Opsiyon S├Âzle┼čmesi Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Opsiyon S├Âzle┼čmesi Nedir?

Opsiyon S├Âzle┼čmesi Nedir?

─░leri Seviye
Yay─▒nlanma: Jun 3, 2019G├╝ncellenme: Dec 16, 2022
9m
Opsiyon s├Âzle┼čmesi, ki┼činin bir varl─▒─č─▒ daha ├Ânceden belirlenmi┼č bir fiyat ├╝zerinden, belirli bir tarihte ya da bu tarihten ├Ânce al─▒p satma hakk─▒na sahip olmas─▒n─▒ sa─člayan bir anla┼čmad─▒r. Vadeli i┼člem s├Âzle┼čmelerine benzer g├Âz├╝kse de, opsiyon s├Âzle┼čmeleri alan tacirler pozisyonlar─▒n─▒ uygulamaya koymak zorunda de─čildir.┬á
Opsiyon s├Âzle┼čmeleri, hisseler ve kripto paralar da dahil farkl─▒ bir├žok ├že┼čit dayanak varl─▒k i├žin kullan─▒labilen t├╝revlerdir. Bu s├Âzle┼čmeler, finansal endekslerin t├╝revi de olabilir. Opsiyon s├Âzle┼čmeleri genellikle varolan pozisyonlardaki riski dengelemek ve spek├╝latif ticaret i├žin kullan─▒l─▒r.


Opsiyon s├Âzle┼čmeleri nas─▒l ├žal─▒┼č─▒r?

─░ki temel ├že┼čit opsiyon vard─▒r, bunlar sat─▒m (put) ve al─▒m (call) opsiyonlar─▒d─▒r. Al─▒m opsiyonlar─▒ kontrat sahibine dayanak varl─▒─č─▒ alma hakk─▒ verirken, sat─▒m opsiyonlar─▒ satma hakk─▒ verir. Buna ba─čl─▒ olarak, tacirler genellikle, dayanak varl─▒─č─▒n fiyat─▒nda bir art─▒┼č beklediklerinde al─▒m opsiyonlar─▒na, d├╝┼č├╝┼č beklediklerinde de sat─▒m opsiyonlar─▒na girerler. Bunlara ek olarak, fiyatlar─▒n sabit kalaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝klerinde ise, al─▒m ve sat─▒m opsiyonlar─▒n─▒ (ve hatta bunlar─▒n kombinasyonunu) kullanarak, piyasa oynakl─▒─č─▒n─▒n aleyhine ya da lehine oynayabilirler.

Bir opsiyon s├Âzle┼čmesi en az d├Ârt ├Â─čeden olu┼čur: b├╝y├╝kl├╝k, vade, kullan─▒m fiyat─▒ ve prim. ─░lk olarak teklifin b├╝y├╝kl├╝─č├╝, al─▒n─▒p sat─▒lacak s├Âzle┼čme say─▒s─▒n─▒ ifade eder. ─░kinci olarak vade, ki┼činin opsiyonu kullanabilece─či son tarihi ifade eder. ├ť├ž├╝nc├╝ olarak kullan─▒m fiyat─▒, bir varl─▒─č─▒n al─▒naca─č─▒ ya da sat─▒laca─č─▒ fiyatt─▒r (s├Âzle┼čme al─▒c─▒s─▒ opsiyonu kullanmay─▒ tercih ederse). Son olarak prim, opsiyon s├Âzle┼čmesinin al─▒m sat─▒m fiyat─▒d─▒r ve yat─▒r─▒mc─▒n─▒n opsiyon g├╝c├╝ne sahip olabilmek i├žin ├Âdemesi gereken fiyat─▒ temsil eder. Yani al─▒c─▒lar s├Âzle┼čmeleri, vade yakla┼čt─▒k├ža s├╝rekli olarak de─či┼čim g├Âsteren prim de─čerine g├Âre yaz─▒c─▒lardan (sat─▒c─▒lar) sat─▒n al─▒rlar. ┬á

En temelde, e─čer kullan─▒m fiyat─▒ piyasa fiyat─▒ndan d├╝┼č├╝kse, tacir dayanak varl─▒─č─▒ indirimli olarak alabilir ve primi de denkleme ekledikten sonra kar elde edebilmek i├žin s├Âzle┼čmeyi uygulamaya karar verebilir. Fakat e─čer kullan─▒m fiyat─▒ piyasa fiyat─▒ndan y├╝ksekse, s├Âzle┼čme sahibinin opsiyonu kullanmas─▒ i├žin bir neden yoktur ve s├Âzle┼čme kullan─▒┼čs─▒z hale gelir. Kontrat uygulanmad─▒─č─▒nda al─▒c─▒ sadece kontrata girerken ├Âdedi─či primi kaybeder. ┬á

Al─▒c─▒lar─▒n al─▒m ya da sat─▒mlar─▒ ger├žekle┼čtirmeyi tercih etme ya da etmeme se├žene─či olsa da, yaz─▒c─▒lar─▒n (sat─▒c─▒lar), al─▒c─▒lar─▒n tercihlerine ba─čl─▒ oldu─čunu belirtmek ├Ânemlidir. Yani e─čer bir al─▒m opsiyonu sahibi s├Âzle┼čmesini kullanmay─▒ tercih ederse, sat─▒c─▒ dayanak varl─▒─č─▒ satmakla y├╝k├╝ml├╝d├╝r. Benzer ┼čekilde, e─čer bir tacir sat─▒m opsiyonu al─▒rsa ve bunu uygulamaya karar verirse, sat─▒c─▒n─▒n dayanak varl─▒─č─▒ s├Âzle┼čme sahibinden sat─▒n almas─▒ gerekir. Bu da, yaz─▒c─▒lar─▒n al─▒c─▒lardan daha y├╝ksek riske maruz kald─▒─č─▒ anlam─▒na gelir. Al─▒c─▒lar i├žin kay─▒plar s├Âzle┼čme i├žin ├Âdedikleri primlerle s─▒n─▒r olsa da, yaz─▒c─▒lar varl─▒─č─▒n piyasa fiyat─▒na ba─čl─▒ olarak ├žok daha b├╝y├╝k kay─▒plara u─črayabilirler.┬á

Baz─▒ s├Âzle┼čmeler, tacirlere vade tarihinden ├Ânceki herhangi bir zaman opsiyonlar─▒n─▒ kullanma hakk─▒ tan─▒r. Bunlara genellikle Amerikan tipi opsiyon s├Âzle┼čmeleri denir. Bunun aksine, Avrupa tipi opsiyon s├Âzle┼čmeleri yaln─▒zca vade tarihinde uygulanabilir. Fakat, bu iki tip opsiyonun co─črafi konumla bir ilgisi olmad─▒─č─▒n─▒ da belirtmek gerekir.┬á


Opsiyon primleri

Prim de─čeri bir├žok farkl─▒ etmenden etkilenir. Basitle┼čtirmek i├žin, bir opsiyon priminin en az─▒ndan d├Ârt ├Â─čeye ba─čl─▒ oldu─čunu varsayabiliriz: dayanak varl─▒─č─▒n fiyat─▒, kullan─▒m fiyat─▒, vadeye kalan s├╝re ve piyasa dalgalanmas─▒ (ya da endeks). Bu d├Ârt ├Â─če, a┼ča─č─▒daki tabloda g├Âsterildi─či ┼čekilde al─▒m ve sat─▒m opsiyonlar─▒n─▒n primleri ├╝zerinde farkl─▒ etkiler yarat─▒r.┬á



Alım opsiyonu primi 

sat─▒m opsiyonu primi

Varl─▒k fiyat─▒n─▒n y├╝kselmesi

Artar

Azal─▒r

Daha y├╝ksek kullan─▒m fiyat─▒

Azal─▒r

Artar

Azalan zaman

Azal─▒r

Azal─▒r

Dalgalanma

Artar

Artar


Do─čal olarak, varl─▒─č─▒n fiyat─▒ ve kullan─▒m fiyat─▒, al─▒m ve sat─▒m primlerini ters y├Ânde etkiler. Bunun aksine, zaman─▒n azalmas─▒ her iki tip opsiyon i├žin de daha d├╝┼č├╝k prim fiyat─▒ anlam─▒na gelir. Bunun ana sebebi, tacirlerin opsiyonlar─▒ kendi faydalar─▒na ├ževirme olas─▒l─▒─č─▒n─▒n daha d├╝┼č├╝k olmas─▒d─▒r. Di─čer yandan, artan dalgalanma seviyeleri genellikle prim fiyatlar─▒n─▒n y├╝kselmesine neden olur. Sonu├ž olarak, opsiyon s├Âzle┼čmesi primleri bu etmenlerden ve ba┼čka di─čer g├╝├žlerin birle┼čiminden etkilenir.┬á


Opsiyon Parametreleri

Opsiyon Parametreleri, bir s├Âzle┼čmenin fiyat─▒na etki eden etmenlerden baz─▒lar─▒n─▒ ├Âl├žmek i├žin tasarlanm─▒┼č ara├žlard─▒r. Belli bir s├Âzle┼čmenin riskini, farkl─▒ de─či┼čkenlere ba─čl─▒ olarak ├Âl├žmek i├žin ┬ákullan─▒lan istatistiksel de─čerlerdir. ┬áA┼ča─č─▒da baz─▒ temel parametreler ve k─▒saca neleri ├Âl├žt├╝kleri verilmi┼čtir:

  • Delta: bir opsiyon s├Âzle┼čmesinin fiyat─▒n─▒n dayanak varl─▒─č─▒n fiyat─▒na ba─čl─▒ olarak ne kadar de─či┼čece─čini ├Âl├žer. ├ľrne─čin 0.6 Delta, varl─▒k fiyat─▒ndaki her 1$ÔÇÖl─▒k de─či┼čim i├žin prim fiyat─▒n─▒n muhtemelen 0.60$ de─či┼čece─čini g├Âsterir.

  • Gamma: Zaman i├žinde DeltaÔÇÖdaki de─či┼čim oran─▒n─▒ g├Âsterir. Yani e─čer Delta 0.6ÔÇÖdan 0.45ÔÇÖe d├╝┼čerse, opsiyonun GammaÔÇÖs─▒ 0.15 olur.┬á

  • Theta: S├Âzle┼čme s├╝resindeki bir g├╝nl├╝k d├╝┼č├╝┼če ba─čl─▒ olarak fiyat de─či┼čimini ├Âl├žer. Opsiyon s├Âzle┼čmesinin vadesi yakla┼čt─▒k├ža primin ne kadar de─či┼čim g├Âsterece─čini tahmin eder.┬á

  • Vega: Dayanak varl─▒─č─▒n z─▒mni dalgalanmas─▒ndaki %1ÔÇÖlik de─či┼čime ba─čl─▒ olarak s├Âzle┼čme fiyat─▒ndaki de─či┼čim oran─▒n─▒ ├Âl├žer. VegaÔÇÖdaki y├╝kseli┼č, hem al─▒m hem de sat─▒m fiyat─▒lar─▒nda bir art─▒┼č─▒ g├Âsterir.┬á

  • Rho: Faiz oranlar─▒ndaki de─či┼čimlere ba─čl─▒ olarak tahmini fiyat de─či┼čimlerini ├Âl├žer. Artan faiz oranlar─▒ genellikle al─▒mlarda art─▒┼ča ve sat─▒mlarda d├╝┼č├╝┼če neden olur. Bu nedenle, Rho de─čeri al─▒mlar i├žin pozitif ve sat─▒mlar i├žin negatiftir.┬á


Yayg─▒n kullan─▒m alanlar─▒

Hedge etmek

Opsiyon s├Âzle┼čmeleri yayg─▒n olarak hedge ara├žlar─▒ olarak kullan─▒l─▒rlar. Hedge etme stratejisinin ├žok temel bir ├Ârne─či tacirlerin ellerinde tuttuklar─▒ hisse senetleri i├žin opsiyon sat─▒n almalar─▒d─▒r. Fiyat d├╝┼č├╝┼č├╝ nedeniyle portf├Âylerinin genel de─čeri azal─▒rsa, sat─▒m opsiyonunu uygularak kay─▒plardan ka├ž─▒nabilirler.┬á

├ľrne─čin, AliceÔÇÖin piyasa fiyat─▒nda bir y├╝kseli┼č olmas─▒ umuduyla 50$ÔÇÖdan 100 hisse ald─▒─č─▒n─▒ hayal edelim. Fakat, hisse fiyatlar─▒nda bir d├╝┼č├╝┼če kar┼č─▒ hedge etmek i├žin kullan─▒m fiyat─▒ 48$ olan bir sat─▒m opsiyonu almaya karar vererek, hisse ba┼č─▒na 2$ prim ├Âder. E─čer piyasa d├╝┼č├╝┼če ge├žerse ve hisseler 35$ÔÇÖa gerilerse, Alice kay─▒plar─▒n─▒ azaltmak i├žin s├Âzle┼čmesini kullanmaya karar verebilir ve her bir hissesini 35$ yerine 48$ÔÇÖdan satar. Fakat e─čer piyasa y├╝kseli┼če ge├žerse, s├Âzle┼čmeyi uygulamas─▒na gerek kalmaz ve yaln─▒zca ├Âdedi─či primi kaybetmi┼č olur (hisse ba┼č─▒na 2$).

B├Âyle bir senaryoda, Alice 52$ÔÇÖdan (50$ + hisse ba┼č─▒na 2$) ba┼čaba┼č yapabilirdi ve kay─▒plar─▒ -400$ ile (prim i├žin 200$ ve e─čer her bir hisseyi 48$ÔÇÖdan satarsa 200$ daha) s─▒n─▒rl─▒ kalabilirdi.┬á


Spek├╝latif ticaret

Opsiyonlar, s─▒kl─▒kla spek├╝latif ticaret i├žin kullan─▒l─▒r. ├ľrne─čin, varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒n y├╝kselmek ├╝zere oldu─čuna inanan bir tacir bir al─▒m opsiyonu sat─▒n alabilir. E─čer, varl─▒k fiyat─▒ kullan─▒m fiyat─▒n─▒n ├╝zerine ├ž─▒karsa, tacir opsiyonu uygulamaya koyarak varl─▒─č─▒ indirimli olarak sat─▒n alabilir. Varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒n, s├Âzle┼čmeyi karl─▒ hale getirecek ┼čekilde kullan─▒m fiyat─▒n─▒n alt─▒nda ya da ├╝st├╝nde olmas─▒ durumunda, opsiyonun ÔÇťKarda (in the money)ÔÇŁ oldu─ču kabul edilir. Benzer ┼čekilde, e─čer s├Âzle┼čme ba┼čaba┼č noktas─▒ndaysa ÔÇťBa┼čaba┼č (at-the-money)ÔÇŁ ve kay─▒ptaysa da ÔÇťZararda (out-of-the-money) kabul edilir.┬á


Temel stratejiler

When trading options, traders can employ a wide range of strategies, which are based on four basic positions. As a buyer, one can buy a call option (right to buy) or put option (right to sell). As a writer, one can sell call or put options contracts. As mentioned, writers are obligated to buy or sell the assets if the contract holder decides to exercise it.

Tacirler, opsiyon al─▒p satarken d├Ârt temel pozisyona dayanan bir├žok farkl─▒ strateji uygulayabilirler. Bir al─▒c─▒ olarak, bir al─▒m opsiyonu (alma hakk─▒) ya da sat─▒m opsiyonu (satma hakk─▒) sat─▒n al─▒nabilir. Yaz─▒c─▒ olarak, bir al─▒m ya da sat─▒m opsiyonu s├Âzle┼čmesi sat─▒labilir. Daha ├Ânceden de belirtildi─či gibi, e─čer s├Âzle┼čme sahibi s├Âzle┼čmesini uygulamaya koymaya karar verirse yaz─▒c─▒lar varl─▒klar─▒ almak ya da satmakla y├╝k├╝ml├╝d├╝r.┬á

Farkl─▒ opsiyon ticareti stratejileri, al─▒m ve sat─▒m s├Âzle┼čmelerinin ├že┼čitli olas─▒ kombinasyonlar─▒na dayan─▒r. Korunmal─▒ sat─▒m, korunmal─▒ al─▒m, pergel ve ├žanak bu stratejilerin en temel ├Ârnekleridir.┬á

  • Korunmal─▒ sat─▒m: Halihaz─▒rda sahip olunan bir varl─▒k i├žin sat─▒m opsiyonu s├Âzle┼čmesi almakt─▒r. Daha ├Ânceki ├Ârnekte Alice taraf─▒ndan kullan─▒lan hedge etme stratejisi budur. Bu strateji ayn─▒ zamanda, portfolyo sigortas─▒ olarak da bilinir ├ž├╝nk├╝ yat─▒r─▒mc─▒y─▒ potansiyel bir a┼ča─č─▒ y├Ânde trendden korurken varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒n y├╝kselmesi durumunda da pozisyonun korunmas─▒n─▒ sa─člar.┬á

  • Korunmal─▒ al─▒m: Halihaz─▒rda sahip olunan bir varl─▒k i├žin al─▒m opsiyonu s├Âzle┼čmesi satmakt─▒r. Bu strateji, portf├Âylerinden ekstra gelir (opsiyon primi) elde etmek isteyen yat─▒r─▒mc─▒lar taraf─▒ndan kullan─▒l─▒r. E─čer s├Âzle┼čme uygulamaya al─▒nmazsa, varl─▒klar─▒n─▒ ellerinde tutarken prim de kazan─▒rlar. Fakat, piyasa fiyat─▒ndaki bir art─▒┼č nedeniyle s├Âzle┼čme uygulamaya konulursa, pozisyonlar─▒n─▒ satmalar─▒ gerekir.┬á

  • Pergel: Bir varl─▒k i├žin, ayn─▒ kullan─▒m fiyat─▒na ve vadeye sahip bir al─▒m bir de sat─▒m opsiyonu almay─▒ ifade eder. Varl─▒─č─▒n, iki y├Ânden birine do─čru yeteri kadar ilerlemesi durumunda tacirin kar elde etmesini sa─člar. Daha basit haliyle, tacir piyasa dalgalanmas─▒ ├╝zerine oynar.┬á
  • ├çanak: ÔÇťZarardaÔÇŁ olan bir al─▒m ve sat─▒m opsiyonu (├Ârn. kullan─▒m fiyat─▒ al─▒m opsiyonu i├žin piyasa fiyat─▒n─▒n ├╝st├╝nde ve sat─▒m opsiyonu i├žin alt─▒nda) almay─▒ i├žerir. Temelde ├žanak stratejisi, pergele benzerdir fakat ├žanakta pozisyon olu┼čturmak daha az masrafl─▒d─▒r. Bununla birlikte, ├žanak stratejisinde kar edebilmek i├žin dalgalanma seviyesi daha y├╝ksek olmal─▒d─▒r.┬á


Avantajlar

  • Piyasa risklerine kar┼č─▒ hedge etmek i├žin kullan─▒┼čl─▒d─▒r.

  • Spek├╝latif ticarette daha fazla esneklik sa─člar.

  • Kendine has risk/├Âd├╝l yap─▒lar─▒na sahip farkl─▒ kombinasyonlara ve al─▒m sat─▒m stratejilerine izin verir.

  • T├╝m ay─▒, bo─ča ya da yatay y├Ânl├╝ piyasa trendlerinden kar etme potansiyeli bulunur.

  • Pozisyonlara girerken masraflar─▒ d├╝┼č├╝rmek i├žin kullan─▒labilir.

  • Birden fazla al─▒m sat─▒m─▒n ayn─▒ anda yap─▒lmas─▒na olanak sa─člar.┬á


Dezavantajlar─▒

  • ├çal─▒┼čma mekanizmalar─▒ ve prim hesaplamalar─▒n─▒ anlamak her zaman kolay olmaz.

  • ├ľzellikle yaz─▒c─▒lar (sat─▒c─▒lar) i├žin y├╝ksek risk i├žerir.

  • Geleneksel alternatiflere k─▒yasla daha karma┼č─▒k ticaret stratejileridir.

  • Opsiyon piyasalar─▒ s─▒kl─▒kla d├╝┼č├╝k likiditeden muzdariptir, bu da onlar─▒ ├žo─ču tacir i├žin daha az ilgi ├žekici hale getirir.

  • Opsiyon s├Âzle┼čmelerinin prim de─čerlerinin dalgalanmas─▒ y├╝ksektir ve primler vade yakla┼čt─▒k├ža d├╝┼čme e─čilimi g├Âsterir.┬á


Opsiyon ve Vadeli S├Âzle┼čme K─▒yaslamas─▒


Opsiyon ve vadeli s├Âzle┼čmelerin ikisi de t├╝rev ara├žlard─▒r ve bu nedenle baz─▒ ortak kullan─▒m alanlar─▒na sahiptir. Fakat benzerliklerine ra─čmen, ikisinin uygulanma mekanizmalar─▒n─▒n aras─▒nda temel bir fark vard─▒r.┬á

Opsiyonlar─▒na aksine, vadeli s├Âzle┼čmeler vade tarihine gelindi─činde her zaman uygulamaya konur. Yani, kontrat sahipleri dayanak varl─▒─č─▒ almak ya da satmakla (ya da denk gelecek miktarda nakit paray─▒ ├Âdemekle) yasal olarak y├╝k├╝ml├╝d├╝r. Bunun aksine opsiyonlar─▒n uygulanmaya konmas─▒ s├Âzle┼čme sahibinin karar─▒na ba─čl─▒d─▒r. E─čer bir s├Âzle┼čme sahibi (al─▒c─▒) opsiyonu uygulamaya koyarsa, s├Âzle┼čme yaz─▒c─▒s─▒ (sat─▒c─▒) dayanak varl─▒─č─▒ al─▒p satmakla y├╝k├╝ml├╝d├╝r.┬á


Son fikirler

─░sminden de anla┼č─▒laca─č─▒ gibi, opsiyon s├Âzle┼čmeleri yat─▒r─▒mc─▒lara bir varl─▒─č─▒ gelecekte, piyasa fiyat─▒ndan ba─č─▒ms─▒z olarak alma ya da satma opsiyonu sunar. Bu tip s├Âzle┼čmeler ├žok y├Ânl├╝d├╝r ve sadece spek├╝latif ticaret i├žin de─čil hedge etme stratejileri gibi ├že┼čitli senaryolar i├žin de kullan─▒labilir.

Yine de, ticaret opsiyonlar─▒n─▒n di─čer t├╝revler kadar risk i├žerdi─čini de belirtmek gerekir. Bu y├╝zden, bu tip s├Âzle┼čmeleri kullanmaya ba┼člamadan ├Ânce, nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ hakk─▒nda derinlemesine bilgi sahibi olmak ├Ânemlidir. Farkl─▒ al─▒m ve sat─▒m kombinasyonlar─▒ ve her bir stratejiye y├Ânelik potansiyel riskler hakk─▒nda bilgi sahibi olmak da ├Ânemlidir. Ayr─▒ca, potansiyel kay─▒plar─▒ s─▒n─▒rlamak i├žin teknik ve temel analizlerle birlikte risk y├Ânetimi stratejileri de kullan─▒lmal─▒d─▒r.┬á
G├Ânderiler Payla┼č─▒n
Hesap olu┼čturun
Hemen bir Binance hesab─▒ olu┼čturarak bilgilerinizi uygulamaya d├Âk├╝n.