya┼čanm─▒┼čt─▒r. E─čer yetkililer bir token─▒n menkul k─▒ymet oldu─čuna karar verirse, token ├ž─▒karan ┼čirket bu s─▒n─▒ftaki geleneksel varl─▒klara uygulanan kat─▒ uygulamalara tabi olur. ABD Menkul K─▒ymet ve Borsa Komisyonu (SEC) buna y├Ânelik faydal─▒ bilgiler sunmaktad─▒r.

Blockchain d├╝nyas─▒nda yasal d├╝zenlemelerin geli┼čimi ├Âzellikle de teknolojinin yasal sistemin yava┼č ├žarklar─▒ndan ├žok daha h─▒zl─▒ ilerlemesi nedeniyle genel anlamda yava┼čt─▒r. Yine de ├žok say─▒da devlet kurumu, blockchain teknolojisi ve kripto paralar i├žin daha ┼čeffaf bir ├žer├ževenin kurulmas─▒na y├Ânelik de─čerlendirmeler yapmaktad─▒r.

Blockchain severlerin bir├žo─ču devlet m├╝dahalesinden tedirgin olsa da (bu m├╝dahale geli┼čime engel te┼čkil edebilir) ├žo─čunluk bir denetleyici korumas─▒n─▒n gerekli oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝r. Geleneksel finansal s─▒n─▒flardan farkl─▒ olarak d├╝nyan─▒n herhangi bir yerindeki bir ki┼činin kat─▒l─▒mc─▒ olabilmesi baz─▒ ├Ânemli zorluklar yarat─▒r.


ICO'lar ne t├╝r riskler bar─▒nd─▒r─▒r?

Yeni bir token─▒n b├╝y├╝k bir kazan├ž sa─člamas─▒ ilgi ├žekicidir. Fakat t├╝m coinler e┼čit de─čildir. Herhangi bir kripto para yat─▒r─▒m─▒nda oldu─ču gibi pozitif bir yat─▒r─▒m getirisi (ROI) elde edece─činizin garantisi yoktur.
De─čerlendirilmesi gereken bir├žok etmen oldu─ču i├žin bir projenin uygulanabilir olup olmad─▒─č─▒n─▒ belirlemek zordur. Yat─▒r─▒m yapacak ki┼čilerin gerekli ├Âzeni g├Âstermesi ve s├Âz konusu tokenlar ├╝zerinde kapsaml─▒ ara┼čt─▒rmalar yapmas─▒ gereklidir. Bu s├╝re├ž derinlikli bir temel analiz i├žermelidir. A┼ča─č─▒da, sorulabilecek sorular─▒n tamam─▒ dahil edilmemi┼č olsa da baz─▒ ├Ârnekler listelenmi┼čtir:
  • Bu kavram uygulanabilir mi? Hangi soruna ├ž├Âz├╝m sunuyor?
  • Arz nas─▒l payla┼čt─▒r─▒l─▒yor?
  • Projenin bir tokena/blockchaine ihtiyac─▒ var m─▒ ya da asl─▒nda bunlar olmadan da ├žal─▒┼čabilir mi?
  • Ekip g├╝venilir mi? Bu projeyi hayata ge├žerek becerilere sahip mi?

En ├Ânemli kural ise asla kaybetmeyi g├Âze alabilece─činizden daha fazla yat─▒r─▒m yapmaman─▒zd─▒r. Kripto para piyasalar─▒ son derece oynakt─▒r ve birikimlerinizin de─čerinin h─▒zla d├╝┼čmesi gibi ├Ânemli bir risk s├Âz konusudur.


Son fikirler

─░lk Coin Arzlar─▒, ba┼člang─▒├ž a┼čamas─▒ndaki projelerin fon toplamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan son derece etkili bir y├Ântemdir. Ethereum'un 2014'teki ─░lk Coin Arz─▒n─▒n ba┼čar─▒s─▒n─▒n ard─▒ndan bir├žok organizasyon yeni protokoller ve ekosistemler geli┼čtirmek i├žin sermaye toplamay─▒ ba┼čarm─▒┼čt─▒r.

Fakat al─▒c─▒lar─▒n neye yat─▒r─▒m yapt─▒klar─▒ konusunda dikkatli olmas─▒ gerekir. Kazan├ž elde edilece─či garanti de─čildir. Kripto para d├╝nyas─▒n─▒n hen├╝z ├žok yeni oldu─ču g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda b├Âyle yat─▒r─▒mlar y├╝ksek risk i├žerir ve projenin kullan─▒labilir bir ├╝r├╝n ortaya koymay─▒ ba┼čaramamas─▒ riskine kar┼č─▒ koruman─▒n pek yolu yoktur.