Blockchain ve Web3 Aras─▒ndaki ─░li┼čki Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Blockchain ve Web3 Aras─▒ndaki ─░li┼čki Nedir?

Blockchain ve Web3 Aras─▒ndaki ─░li┼čki Nedir?

Ba┼člang─▒├ž Seviyesi
Yay─▒nlanma: Oct 24, 2022G├╝ncellenme: Jun 9, 2023
7m

K─▒sa ├ľzet

─░nternet, "salt okunur" Web 1.0'dan kat─▒l─▒ml─▒ ve sosyal odakl─▒ olarak tan─▒mlanan g├╝n├╝m├╝zdeki versiyonu Web 2.0'a evrildi. ┼×imdi ise internetin bir sonraki a┼čamas─▒ olan Web 3.0 veya dijital varl─▒k d├╝nyas─▒ndaki ad─▒yla Web3'e do─čru kademeli olarak ilerliyoruz. Web3'├╝n insanlar─▒n bir ┼čeylere dijital olarak sahip olmas─▒na, kolayca ├ževrimi├ži i┼člem yapmas─▒na ve ki┼čisel verileri ├╝zerinde daha fazla kontrole sahip olmas─▒na imkan tan─▒mas─▒ bekleniyor. Blockchain ve kripto ekosistemleri, Web3 i├žin halihaz─▒rda kullan─▒m halinde olan ├╝r├╝nlere sahip. ├ľrne─čin, kullan─▒c─▒lar e┼čler aras─▒ (P2P) ├Âdemeler yapabiliyor ve kripto c├╝zdanlar─▒ ile dijital ├Âgeleri toplayabiliyor. Blockchain tabanl─▒ pek ├žok proje, tasar─▒m─▒ gere─či merkeziyetsiz ve herkesin kullan─▒m─▒na a├ž─▒k.

Giri┼č

Dijital varl─▒klar, g├╝c├╝n merkezi birka├ž sosyal medya platformunda toplanmas─▒ ve kullan─▒c─▒lar─▒n ki┼čisel verilerinin s├Âm├╝r├╝lmesi gibi web'in g├╝n├╝m├╝zdeki s─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒ gidermesi beklenen Web3'├╝n ayr─▒lmaz bir par├žas─▒ haline gelebilir. Blockchainlerin merkeziyetsiz ve izne dayal─▒ olmayan do─čas─▒, ileti┼čim g├╝c├╝n├╝ merkezi otoritelere vermek yerine da─č─▒tmada ├Ânemli bir rol oynayabilir.

Dijital varl─▒klar Web3'e yerel dijital ├Âdemeleri getirmenin yan─▒ s─▒ra dijital ekonomik sistemlerde farkl─▒ bir├žok rol oynayacak ┼čekilde programlanm─▒┼č tokenler olarak da i┼člev g├Ârebilir. Blockchain ve kripto, merkeziyetsiz otonom organizasyonlar (DAO) arac─▒l─▒─č─▒yla Web3'├╝ daha topluluk merkezli bir hale getirebilir.┬á

Web3 ve Web2 aras─▒ndaki farklar

─░nternetin ba┼čl─▒ca geli┼čim a┼čamalar─▒ genellikle Web1, Web2 ve Web3 ad─▒ndaki farkl─▒ niteliklere sahip evrelerle temsil edilir. Web1 ├ža─č─▒nda kullan─▒c─▒lar ├ževrimi├ži verileri de─či┼čtiremiyor ve etkile┼čim kurduklar─▒ web sitelerine kendi i├žeriklerini y├╝kleyemiyordu. O zamanlar internet, bilgi forumlar─▒n─▒ okumak gibi basit, tek y├Ânl├╝ deneyimlere imkan tan─▒yan statik HTML sayfalar─▒ndan olu┼čuyordu.

Web2, i├žerik t├╝ketimine ve basit etkile┼čimlere imkan tan─▒d─▒. Ard─▒ndan Web2, kademeli olarak daha interaktif bir internet haline gelerek kullan─▒c─▒lar─▒n kendi i├žeriklerini olu┼čturmas─▒na imkan tan─▒maya ba┼člad─▒. Bu ├ževrimi├ži etkile┼čim bi├žimleri ├Âncelikli olarak sosyal medya platformlar─▒ taraf─▒ndan y├Ânetildi─činden Web2 d├Âneminde yeni merkezi teknoloji devi t├╝rleri ortaya ├ž─▒kt─▒.

G├╝ncel Web2 ekosistemi, gitgide daha fazla eksikli─činin ortaya ├ž─▒kmas─▒yla bir kez daha de─či┼čiyor. ├ľrne─čin, internet kullan─▒c─▒lar─▒ veri takibi ve m├╝lkiyetin yan─▒ s─▒ra sans├╝rle ilgili konularda da daha fazla endi┼če duymaya ba┼člad─▒.

┼×irketlerin ellerindeki g├╝c├╝ belirli kullan─▒c─▒ ve organizasyonlar─▒ platformlar─▒ndan yasaklamak i├žin kullanmas─▒yla, merkezi ┼čirketlerin g├╝c├╝ ├Âzellikle daha fazla g├Âze ├žarpmaya ba┼člad─▒. Web2 ┼čirketleri verileri, kullan─▒c─▒lar─▒ web sitelerinde tutmak ve ├╝├ž├╝nc├╝ taraflar─▒n yarar─▒na hedefli reklamlar olu┼čturmak i├žin de kullan─▒yor. Bu t├╝r ekonomik te┼čvikler, b├Âyle ┼čirketleri kullan─▒c─▒lar─▒n ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda hareket etmemeye y├Ânlendirebilir.

Web3'├╝n vizyonu, daha iyi bir internet i├žin bir sonraki ad─▒m olmakt─▒r. Ba┼čl─▒ca vaatleri aras─▒nda ├ževrimi├ži platformlar─▒ merkeziyetsiz, g├╝vene dayal─▒ olmayan ve izne dayal─▒ olmayan bir hale getirmek yer al─▒r. Web3; dijital m├╝lkiyet, dijital yerel ├Âdemeler ve sans├╝re diren├žlili─či web ├╝r├╝n ve hizmetlerinin yeni bir standard─▒ haline de getirebilir.

Blockchain ve kripto, Web3'├╝n temel teknolojileri olmak i├žin m├╝kemmel bir konumdad─▒r ├ž├╝nk├╝ i├žsel olarak merkeziyetsiz olmalar─▒ sayesinde herkesin zincir ├╝zerinde veri kaydetmesine, varl─▒klar─▒ tokenle┼čtirmesine ve dijital kimlikler olu┼čturmas─▒na imkan tan─▒rlar.┬á

Blockchain ve kripto Web3 vizyonuna hangi a├ž─▒lardan uygundur?

Merkeziyetsizlik. Yukar─▒da da belirtti─čimiz gibi Web2'nin ba┼čl─▒ca sorunlar─▒ndan biri g├╝c├╝n ve verilerin b├╝y├╝k birka├ž oyuncunun elinde toplanmas─▒d─▒r. Blockchain ve kripto, bilgi ve g├╝c├╝n daha fazla da─č─▒lmas─▒na destek olarak Web3'├╝ merkeziyetsiz bir hale getirebilir. Web3, daha fazla ┼čeffafl─▒k ve merkeziyetsizlik i├žin blockchain destekli herkese a├ž─▒k da─č─▒t─▒lm─▒┼č kay─▒t defterlerinden faydalanabilir.

─░zne dayal─▒ olmama: Blockchain tabanl─▒ projeler, geleneksel ┼čirketlerin tescilli sistemlerinin yerine herkese a├ž─▒k kodlar─▒ koyar. Blockchain ├╝zerinde geli┼čtirilen uygulamalar─▒n izne dayal─▒ olmayan do─čas─▒, d├╝nya genelinde herkesin bu uygulamalara k─▒s─▒tlamalar olmaks─▒z─▒n eri┼čebilmesine ve uygulamalarla etkile┼čim kurabilmesine imkan tan─▒r.

G├╝vene dayal─▒ olmama: Blockchain ve kripto, banka veya bireysel bir arac─▒ gibi ├╝├ž├╝nc├╝ taraflara y├Ânelik t├╝m ihtiyac─▒ ortadan kald─▒r─▒r. Web3 kullan─▒c─▒lar─▒, a─č─▒n kendisinden ba┼čka hi├žbir birime g├╝venmek zorunda kalmadan i┼člem yapabilir.┬á

├ľdeme yollar─▒ sunma: Kripto paralar, Web3'├╝n dijital yerel ├Âdeme altyap─▒lar─▒ olarak hizmet edebilir. Dijital varl─▒klar, ger├žek anlamda s─▒n─▒r tan─▒mad─▒klar─▒ ve arac─▒lara ihtiya├ž duymad─▒klar─▒ i├žin Web2'nin pahal─▒ ve hantal ├Âdeme yap─▒s─▒n─▒ iyile┼čtirme potansiyeline sahiptir.

M├╝lkiyet: Kripto, kullan─▒c─▒lar─▒n kendi kontrol├╝nde olan ve arac─▒lar olmadan fonlar─▒n─▒ tutmas─▒na imkan tan─▒yan kripto c├╝zdanlar─▒ gibi ara├žlar─▒ halihaz─▒rda sunmaktad─▒r. Kullan─▒c─▒lar, fonlar─▒n─▒ ├že┼čitli ┼čekillerde kullanmak veya dijital ├Âgelerini sergilemek i├žin c├╝zdanlar─▒n─▒ merkeziyetsiz uygulamalara da ba─člayabilir. Herkes, ┼čeffaf ve herkese a├ž─▒k bir kay─▒t defteri kullanarak bu fon ve ├Âgelerin m├╝lkiyetini do─črulayabilir.

Sans├╝re diren├žlilik: Blockchainler sans├╝re diren├žli olacak ┼čekilde tasarlanm─▒┼čt─▒r, bu da hi├žbir taraf─▒n i┼člem kay─▒tlar─▒n─▒ tek tarafl─▒ olarak de─či┼čtiremeyece─či anlam─▒na gelir. Kayd─▒n blockchaine eklenmesinin ard─▒ndan bu kayd─▒ kald─▒rmak neredeyse imkans─▒zd─▒r. Bu ├Âzellik, her t├╝r ifadeyi devlet ve ┼čirketler taraf─▒ndan uygulanacak sans├╝rden korumaya yard─▒mc─▒ olabilir.

Blockchain ve kripto Web3'├╝n temel bile┼čenleri midir?

Web3, blockchain veya kripto para ile ili┼čkili olmayan teknolojilerden de faydalanabilir. ├ľrne─čin, art─▒r─▒lm─▒┼č ger├žeklik (AR), sanal ger├žeklik (VR), nesnelerin interneti (IoT) ve meta evren gibi teknolojiler de internetin yeni ├ža─č─▒ i├žin elzem hale gelebilir. Blockchain, daha ├žok Web3'├╝n altyap─▒ taraf─▒nda ├žal─▒┼čabilir. Bahsetti─čimiz bu teknoloji ve ├ž├Âz├╝mler ise internetin daha sarmalay─▒c─▒ ve ger├žek d├╝nyayla ba─člant─▒l─▒ bir hale gelmesine yard─▒mc─▒ olabilir.

IoT ├že┼čitli cihazlar─▒ internet ├╝zerinden birbirine ba─člayabilir, AR dijital g├Ârsel ├Âgeleri ger├žek d├╝nyaya yerle┼čtirebilir ve VR de dijital varl─▒klar olarak temsil edilen ├Âgelerin yer alaca─č─▒, bilgisayar taraf─▒ndan yarat─▒lm─▒┼č ├ževreler olu┼čturabilir. Son olarak, bu teknolojileri ├Âl├žeklendirmek ve bir araya getirmek, birle┼čik bir meta evreni Web3 dahilinde hayata ge├žirebilir.

Kripto, dijital yerel ├Âdeme yollar─▒ ve ├žok daha fazlas─▒n─▒ sunabilir. Hizmet tokenleri, Web3 i├žin ├Ânemli bir├žok kullan─▒m alan─▒ yaratabilir. Ayr─▒ca, benzersiz tokenler (NFT'ler) sayesinde dijital d├╝nyada kimlik ve m├╝lkiyet, kullan─▒c─▒lar─▒n ki┼čisel verileri ├╝zerindeki kontrol├╝nden feragat etmesini gerektirmeyecek bir yolla do─črulanabilir.

Kripto ve blockchain ile Web3 neye benzeyecektir?

Blockchain teknolojisi Web3'├╝n temellerinden biri haline gelebilir, fakat kullan─▒c─▒lar bunun fark─▒na bile varmayabilir. Blockchain ├╝zerinde geli┼čtirilen uygulamalar kullan─▒c─▒ dostu ve sezgiselse, insanlar kullan─▒lan altyap─▒ ├╝zerinde d├╝┼č├╝nmeyecektir. Bu da her g├╝n kulland─▒─č─▒m─▒z sosyal medya platformlar─▒n─▒n temelinde yatan veri sunucular─▒ ve internet protokolleri ├╝zerinde nadiren d├╝┼č├╝nmemize benzerdir.

NFT'ler kullan─▒c─▒lar─▒n dijital koleksiyonluk ├╝r├╝nlerini di─čer kullan─▒c─▒lara sergilemesine ve e┼čsiz dijital kimliklerini olu┼čturmas─▒na ve kullanmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilir. NFT'ler ├ževrimi├ži oyunlardaki ├Ânemli bir├žok s├╝reci desteklemek gibi ba┼čka i┼člevsel ama├žlara da hizmet edebilir.

Blockchain ve kripto, merkeziyetsiz otonom organizasyonlar (DAO) arac─▒l─▒─č─▒yla Web3 kullan─▒c─▒lar─▒n─▒n kolektif eylemleri koordine etme ve uygulamaya koyma ┼čeklini de─či┼čtirebilir. DAO'lar insanlara ortak bir payda etraf─▒nda, merkezi bir karar mercii olmadan organize olma g├╝c├╝ verir. Kararlar─▒ merkezi bir otoritenin almas─▒ yerine token sahipleri en iyi eylem plan─▒n─▒ oylar─▒yla hep birlikte belirler. Buna ek olarak, t├╝m faaliyet ve oylar blockchain ├╝zerinde g├Âr├╝lebilir. Bu nedenle, DAO'lar Web3'├╝ daha merkeziyetsiz, ┼čeffaf ve topluluk odakl─▒ olmaya y├Ânlendirebilir.┬á

Son S├Âz

Web3, g├╝n├╝m├╝z├╝n internetinin ├Ânemli sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzebilir ve teknoloji devlerinin elindeki g├╝c├╝ en aza indirebilir. Fakat hen├╝z, somut bir ger├žeklikten ziyade ula┼č─▒lmas─▒ hedeflenen bir vizyondur. Yine de web'in bir sonraki versiyonunu desteklemesi olas─▒ teknolojiler halihaz─▒rda geli┼čtirilmektedir.

Blockchain ve kripto, genellikle Web3 devrimini ba┼člatma olas─▒l─▒─č─▒ en y├╝ksek teknolojiler aras─▒nda g├Âr├╝l├╝r, ├ž├╝nk├╝ bu iki teknoloji de izne ve g├╝vene dayal─▒ olmayan, merkeziyetsiz etkile┼čimleri desteklemek ├╝zere tasarlanm─▒┼čt─▒r. Buna ek olarak, blockchain teknolojisi ve dijital varl─▒klar web'in AR, VR ve nesnelerin interneti gibi di─čer ├Ânemli bile┼čenleriyle rakip de─čildir ├ž├╝nk├╝ bu ├Âgelerin bir araya gelmesiyle muhtemelen en umut vaat eden ├ž├Âz├╝mler ortaya ├ž─▒kacakt─▒r.