Mod├╝ler Blockchain'ler Nedir?
Ana sayfa
Makaleler
Mod├╝ler Blockchain'ler Nedir?

Mod├╝ler Blockchain'ler Nedir?

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Feb 27, 2024G├╝ncellenme: Jun 4, 2024
5m

├ľnemli notlar:

  • Mod├╝ler blockchain'ler a─č ├Âl├žeklenebilirli─čini, g├╝venli─či ve ├Âzelle┼čtirmeyi optimize edebilen ├žok katmanl─▒ bir yakla┼č─▒m sunar.

  • ─░┼člem ger├žekle┼čtirme, uzla┼čma, mutabakat ve veri kullan─▒labilirli─či gibi farkl─▒ i┼člevlerde uzmanla┼čan mod├╝ler blockchain'ler, merkeziyetsizli─či ve g├╝venli─či s├╝rd├╝r├╝rken ayn─▒ zamanda y├╝ksek bir i┼člem oran─▒na da ula┼č─▒r.

  • Celestia, Dymension ve di─čer projeler blockchain ├ž─▒kmaz─▒ndan (g├╝venlik, ├Âl├žeklenebilirlik ve merkeziyetsizlik aras─▒nda ├Âd├╝n verilmesini ifade eder) kaynaklanan zorluklar─▒n ├╝stesinden gelmek i├žin mod├╝ler blockchain yap─▒lar─▒n─▒n potansiyelini ara┼čt─▒rmaktad─▒r.

Giri┼č

Blockchain d├╝nyas─▒, ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ andan bu yana geli┼čtiricilerin s├╝rekli olarak ├Âl├žeklenebilirli─či, g├╝venli─či ve merkeziyetsizli─či art─▒rman─▒n yollar─▒n─▒ aramas─▒yla birlikte ├Ânemli bir b├╝y├╝me sergilemi┼čtir. Tek bir zincirin t├╝m g├Ârevleri yerine getirdi─či geleneksel monolitik yakla┼č─▒m ├žo─ču zaman ├Âl├žeklenebilirlik, y├╝kseltilebilirlik ve do─črulay─▒c─▒ d├╝─č├╝mlerin donan─▒m gereksinimlerinde zorluklarla kar┼č─▒la┼č─▒r. Bu s─▒n─▒rlamalara yan─▒t olarak mod├╝ler blockchain'ler kavram─▒ umut vaat eden bir alternatif olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Mod├╝ler Blockchain'ler Nedir?

Mod├╝ler blockchain'ler, monolitik blockchain modelinden ayr─▒larak temel g├Ârevleri ├Âzel i┼člevlere ay─▒ran ├žok katmanl─▒ bir mimariyi tercih eder. Belirli i┼člevleri farkl─▒ katmanlara atayan mod├╝ler blockchain'ler merkeziyetsizlik ve g├╝venlikten ├Âd├╝n vermeden daha ├Âl├žeklenebilir ve ├Âzelle┼čtirilebilir bir sistem olu┼čturmay─▒ ama├žlar.

Mod├╝ler Blockchain'ler Nas─▒l ─░┼člev G├Âr├╝r?

Mod├╝ler blockchain'ler genellikle d├Ârt ana i┼člevde uzmanla┼čarak faaliyet g├Âsterir: i┼člem ger├žekle┼čtirme, uzla┼čma, mutabakat ve veri kullan─▒labilirli─či. ─░┼člem ger├žekle┼čtirme i┼člemlerin i┼členmesini i├žerir, uzla┼čma i┼člem hedeflerini g├╝vence alt─▒na al─▒r, mutabakat i┼člemin ger├žekli─čini do─črular ve veri kullan─▒labilirli─či de i┼člem verilerinin saklanmas─▒ anlam─▒na gelir. Bu mod├╝ler tasar─▒m daha y├╝ksek bir esneklik ve verimlilik sa─člayarak blockchain ├Âl├žeklenebilirli─či ├ž─▒kmaz─▒na umut vaat eden bir ├ž├Âz├╝m sunar.

Mod├╝ler A─člar

Mod├╝ler blockchain'leri uygulamaya koyman─▒n her biri benzersiz ├Âzelliklere sahip farkl─▒ y├Ântemleri vard─▒r. Dikkate de─čer ├Ârnekler aras─▒nda rollup'lar, validium ve ba─č─▒ms─▒z rollup'lar yer al─▒r.┬á

  • Rollup'lar i┼člemleri i┼čleyen ve verileri bir katman 1 (L1) a─ča yay─▒nlayan i┼člem ger├žekle┼čtirme katman─▒ olarak i┼člev g├Âr├╝r.┬á

  • Validium, verileri L1'e g├Ândermeden ├Ânce i┼člemleri zincir d─▒┼č─▒nda i┼čleyen bir rollup t├╝r├╝d├╝r. Hisse ─░spat─▒ do─črulay─▒c─▒lar─▒ndan olu┼čan bir a─č kullan─▒r.

  • Ba─č─▒ms─▒z rollup'lar hem i┼člem ger├žekle┼čtirme hem de uzla┼čma katman─▒ olarak i┼člev g├Ârmesiyle di─čerlerinden ayr─▒l─▒r ve veri bloklar─▒ do─črudan rollup ├╝zerinde yay─▒nlan─▒r. Ba─č─▒ms─▒z rollup'larda do─črulama i├žin L1 ak─▒ll─▒ s├Âzle┼čmelere gerek yoktur.

Mod├╝ler Blockchain'lerin Art─▒ ve Eksileri

Mod├╝ler blockchain mimarisi monolitik tasar─▒mlara k─▒yasla daha fazla ├Âl├žeklenebilirlik, esneklik ve birlikte ├žal─▒┼čabilirlik gibi ├Ânemli avantajlar sunar. Fakat bu avantajlara ra─čmen mod├╝ler blockchain'ler ├╝zerinde geli┼čtirme yapmak daha karma┼č─▒k olabilir. Bu da kullan─▒c─▒ ve geli┼čtiriciler i├žin zorlu bir ├Â─črenme e─črisi olu┼čturur.

Art─▒lar─▒

1. Y├╝ksek ├Âl├žeklenebilirlik: Mod├╝ler blockchain'ler, yo─čun kaynak gerektiren g├Ârevleri farkl─▒ katmanlara devrederek ├Âl├žeklenebilirli─či art─▒r─▒r ve merkeziyetsizlikten ├Âd├╝n vermeden genel anlamda daha y├╝ksek bir i┼člem oran─▒na imkan tan─▒r.

2. Esneklik ve birlikte ├žal─▒┼čabilirlik: Mod├╝ler temel katmanlar son derece esnek olacak bir ┼čekilde tasarlanm─▒┼čt─▒r ve birden fazla katman 1 ve katman 2 zincir aras─▒nda birlikte ├žal─▒┼čabilirli─či destekler. Bu esneklik, geli┼čtiricilerin Ethereum Sanal Makinesini (EVM) veya tercih ettikleri di─čer sanal makineleri ├žal─▒┼čt─▒rmas─▒na imkan tan─▒r.

3. ├çok y├Ânl├╝ uygulama geli┼čtirme: Blockchain'lerin mod├╝lerli─či evrensel uygulamalar─▒n geli┼čtirilmesini destekleyerek blockchain ekosistemindeki kullan─▒c─▒lar i├žin s─▒k─▒nt─▒lar─▒ azalt─▒r. Bu ├žok y├Ânl├╝l├╝k, daha geni┼č bir g├╝venli ve verimli merkeziyetsiz uygulama (DApp) yelpazesinin olu┼čturulmas─▒n─▒ te┼čvik eder.

4. Ki┼čiselle┼čtirilebilir teknoloji y─▒─č─▒nlar─▒: Geli┼čtiricilerin ihtiya├žlar─▒na en uygun sanal makineyi se├žme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne sahip olmas─▒ ki┼čiselle┼čtirilebilir bir teknoloji y─▒─č─▒n─▒ sunar. Bu da daha uyarlanabilir ve geli┼čtirici dostu bir ortama katk─▒da bulunur.

Eksileri

1. Geli┼čtirme s├╝recinin karma┼č─▒kl─▒─č─▒: Mod├╝ler blockchain'ler ├╝zerinde geli┼čtirme yapmak, monolitik blockchain'lere k─▒yasla daha zor olabilir. Karma┼č─▒kl─▒k hem kullan─▒c─▒lar hem de geli┼čtiriciler i├žin zorlu bir ├Â─črenme e─črisi olu┼čturarak benimsenme ve geli┼čtirmeyi yava┼člat─▒r.

2. S─▒n─▒rl─▒ test: Mod├╝ler a─člar, Ethereum ve Bitcoin gibi monolitik a─člar kadar test edilmemi┼čtir. Kendini ispat etmi┼č zincirlerin ge├žti─či kapsaml─▒ testler ve do─črulamalar hen├╝z mod├╝ler alanda tekrarlanmam─▒┼čt─▒r. Bu da zincirlerin ger├žek d├╝nyada, yo─čun trafik ko┼čullar─▒nda ne kadar diren├žli oldu─ču konusunda endi┼čelere neden olmaktad─▒r.

3. Geli┼čtirmenin ilk a┼čamas─▒nda olmas─▒: Mod├╝ler blockchain geli┼čtirmeleri hen├╝z yolun ├žok ba┼č─▒ndad─▒r. Her ne kadar piyasa ilgi g├Âstermi┼č olsa da bu a─člar olgunla┼čt─▒klar─▒ anlam─▒na gelen ger├žek hayattaki kapsaml─▒ testler ve do─črulamalardan yoksundur. Bu erken a┼čama, mod├╝ler blockchain'lerin uzun vadeli istikrar─▒ ve etkinli─či hakk─▒nda belirsizlikler yaratabilir.

Mod├╝ler Blockchain ├ľrnekleri

Celestia

Mod├╝ler blockchain'ler ba─člam─▒nda Celestia, blockchain'lerin merkeziyetsizlikten ├Âd├╝n vermeden g├╝venli bir ┼čekilde ├Âl├žeklenmesine imkan tan─▒yan mod├╝ler bir a─čd─▒r. Rollup'lar ve katman 2 a─člar, bir yandan i┼člem verilerini herkesin kullan─▒m─▒na sunarken bir yandan da h─▒zl─▒ ve verimli veri kullan─▒labilirli─činin avantajlar─▒ndan faydalanmak i├žin Celestia'y─▒ kullanabilir. Celestia, bunu ba┼čarmak i├žin veri kullan─▒labilirli─či ├Ârnekleme ve ba─č─▒ms─▒z rollup'lar gibi ├že┼čitli ├Âzellikler sunar. Veri kullan─▒labilirli─či ├Ârnekleme, a─č─▒na daha fazla d├╝─č├╝m kat─▒ld─▒k├ža Celestia'n─▒n blok b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ art─▒rmas─▒na imkan tan─▒r.

Dymension

Dymension, RollApp ad─▒ndaki kolayca konu┼čland─▒r─▒labilir ve h─▒zl─▒ mod├╝ler blockchain'lerden olu┼čan bir a─čd─▒r. Dymension, geleneksel tam donan─▒ml─▒ web uygulamalar─▒na benzer bir ┼čekilde hizmet g├Âr├╝r. RollApp a─č─▒ bir ├Ân u├ž (kullan─▒c─▒ etkile┼čimi) olarak i┼člev g├Âr├╝rken Dymension da arka u├ž olarak hizmet g├Ârerek ekosistemi koordine eder. Buna ek olarak, veritaban─▒ i┼člevi g├Âren ve gerekti─činde veri sa─člayan veri kullan─▒labilirli─či a─člar─▒ da vard─▒r.

Son S├Âz

Mod├╝ler blockchain'lerin sundu─ču ├žok y├Ânl├╝l├╝k ve birlikte ├žal─▒┼čabilirlik, daha verimli ve g├╝venli bir merkeziyetsiz ekosistemin yolunu a├žabilir. Mod├╝ler a─člar nihayetinde daha geni┼č bir DApp yelpazesini ve kullan─▒m alan─▒n─▒ destekleyerek DeFi'yi yeni zirvelere ta┼č─▒yabilir. Geli┼čtirme ekipleri ├Âl├žeklenebilirlik sorununu ├ž├Âzmeye odaklanmaya devam ederken, kripto d├╝nyas─▒nda mod├╝lerlik kullan─▒m─▒n─▒n artmas─▒ beklenmektedir.

Ek Okumalar

Sorumluluk Reddi: Bu i├žerik, size hi├žbir beyan ve garanti verilmeksizin "oldu─ču gibi", genel bilgilendirme ve e─čitim ama├žlar─▒ do─črultusunda sunulmaktad─▒r. Bu i├žerik finansal, hukuki veya di─čer bir mesleki tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r ve belirli bir ├╝r├╝n veya hizmetin sat─▒n al─▒nmas─▒n─▒ ├Ânerme amac─▒ ta┼č─▒mamaktad─▒r. Bu konuda uygun mesleki dan─▒┼čmanlardan tavsiye almal─▒s─▒n─▒z. Makaleye bir ├╝├ž├╝nc├╝ taraf taraf─▒ndan katk─▒da bulunuldu─čunda, ifade edilen g├Âr├╝┼člerin katk─▒da bulunan o ├╝├ž├╝nc├╝ tarafa ait oldu─čunu ve Binance Academy'nin g├Âr├╝┼člerini yans─▒tmad─▒─č─▒n─▒ l├╝tfen unutmay─▒n. Daha fazla bilgi i├žin sorumluluk reddimizin tam metnini buradan okuyabilirsiniz. Dijital varl─▒k fiyatlar─▒ dalgalanabilir. Yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n de─čeri y├╝kselebilece─či gibi d├╝┼čebilir de ve yat─▒r─▒m yapt─▒─č─▒n─▒z tutar─▒ geri alamayabilirsiniz. Yat─▒r─▒m kararlar─▒n─▒z─▒n t├╝m sorumlulu─ču size aittir ve Binance Academy ya┼čanacak hi├žbir kay─▒p i├žin sorumluluk kabul etmez. Bu materyal finansal, hukuki veya di─čer bir mesleki tavsiye olarak yorumlanmamal─▒d─▒r. Daha fazla bilgi i├žin Kullan─▒m Ko┼čullar─▒ ve Risk Uyar─▒s─▒ b├Âl├╝mlerimize bakabilirsiniz.