Polkadot (DOT) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Polkadot (DOT) Nedir?

Polkadot (DOT) Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Dec 15, 2020G├╝ncellenme: Dec 7, 2023
5m

K─▒sa ├ľzet

Polkadot kendisini, belirli ama├žlara hizmet eden farkl─▒ zincirleri tek bir evrensel a─č alt─▒nda ba─člamay─▒ ba┼čarabilen, yeni nesil blockchain protokol├╝ olarak konumland─▒rm─▒┼čt─▒r. Web 3.0 i├žin altyap─▒ in┼ča etmeye yo─čun bir ┼čekilde odaklanan ve ayn─▒ zamanda Web3 Vakf─▒ taraf─▒ndan kurulmu┼č olan Polkadot, internet monopolilerini bozmay─▒ ve bireysel kullan─▒c─▒lar─▒ g├╝├žlendirmeyi ama├žlar.┬á


Giri┼č

Bitcoin'in yarat─▒lmas─▒ndan bu yana blockchainler de varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Blockchain, ├ž─▒─č─▒r a├žan bir teknoloji olarak adland─▒r─▒lsa da dikkate al─▒nmas─▒ gereken baz─▒ dezavantajlara da sahiptir. Blockchainler kendi ba┼člar─▒na di─čer blockchainlerle ileti┼čim kuramaz. Farkl─▒ zincirlere birlikte ├žal─▒┼čabilirlik ├Âzelli─či getirmek, verilerin takas edilebilmesine ve en nihayetinde de daha g├╝├žl├╝ uygulama ve hizmetlerin ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olabilir.

Geli┼čtiriciler, ge├žmi┼čte blockchainleri "birbirine ba─člamaya" ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Bunu yapmak, A zincirinin B zinciriyle ├žal─▒┼čmas─▒na imkan tan─▒r. Fakat bir├žok (y├╝zlerce hatta binlerce) zinciri ayn─▒ anda ba─člamak, halen zorlay─▒c─▒ bir g├Ârev olmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Polkadot ekibi ve dolayl─▒ olarak Web3 Vakf─▒, ├Ân├╝m├╝zdeki y─▒llarda ba┼čar─▒l─▒ bir ├ž├Âz├╝m├╝n yarat─▒laca─č─▒ndan emindir.


Polkadot nedir?

Herkes i├žin in┼ča edilmi┼č a├ž─▒k kaynakl─▒ bir protokol olarak tan─▒mlanan Polkadot, blockchain teknolojisinin geli┼čiminin bir sonraki ad─▒m─▒ oldu─čunu iddia eder. Bu kavram ilk olarak, Ethereum'un kurucu orta─č─▒ Dr. Gavin Wood taraf─▒ndan ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. Ekip, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ g├╝venlik, ├Âl├žeklenebilirlik ve inovasyona odaklamay─▒ hedeflemektedir. Bunu yapabilmeleri i├žin hem yeni fikir ve kavramlar─▒ destekleyecek hem de birlikte ├žal─▒┼čabilirli─čin ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde hayata ge├žirilebilmesini sa─člayacak bir altyap─▒n─▒n yarat─▒lmas─▒ gereklidir.

Polkadot ekosisteminde yer alan bireysel blockchainlere parachain (paralel blockchain), ana zincire ise Relay Chain (Aktar─▒c─▒ Zincir) ad─▒ verilir. Ana fikir, parachain'lerin ve Relay Chain'in her zaman, kolayca bilgi al─▒┼čveri┼či yapabilmesidir. Parachain'leri, uygulamaya konmas─▒ planlanan ETH 2.0'deki yatay b├Âl├╝mlere (shard) benzer ┼čekilde d├╝┼č├╝nebilirsiniz.

T├╝m geli┼čtirici, ┼čirket ya da bireyler, kripto paralar ve merkeziyetsiz sistemler i├žin bir ├žer├ževe sunan Substrate arac─▒l─▒─č─▒yla kendi ki┼čiselle┼čtirilmi┼č parachain'lerini yaratabilir. Ki┼čiselle┼čtirilmi┼č zincir Polkadot a─č─▒na ba─čland─▒─č─▒nda, a─č ├╝zerindeki di─čer t├╝m parachain'lerle birlikte ├žal─▒┼čabilir hale gelir.

├çapraz zincir uygulamalar, ├╝r├╝n ve hizmetler in┼ča etmek bu tasar─▒mla birlikte ├žok daha kolayla┼č─▒r. Veri ya da varl─▒klar─▒ farkl─▒ blockchainler aras─▒nda b├╝y├╝k ├Âl├žekte transfer etmek daha ├Ânce m├╝mk├╝n olmam─▒┼čt─▒r.

Bu farkl─▒ parachain'lerdeki verilerin g├╝vene al─▒nmas─▒ ve do─črulanmas─▒, a─č do─črulay─▒c─▒lar─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r ve k├╝├ž├╝k bir do─črulay─▒c─▒ grubu birden fazla parachain'i g├╝vene alabilir. Bu do─črulay─▒c─▒lar, ├Âl├žeklenebilirli─či daha iyi hale getirmek i├žin i┼člemlerin farkl─▒ parachain'lere yay─▒labilmesini de sa─člayacakt─▒r.


Polkadot'un avantajlar─▒

Geli┼čtiricileri, Polkadot ekosistemini ke┼čfetmeye y├Ânlendirebilecek bir├žok neden vard─▒r. Mevcut blockchainlerin s─▒n─▒rl─▒ do─čas─▒ nedeniyle, hedef al─▒nmas─▒ gereken birka├ž temel sorun oldu─ču ortadad─▒r: ├Âl├žeklendirme, ki┼čiselle┼čtirilebilirlik, birlikte ├žal─▒┼čabilirlik, y├Âneti┼čim ve y├╝kseltilebilirlik.

Polkadot, ├Âl├žeklendirme a├ž─▒s─▒ndan bir├žok kriteri kar┼č─▒lar. ├çoklu zincir bir a─č olarak hareket etmesi sayesinde transferleri farkl─▒ zincilerde paralel olarak i┼čleyebilir. B├Âylece, g├╝n├╝m├╝zde blockchain teknolojisinin ├Ân├╝nde yer alan en b├╝y├╝k engellerden birini ortadan kald─▒rm─▒┼č olur. Paralel i┼čleme, ├Ânemli bir iyile┼čtirmedir ve daha geni┼č ├žapl─▒ k├╝resel blockchain benimsenmesinin yolunu a├žabilir.

Ki┼čiselle┼čtirme yapmak isteyenler de Polkadot taraf─▒ndan sunulan di─čer baz─▒ ├Âzelliklerden faydalanabilir. ┼×u anda,"t├╝m blockchainlere hitap edebilen tek bir blockchain altyap─▒s─▒" mevcut de─čildir. Her projenin kendine has ihtiya├žlar─▒ ve gereklilikleri vard─▒r, fakat Polkadot bireysel her bir zincirin belirli bir i┼člev i├žin tasar─▒m─▒n─▒ optimize etmesine imkan tan─▒r. Substrate'in yard─▒m─▒yla geli┼čtiriciler, projenin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin kendi zincirlerini etkili bir ┼čekilde adapte edebilir.

Birlikte ├žal─▒┼čabilirlik bak─▒m─▒ndan, proje ve uygulamalar─▒n sorunsuz bir ┼čekilde veri payla┼č─▒m─▒ yapabilmesi ├Ânemli bir etmendir. Bunun ne t├╝r ├╝r├╝n ve hizmetler ortaya ├ž─▒karaca─č─▒ hen├╝z bilinmiyor olsa da olas─▒ bir ├žok kullan─▒m alan─▒ vard─▒r. Her bir parachain'in s─▒rayla belirli bir g├Ârev ├╝stlendi─či, tamamen yeni bir finans ekosistemi yaratabilir.

Belirli bir parachain'le ilintili herhangi bir topluluk, a─člar─▒n─▒n y├Âneti┼čimini uygun g├Ârd├╝kleri ┼čekilde yapabilecektir. Dahas─▒, Polkadot'un gelecekteki genel anlamda y├Âneti┼čimi i├žin topluluklar─▒n tamam─▒ ├žok ├Ânemlidir. Topluluktan geri bildirim almak, projelerin zaman i├žinde geli┼čmesine imkan tan─▒yan de─čerli i├žg├Âr├╝ler sunabilir.

Ayn─▒ zamanda Polkadot, bireysel parachain'lerde y├╝kseltme yap─▒lmas─▒n─▒ da ├žok kolay hale getirir. Topluluklar─▒ b├Âlen sert ├žatallanmalara ihtiya├ž yoktur. Bunun yerine, ana zincir sorunsuz bir ┼čekilde y├╝kseltilebilir.

DOT token

Di─čer bir├žok blockchain altyap─▒ projesine benzer ┼čekilde Polkadot da kendi yerel token─▒na sahiptir. DOT adl─▒ bu token, Ethereum'un ETH'sine ve Bitcoin'in BTC'sine benzer ┼čekilde a─č token─▒ olarak hizmet eder.

DOT'un birka├ž kullan─▒m alan─▒ vard─▒r. ├ľncelikle, token sahiplerine t├╝m Polkadot platformu ├╝zerinde y├Âneti┼čim hakk─▒ tan─▒r. Buna a─č ├╝cretlerini belirlemek, a─č y├╝kseltmelerini oylamak ve parachain'lerin eklenmesi ya da ├ž─▒kar─▒lmas─▒ dahildir.

Ayn─▒ zamanda DOT, staking arac─▒l─▒─č─▒yla a─č mutabakat─▒n─▒ sa─člamak i├žin de tasarlanm─▒┼čt─▒r. Staking kullanan di─čer a─člara benzer ┼čekilde, DOT sahiplerinin hepsi, her zaman i├žin kurallara uygun hareket etmeye te┼čvik edilir. Bu te┼čvik nas─▒l sa─član─▒r? E─čer kullan─▒c─▒lar kural d─▒┼č─▒ hareket ederlerse, ortaya koyduklar─▒ paray─▒ (stake) kaybedebilirler.

├ť├ž├╝nc├╝ se├ženek, DOT'u ba─članma i├žin kullanmakt─▒r. Buna, yeni parachain'ler Polkadot ekosistemine eklendi─činde ihtiya├ž duyulur. Ba─članan DOT'lar, ba─članma d├Ânemi s├╝resince kilitli kal─▒r. Ba─članma s├╝resinin sona ermesinin ard─▒ndan DOT'lar serbest b─▒rak─▒l─▒r ve parachain ekosistemden ├ž─▒kart─▒l─▒r.┬á


Polkadot'ta staking ve ba─članma

Polkadot'un birlikte ├žal─▒┼čabilirli─če yakla┼č─▒m─▒, veri ve varl─▒k takas─▒n─▒n ├žok daha ├Âtesine ge├žer. Bu ayn─▒ zamanda, d├╝r├╝st token staking'i ve tokenlar─▒n ba─članmas─▒ gibi yeni kavramlar─▒ ortaya atman─▒n da bir yoludur.

Bir blockchain a─č─▒nda token stake etmek yeni bir kavram de─čildir. Proof of Stake (PoS) olarak bilinen bu mutabakat modeli, kullan─▒c─▒lar─▒ a─čda coin stake etmeleri kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ├Âd├╝llendirme prensibiyle ├žal─▒┼č─▒r. Polkadot'ta d├╝r├╝st kullan─▒c─▒lar ├Âd├╝llendirilirken, k├Ât├╝ niyetli olanlar ise ortaya koyduklar─▒ t├╝m paray─▒ kaybedebilir.

Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi yeni t├╝m parachain'ler, DOT tokenlar─▒n─▒n ba─članmas─▒yla eklenir. Ba─člama, tokenlar─▒ belirli bir s├╝re boyunca a─čda tutmay─▒ taahh├╝t etmek anlam─▒na gelir. Kullan─▒┼čl─▒ olmayan zincirler ya da varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝remeyen projeler kald─▒r─▒l─▒r ve ba─članm─▒┼č tokenlar─▒ iade edilir.


Son d├╝┼č├╝nceler

Ka─č─▒t ├╝zerinde, Polkadot'u geli┼čtiriciler i├žin cazip hale getirebilecek bir├žok unsur vard─▒r. Polkadot, bireysel kod yaz─▒c─▒lar─▒n yan─▒ s─▒ra k├╝├ž├╝k ┼čirketlere ve b├╝y├╝k kurumlara hitap etme kapasitesine sahip bir ekosistemdir. Belirli ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒layan ki┼čiselle┼čtirilmi┼č blockchainler yaratabilmek ve bunlar─▒ sorunsuz bir ┼čekilde y├╝kseltebilmek, t├╝m kripto d├╝nyas─▒ i├žin de─čerli olabilecek orijinal bir kavramd─▒r.

Bununla birlikte, Polkadot halen ├žok gen├ž bir ekosistemdir. Geli┼čim a┼čamas─▒nda olan onlarca projeleri olsa da ilk b├╝y├╝k projelerinin kullan─▒ma sunulmas─▒ zaman alacakt─▒r. PolkaProject'e g├Âre c├╝zdanlar, altyap─▒ projeleri, ara├ž geli┼čtirmeleri, DApp'ler ve benzeri y├╝zlerce proje ┼ču anda geli┼čtirilme a┼čamas─▒ndad─▒r.

DOT s├Âz konusu oldu─čunda, Polkadot'un yarat─▒c─▒lar─▒ bunun spek├╝lasyona y├Ânelik bir token olarak tasarlanmad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Borsalarda maddi bir de─čere sahip olsa da tasar─▒m─▒n─▒n ba┼čl─▒ca amac─▒ yukar─▒da belirtti─čimiz ama├žlara hizmet etmektir.