Parasal Gev┼čeme (Quantitave Easing QE) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Parasal Gev┼čeme (Quantitave Easing QE) Nedir?

Parasal Gev┼čeme (Quantitave Easing QE) Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Feb 18, 2019G├╝ncellenme: Feb 23, 2023
5m

Parasal gev┼čemenin birbirinden farkl─▒ ve tart─▒┼čmaya a├ž─▒k tan─▒mlar─▒ olabilir. Fakat en temelde, bir ulusun ekonomisini hareketlendirme amac─▒yla likidite ve enflasyonu art─▒ran ve i┼čletmelerle t├╝keticileri ┬ádaha fazla bor├žlanmaya ve harcamaya te┼čvik eden bir piyasa operasyonudur (merkez bankalar─▒ taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝l├╝r). ┬á


Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?

Genellikle bu operasyon, merkez bankalar─▒n─▒n h├╝k├╝metten ya da ticari bankalardan tahvil sat─▒n alarak (├Ârne─čin hisse senedi, bono ya da hazine varl─▒─č─▒) ekonomiye para enjekte etmesinden olu┼čur.┬á

Merkez bankalar─▒ bu ├╝ye bankalar─▒n rezerve kaynaklar─▒na (k─▒sm─▒ rezerv bankac─▒l─▒k sistemine uygun ┼čekilde tutulan) yeni krediler sunarak ekleme yapar. Bu yeni krediler herhangi bir emtia ya da fiziksel de─čere sahip bir ┼čeyle desteklenmedi─či i├žin, QE asl─▒nda hi├ž yoktan para var eder.┬á

Bu nedenle, QEÔÇÖnin amac─▒ para arz─▒n─▒ y├╝kseltmek ve bunu ekonomik aktiviteyi ve b├╝y├╝meyi art─▒racak ┼čekilde daha ula┼č─▒labilir k─▒lmakt─▒r. Ana fikir, faiz oranlar─▒n─▒ d├╝┼č├╝k tutarak ┼čirketler ve bireyler i├žin kredi kullanmay─▒ artt─▒rmak ve genel olarak ekonomiye g├╝veni y├╝kseltmektir. Uygulamada QE her zaman i┼če yaramaz ve asl─▒nda bir├žok destek├žisi ve kar┼č─▒t─▒ olan olduk├ža tart─▒┼čmal─▒ bir yakla┼č─▒md─▒r.┬á

QE, g├Ârece olarak yeni bir geni┼čleme odakl─▒ para politikas─▒d─▒r. Baz─▒ akademisyenler ger├žek hayatta ilk kullan─▒m─▒n─▒n Japon merkez bankas─▒ taraf─▒ndan 1990ÔÇÖlar─▒n sonunda oldu─čuna inan─▒r. Bu iddia tart─▒┼čmal─▒d─▒r ├ž├╝nk├╝ bir├žok ekonomistin bu d├Ânemdeki Japon para uygulamalar─▒n─▒n ger├žekten QE i├žerip i├žermedi─čine y├Ânelik fikir ayr─▒l─▒klar─▒ bulunur. O zamandan beri, baz─▒ di─čer ├╝lkeler de ekonomik s─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒ en aza indirgeme giri┼čimi olarak QE uygulamalar─▒n─▒ kullanmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.┬á


Parasal Geni┼čleme kullan─▒m─▒n─▒ ne tetiklemi┼čtir?

QE, geleneksel modern bankac─▒l─▒k uygulamalar─▒n─▒n ekonomik durgunlu─ču engellemedeki ba┼čar─▒s─▒zl─▒klar─▒ndan kaynaklanan sorunlar─▒ ├ž├Âzmek i├žin tasarlanm─▒┼čt─▒r. QEÔÇÖnin ba┼čl─▒ca hedefi enflasyonu artt─▒rmakt─▒r (deflasyondan ka├ž─▒nmak i├žin) ve faiz oran─▒ d├╝zenlemeleri merkez bankalar─▒n enflasyon oran─▒n─▒ kontrol alt─▒ndan tutmak i├žin kulland─▒─č─▒ ba┼čl─▒ca ara├žlardan biridir. Bor├žlanma ve finansal aktivite yava┼člad─▒─č─▒nda, ├╝lkenin merkez bankas─▒ oranlar─▒ d├╝┼č├╝rerek bankalar─▒n kredilerini yeniden yap─▒land─▒rmas─▒n─▒ daha d├╝┼č├╝k maliyetli hale getirebilir. ┬áBunun aksine, her ┼čey fazla uygun fiyatl─▒ oldu─čunda ve harcamalarla krediler riskli seviyelere yakla┼čt─▒─č─▒nda, daha y├╝ksek faiz oranlar─▒ bir nevi durdurucu i┼člevi g├Ârebilir.┬á


Parasal Geni┼čleme etkili midir?

2008 finansal krizinin bitiminden k─▒sa s├╝re sonra, Uluslararas─▒ Para Fonu (IMF) QEÔÇÖnin etkili bir geleneksel olmayan para politikas─▒ oldu─čunu anlatan bir┬ánot yay─▒nlam─▒┼čt─▒r. Analiz be┼č b├╝y├╝k merkez bankas─▒n─▒ i├žerir: ABD Fedaral Rezervi, Avrupa Merkez Bankas─▒, ─░ngiliz Merkez Bankas─▒, Kanada Merkez Bankas─▒ ve Japonya Merkez Bankas─▒.

Her bir kurum kendine has bir strateji y├╝r├╝tm├╝┼čt├╝r fakat ├žo─ču, genel piyasa likiditesini belirgin olarak artt─▒rm─▒┼čt─▒r. Rapor, merkez bankalar─▒ taraf─▒ndan yap─▒lan giri┼čimlerin ba┼čar─▒l─▒ oldu─čunu ve artan likiditenin uzun vadeli bir ekonomik krizin ve finansal sistemlerde ├ž├Âk├╝┼č├╝n engellenmesinde ├Ânemli oldu─čunu iddia eder.┬á

Fakat QE her zaman etkili de─čildir ve ba┼čar─▒s─▒ b├╝y├╝k oranda kullan─▒ld─▒─č─▒ ba─člama ve stratejiye dayan─▒r. QE (ya da benzeri bir yakla┼č─▒m) kullanmay─▒ deneyen ├žo─ču ekonomi bekledikleri etkileri elde edememi┼čtir. E─čer uygun ┼čekilde idare edilmezse, ekonomiye para ekleme ve faiz oranlar─▒n─▒ d├╝┼č├╝rme eylemi beklenmeyen ve istenmeyen sonu├žlar do─čurabilir. A┼ča─č─▒da, potansiyel avantajlar ve dezavantajlar s─▒ralanm─▒┼čt─▒r.┬á


Potansiyel avantajlar ve pozitif etkiler:

  • Daha ├žok bor├ž verme: Merkez bankas─▒ taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilen varl─▒k al─▒mlar─▒ sayesinde artan fonlar─▒ nedeniyle bankalar daha ├žok kredi verme konusunda desteklenir.
  • Daha ├žok bor├žlanma:┬áT├╝keticiler ve i┼čletmeler, faiz oranlar─▒ d├╝┼č├╝k oldu─čunda daha ├žok bor├žlanma e─čilimi g├Âsterirler.
  • Daha ├žok harcama:┬áT├╝keticiler, t├╝m bu bor├ž alma ve vermenin daha ├žok para yaratmas─▒ nedeniyle harcamalar─▒n─▒ artt─▒r─▒rlar. Daha d├╝┼č├╝k faiz oranlar─▒yla, paray─▒ tasarruf hesab─▒nda at─▒l halde b─▒rakmak ├žekici gelmez.
  • ─░┼č b├╝y├╝mesi: ─░┼čletmeler krediler ┬áve t├╝ketici harcamalar─▒ndaki art─▒┼č sayesinde daha ├žok ana paraya sahip olduk├ža, daha ├žok ├žal─▒┼čan alma ve geni┼čleme konusunda desteklenirler.


Potansiyel Dezavantajlar─▒ ve Negatif Etkileri

├ço─ču uzman QEÔÇÖnin en nihayetinde ekonomiye zarar verecek olan yap─▒sal sorunlar i├žin basit bir yara band─▒ i┼člevinde oldu─ču konusunda kayg─▒lar─▒n─▒ belirtmektedir. Olumsuz ├Âzelliklerinden baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r:

  • Enflasyon: QE taraf─▒ndan yarat─▒lan artm─▒┼č para arz─▒ do─čal olarak enflasyon meydana getirir. Dola┼č─▒mda daha ├žok para oldu─ču fakat ├╝r├╝n arz─▒nda bir y├╝kselme olmad─▒─č─▒ i├žin ├╝r├╝nler i├žin rekabet artar. Daha y├╝ksek talep daha y├╝ksek fiyatlara sebep olur. E─čer d├╝zg├╝n idare edilmezse enflasyon oranlar─▒ h─▒zla y├╝kselerek hiperenflasyona sebep olabilir.┬á
  • Zorunlu bor├ž verme olmamas─▒:┬áQEÔÇÖde ticari bankalar daha fazla kredi verebilmek i├žin merkez bankalar─▒ndan ald─▒klar─▒ paralar─▒ kullanmal─▒d─▒r. Fakat s├╝re├ž i├žinde onlar─▒ bunu yapmaya zorunlu k─▒lan bir yapt─▒r─▒m yoktur. ├ľrne─čin QE, ABDÔÇÖde┬á2008 finansal krizinden sonra uyguland─▒─č─▒nda, ├žo─ču banka elde ettikleri yeni geliri da─č─▒tmak yerine elinde tutmu┼čtur.┬á
  • Daha fazla bor├ž:┬á─░yile┼čen bor├žlanma ko┼čullar─▒ i┼čletme ve t├╝keticileri sat─▒n alma g├╝├žlerinin ├╝zerindeki miktarlarda bor├ž almaya y├Ânlendirebilir. Bu da ekonomi ├╝zerinde olumsuz sonu├žlar do─čurabilir.┬á
  • Di─čer yat─▒r─▒m ara├žlar─▒ ├╝zerindeki etkileri: Bono piyasalar─▒, QE politikalar─▒ uygulamalar─▒n─▒n ard─▒ndan s─▒kl─▒kla g├Âr├╝len istikrars─▒zl─▒k ve ani de─či┼čikliklere genellikle negatif tepki verir.


├ľrnekler

Merkez bankalar─▒ Parasal Geni┼čleme kullanan baz─▒ ├╝lkeler ┼ču ┼čekildedir:

  • Japonya Merkez Bankas─▒: 2001-2006 ve 2012 (Abenomics)
    QE ├žabalar─▒ finansal sorunlar─▒ hafifletmemi┼čtir. Japon Yeni, ABD Dolar─▒ kar┼č─▒s─▒nda zay─▒flam─▒┼č ve ithalat masraflar─▒ y├╝kselmi┼čtir.┬á
  • Amerika Birle┼čik Devletleri 2008-2014
    ABD, mortgage krizi ve devam eden resesyonu hedefleyerek ├╝├ž tur QE uygulamas─▒ ger├žekle┼čtirmi┼čtir. Ekonomi d├╝zelmi┼čtir fakat bunun QEÔÇÖden kaynaklan─▒p kaynaklanmad─▒─č─▒ tart─▒┼č─▒l─▒r durumdad─▒r. QE bankac─▒l─▒k uygulamalar─▒ kullanmayan KanadaÔÇÖya k─▒yasla belirgin bir fark mevcut de─čildir.┬á
  • Avrupa Merkez Bankas─▒ 2015-2018
    Euro b├Âlgesi, istikrarl─▒ enflasyon, azalan i┼čsizlik ve g├╝├žl├╝ bir 2017 ekonomisinin yan─▒ s─▒ra ┬áyetersiz maa┼č art─▒┼č─▒ ve artan faiz oranlar─▒yla art─▒ ve eksi y├Ânlere sahiptir.


Son D├╝┼č├╝nceler

Geleneksel olmayan bir para stratejisi olarak QE, ┬ábaz─▒ ekonomilerin toparlanmas─▒na yard─▒mc─▒ olmu┼č olabilir fakat kesinlikle tart─▒┼čmal─▒ bir stratejidir ve hatta elde edilen sonu├žlar bile tart─▒┼čmaya a├ž─▒kt─▒r. Hiperenflasyon ve a┼č─▒r─▒ bor├ž gibi baz─▒ potansiyel riskler hen├╝z y─▒k─▒c─▒ bir ┼čekilde ortaya ├ž─▒kmam─▒┼č olsa da QE kullanan baz─▒ ├╝lkeler para birimlerinde istikrars─▒zl─▒─ča ve di─čer ekonomik alanlarda ve piyasalarda k├Ât├╝ etkilere maruz kalm─▒┼čt─▒r. Uzun vadeli etkileri yeteri kadar a├ž─▒k de─čildir ve QE kullan─▒ld─▒─č─▒ ba─člama g├Âre ├žok farkl─▒ etkilere sebep olabilir.┬á

G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.