A─č Etkisi Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
A─č Etkisi Nedir?

A─č Etkisi Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Jan 4, 2021G├╝ncellenme: Dec 27, 2022
6m

K─▒sa ├ľzet

A─č etkisi, bir ├╝r├╝n├╝n daha fazla ki┼či taraf─▒ndan kullan─▒lmas─▒yla daha de─čerli hale gelmesidir. Orkut'u hat─▒rl─▒yor musunuz? Bu ├╝r├╝n, art─▒k onu kullanan pek fazla ki┼či olmad─▒─č─▒ i├žin sonland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. Peki bunun sebebi neydi? ├ç├╝nk├╝ kullan─▒c─▒ say─▒s─▒n─▒n zamanla azalmas─▒, di─čer kullan─▒c─▒lar─▒n da hizmetten ayr─▒lmas─▒na neden oldu. Tabi ki ba┼čka etmenler de s├Âz konusuydu, fakat az say─▒da kullan─▒c─▒ya sahip oldu─ču i├žin hizmet olarak de─čeri azald─▒.

Kripto paralar s├Âz konusu oldu─čunda a─č etkisi dikkate al─▒nmas─▒ gereken son derece ├Ânemli bir ├Â─čedir. Para ve blockchainler, en nihayetinde insanlar─▒ organize eder. Dolay─▒s─▒yla bir a─č─▒ ne kadar ├žok ki┼či kullan─▒rsa, a─č da bir hizmet olarak o kadar i┼če yarar hale gelir.


Giri┼č

Belirli bir sekt├Ârde hangi kripto paran─▒n piyasa lideri olaca─č─▒n─▒ ne belirler? Piyasan─▒n genellikle uzun vadede en iyi ├ž├Âz├╝mlere y├Ânelece─čini varsayabiliriz. Fakat asl─▒nda konu bu kadar basit de─čildir. Farkl─▒ bir├žok etmeni dikkate almak gerekir.

Geli┼čtiriciler inovatif bir teknoloji ortaya koyabilir, fakat kullan─▒ma sunuldu─ču d├Ânemde piyasa ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lam─▒yorsa bu teknoloji pek fazla ilgi ├žekmeyebilir.┬á

Bazen teknolojik olarak daha geride olan projeler, yaln─▒zca do─čru zamanlama sayesinde piyasa pay─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ ele ge├žirebilir. ─░┼čte bu noktada, a─č etkisinin ├Ânemi artar.


A─č etkisi nedir?

A─č etkisi, daha fazla kullan─▒c─▒n─▒n bir ├╝r├╝n ya da hizmete nas─▒l de─čer katt─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klayan ekonomik bir etkidir. A─č etkisi oldu─čunda, a─ča kat─▒lan her bir yeni kullan─▒c─▒ ├╝r├╝n├╝n de─čerini art─▒r─▒r. Bu da dolayl─▒ olarak daha fazla yeni kullan─▒c─▒y─▒ a─ča kat─▒lmaya te┼čvik ederek de─čerin daha da artmas─▒n─▒ sa─člar.

A─č etkisinin en ├Ânemli ├Ârneklerinden biri telefondur. Teknolojinin ilk zamanlar─▒nda yaln─▒zca birka├ž ki┼činin evinde telefon vard─▒r. Dahas─▒, bu evlerin a─č─▒ kullanabilmesi i├žin birbirlerine fiziksel olarak ba─članm─▒┼č olmas─▒ gereklidir.┬á

Teknoloji olgunla┼čt─▒k├ža telefon alabilen ki┼čilerin say─▒s─▒ gitgide artm─▒┼č, dolay─▒s─▒yla t├╝m telefon a─č─▒n─▒n de─čeri de y├╝kselmi┼čtir. Kullan─▒c─▒lar─▒n say─▒s─▒ artt─▒k├ža, t├╝m a─č─▒n de─čeri ve sundu─ču faydalar da artm─▒┼čt─▒r. B├Âylece daha fazla ki┼činin kat─▒l─▒m─▒yla t├╝m a─č─▒n de─čerinin de y├╝kseldi─či pozitif bir d├Âng├╝ ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Artan kullan─▒m, ├╝stel bir b├╝y├╝me yaratm─▒┼čt─▒r.


A─č etkisi t├╝rleri

─░ki t├╝r a─č etkisi vard─▒r ÔÇô do─črudan ve dolayl─▒ a─č etkisi.

Do─črudan a─č etkisi, telefon ├Ârne─činde bahsetti─čimiz etkidir. Artan kullan─▒m, di─čer t├╝m kullan─▒c─▒lar i├žin de de─čeri art─▒r─▒r.

Dolayl─▒ a─č etkisini tan─▒mlamak ise daha zordur. Terim, ilk a┼čamada bir a─č etkisinin olmas─▒ndan kaynaklanan ek ve tamamlay─▒c─▒ avantajlar─▒ ifade eder. ├ľrne─čin, bir├žok kripto para a├ž─▒k kaynakl─▒d─▒r.┬á

A─č etkisi g├╝├žl├╝ olan bir projede ├žok y├╝ksek bir de─čer s├Âz konusu oldu─ču i├žin yetenekli bir├žok geli┼čtirici (kendi koyduklar─▒ de─čer de risk alt─▒nda oldu─čundan) kodu denetlemeye y├Ânelebilir. Bu katma de─čer, en ba┼č─▒ndan projenin b├╝nyesindeki de─čerin ├žok y├╝ksek olmas─▒ndan kaynaklan─▒r. Bu etki birle┼čerek b├╝y├╝meye ba┼člar ve sonu├žta rakiplerine k─▒yasla ├Ânemli seviyede a─č etkisine sahip bask─▒n liderler ortaya ├ž─▒kar.


A─č etkisi ├Ârnekleri

A─č etkisinin g├╝n├╝m├╝zdeki ├Ârneklerine farkl─▒ bir├žok ├╝r├╝n kategorisinde rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r. Bunlar─▒n aras─▒nda ├Âne ├ž─▒kanlardan biri, kullan─▒c─▒lar─▒n mevcut sosyal a─člar─▒ taraf─▒ndan kullan─▒lan hizmetlere daha fazla kat─▒lma e─čilimi g├Âsterdi─či sosyal medyad─▒r. Bu da insanlar─▒ ayn─▒ platformlara kat─▒lmaya te┼čvik eder ve sekt├Âr birka├ž hizmetin tekeline girer.┬á

Yeni ┼čirketler yeni bir sosyal a─č platformu ba┼člatmak isterse, kritik bir kitle edinmede zorluk ya┼čar. Neden? ├ç├╝nk├╝ piyasa liderleri, sahip olduklar─▒ a─č etkisi sayesinde rekabet anlam─▒nda b├╝y├╝k bir avantaja sahiptir.

A─č etkisinin bir di─čer iyi ├Ârne─či de ara├ž payla┼č─▒m─▒d─▒r. Uber ve Lyft'in y─▒llar i├žinde elde etti─či a─č etkisiyle rekabet etmek, daha k├╝├ž├╝k bir kullan─▒c─▒ taban─▒na sahip daha yeni hizmetler i├žin olduk├ža zordur.┬á

Ayn─▒ ┼čey ├ževrimi├ži sat─▒┼člarda Ebay ve Amazon, internet aramalar─▒nda Google, ├ževrimi├ži ev kiralamada AirBNB, kurumsal i┼čletim sistemlerinde Microsoft ve iPhone ile Apple i├žin de ge├žerlidir. Peki, yaln─▒zca iyi tasarlanm─▒┼č i┼č modellerine sahip kar amac─▒ g├╝den ┼čirketler mi a─č etkisine sahip olabilir? Hay─▒r. Wikipedia, g├╝├žl├╝ bir a─č etkisi edinmi┼č a├ž─▒k kaynakl─▒ projelere iyi bir ├Ârnektir.


A─č etkisi ve kripto paralar

Kripto para ve blockchain s├Âz konusu oldu─čunda a─č etkisi dikkate al─▒nmas─▒ gereken ├žok ├Ânemli bir konudur.┬á

Bitcoin ├Ârne─čini ele alal─▒m. Bitcoin bir├žok faydal─▒ ├Âzelli─če ve ayn─▒ zamanda g├╝├žl├╝ bir a─č etkisine sahiptir.┬á

Madenciler, a─č g├╝venli─čini destekler ve operasyonlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek i├žin y├╝ksek likiditeye sahiptir. Fakat Bitcoin'e benzer kullan─▒m alanlar─▒ sunmay─▒ hedefleyen ba┼čka bir a─č─▒n kuruldu─čunu varsayal─▒m. Madenciler daha y├╝ksek ├Âd├╝ller kazanabilir, fakat likidite ayn─▒ olmayacakt─▒r. Riske girerek likiditenin gelecekte y├╝kselebilece─čini umut edebilir ya da i┼člerini s├╝rd├╝rebileceklerinden nispeten emin olarak bitcoin madencili─či yapmaya devam edebilirler. A─č etkisi i┼čte bu ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r. Sunulan alternatif, teknik olarak daha ├╝st├╝n olsa ya da daha fazla ├Âd├╝l sunsa bile yeni hizmete ge├žmek her zaman mant─▒kl─▒ olmayabilir.

Bununla birlikte, bu durum yaln─▒zca Bitcoin'in a─č etkisinin bir sonucu de─čildir. Adil lansman─▒ sayesinde Bitcoin, zaten kopyalamas─▒ son derece zor, benzersiz ├Âzelliklere sahiptir. Bu ├Ârne─či, bir d├╝┼č├╝nce deneyi olarak de─čerlendirmeniz daha do─čru olacakt─▒r.

A─č etkisi, Merkeziyetsiz Finans (DeFi) d├╝nyas─▒nda da dikkate al─▒nmas─▒ gereken ├Ânemli bir konudur. Bir ├╝r├╝n, hizmet ve hatta ak─▒ll─▒ kontrat b├╝y├╝k bir avantaj elde ederse, di─čer projelerin bu avantaj─▒ a┼čmas─▒ zor olabilir. Fakat DeFi halen yolun ├žok ba┼č─▒ndad─▒r. Bir├žok ki┼či, hen├╝z hi├žbir ├╝r├╝n├╝n onu kesin kazanan haline getirecek kadar a─č etkisi elde edemedi─čini d├╝┼č├╝nmektedir.



Negatif a─č etkisi

Negatif a─č etkisi, ters y├Ânde ├žal─▒┼č─▒r. Bu da yeni her bir kullan─▒c─▒n─▒n a─ča de─čer katmak yerine a─č─▒n de─čerini d├╝┼č├╝rece─či anlam─▒na gelir. Negatif a─č etkisi de blockchainlerin tasar─▒m─▒ konusunda dikkate al─▒nmas─▒ gereken bir konudur. ─░yi bir tasar─▒m, yeni her bir kullan─▒c─▒n─▒n a─ča de─čer kataca─č─▒ anlam─▒na gelmelidir. Neden? ├ç├╝nk├╝ b├Âylece a─č ├Âl├žeklenebilir. Fakat e─čer yeni kullan─▒c─▒lar a─č─▒n de─čerini d├╝┼č├╝yorsa, bu durum a─čda t─▒kanmalara yol a├žabilir.
├ľrne─čin, Ethereum'daki gas ├╝cretleri a├ž─▒k art─▒rma tarz─▒ bir sistemle ├žal─▒┼č─▒r. En temelde her bir kullan─▒c─▒, Ethereum madencilerine ├Âdeyece─či gas ├╝creti i├žin bir teklif verir. Daha fazla kullan─▒c─▒ eklendik├že ve kullan─▒m artt─▒k├ža, gas ├╝cretleri de genellikle artar. Bunun nedeni, her bir kullan─▒c─▒n─▒n bir di─čerinin ├Ân├╝ne ge├žmeye ├žal─▒┼čmas─▒d─▒r. Fakat bu art─▒┼č sonsuza dek s├╝remez. Gas ├╝cretleri ├žok y├╝kseldi─činde baz─▒ kullan─▒c─▒lar a─č─▒ kullanmay─▒ tamamen b─▒rak─▒r ├ž├╝nk├╝ bu kadar y├╝ksek ├╝cretlerle i┼člem yapmak mant─▒ks─▒z hale gelir. Bu da negatif a─č etkisinin bir ├Ârne─čidir.
Bununla birlikte, bu soruna y├Ânelik ├ž├Âz├╝mler geli┼čtirilmektedir. EIP-1559, Ethereum'un gas sistemini yenileyecek bir Ethereum ├Ânerisidir. Buna ek olarak, ETH 2.0'daki baz─▒ y├╝kseltmeler de Ethereum a─č─▒n─▒n idare edebilece─či i┼člem miktar─▒n─▒ b├╝y├╝k oranda art─▒rabilir. B├Âylece hareketlili─čin artt─▒─č─▒ zamanlarda ya┼čanan y├╝ksek gas ├╝creti sorunu da ├ž├Âz├╝lebilir.


Son d├╝┼č├╝nceler

A─č etkisine, kripto paralar da dahil olmak ├╝zere ekonominin farkl─▒ bir├žok kesiminde rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r. Ana fikir, yeni her bir kullan─▒c─▒n─▒n kat─▒l─▒m─▒yla birlikte a─č─▒n de─čerinin de artmas─▒d─▒r.┬á

Blockchain ve kripto para a─člar─▒n─▒ tasarlayanlar, a─č etkisinin hangi mekanizmalar taraf─▒ndan yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒ inceleyerek b├╝y├╝k bir avantaj elde edebilir. Bu a─č etkisini tasar─▒m s├╝recine dahil eden yeni coin ve token projeleri de daha h─▒zl─▒ bir ┼čekilde b├╝y├╝yebilir.

A─č etkisi ve kripto hakk─▒nda ba┼čka sorular─▒n─▒z varsa, sorular─▒n─▒z─▒n toplulu─čumuz taraf─▒ndan yan─▒tland─▒─č─▒ soru-cevap platformumuz Academy'ye Sor'a g├Âz atabilirsiniz.
G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.