Elastik Arz Tokenlar─▒
Ana sayfa
Makaleler
Elastik Arz Tokenlar─▒

Elastik Arz Tokenlar─▒

Orta Seviye
Yay─▒nlanma: Dec 7, 2020G├╝ncellenme: Dec 28, 2022
6m

K─▒sa ├ľzet

Elastik arz tokenlar─▒n─▒n dola┼č─▒mdaki arz─▒ de─či┼čkenlik g├Âsterir. Buradaki ana fikir, fiyat oynakl─▒─č─▒ yerine yeniden hesaplama (rebase) etkinlikleri arac─▒l─▒─č─▒yla token arz─▒n─▒n de─či┼čiyor olmas─▒d─▒r.

Bitcoin protokol├╝n├╝n, bir hedef fiyat─▒ yakalamak i├žin kullan─▒c─▒ c├╝zdanlar─▒nda ne kadar bitcoin oldu─čunu ayarlayabildi─čini hayal edin. Bug├╝n 1 BTC'niz varken yar─▒n sabah kalkt─▒─č─▒n─▒zda 2 BTC'niz olabilir, fakat bu BTC'lerin her birinin de─čeri d├╝ne k─▒yasla yar─▒ yar─▒ya d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Yeniden hesaplama mekanizmas─▒ i┼čte bu ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r.


Giri┼č

Merkeziyetsiz Finans (DeFi), blockchain ├╝zerindeki yeni finans ├╝r├╝n├╝ t├╝rlerinde bir patlama ya┼čanmas─▒na neden oldu. Daha ├Ânceki makalelerimizde┬áyield farming,┬áEthereum ├╝zerinde tokenla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č Bitcoin,┬áUniswap ve┬áfla┼č kredilerden bahsetmi┼čtik. Kripto d├╝nyas─▒n─▒n geli┼čmekte olan bir di─čer ilgin├ž alan─▒ ise elastik arz tokenlar─▒ ya da di─čer ad─▒yla yeniden hesaplama (rebase) tokenlar─▒.

Bu tokenlar─▒n alt─▒nda yatan benzersiz mekanizma, yeni bir├žok ┼čey denemeye imkan tan─▒yor. ┼×imdi, bu tokenlar─▒n nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ inceleyelim.


Elastik arz token─▒ nedir?

Elastik arz (ya da rebase) tokenlar─▒,┬ádola┼č─▒mdaki arz─▒n token fiyat─▒ndaki de─či┼čikliklere ba─čl─▒ olarak artt─▒─č─▒ ya da azald─▒─č─▒ ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r. Arzdaki bu art─▒┼č ya da azalma, yeniden hesaplama (rebasing) adl─▒ bir mekanizma sayesinde ger├žekle┼čtirilir. Yeniden hesaplama yap─▒ld─▒─č─▒nda, token─▒n g├╝ncel fiyat─▒na ba─čl─▒ olarak token arz─▒ algoritmik olarak artar ya da azal─▒r.

Elastik arz tokenlar─▒, baz─▒ a├ž─▒lardan┬ásabit coinlerle paralellik g├Âsterir. Ama├ž, bir hedef fiyat─▒ yakalamakt─▒r ve yeniden hesaplama mekanizmalar─▒ bunu m├╝mk├╝n k─▒lar. Fakat sabit coinlerle aras─▒ndaki temel fark, elastik arz tokenlar─▒n bu hedef fiyat─▒ de─či┼čkenlik g├Âsteren (elastik) bir arzla yakalamay─▒ ama├žlamas─▒d─▒r.┬á

Peki, zaten bir├žok kripto para de─či┼čen arzlara sahip de─čil midir? Evet, bir dereceye kadar. ┼×u anda her bir blokla 6,25 yeni BTC kaz─▒lmaktad─▒r.┬á2024 yar─▒lanmas─▒n─▒n ard─▒ndan bu rakam blok ba┼č─▒na 3,125'e d├╝┼čecektir. Bu tahmin edilebilir bir orand─▒r; dolay─▒s─▒yla ├Ân├╝m├╝zdeki y─▒l ya da bir sonraki yar─▒lanman─▒n ard─▒ndan ne kadar BTC olabilece─čini tahmin edebiliriz. ┬á

Elastik arz tokenlar─▒ farkl─▒ bir ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒r. Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi yeniden hesaplama mekanizmas─▒, dola┼č─▒mdaki token arz─▒n─▒ belirli aral─▒klarla d├╝zenler. 1 USD de─čerini yakalamay─▒ ama├žlayan bir elastik arz token─▒m─▒z oldu─čunu varsayal─▒m. Fiyat, 1 USD'nin ├╝zerine ├ž─▒karsa yeniden hesaplama g├╝ncel arz─▒ art─▒rarak tokenlar─▒n de─čerini d├╝┼č├╝r├╝r. Bunun aksine fiyat 1 USD'nin alt─▒na d├╝┼čerse, yeniden hesaplama bu sefer arz─▒ d├╝┼č├╝rerek tokenlar─▒n de─čerini art─▒r─▒r.

Uygulama a├ž─▒s─▒ndan bu ne anlama gelir? Yeniden hesaplaman─▒n yap─▒lmas─▒ durumunda, kullan─▒c─▒ c├╝zdanlar─▒ndaki tokenlar─▒n miktar─▒ de─či┼čir. 1 USD fiyat─▒ hedefleyen ve varsay─▒msal bir token olan Rebase USD'miz (rUSD) oldu─čunu hayal edelim. ┼×u anda┬ádonan─▒m c├╝zdan─▒m─▒zda g├╝venle tuttu─čumuz 100 rUSD'miz var. ┼×imdi de fiyat─▒n 1 USD'nin alt─▒na d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ varsayal─▒m. Yeniden hesaplaman─▒n yap─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan c├╝zdan─▒m─▒zda 96 rUSD olur, fakat ayn─▒ zamanda bu tokenlar─▒n her birinin de─čeri de yeniden hesaplama ├Âncesine k─▒yasla do─čru orant─▒l─▒ olarak artar.

Yeniden hesaplaman─▒n ard─▒ndan, birikimlerinizin toplam arza oran─▒ de─či┼čmemi┼č olur. Yeniden hesaplaman─▒n ├Âncesinde arz─▒n %1'ine sahipseniz, c├╝zdan─▒n─▒zdaki coinlerin say─▒s─▒ de─či┼čmi┼č olsa bile sonras─▒nda da arz─▒n %1'ine sahip olursunuz. En temelde, fiyat ne olursa olsun a─čdaki pay─▒n─▒z korunmu┼č olur.


Yeniden hesaplamal─▒ token ├Ârnekleri

Ampleforth

Ampleforth, elastik arzla ├žal─▒┼čan ilk coinlerden biridir. 1 AMPL'in 1 USD'lik bir fiyat─▒ hedefledi─či, teminatland─▒r─▒lmam─▒┼č bir sentetik emtia olmay─▒ ama├žlar. Her 24 saate bir, yeniden hesaplama yap─▒l─▒r.

Geyser adl─▒┬álikidite madencili─či kampanyas─▒ ba┼člat─▒lana kadar proje pek ilgi ├žekmemi┼čtir. Bu projenin yap─▒s─▒na dair ├Âzellikle ilgi ├žekici nokta, s├╝residir. Tokenlar, 10 y─▒ll─▒k bir d├Ânem i├žinde kat─▒l─▒mc─▒lara da─č─▒t─▒l─▒r. Geyser, bir DeFi projesinin likidite te┼čvikleri sayesinde nas─▒l ├Ânemli ├Âl├ž├╝de ilgi ├žekebilece─činin ba┼čl─▒ca ├Ârneklerinden biridir.

AMPL, teknik olarak bir sabit coin olsa da bu token─▒n fiyat grafi─či, elastik arz tokenlar─▒n─▒n ne kadar oynak olabilece─čini g├Âsterir.


 

AMPL fiyat─▒ 1 USD'yi hedefler, fakat yine de oynakl─▒─č─▒ olduk├ža y├╝ksek olabilir.


Bu fiyat grafi─činin yaln─▒zca tek bir AMPL token─▒n─▒n fiyat─▒n─▒ g├Âsterdi─či ve arzdaki de─či┼čiklikleri dikkate almad─▒─č─▒ unutulmamal─▒d─▒r. Buna ra─čmen Ampleforth, olduk├ža oynakt─▒r ve bu da onu riskli bir coin haline getirir.

Elastik arz tokenlar─▒n─▒ piyasa de─čeri baz─▒nda grafi─če d├Âkmek daha mant─▒kl─▒d─▒r. Tek bir birimin fiyat─▒ o kadar da ├Ânemli olmad─▒─č─▒ i├žin piyasa de─čeri, a─č─▒n b├╝y├╝mesine ve a─ča g├Âsterilen ilgiye y├Ânelik daha iyi bir g├Âstergedir.

Logaritmik ├Âl├žekte AMPL piyasa de─čeri. Kaynak: coinmarketcap.com.


Yam Finance

Yam Finance, ilgi ├žeken bir di─čer elastik arz token projesidir. Yam protokol├╝n├╝n genel tasar─▒m─▒ Ampleforth'un elastik arz─▒,┬áSynthetix'in staking sistemi ve┬áyearn.finance'in adil lansman─▒n─▒n bir kar─▒┼č─▒m─▒ gibidir. YAM de 1 USD'lik bir hedef fiyata sahiptir.

YAM, t├╝m tokenlar likidite madencili─čiyle da─č─▒t─▒ld─▒─č─▒ i├žin y├Ânetimin tamamen toplulukta oldu─ču deneysel bir giri┼čimdir. ├ľn madencilik yap─▒lmam─▒┼č ve kuruculara ├Âzel bir pay ayr─▒lmam─▒┼čt─▒r ÔÇô herkes bu tokenlara yield farming yaparak e┼čit ko┼čullarla sahip olmu┼čtur.

Tamamen yeni ve tan─▒nmam─▒┼č bir proje olarak yola ├ž─▒kan Yam'in staking havuzlar─▒na, iki g├╝nden k─▒sa bir s├╝re i├žin 600 milyon dolarl─▒k de─čer kilitlenmi┼čtir. Y├╝ksek miktarda likidite ├žekebilmesinin nedeni, YAM farming'in en pop├╝ler baz─▒ DeFi coinlerini tutan ki┼čileri ├Âzellikle hedef alm─▒┼č olmas─▒ olabilir. Bunlar;┬áCOMP, LEND,┬áLINK, MKR, SNX, ETH,┬áYFI ve ETH-AMPL┬áUniswap LP tokenlar─▒d─▒r.

Fakat yeniden hesaplama mekanizmas─▒ndaki bir yaz─▒l─▒m hatas─▒ nedeniyle, planlanandan daha fazla arz ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. Topluluk fonlamas─▒yla ger├žekle┼čtirilen bir denetleme ve ortak ├žabalar sayesinde proje tekrar lansman yaparak yeni bir token s├Âzle┼čmesine ge├žmi┼čtir. YAM'in gelece─či, art─▒k tamamen YAM sahiplerinin elindedir.


Elastik arz tokenlar─▒n─▒n riskleri

Elastik arz tokenlar─▒ ├žok riskli ve tehlikeli yat─▒r─▒mlard─▒r. Yaln─▒zca ne yapt─▒─č─▒n─▒z─▒ tam olarak biliyorsan─▒z bu tokenlara yat─▒r─▒m yapmal─▒s─▒n─▒z. Unutmay─▒n ki yeniden hesaplaman─▒n yap─▒lmas─▒n─▒n ard─▒ndan elinizdeki tokenlar─▒n miktar─▒ de─či┼čece─či i├žin fiyat grafi─čini incelemek pek de i┼činize yaramayacakt─▒r.┬á

─░yi y├Ânden bakarsak bu tabi ki kazan├žlar─▒n─▒z─▒ da art─▒rabilir, fakat di─čer yandan ayn─▒ ┼čekilde kay─▒plar─▒n─▒z da y├╝kselebilir. Fiyat d├╝┼čerken tekrar hesaplama yap─▒l─▒rsa, yaln─▒zca fiyat─▒n d├╝┼čmesinden dolay─▒ para kaybetmekle kalmaz, ayn─▒ zamanda her yeniden hesaplaman─▒n ard─▒ndan daha az say─▒da tokena da sahip olursunuz.

Elastik arz tokenlar─▒n─▒ anlamak zor olabilece─činden, bunlara yat─▒r─▒m yapmak muhtemelen ├žo─ču ki┼činin zarar etmesine neden olacakt─▒r. Yaln─▒zca, altta yatan mekanizmay─▒ tam olarak anl─▒yorsan─▒z elastik arz tokenlar─▒na yat─▒r─▒m yapmal─▒s─▒n─▒z. Aksi takdirde, yat─▒r─▒m─▒n─▒z─▒n kontrol├╝ sizde olmaz ve bilgiye dayal─▒ kararlar alamazs─▒n─▒z.


Ô×č┬áKripto para d├╝nyas─▒na girmek mi istiyorsunuz? Binance'ten Bitcoin sat─▒n alabilirsiniz!


Son d├╝┼č├╝nceler

Elastik arz tokenlar─▒, DeFi'nin izlemeye de─čer inovasyonlar─▒ndan biridir. Daha ├Ânce de bahsetti─čimiz gibi bu coin ve tokenlar, bir hedef fiyat─▒ yakalamak i├žin arzlar─▒n─▒ algoritmik olarak de─či┼čtirebilir.

Elastik arz tokenlar─▒ yaln─▒zca ilgin├ž bir deney mi, yoksa b├╝y├╝k oranda ilgi ├žekecek ve kendi hedef kitlesini yaratabilecek mi? Bunu yan─▒tlamak zor, fakat bu fikri ileri ta┼č─▒may─▒ ama├žlayan yeni DeFi protokol tasar─▒mlar─▒n─▒n geli┼čtirilmekte oldu─ču da kesin.