Čo je vrstva 1 v blockchaine?
Domov
Články
Čo je vrstva 1 v blockchaine?

Čo je vrstva 1 v blockchaine?

Za─Źiato─Źn├şk
Zverejnen├ę Feb 22, 2022Aktualizovan├ę Dec 28, 2022
10m

Zhrnutie

Vrstva┬á1 sa vz┼ąahuje na z├íkladn├║ sie┼ą, ako je Bitcoin, BNB Chain alebo Ethereum, a jej z├íkladn├║ infra┼ítrukt├║ru. Blockchainy vrstvy┬á1 dok├í┼żu overi┼ą a dokon─Źi┼ą transakcie bez potreby ─Ćal┼íej siete. Zlep┼íenie ┼ík├ílovate─żnosti siet├ş vrstvy┬á1 je n├íro─Źn├ę, ako sme videli pri Bitcoine. Ako rie┼íenie v├Żvoj├íri vytv├íraj├║ protokoly vrstvy┬á2, ktor├ę sa, ─Źo sa t├Żka bezpe─Źnosti a konsenzu, spoliehaj├║ na sie┼ą vrstvy┬á1. Lightning Network Bitcoinu je jedn├Żm z pr├şkladov protokolu vrstvy┬á2. Umo┼ż┼łuje pou┼ż├şvate─żom vo─żne vykon├íva┼ą transakcie pred ich zaznamenan├şm do hlavn├ęho re┼ąazca.


Úvod

Vrstva┬á1 a vrstva┬á2 s├║ pojmy, ktor├ę n├ím pom├íhaj├║ pochopi┼ą architekt├║ru r├┤znych blockchainov, projektov a v├Żvojov├Żch n├ístrojov. Ak ste niekedy prem├Ż┼í─żali o vz┼ąahu medzi blockchainmi Polygon a Ethereum alebo Polkadot a jeho parachainmi, pom├┤┼że v├ím, ak pochop├şte fungovanie jednotliv├Żch vrstiev blockchainu.



Čo je to vrstva 1?

Sie┼ą vrstvy┬á1 je in├Ż n├ízov pre z├íkladn├Ż blockchain. BNB Smart Chain (BNB), Ethereum (ETH), Bitcoin (BTC) a Solana s├║ v┼íetko protokoly vrstvy┬á1. Hovor├şme o nich ako o vrstve┬á1, preto┼że ide o hlavn├ę siete v r├ímci ich ekosyst├ęmu. Na rozdiel od vrstvy┬á1 m├íme off-chain a in├ę rie┼íenia vrstvy┬á2, ktor├ę s├║ postaven├ę na hlavn├Żch re┼ąazcoch.

In├Żmi slovami, protokol je vrstvou┬á1, ke─Ć spracov├íva a dokon─Źuje transakcie na svojom vlastnom blockchaine. Maj├║ tie┼ż svoj vlastn├Ż nat├şvny token, ktor├Ż sa pou┼ż├şva na zaplatenie poplatkov za transakciu.


Škálovanie vrstvy 1

Be┼żn├Żm probl├ęmom siet├ş vrstvy┬á1 je ich neschopnos┼ą ┼ík├ílova┼ą. Bitcoin a ─Ćal┼íie ve─żk├ę blockchainy maj├║ v ─Źasoch zv├Ż┼íen├ęho dopytu probl├ęmy so spracovan├şm transakci├ş. Bitcoin vyu┼ż├şva mechanizmus konsenzu Proof of Work (PoW), ktor├Ż si vy┼żaduje ve─ża v├Żpo─Źtov├Żch zdrojov.┬á

Zatia─ż ─Źo PoW zais┼ąuje decentraliz├íciu a bezpe─Źnos┼ą, ke─Ć je objem transakci├ş pr├şli┼í vysok├Ż, siete PoW maj├║ tendenciu spoma─żova┼ą. T├Żm sa pred─║┼żia ─Źasy potvrdzovania transakci├ş a predra┼żia poplatky.

V├Żvoj├íri blockchainu pracuj├║ na rie┼íeniach ┼ík├ílovate─żnosti u┼ż mnoho rokov, ale o najlep┼í├şch alternat├şvach st├íle prebieha ve─ża diskusi├ş. Niektor├ę z mo┼żnost├ş pre ┼ík├ílovanie vrstvy┬á1 s├║:

1. Zv├Ą─Ź┼íenie ve─żkosti bloku, ─Źo umo┼żn├ş spracovanie viacer├Żch transakci├ş v ka┼żdom bloku.

2. Zmena pou┼żit├ęho mechanizmu konsenzu, ako napr├şklad pri pripravovanej aktualiz├ícii Ethereum┬á2.0.

3. Implementácia shardingu. Forma rozdelenia databázy.

Implement├ícia vylep┼íen├ş vrstvy┬á1 si vy┼żaduje zna─Źn├ę ├║silie. V mnoh├Żch pr├şpadoch nie v┼íetci pou┼ż├şvatelia siete bud├║ so zmenou s├║hlasi┼ą. To m├┤┼że vies┼ą k rozdeleniu komunity alebo dokonca k hard forku, ako sa to stalo v pr├şpade Bitcoinu a Bitcoin Cash v roku┬á2017.

SegWit

Jedn├Żm pr├şkladom rie┼íenia ┼ík├ílovania vrstvy┬á1 je SegWit (segregated witness) Bitcoinu. Zv├Ż┼íil priepustnos┼ą Bitcoinu zmenou sp├┤sobu organiz├ície blokov├Żch d├ít (digit├ílne podpisy u┼ż nie s├║ s├║─Źas┼ąou transakcie). Touto zmenou sa uvo─żnilo viac miesta pre transakcie na blok bez ovplyvnenia bezpe─Źnosti siete. SegWit bol implementovan├Ż prostredn├şctvom sp├Ątne kompatibiln├ęho soft forku. To znamen├í, ┼że aj uzly Bitcoinu, ktor├ę e┼íte nie s├║ aktualizovan├ę, aby zah┼Ľ┼łali SegWit, s├║ st├íle schopn├ę spracov├íva┼ą transakcie.


Čo je sharding vrstvy 1?

Sharding je ob─ż├║ben├ę rie┼íenie ┼ík├ílovania vrstvy┬á1 pou┼ż├şvan├ę na zv├Ż┼íenie priepustnosti transakci├ş. T├íto technika je formou rozdelenia datab├íz na oddiely, ktor├ę mo┼żno pou┼żi┼ą na distribuovan├ę ├║─Źtovn├ę knihy blockchainu. Sie┼ą a jej uzly s├║ rozdelen├ę do r├┤znych fragmentov, aby sa rozlo┼żilo pracovn├ę za┼ąa┼żenie a zv├Ż┼íila sa r├Żchlos┼ą transakci├ş. Ka┼żd├Ż fragment riadi podmno┼żinu aktiv├şt celej siete, ─Źo znamen├í, ┼że m├í svoje vlastn├ę transakcie, uzly a samostatn├ę bloky.

Pri shardingu nie je potrebn├ę, aby ka┼żd├Ż uzol udr┼żiaval ├║pln├║ k├│piu cel├ęho blockchainu. Namiesto toho ka┼żd├Ż uzol hl├ísi dokon─Źen├║ pr├ícu hlavn├ęmu re┼ąazcu, aby zdie─żal stav svojich miestnych ├║dajov vr├ítane zostatku adries a ─Ćal┼í├şch k─ż├║─Źov├Żch metr├şk.


Porovnanie vrstvy 1 a vrstvy 2

Pokia─ż ide o vylep┼íenia, nie v┼íetko sa d├í rie┼íi┼ą na vrstve┬á1. Kv├┤li technologick├Żm obmedzeniam je realiz├ícia ur─Źit├Żch zmien na hlavnej blockchainovej sieti n├íro─Źn├í alebo takmer nemo┼żn├í. Ethereum napr├şklad modernizuje na Proof of Stake (PoS), ale v├Żvoj tohto procesu trval roky.

Niektor├ę pr├şpady pou┼żitia jednoducho nem├┤┼żu fungova┼ą s vrstvou┬á1 kv├┤li probl├ęmom so ┼ík├ílovate─żnos┼ąou. Blockchainov├í hra by nemohla re├ílne vyu┼ż├şva┼ą sie┼ą Bitcoin kv├┤li zd─║hav├Żm ─Źasom transakci├ş. Hra v┼íak m├┤┼że st├íle chcie┼ą pou┼żi┼ą zabezpe─Źenie a decentraliz├íciu vrstvy┬á1. Najlep┼íou mo┼żnos┼ąou je stava┼ą na sieti s rie┼íen├şm vrstvy┬á2.

Sie┼ą Lightning

Rie┼íenia vrstvy┬á2 stavaj├║ na vrstve┬á1 a spoliehaj├║ sa na ┼łu pri dokon─Źovan├ş svojich transakci├ş. Jedn├Żm zo zn├ímych pr├şkladov je sie┼ą Lightning. Spracovanie transakci├ş v sieti Bitcoin pri vysokej prev├ídzke m├┤┼że trva┼ą hodiny. Sie┼ą Lightning umo┼ż┼łuje pou┼ż├şvate─żom uskuto─Ź┼łova┼ą r├Żchle platby s ich bitcoinmi mimo hlavn├ęho re┼ąazca a kone─Źn├Ż zostatok sa hlavn├ęmu re┼ąazcu hl├ísi nesk├┤r. To v podstate sp├íja transakcie v┼íetk├Żch z├║─Źastnen├Żch str├ín do jedn├ęho kone─Źn├ęho z├íznamu, ─Źo ┼íetr├ş ─Źas a zdroje.┬á


Pr├şklady blockchainu vrstvy┬á1

Teraz, ke─Ć vieme, ─Źo je vrstva┬á1, po─Ćme si uk├íza┼ą nieko─żko pr├şkladov. Existuje obrovsk├ę mno┼żstvo blockchainov vrstvy┬á1 a mnoh├ę z nich podporuj├║ jedine─Źn├ę pr├şpady pou┼żitia. Nejde tu len o Bitcoin a Ethereum. Ka┼żd├í sie┼ą m├í in├ę rie┼íenia trilemy blockchainovej technol├│gie decentraliz├ície, bezpe─Źnosti a ┼ík├ílovate─żnosti.

Elrond

Elrond je sie┼ą vrstvy┬á1 zalo┼żen├í v roku┬á2018, ktor├í vyu┼ż├şva sharding na zlep┼íenie v├Żkonu a ┼ík├ílovate─żnosti. Blockchain Elrond dok├í┼że spracova┼ą viac ako 100┬á000┬átransakci├ş za sekundu (TPS). Jeho dve jedine─Źn├ę hlavn├ę funkcie s├║ konsenzu├ílny protokol Secure Proof of Stake (SPoS) a Adaptive State Sharding.

Adaptive State Sharding prebieha prostredn├şctvom rozdelenia a zl├║─Źenia fragmentov, ke─Ć sie┼ą str├íca alebo z├şskava pou┼ż├şvate─żov. Cel├í architekt├║ra siete je rozdelen├í, vr├ítane jej stavu a transakci├ş. Valid├ítori sa tie┼ż pohybuj├║ medzi fragmentmi, ─Ź├şm sa zni┼żuje ┼íanca na ┼íkodliv├ę prevzatie fragmentu.

Nat├şvny token EGLD siete Elrond sa pou┼ż├şva na poplatky za transakciu, nasadenie DApps a odme┼łovanie pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş sa z├║─Źast┼łuj├║ na overovacom mechanizme siete. Sie┼ą Elrond je tie┼ż certifikovan├í ako uhl├şkovo negat├şvna, preto┼że kompenzuje viac CO2, ako jej mechanizmus PoS vytv├íra.

Harmony

Harmony je sie┼ą typu Effective Proof of Stake (EPoS) vrstvy┬á1 s podporou shardingu. Hlavn├í sie┼ą blockchainu m├í ┼ítyri fragmenty, z ktor├Żch ka┼żd├Ż paralelne vytv├íra a overuje nov├ę bloky. Fragment to dok├í┼że svojou vlastnou r├Żchlos┼ąou, ─Źo znamen├í, ┼że v┼íetky m├┤┼żu ma┼ą r├┤zne v├Ż┼íky blokov.

Harmony v s├║─Źasnosti pou┼ż├şva strat├ęgiu ÔÇ×medzisie┼ąov├ęho financovaniaÔÇť na pril├íkanie v├Żvoj├írov a pou┼ż├şvate─żov. K─ż├║─Źov├║ ├║lohu zohr├ívaj├║ mosty bez tret├şch str├ín na Ethereum (ETH) a Bitcoin, ktor├ę pou┼ż├şvate─żom umo┼ż┼łuj├║ vymie┼ła┼ą si tokeny bez zvy─Źajn├Żch riz├şk s├║visiacich s viazanos┼ąou, ak├ę sa vyskytuj├║ pri mostoch. Hlavn├í v├şzia Harmony pre ┼ík├ílovanie Web3 sa opiera o decentralizovan├ę auton├│mne organiz├ície (DAO) a d├┤kazy s nulovou znalos┼ąou.

Zd├í sa, ┼że bud├║cnos┼ą DeFi┬á(decentralizovan├ę financovanie) je postaven├í na multire┼ąazcov├Żch a medzisie┼ąov├Żch pr├şle┼żitostiach, v─Ćaka ─Źomu s├║ premos┼ąovacie slu┼żby Harmony pre pou┼ż├şvate─żov atrakt├şvne. Hlavn├Żmi oblas┼ąami z├íujmu s├║ infra┼ítrukt├║ra NFT, n├ístroje DAO a medziprotokolov├ę mosty.

Nat├şvny token siete, ONE, sa pou┼ż├şva na platenie poplatkov za sie┼ąov├ę transakcie. M├┤┼że sa tie┼ż stakova┼ą, aby sa zapojil do mechanizmu konsenzu a riadenia Harmony. To prin├í┼ía ├║spe┼ín├Żm valid├ítorom blokov├ę odmeny a poplatky za transakciu.

Celo

Celo je sie┼ą vrstvy┬á1, od┼ítiepen├í od Go Ethereum (Geth) v roku 2017. Urobila v┼íak nieko─żko v├Żznamn├Żch zmien, vr├ítane implement├ície PoS a syst├ęmu jedine─Źn├Żch adries. S├║─Źas┼ąou ekosyst├ęmu Celo Web3 s├║ DeFi, NFT a platobn├ę rie┼íenia s po─Źtom potvrden├Żch transakci├ş viac ako 100┬ámili├│nov. V sieti Celo m├┤┼że ktoko─żvek pou┼żi┼ą telef├│nne ─Ź├şslo alebo e-mailov├║ adresu ako verejn├Ż k─ż├║─Ź. Blockchain bez probl├ęmov funguje na ┼ítandardn├Żch po─Ź├şta─Źoch a nevy┼żaduje ┼ípeci├ílny hardv├ęr.

Hlavn├Żm tokenom siete Celo je CELO, ┼ítandardn├Ż ├║┼żitkov├Ż token pre transakcie, bezpe─Źnos┼ą a odmeny. Sie┼ą Celo pou┼ż├şva ako stablecoiny aj cUSD, cEUR a cREAL. Tieto s├║ generovan├ę pou┼ż├şvate─żmi a ich naviazania s├║ udr┼żiavan├ę mechanizmom podobn├Żm DAI od MakerDAO. Transakcie uskuto─Źnen├ę pou┼żit├şm stablecoinov Celo je mo┼żn├ę zaplati┼ą aj ak├Żmko─żvek in├Żm akt├şvom Celo.

Syst├ęm adries CELO a stablecoiny maj├║ za cie─ż spr├şstupni┼ą kryptomeny a zlep┼íi┼ą ich prijatie. Volatilita krypto trhu a ┼ąa┼żkosti pre nov├í─Źikov m├┤┼żu mnoh├Żch odradi┼ą.

THORChain

THORChain funguje ako medzisie┼ąov├í decentralizovan├í burza (DEX) bez opr├ívnen├ş. Je to sie┼ą vrstvy┬á1 vytvoren├í pomocou Cosmos SDK. Na valid├íciu transakci├ş pou┼ż├şva tie┼ż mechanizmus konsenzu Tendermint. Hlavn├Żm cie─żom burzy THORChain je umo┼żni┼ą decentralizovan├║ medzisie┼ąov├║ likviditu bez potreby viazania alebo balenia akt├şv. Pre multire┼ąazcov├Żch investorov prid├íva viazanie a balenie do procesu ─Ćal┼íie riziko.

V skuto─Źnosti burza THORChain p├┤sob├ş ako spr├ívca trezorov, ktor├Ż monitoruje vklady a v├Żbery. To pom├íha vytv├íra┼ą decentralizovan├║ likviditu a odstra┼łuje centralizovan├Żch sprostredkovate─żov. RUNE je nat├şvny token burzy THORChain, ktor├Ż sa pou┼ż├şva na platenie poplatkov za transakciu, a tie┼ż pri riaden├ş, bezpe─Źnosti a overovan├ş.┬á

Model automatick├Ż tvorca trhu (AMM) burzy THORChain pou┼ż├şva RUNE ako z├íkladn├Ż p├ír, ─Źo znamen├í, ┼że RUNE m├┤┼żete vymeni┼ą za ak├ęko─żvek in├ę podporovan├ę akt├şvum. Svoj├şm sp├┤sobom projekt funguje ako medzisie┼ąov├Ż Uniswap, pri─Źom RUNE predstavuje z├║─Źtovacie a zabezpe─Źovacie akt├şvum pre pooly likvidity.

Kava

Kava je blockchain vrstvy┬á1, ktor├Ż je spojen├şm r├Żchlosti a interoperability Cosmos s podporou v├Żvoj├írov Ethereum. Kava Network vyu┼ż├şva architekt├║ru ÔÇ×kombinovan├ęho re┼ąazcaÔÇť a obsahuje odli┼ín├Ż blockchain pre v├Żvojov├ę prostredia EVM aj Cosmos SDK. V spojen├ş s podporou IBC na kombinovanom re┼ąazci Cosmos umo┼ż┼łuje v├Żvoj├írom nasadi┼ą decentralizovan├ę aplik├ície, ktor├ę bezprobl├ęmovo spolupracuj├║ medzi ekosyst├ęmami Cosmos a Ethereum.┬á

Kava vyu┼ż├şva mechanizmus konsenzu Tendermint PoS, ktor├Ż poskytuje v├Żkonn├║ ┼ík├ílovate─żnos┼ą aplik├íci├ím na kombinovanom re┼ąazci EVM. S├║─Źas┼ąou siete Kava, ktor├║ financuje KavaDAO, s├║ aj otvoren├ę stimuly pre v├Żvoj├írov v r├ímci re┼ąazca, ktor├ę s├║ navrhnut├ę tak, aby odmenili 100┬ánajlep┼í├şch projektov v ka┼żdom re┼ąazci na z├íklade vyu┼żitia.┬á

Kava m├í nat├şvny n├ístroj a token riadenia, KAVA, a stablecoin viazan├Ż na americk├Ż dol├ír, USDX. Token KAVA sa pou┼ż├şva na zaplatenie poplatkov za transakciu a stakuj├║ ho valid├ítori na generovanie konsenzu siete. Pou┼ż├şvatelia m├┤┼żu delegova┼ą svoje stakovan├ę tokeny KAVA na valid├ítorov, aby z├şskali podiel na emisi├ích tokenu KAVA. Stakeri a valid├ítori m├┤┼żu tie┼ż hlasova┼ą o n├ívrhoch riadenia, ktor├ę ur─Źuj├║ parametre siete.┬á

IoTeX

IoTeX je sie┼ą vrstvy┬á1 zalo┼żen├í v roku 2017 so zameran├şm na kombin├íciu blockchainu s internetom vec├ş. To d├íva pou┼ż├şvate─żom kontrolu nad ├║dajmi, ktor├ę generuj├║ ich zariadenia, ─Źo umo┼ż┼łuje ÔÇ×strojom podporovan├ę DApps, akt├şva a slu┼żbyÔÇť. Va┼íe osobn├ę ├║daje maj├║ hodnotu a ich spravovanie prostredn├şctvom blockchainu zaru─Źuje bezpe─Źn├ę vlastn├şctvo.

Kombin├ícia hardv├ęru a softv├ęru siete IoTeX poskytuje ─żu─Ćom nov├ę rie┼íenie na kontrolu ich s├║kromia a ├║dajov bez zn├ş┼żenia spokojnosti pou┼ż├şvate─żov. Syst├ęm, ktor├Ż pou┼ż├şvate─żom umo┼ż┼łuje z├şskava┼ą digit├ílne akt├şva z ich skuto─Źn├Żch ├║dajov, sa naz├Żva MachineFi.

Sie┼ą IoTeX vydala dva pozoruhodn├ę hardv├ęrov├ę produkty zn├íme ako Ucam a Pebble Tracker. Ucam je pokro─Źil├í dom├íca bezpe─Źnostn├í kamera, ktor├í pou┼ż├şvate─żom umo┼ż┼łuje sledova┼ą ich domovy odkia─żko─żvek a s ├║pln├Żm zachovan├şm s├║kromia. Pebble Tracker je inteligentn├ę GPS s podporou 4G a funkciami lokaliz├ície a sledovania. V re├ílnom ─Źase sleduje nielen ├║daje GPS, ale aj ├║daje o prostred├ş, vr├ítane teploty, vlhkosti a kvality vzduchu.

Pokia─ż ide o architekt├║ru blockchainu, sie┼ą IoTeX m├í nad sebou vybudovan├Żch nieko─żko protokolov vrstvy┬á2. Blockchain poskytuje n├ístroje na vytv├íranie prisp├┤soben├Żch siet├ş, ktor├ę na dokon─Źenie vyu┼ż├şvaj├║ IoTeX. Tieto re┼ąazce m├┤┼żu tie┼ż vz├íjomne komunikova┼ą a zdie─ża┼ą inform├ície prostredn├şctvom siete IoTeX. V├Żvoj├íri potom m├┤┼żu jednoducho vytvori┼ą nov├Ż podre┼ąazec, ktor├Ż bude sp─║┼ła┼ą ┼ípecifick├ę potreby ich zariadenia IoT. IOTX, minca siete IoTeX, sa pou┼ż├şva na poplatky za transakciu, stakovanie, riadenie a overovanie siete.



Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Modern├Ż blockchainov├Ż ekosyst├ęm m├í nieko─żko siet├ş vrstvy┬á1 a protokolov vrstvy┬á2. Nie je ─żahk├ę orientova┼ą sa v tom, ale akon├íhle pochop├şte z├íkladn├ę pojmy, ─żah┼íie pochop├şte celkov├║ ┼ítrukt├║ru a architekt├║ru. Tieto znalosti m├┤┼żu by┼ą u┼żito─Źn├ę pri ┼ít├║diu nov├Żch blockchainov├Żch projektov, najm├Ą ak sa zameriavaj├║ na sie┼ąov├║ interoperabilitu a medzisie┼ąov├ę rie┼íenia.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.