Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ Nedir?

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Jul 5, 2022G├╝ncellenme: Jun 16, 2023
7m

K─▒sa ├ľzet

Bir yat─▒r─▒m DAO'su, fonlarla bir grup olarak yat─▒r─▒m yapan merkeziyetsiz bir organizasyondur. Yat─▒r─▒m DAO'sunun y├Âneti┼čim tokenine sahip olan herkes, karar alma s├╝recinde kat─▒l─▒mc─▒ olabilir. Elinizde ne kadar token varsa, oylama g├╝c├╝n├╝z de o kadar y├╝ksektir. Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ hazinelerini token sat─▒┼člar─▒yla, NFT'ler ├ž─▒kararak ve kazan├ž getiren hizmetler sunarak finanse eder. Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒n─▒n yasall─▒─č─▒, yarg─▒ alan─▒n─▒zdaki kanunlara ba─čl─▒d─▒r.

Giri┼č

Blockchain, merkeziyetsizlik ├Âzelli─či sayesinde yat─▒r─▒m d├╝nyas─▒n─▒ sonsuza dek de─či┼čtirmi┼čtir. Giri┼čimci ve startup'lar art─▒k yaln─▒zca giri┼čim sermayesi ┼čirketlerine, tohum yat─▒r─▒m turlar─▒na ve geleneksel fon toplama modellerine ba─čl─▒ kalmak zorunda de─čildir. Kendi tokenini olu┼čturmak ve proje tokenini satmak i├žin ├že┼čitli zincir ├╝st├╝ y├Ântemlerden birini kullanmak nispeten kolayd─▒r.┬á

├ľnemli bir de─či┼čim ya┼čayan yaln─▒zca fon toplayanlar de─čildir, ayn─▒ ┼čey yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin de ge├žerlidir. Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒, en k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n bile kolayca eri┼čebilece─či yeni bir fon toplama yakla┼č─▒m─▒n─▒ m├╝mk├╝n k─▒lm─▒┼čt─▒r.

Yat─▒r─▒m DAO'su nedir?

Yat─▒r─▒m DAO'su, fonlar ile ne zaman ve nereye yat─▒r─▒m yap─▒laca─č─▒na ├╝yelerinin karar vermesine olanak tan─▒r. Bu yat─▒r─▒m gayrimenkule, DeFi yat─▒r─▒m ara├žlar─▒na veya DAO'nun se├žece─či ba┼čka herhangi bir varl─▒─ča yap─▒labilir. Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ yat─▒r─▒m s├╝recinin tamam─▒n─▒ demokratik ve merkeziyetsiz bir hale getirmek i├žin Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon (DAO) modelini kullan─▒r.┬á

Geleneksel modeller yat─▒r─▒m g├╝c├╝n├╝ giri┼čim sermayesi fonlar─▒ ve aile ┼čirketlerinin yat─▒r─▒m y├Âneticilerinden olu┼čan nispeten k├╝├ž├╝k bir grubun ve serbest yat─▒r─▒m fonlar─▒n─▒n eline verir. Bunun aksine, yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ y├Âneti┼čim tokeni sahibi herkese yap─▒lacak yat─▒r─▒mlarla ilgili kararlar alma olana─č─▒ sunar. Bu model, yat─▒r─▒m kararlar─▒ al─▒n─▒rken az say─▒da ki┼čiden olu┼čan bir grubun uzmanl─▒─č─▒n─▒ kullanmak yerine b├╝y├╝k bir toplulu─čun ald─▒─č─▒ ortak karara ├Âncelik verir.

DAO nedir?

Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon (DAO), blockchain ├╝zerinde ├žal─▒┼čan ve kendi kendini y├╝r├╝ten kod par├žalar─▒ olan ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler taraf─▒ndan y├Ânetilen bir organizasyondur. DAO ├╝yelerinin m├╝zakerelerle ald─▒─č─▒ kararlar daha sonra bu ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler kullan─▒larak uygulamaya konur. Uygulamada DAO, insan m├╝dahalesi olmadan faaliyet g├Âsterebilir ve kesintisiz ├žal─▒┼čmaya devam edebilir. DAO ├╝yeleri ilgisini kaybetse veya projeden vazge├žse bile de─či┼čtirilemez do─čas─▒ nedeniyle DAO'nun ├žer├ževesi varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeye devam edecektir.

DAO'lar─▒n karar al─▒rken en s─▒k kulland─▒─č─▒ y├Ântem y├Âneti┼čim tokenlerine dayanan oylama mekanizmalar─▒d─▒r. Elinizde ne kadar ├žok y├Âneti┼čim tokeni varsa, oylama g├╝c├╝n├╝z de o kadar y├╝ksektir. Baz─▒ DAO'lar t├╝m ├╝yelerin teklif sunmas─▒na izin verirken baz─▒lar─▒ bu hakk─▒ yaln─▒zca belirli bir grupla s─▒n─▒rlayabilir. Kripto d├╝nyas─▒nda DAO'lar DeFi (Merkeziyetsiz Finans) projelerini, blockchainleri ve di─čer protokolleri idare etmek i├žin s─▒k├ža kullan─▒l─▒r.

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

Bir yat─▒r─▒m DAO'su genellikle genel bir hedefe y├Ânelik veya prensibe ba─čl─▒ olarak ├žal─▒┼č─▒r. Baz─▒lar─▒ GameFi veya DeFi protokolleri gibi sekt├Ârdeki belirli alanlara yat─▒r─▒m yapar. Yat─▒r─▒m kararlar─▒, bu prensipler temel al─▒narak ve bir teklif mekanizmas─▒ kullan─▒larak al─▒n─▒r.

Yat─▒r─▒m DAO'sunun y├Âneti┼čim tokeninden tutanlar teklif sunabilir. Baz─▒ DAO'lar bu hakk─▒ yaln─▒zca belirli bir miktarda token sahibi olanlara veya grubun ba┼čka bir alt b├Âl├╝m├╝ne tan─▒r. Bunun amac─▒ spam'leri durdurmak veya yaln─▒zca yeterince y├╝ksek miktarda tokene sahip ├╝yelerin yat─▒r─▒m kararlar─▒ ├Ânermesini sa─člamak olabilir.

Teklif yap─▒ld─▒ktan sonra kullan─▒c─▒lar oylama haklar─▒n─▒ kullanmak i├žin ya tokenlerini stake eder ya da bir anl─▒k g├Âr├╝nt├╝ mekanizmas─▒ kullan─▒r. Anl─▒k g├Âr├╝nt├╝, her bir c├╝zdandaki y├Âneti┼čim tokenlerinin say─▒s─▒na bakar ve bunu temel alarak tokenleri kilitlemeden oylama haklar─▒n─▒ da─č─▒t─▒r. Bu yakla┼č─▒m, kullan─▒c─▒lar─▒n teklifi g├Ârd├╝kten sonra daha fazla token alarak oylamay─▒ etkilemesini engellemeye yard─▒mc─▒ olur. Oylama bittikten sonra sonu├žlara g├Âre belirlenen karar uygulan─▒r.

Yat─▒r─▒mlardan elde edilen karlar y├Âneti┼čim tokeni sahiplerine airdrop'larla veya bir staking mekanizmas─▒ ile da─č─▒t─▒l─▒r. Y├Âneti┼čim tokeninizi stake ederek ├Âd├╝llerden bir pay kazan─▒rs─▒n─▒z ve bu pay─▒ ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeden ├žekebilirsiniz.┬á┬á

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ teklifleri organize etmek, d├╝zenlemek ve bilgilendirme yapmak i├žin genellikle Discord ve Telegram'daki aktif topluluk kanallar─▒nda faaliyet g├Âsterir. Bir DAO yaln─▒zca toplulu─ču kadar ba┼čar─▒l─▒d─▒r, bu nedenle ├╝yelikleri sa─čl─▒kl─▒ ve aktif tutmal─▒d─▒r.

Bir yat─▒r─▒m DAO'sunun fonlar─▒ nereden gelir?

Bir yat─▒r─▒m DAO'sunun hazinesini olu┼čturmas─▒n─▒n ├že┼čitli yollar─▒ vard─▒r. En yayg─▒n y├Ântem bir y├Âneti┼čim tokeni sat─▒┼č─▒d─▒r. Yeni bir DAO tokenlerini ├ž─▒kar─▒r ve ├že┼čitli sat─▒┼č mekanizmalar─▒ndan birini kullanarak tokenlerini piyasaya sunar. Yat─▒r─▒mc─▒lar spek├╝latif ama├žl─▒ olarak, oylama hakk─▒ edinmek i├žin veya bunlar─▒n her ikisi i├žin de bu tokenleri sat─▒n al─▒r.┬á

Deneyimli yat─▒r─▒mc─▒lar taraf─▒ndan sa─člam bir yat─▒r─▒m stratejisi ile kurulan bir DAO, muhtemelen b├╝y├╝k bir potansiyel DAO ├╝yesi toplulu─čunu kendisine ├žekecektir. DAO, y├Âneti┼čim tokenlerinin bitcoin (BTC), ether (ETH), BUSD veya ba┼čka bir sabit coin gibi bir kripto para kar┼č─▒l─▒─č─▒nda sat─▒lmas─▒yla hazinesine fon ekler. Hazinede, gelecekte yap─▒lacak sat─▒┼člar i├žin biraz y├Âneti┼čim tokeni de tutulabilir.

Bir di─čer pop├╝ler y├Ântem ise benzersiz tokenlerin (NFT) ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ve sat─▒lmas─▒d─▒r. Bu tokenler tamamen koleksiyonluk veya ba┼čka kullan─▒ma alanlar─▒na da sahip olabilir. ├ľrne─čin, ekstra y├Âneti┼čim hakk─▒ sunan bir NFT ├ž─▒kar─▒labilir.

Son olarak, baz─▒ yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ daha ├Ânceki ba┼čar─▒lardan gelen hazine fonlar─▒na ve dijital varl─▒klara halihaz─▒rda sahip olabilir. ├ľrne─čin bir DeFi projesi, sundu─ču hizmetlerden gelir elde etmi┼č olabilir. Projenin DAO'su da daha sonra bu parayla yat─▒r─▒m yapmaya karar verebilir. Fakat yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ndan bahsederken genellikle yaln─▒zca yat─▒r─▒mlarla ilgilenenleri kastederiz.

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ yasal m─▒d─▒r?

Yan─▒t, yarg─▒ alan─▒n─▒za ba─čl─▒ olacakt─▒r. Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒na y├Ânelik ├Âzel d├╝zenlemelerin olmamas─▒ da m├╝mk├╝nd├╝r, bu da bu tip organizasyonlar─▒n durumunu belirlemeyi zorla┼čt─▒r─▒r. Genel bir fikir edinmek i├žin ├Âncelikle yat─▒r─▒m DAO'sunun yeterince d├╝zenlemeye tabi olup olmad─▒─č─▒na bakmal─▒s─▒n─▒z. DAO, ├╝lkenizde menkul k─▒ymet olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lm─▒┼č, dolay─▒s─▒yla belirli bir lisansa ihtiya├ž duyuyor olabilir. Ba┼čka bir kripto d├╝zenlemesine tabi de olabilir.

Kolektif ┼čekilde birlikte yat─▒r─▒m yapmak yeni bir fikir de─čildir ve bir├žok ├╝lke yat─▒r─▒m kul├╝plerine y├Ânelik d├╝zenlemelere sahiptir. ├ľrne─čin IRS, karlar─▒ payla┼čmak ├╝zere kolektif ┼čekilde yat─▒r─▒m yapan gruplar i├žin belirli ┼čartlara sahiptir. Bir DAO'nun da ayn─▒ d├╝zenlemelere tabi olup olmayaca─č─▒ yerel d├╝zenleyicilerinizin karar─▒na ba─čl─▒d─▒r.

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒n─▒n riskleri nelerdir?

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ g├╝c├╝ token sahipli─čine g├Âre ba┼čar─▒yla merkeziyetsiz hale getirse de baz─▒ riskler de s├Âz konusudur. Herhangi bir kripto paray─▒ tutman─▒n risk i├žerdi─či ve yat─▒r─▒m DAO'lar─▒n─▒n da kendilerine has risklere sahip oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r:

1. Ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čme hatas─▒ - DAO'yu y├Âneten ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmeler bir sald─▒r─▒, yaz─▒l─▒m a├ž─▒─č─▒ veya hatal─▒ kod nedeniyle ba┼čar─▒s─▒z olabilir. Bu da DAO'nun etkili bir ┼čekilde ├žal─▒┼čmas─▒ ve fonlar─▒n kontrol├╝ i├žin gereken mekanizmalar─▒ bozabilir.

2. K├Ât├╝ yat─▒r─▒m kararlar─▒ - Yat─▒r─▒m DAO'su negatif ROI (yat─▒r─▒m getirisi) sunan projelere yat─▒r─▒m yapabilir. Sonu├žta, ├žo─čunluk karar─▒n─▒n her zaman i├žin en iyi karar oldu─ču garanti de─čildir.

3. Fonlar─▒n k├Ât├╝ y├Ânetilmesi - Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ hazinelerini d├╝zg├╝n bir ┼čekilde idare etmelidir. Portf├Âylerini ├že┼čitlendirmez veya iyi y├Ânetmezlerse, DAO'nun yat─▒r─▒m fonlar─▒ y├╝ksek risk alt─▒nda olabilir.┬á

Geleneksel giri┼čim sermayeleri ile yat─▒r─▒m DAO'lar─▒n─▒n farklar─▒

Giri┼čim sermayeleri ile DAO'lar k─▒yasland─▒─č─▒nda farkl─▒ avantaj ve dezavantajlar ortaya ├ž─▒kar. Bir yat─▒r─▒m DAO'su geleneksel anlamda kapal─▒ bir sekt├Âr├╝ a├žm─▒┼č olsa da stat├╝s├╝n├╝n "arada kalm─▒┼č" olmas─▒, yat─▒r─▒mc─▒lar ve fon toplayan projeler i├žin bu DAO'larla ├žal─▒┼čmay─▒ zorla┼čt─▒r─▒r. Geleneksel yat─▒r─▒mlardaki kat─▒ ┼čartlar nedeniyle ├žo─ču yat─▒r─▒m DAO'su pratikte yaln─▒zca di─čer kripto projeleriyle birlikte ├žal─▒┼čabilir.

Fakat Web3 s├Âz konusu oldu─čunda, yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ ├Ânemli avantajlara sahiptir. Geleneksel giri┼čim sermayesi ┼čirketleri Web3'├╝n potansiyeline b├╝y├╝k bir ilgi g├Âstermektedir, fakat genellikle yat─▒r─▒m ve deneyimleri kar┼č─▒l─▒─č─▒nda talepleri olduk├ža y├╝ksektir. Fakat Web3 ve blockchain teknolojisi ele al─▒nd─▒─č─▒nda, giri┼čim sermayeleri genellikle merkeziyetsiz muadilleri kadar bilgi sahibi de─čildir. Bu nedenle, bir yat─▒r─▒m DAO'sundan gelecek finansman da ayn─▒ prensipleri, kitle kaynakl─▒ uzmanl─▒─č─▒ daha adil bir anla┼čma ile sunabilir.

Daha geleneksel sekt├Ârler i├žin giri┼čim sermayelerinin sunabilece─či katma de─čer ├žok y├╝ksektir. Bu ┼čirketler ├žo─ču zaman k├Âkl├╝ a─člara ve destekleyici ├že┼čitli hizmetlere sahiptir. Her ┼čeyin ├Âtesinde, giri┼čim sermayeleri i├ž rahatl─▒─č─▒yla birlikte ├žal─▒┼čmak i├žin gerekli yasal ve d├╝zenlemeye y├Ânelik deste─če de sahiptir.

Son S├Âz

Yat─▒r─▒m DAO'lar─▒ 2020/2021'deki son kripto patlamas─▒ndan bu yana pop├╝ler bir konu olmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Uzun bir ge├žmi┼če sahip giri┼čim sermayesi modelinin de─či┼čebilece─či fikri, k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mc─▒lara ve blockchain tutkunlar─▒na cazip gelmektedir. Bu kavram hen├╝z ├žok yeni oldu─ču i├žin bu iki organizasyon t├╝r├╝n├╝n aras─▒ndaki ili┼čkinin ne y├Ânde geli┼čece─čini zaman g├Âsterecektir. Her zamanki gibi, DAO'lar─▒ denemeye karar verirseniz riskleri tam olarak anlaman─▒z ve bu risklerin portf├Ây stratejinize ne kadar uygun oldu─čunu de─čerlendirmeniz gerekir.