Soulbound Tokenler (SBT) Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Soulbound Tokenler (SBT) Nedir?

Soulbound Tokenler (SBT) Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Aug 17, 2022G├╝ncellenme: Nov 11, 2022
5m

K─▒sa ├ľzet

Soulbound Tokenler (SBT'ler), bir ki┼či veya kurumu olu┼čturan ├Âzellik, nitelik ve ba┼čar─▒lar─▒ temsil eden dijital kimlik tokenleridir. SBT'ler blockchain hesap veya c├╝zdanlar─▒n─▒ temsil eden "Soul"lar taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒l─▒r ve transfer edilemez.┬á

Giri┼č

Soulbound Token (SBT), May─▒s 2022'de Ethereum kurucu orta─č─▒ Vitalik Buterin, avukat Puja Ohlhaver, ekonomist ve sosyal teknoloji uzman─▒ E. Glen Weyl taraf─▒ndan ortaya at─▒lm─▒┼č bir kavramd─▒r.

"Merkeziyetsiz Toplum: Web3'├╝n Ruhunu Bulmak" ba┼čl─▒kl─▒ whitepaper, kullan─▒c─▒lar─▒ taraf─▒ndan y├Ânetilen tam anlam─▒yla merkeziyetsiz bir toplumun (DeSoc) temelini atmakta ve Soulbound tokenlerin (SBT) g├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda kulland─▒─č─▒m─▒z ki┼čisel bilgilerimiz olarak nas─▒l hizmet g├Ârebilece─činden bahsetmektedir.┬á

SBT'ler nedir?

Soulbound tokenler (SBT'ler) bir ki┼činin kimli─čini blockchain teknolojisini kullanarak temsil eden transfer edilemez tokenlerdir. Buna t─▒bbi kay─▒tlar, i┼č ge├žmi┼či ve bir ki┼či veya kurumu olu┼čturan her t├╝rl├╝ bilgi dahil olabilir. Bu kay─▒tlar─▒ tutan veya ├ž─▒karan c├╝zdanlara "Soul" ad─▒ verilir.

─░nsanlar, hayatlar─▒n─▒n farkl─▒ b├Âl├╝mlerini temsil eden birden fazla c├╝zdana (Soul'a) sahip olabilir. ├ľrne─čin, bir ki┼či i┼č ge├žmi┼či i├žin bir Kimlik Bilgileri Soul'una ve sa─čl─▒k kay─▒tlar─▒ i├žin bir T─▒bbi Soul'a sahip olabilir. Soul'lar ve SBT'ler, ki┼čilerinWeb3'te ge├žmi┼čteki eylem ve deneyimlerine dayal─▒, do─črulanabilir ve dijital bir itibar olu┼čturmas─▒na imkan tan─▒r.

Di─čer yandan, Soul'lar SBT'leri tahsis eden bir birimi de temsil edebilir. ├ľrne─čin, bir ┼čirket Soul olarak her bir ├žal─▒┼čan─▒ i├žin SBT'ler ├ž─▒karabilir. ├ľzel bir dijital kul├╝p de ├╝yelik durumunu do─črulamak i├žin SBT'ler ├ž─▒karabilir.

Soulbound'un arkas─▒ndaki mant─▒k, pop├╝ler ├ževrimi├ži oyun World of Warcraft'tan gelmektedir.┬á

Oyuncular, soulbound ├Âgelerini satamaz ve transfer edemez. Bir kez al─▒nd─▒─č─▒nda, soulbound ├Âgeler oyuncunun "ruhuna" (soul) ebediyen "ba─čl─▒" (bound) kal─▒r.

┼×imdi, bu fikrin benzersiz tokenlere (NFT'ler) uyguland─▒─č─▒n─▒ hayal edin. G├╝n├╝m├╝zde ├žo─ču NFT, dijital sanat eserleri veya Bored Ape Yacht Club gibi koleksiyonluklar i├žin sahiplik sertifikalar─▒d─▒r. ─░nsanlar stat├╝ ve zenginlik sembol├╝ olarak NFT'leri al─▒r, satar veya sergiler.

SBT'ler, NFT kavram─▒n─▒ paran─▒n ve ├Âv├╝nme hakk─▒n─▒n da ├Âtesinde bir ┼čeye, yani hem t├╝r├╝n├╝n tek ├Ârne─či hem de transfer edilemez bir tokene d├Ân├╝┼čt├╝rmeyi ama├žlar. NFT'ler varl─▒klar─▒ ve m├╝lkleri temsil ederken, SBT'ler ise bir ki┼či veya kurumun itibar─▒n─▒ temsil eder. NFT'lerin aksine, SBT'ler parasal de─čere sahip de─čildir ve ├ž─▒kar─▒l─▒p bir ki┼činin c├╝zdan─▒na yat─▒r─▒ld─▒ktan sonra al─▒n─▒p sat─▒lamaz.┬á

SBT'ler nas─▒l kullan─▒labilir?

SBT'ler, geni┼č bir yelpazede potansiyel kullan─▒m alanlar─▒na sahiptir. G├╝nl├╝k hayat─▒m─▒zda kullan─▒lma potansiyeli olan baz─▒ ├Ârnekler ┼čunlard─▒r:

1. E─čitim ge├žmi┼či - ─░nsanlar ├╝niversiteden mezun olduklar─▒nda, gerekli derslerden ge├žtiklerini kan─▒tlayan bir diploma al─▒rlar. ├ťniversite, SBT'ler ├ž─▒karan bir Soul olabilir ve ├Â─črenciler de al─▒c─▒ tarafta bulunan Soul'lar olabilir. SBT, bilgilerini saklad─▒─č─▒ ├Â─črencinin gerekli niteliklere sahip oldu─čunu ve ├╝niversitenin bir ├╝yesi oldu─čunu kan─▒tlayabilir. Basit├že ifade edecek olursak, SBT'ler bir kat─▒l─▒m ispat─▒ i┼člevini g├Ârebilir.

2. ─░┼č ba┼čvurular─▒ - Teoride, i┼č ba┼čvurusunda bulunanlar ge├žmi┼č t├╝m i┼č deneyimlerini ve mesleki sertifikalar─▒n─▒, daha ├Ânce ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ ┼čirket ve kurumlar taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č resmi SBT'leri kullanarak payla┼čabilir. SBT'ler, beceri ispat─▒ sertifikas─▒ i┼člevini g├Ârebilir.

3. T─▒bbi kay─▒tlar - Doktor veya sa─čl─▒k hizmeti sa─člay─▒c─▒lar─▒n─▒n de─či┼čtirilmesi, ki┼činin t─▒bbi kay─▒tlar─▒n─▒ tutan bir SBT'nin kullan─▒lmas─▒yla h─▒zland─▒r─▒labilir. Varsay─▒msal olarak SBT, genellikle yava┼č bir s├╝re├ž olan evrak i┼člerinin tamamlanmas─▒, t─▒bbi ge├žmi┼činizin do─črulanmas─▒ ve telefonda bir ki┼čiyle tekrar tekrar konu┼čma s├╝re├žlerinin yerini alabilir.

SBT'ler Web3'te nas─▒l hizmet g├Âr├╝r?

G├╝ven, Web3 sekt├Âr├╝n├╝ etkileyen ba┼čl─▒ca zorluklardan biridir. G├╝vene dayal─▒ olmayacak ┼čekilde tasarlanm─▒┼č bir sistemde bir ki┼činin itibar─▒na nas─▒l g├╝venebilirsiniz? ├ľrnek olarak DAO'lar─▒ ele alal─▒m.

SBT'ler, merkeziyetsiz otonom organizasyon (DAO) oylamalar─▒ i├žin bir alternatif olabilir. DAO'lar, bir ├╝yenin ka├ž token tuttu─čuna ba─čl─▒ olan mevcut y├Âneti┼čim modellerini kullanmak yerine kullan─▒c─▒n─▒n toplulukla etkile┼čimine dayal─▒ olarak oylama g├╝c├╝ atayan SBT'ler ├ž─▒karabilir. Bu model g├╝├žl├╝ bir itibara sahip, kendini en fazla adam─▒┼č kullan─▒c─▒lara oylama g├╝c├╝ tahsis edilmesinde ├Âncelik tan─▒yabilir.

SBT'ler itibara dayal─▒ bir oylama sistemi yaratman─▒n d─▒┼č─▒nda DAO oylamalar─▒n─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ de geli┼čtirebilir. ├ľzellikle de mevcut DAO y├Âneti┼čim modelinin kar┼č─▒s─▒ndaki en b├╝y├╝k tehdit olan Sybil sald─▒r─▒lar─▒na kar┼č─▒ koruma sa─člayabilir.

Bir Sybil sald─▒r─▒s─▒ s─▒ras─▒nda, k├Ât├╝ niyetli bir ki┼či veya grup, y├Âneti┼čim tokenlerinin ├žo─čunlu─čunu sat─▒n alarak bir DAO'yu devirir. Oylama g├╝c├╝nde ├žo─čunlu─ča sahip olanlar oylama ├Ânerilerini manip├╝le edebilir ve projenin y├Ân├╝n├╝ kendi ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda de─či┼čtirebilir. SBT'lerin herkese a├ž─▒k ve do─črulanabilir olmas─▒ sayesinde k├Ât├╝ niyetli ki┼čiler tespit edilebilir ve bu ki┼čilerin DAO'ya girmesi engellenebilir. B├Âylece yolsuzluklar ve Sybil sald─▒r─▒lar─▒ engellenebilir.┬á

Uygulamada olan SBT ├Ârnekleri nelerdir?

A─čustos 2022 itibar─▒yla SBT'ler yaln─▒zca ka─č─▒t ├╝zerindedir. Orijinal SBT whitepaper'─▒na katk─▒da bulunan ortak yazarlardan biri olan Glen Weyl, 2022'nin sonu itibar─▒yla ilk SBT kullan─▒m alanlar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kabilece─čine inanmaktad─▒r.

Binance de k─▒sa s├╝re ├Ânce Binance Account Bound (BAB) ad─▒ndaki kendi SBT'sini duyurmu┼čtur. BAB token transfer edilemez, parasal de─čere sahip de─čildir ve BNB Chain ├╝zerinde ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č ilk SBT'dir. BAB, Web3'teki kimlik do─črulama sorunlar─▒n─▒n ├╝stesinden gelmeyi ama├žlamaktad─▒r ve KYC'sini tamamlam─▒┼č Binance kullan─▒c─▒lar─▒ i├žin bir dijital do─črulama arac─▒ i┼člevini g├Ârmektedir.

Binance ekosistemine ek olarak, ├╝├ž├╝nc├╝ taraf protokoller de NFT airdrop'u yapmak, bot faaliyetlerini engellemek, DAO y├Âneti┼čim oylamalar─▒nda kullanmak vb. kullan─▒m alanlar─▒ i├žin BAB tokenlerden faydalanabilecektir.

Son S├Âz

SBT'ler Web3'teki pop├╝ler konulardan biri haline gelmi┼čtir. Teoride SBT'ler, insanlar─▒n blockchain ├╝zerinde kendi dijital itibar─▒n─▒ olu┼čturmas─▒na ve ba┼čkalar─▒n─▒n itibar─▒n─▒ da de─čerlendirmesine imkan tan─▒yabilir. SBT'lerin Web3'├╝n "kimlik kart─▒" i┼člevini g├Âr├╝p g├Âremeyece─čini zaman g├Âsterecektir.