Domov
Články
Sprievodca sie┼ąou Lightning pre za─Źiato─Źn├şkov

Sprievodca sie┼ąou Lightning pre za─Źiato─Źn├şkov

Za─Źiato─Źn├şk
Zverejnen├ę Nov 28, 2018Aktualizovan├ę Mar 31, 2024
20m

Úvod

Kryptomeny maj├║ niektor├ę ve─żmi jedine─Źn├ę vlastnosti. Nedaj├║ sa ─żahko hackn├║┼ą alebo vypn├║┼ą a┬áktoko─żvek ich m├┤┼że pou┼żi┼ą na prenos hodnoty po celom svete bez z├ísahu tretej strany.

Aby sa zabezpe─Źilo zachovanie t├Żchto vlastnost├ş, s├║ potrebn├ę v├Żznamn├ę kompromisy. Ke─Ć┼że za prev├ídzku siete s┬ákryptomenami je zodpovedn├Żch mno┼żstvo uzlov, priepustnos┼ą je obmedzen├í. V├Żsledkom je, ┼że po─Źet transakci├ş za sekundu (TPS), ktor├ę blockchainov├í sie┼ą dok├í┼że spracova┼ą, je relat├şvne n├şzky. To je pre technol├│giu, ktorej cie─żom je v┼íeobecn├ę prijatie, prirodzene probl├ęm.

Na prekonanie t├Żchto prirodzen├Żch obmedzen├ş technol├│gie blockchain bolo navrhnut├Żch viacero rie┼íen├ş ┼ík├ílovate─żnosti na zv├Ż┼íenie po─Źtu transakci├ş, ktor├ę sie┼ą dok├í┼że spracova┼ą. V┬átomto ─Źl├ínku sa pozrieme podrobnej┼íie na sie┼ą Lightning, ktor├í je jedn├Żm z┬átak├Żchto rie┼íen├ş protokolu siete Bitcoin.


─îo je to Lightning Network?

Lightning je sie┼ą, ktor├í sa nach├ídza na vrchole blockchainu, aby umo┼żnila r├Żchle transakcie typu peer-to-peer. Nie je vyhraden├í len pre bitcoin. Integrovali ju aj ─Ćal┼íie kryptomeny, napr├şklad Litecoin.

Mo┼żno sa p├Żtate, ─Źo znamen├í v├Żraz ÔÇ×nach├ídza sa na vrchole blockchainuÔÇť. Sie┼ą Lightning je rie┼íenie, ktor├ę sa ozna─Źuje ako rie┼íenie mimo blockchainu alebo rie┼íenie druhej vrstvy. Umo┼ż┼łuje jednotlivcom vykon├íva┼ą transakcie bez toho, aby museli zaznamen├íva┼ą ka┼żd├║ transakciu na blockchaine.

Sie┼ą Lightning je oddelen├í od siete Bitcoin. M├í svoje vlastn├ę uzly a┬ásoftv├ęr, napriek tomu komunikuje s┬áhlavn├Żm re┼ąazcom. Ak chcete vst├║pi┼ą do siete Lighting alebo z┬ánej vyst├║pi┼ą, mus├şte vytvori┼ą ┼ípeci├ílne transakcie na blockchaine.

Pri svojej prvej transakcii si v┬áskuto─Źnosti vytvor├şte ak├Żsi smart kontrakt s┬áin├Żm pou┼ż├şvate─żom. K┬ápodrobnostiam sa dostaneme u┼ż ─Źoskoro. Zatia─ż si predstavte smart kontrakt, ktor├ęho s├║─Źas┼ąou je ledger s┬áin├Żm pou┼ż├şvate─żom. Do tohto ledgera m├┤┼żete zapisova┼ą mno┼żstvo transakci├ş. S├║ vidite─żn├ę iba pre v├ís a┬áva┼íu protistranu. Kv├┤li niektor├Żm zvl├í┼ítnym vlastnostiam nastavenia v┼íak ani jeden z┬áv├ís nem├┤┼że podv├ídza┼ą.

Tak├Żto mini ledger sa naz├Żva kan├íl. Povedzme, ┼że Alica a┬áBob vlo┼żia do smart kontraktu ka┼żd├Ż po 5┬áBTC. Vo svojom kan├íli teraz obaja maj├║ zostatok 5┬áBTC. Alica potom m├┤┼że nap├şsa┼ą ledgeru, aby vyplatil Bobovi 1┬áBTC. Bob m├í teraz na svojej strane 6┬áBTC, Alica 4┬áBTC. Nesk├┤r zase Bob m├┤┼że posla┼ą 2┬áBTC sp├Ą┼ą Alici, ─Ź├şm sa zostatky aktualizuj├║ na 6┬áBTC na strane Alice a┬á4┬áBTC na strane Boba. A┬átakto m├┤┼żu v┬átransakci├ích chv├ş─żu pokra─Źova┼ą.

Ka┼żd├Ż z┬ánich m├┤┼że kedyko─żvek posla┼ą aktu├ílny stav kan├íla do blockchainu. V┬átomto bode sa zostatky na ka┼żdej strane kan├íla pridelia ich pr├şslu┼ín├Żm stran├ím v┬áre┼ąazci.

Vern├ę svojmu n├ízvu, transakcie v┬ásieti Lightning s├║ bleskovo r├Żchle. Nie je potrebn├ę ─Źaka┼ą na ┼żiadne potvrdenia blokov. Platby je mo┼żn├ę uskuto─Źni┼ą tak r├Żchlo, ako v├ím to dovol├ş va┼íe internetov├ę pripojenie.


Pre─Źo je potrebn├í sie┼ą Lightning?

Sie┼ą Lightning (skr├ítene LN) sa zatia─ż jav├ş ako najrozumnej┼í├ş pr├şstup k┬á┼ík├ílovaniu blockchainu Bitcoin. Koordin├ícia zmien v┬átak obrovskom ekosyst├ęme je zlo┼żit├í. Existuje tu riziko hard forkov a┬ámo┼żn├Żch katastrofick├Żch ch├Żb. S┬átak├Żmi vysok├Żmi hodnotami v┬ást├ívke je experimentovanie mimoriadne nebezpe─Źn├ę.

Ke─Ć toto experimentovanie z┬áblockchainu odstr├ínite, d├íva v├ím to ove─ża v├Ą─Ź┼íiu flexibilitu. Ak sa nie─Źo stane, nebude to ma┼ą ┼żiadny vplyv na samotn├║ sie┼ą Bitcoin. Rie┼íenia druhej vrstvy nepodkop├ívaj├║ ┼żiadne z┬ábezpe─Źnostn├Żch predpokladov, ktor├ę udr┼żiavaj├║ protokol v┬áprev├ídzke u┼ż viac ako 10┬árokov.

Neexistuje ani povinnos┼ą prejs┼ą zo star├ęho sp├┤sobu, ak├Żm sa robia veci. Transakcie v┬ár├ímci re┼ąazca na─Ćalej funguj├║ ┼ítandardne pre koncov├ęho pou┼ż├şvate─ża, Teraz je tu v┼íak navy┼íe mo┼żnos┼ą vykon├íva┼ą transakcie aj mimo blockchainu.

Pou┼ż├şvanie siete Lightning m├í nieko─żko v├Żhod. Ni┼ż┼íie sa pozrieme na niektor├ę z┬áhlavn├Żch.┬á


┼ák├ílovate─żnos┼ą

Bloky bitcoinu sa vytv├íraj├║ pribli┼żne ka┼żd├Żch 10┬ámin├║t a┬ám├┤┼żu obsahova┼ą iba ur─Źit├ę mno┼żstvo transakci├ş. Miesto v┬ábloku je vz├ícny zdroj, tak┼że mus├şte predklada┼ą ponuky proti ostatn├Żm pou┼ż├şvate─żom, aby ste sa k┬ásvojmu miestu dostali v─Źas. ┼Ąa┼żiarom ide v┬áprvom rade o┬áto, aby zarobili. Preto ako prv├ę spracuj├║ transakcie s┬ávy┼í┼í├şmi poplatkami.

Ak nie je ve─ża pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş sa pok├║┼íaj├║ posiela┼ą prostriedky s├║─Źasne, nie je to v├┤bec probl├ęm. M├┤┼żete si nastavi┼ą n├şzky poplatok a┬átransakciu budete ma┼ą pravdepodobne zahrnut├║ v┬á─Ćal┼íom bloku. Ke─Ć v┼íetci odosielaj├║ transakcie v┬árovnakom ─Źase, priemern├Ż poplatok m├┤┼że v├Żrazne st├║pnu┼ą. V┬ániektor├Żch pr├şpadoch jeho v├Ż┼íka presiahla sumu 5┬áUSD. Na vrchole b├Ż─Źieho trhu v┬ároku 2017 prekro─Źila v├Ż┼íka poplatku hodnotu 50┬áUSD.

Priemern├í v├Ż┼íka poplatku za transakciu v┬ásieti Bitcoin (v┬áUSD)

Priemern├í v├Ż┼íka poplatku za transakciu v┬ásieti Bitcoin (v┬áUSD)


Pri transakci├ích bitcoinov v┬áhodnote nieko─żko tis├şc dol├írov to m├┤┼że vyzera┼ą ako nepodstatn├í suma. Pre platby s┬án├şzkou hodnotou to v┼íak nie je udr┼żate─żn├ę. Kto by chcel zaplati┼ą za k├ívu v┬áhodnote 3┬áUSD, ke─Ć poplatok za transakciu je 5┬áUSD?

V┬ásieti Lightning st├íle plat├şte dva poplatky. Jeden za otvorenie kan├íla a┬ádruh├Ż za jeho zatvorenie. Po otvoren├ş kan├íla v┼íak vy a┬áva┼ía protistrana m├┤┼żete uskuto─Źni┼ą tis├şce transakci├ş zadarmo. Ke─Ć skon─Ź├şte, sta─Ź├ş zverejni┼ą kone─Źn├Ż stav do blockchainu.

Ak sa na to pozrieme z┬áv├Ą─Ź┼íej perspekt├şvy, ak viac pou┼ż├şvate─żov vyu┼ż├şva rie┼íenia mimo blockchainu, ako je napr├şklad sie┼ą Lightning, priestor bloku sa vyu┼żije efekt├şvnej┼íie. Prevody s┬án├şzkou hodnotou a┬ávysokou frekvenciou by sa mohli vykon├íva┼ą v┬ár├ímci platobn├Żch kan├ílov, zatia─ż ─Źo priestor bloku by sa pou┼ż├şval na v├Ą─Ź┼íie transakcie a┬áotv├íranie/zatv├íranie kan├ílov. V─Ćaka tomuto by bol syst├ęm pr├şstupnej┼í├ş ove─ża ┼íir┼íej pou┼ż├şvate─żskej z├íkladni, ─Źo by umo┼żnilo jeho ┼ík├ílovanie z┬ádlhodob├ęho h─żadiska.


Mikroplatby

Existuje minim├ílne mno┼żstvo bitcoinov, ktor├ę m├┤┼żete posla┼ą v┬ár├ímci transakcie┬áÔÇô┬ápribli┼żne 0,00000546┬áBTC. V┬á─Źase p├şsania tohto ─Źl├ínku sa to rovn├í pribli┼żne ┼ítyrom centom. Je to mal├í suma, ale sie┼ą Lightning umo┼ż┼łuje posun├║┼ą limity na prevod najmen┼íej jednotky, ktor├í je moment├ílne k┬ádispoz├şcii┬áÔÇô┬á0,00000001┬áBTC alebo jeden satoshi.

Lightning je pre mikroplatby ove─ża pr├ş┼ąa┼żlivej┼í├ş. Poplatky za be┼żn├ę transakcie sp├┤sobuj├║, ┼że posielanie n├şzkych s├║m na hlavn├Ż re┼ąazec je nepraktick├ę. V┬ár├ímci kan├íla v┼íak m├┤┼żete bezplatne posiela┼ą zlomok zlomku bitcoinu.

Mikroplatby s├║ vhodn├ę pre mno┼żstvo pr├şpadov pou┼żitia. Niektor├ş ┼ípekuluj├║, ┼że by mohli by┼ą ┼żivotaschopnou n├íhradou za modely zalo┼żen├ę na predplatnom, pri ktor├Żch pou┼ż├şvatelia namiesto toho platia mal├ę sumy pri ka┼żdom pou┼żit├ş slu┼żby.


Ochrana osobn├Żch ├║dajov

Druhou v├Żhodou siete Lightning je, ┼że pou┼ż├şvate─żom dok├í┼że pon├║knu┼ą vysok├Ż stupe┼ł d├┤vernosti. Strany nemusia oznamova┼ą svoje kan├íly ┼íir┼íej sieti. Aj ke─Ć sa mo┼żno budete m├┤c┼ą pozrie┼ą na blockchain a┬ápoveda┼ą, ┼że t├íto transakcia otvorila kan├íl, e┼íte to neznamen├í, ┼że budete vedie┼ą aj zisti┼ą, ─Źo sa v┬á┼łom odohr├íva. Ak sa ├║─Źastn├şci rozhodn├║ nastavi┼ą svoj kan├íl ako s├║kromn├Ż, iba oni bud├║ vedie┼ą, ak├ę transakcie prebiehaj├║.

Ak m├í Alica otvoren├Ż kan├íl s┬áBobom a┬áBob m├í otvoren├Ż kan├íl s┬áCarol, Alica a┬áCarol si m├┤┼żu navz├íjom posiela┼ą platby prostredn├şctvom Boba. Ak je Dan spojen├Ż s┬áCarol, Alica mu m├┤┼że posiela┼ą platby. A┬áteraz si predstavte, ┼że sa to rozrastie do roz─żahlej siete vz├íjomne prepojen├Żch platobn├Żch kan├ílov. V┬átakomto nastaven├ş by ste si po zatvoren├ş kan├íla nemohli by┼ą ist├ş, komu Alica poslala prostriedky.


Ako funguje sie┼ą Lightning?

Vysvetlili sme si, ako sa sie┼ą Lightning spolieha na kan├íly medzi uzlami na vysokej ├║rovni. Po─Ćme sa teraz pozrie┼ą pod pokrievku.


Adresy multisign

Adresa multisign (alebo multisig) je adresa, ktor├║ na prevody m├┤┼że pou┼ż├şva┼ą viacero priv├ítnych k─ż├║─Źov. Pri vytv├íran├ş jedn├ęho k─ż├║─Źa ur─Ź├şte, ko─żko priv├ítnych k─ż├║─Źov m├┤┼że prev├ídza┼ą prostriedky a┬áko─żko z┬át├Żchto k─ż├║─Źov je potrebn├Żch na podp├şsanie transakcie. Napr├şklad sch├ęma 1/5 znamen├í, ┼że vytvori┼ą platn├Ż podpis m├┤┼że 5┬ák─ż├║─Źov a┬ápotrebn├Ż je iba jeden. Sch├ęma 2/3 znamen├í, ┼że z┬á3┬ámo┼żn├Żch k─ż├║─Źov s├║ na prevod finan─Źn├Żch prostriedkov potrebn├ę dva.

Ak chc├║ ├║─Źastn├şci otvori┼ą kan├íl v┬ásieti Lightning, zablokuj├║ prostriedky v┬ásch├ęme 2/2. Existuj├║ iba dva priv├ítne k─ż├║─Źe, ktor├ę m├┤┼żu transakciu podp├şsa┼ą, a┬ána prevod coinov s├║ potrebn├ę oba. Vr├í┼ąme sa v┬átomto bode k┬ána┼íim priate─żom, Alici a┬áBobovi. V┬ánasleduj├║cich mesiacoch si bud├║ navz├íjom ve─ża plati┼ą, tak sa rozhodn├║ otvori┼ą kan├íl v┬ásieti Lightning.

Za─Źn├║ t├Żm, ┼że obaja vlo┼żia ur─Źit├║ sumu, povedzme 3┬áBTC, na spolo─Źne vlastnen├║ adresu multisig. Stoj├ş za to zopakova┼ą, ┼że Bob nem├┤┼że presun├║┼ą prostriedky z┬áadresy bez s├║hlasu Alice a┬ánaopak.┬á

Teraz by si mohli zalo┼żi┼ą list papiera, na ktor├Ż bud├║ p├şsa┼ą zostatky na ka┼żdej strane. Po─Źiato─Źn├Ż zostatok oboch je 3┬áBTC. Ak chce Alica zaplati┼ą Bobovi 1┬áBTC, sta─Źilo by len zap├şsa┼ą, ┼że Alica teraz vlastn├ş 2┬áBTC a┬áBob vlastn├ş 4┬áBTC, nie? Zostatky je mo┼żn├ę t├Żmto sp├┤sobom sledova┼ą, a┼ż k├Żm sa nerozhodn├║ vybra┼ą v┼íetky prostriedky.

Iste, je to mo┼żn├ę, ale ch├Żba v┬átom trochu z├íbavy. ─îo je v┼íak d├┤le┼żitej┼íie, neu─żah─Źuje to niekomu neskuto─Źn├Żm sp├┤sobom pr├ícu, ak sa rozhodne nespolupracova┼ą? Ak Alica skon─Ź├ş so 6┬áBTC a┬áBob so ┼żiadnym, Bob odmietnut├şm uvo─żnenia finan─Źn├Żch prostriedkov ni─Ź nestrat├ş (h├ídam okrem priate─żstva s┬áAlicou).


Hash Timelock kontrakty (HTLC)

Vy┼í┼íie uveden├Ż syst├ęm je nudn├Ż a┬áv┬áporovnan├ş s┬ádne┼ín├Żmi d├┤veryhodn├Żmi nastaveniami nem├í ve─ża ─Źo pon├║knu┼ą. Ke─Ć sa v┼íak medzi Alicou a┬áBobom zavedie mechanizmus, ktor├Ż pou┼ż├şva ÔÇ×zmluvuÔÇť, veci zrazu za─Źn├║ by┼ą zauj├şmav├ę. Ak sa jedna zo str├ín rozhodne nehra┼ą pod─ża pravidiel, druh├í strana m├í st├íle prostriedok, ako sa dosta┼ą k┬ásvojim prostriedkom z┬ákan├íla.

T├Żmto mechanizmom je Hash Timelock Contract (HTLC). N├ízov m├┤┼że znie┼ą odstra┼íuj├║co, v┬áskuto─Źnosti v┼íak ide o┬ácelkom jednoduch├Ż koncept. Ide o┬áspojenie dvoch technol├│gi├ş (hashlock a┬átimelock) s┬ácie─żom n├ípravy ak├ęhoko─żvek nespolupracuj├║ceho spr├ívania v┬áplatobn├Żch kan├íloch.

Hashlock je podmienka transakcie, ktor├í diktuje, ┼że prostriedky m├┤┼żete min├║┼ą iba vtedy, ak preuk├í┼żete, ┼że pozn├íte tajomstvo (secret). Odosielate─ż zaha┼íuje ─Źas┼ą ├║dajov a┬áhash zahrnie do transakcie pr├şjemcovi. Jedin├Ż sp├┤sob, ako pr├şjemca m├┤┼że prostriedky previes┼ą, je poskytn├║┼ą p├┤vodn├ę ├║daje (secret) zhoduj├║ce sa s┬áhashom. A┬ájedin├Ż sp├┤sob, ako m├┤┼że tieto ├║daje poskytn├║┼ą, je, ┼że mu ich odosielate─ż poskytne.

Timelock je stav, ktor├Ż v├ím br├íni previes┼ą prostriedky pred ur─Źit├Żm term├şnom. Zad├íva sa bu─Ć ako skuto─Źn├Ż ─Źas, alebo ako ┼ípecifikovan├í v├Ż┼íka bloku.

HTLC sa vytv├íraj├║ kombin├íciou hashlockov a┬átimelockov. V praxi sa HTLC m├┤┼żu pou┼żi┼ą na vytv├íranie podmienen├Żch platieb. Pr├şjemca mus├ş pred ur─Źit├Żm term├şnom poskytn├║┼ą secret. Ak to nestihne, odosielate─ż si m├┤┼że zobra┼ą prostriedky sp├Ą┼ą. Na vysvetlenie tejto ─Ćal┼íej ─Źasti je pravdepodobne lep┼íie pou┼żi┼ą pr├şklad, tak sa vr├í┼ąme sp├Ą┼ą k┬áAlici a┬áBobovi.


Otváranie a zatváranie kanálov

Uviedli sme pr├şklad Alice a┬áBoba. T├ş si pr├íve vytvorili transakcie, ktor├ę financuj├║ adresu multisign, ktor├║ bud├║ spolo─Źne zdie─ża┼ą. Tieto transakcie v┼íak e┼íte nie s├║ zverejnen├ę v┬áblockchaine! Najsk├┤r mus├şme e┼íte urobi┼ą jednu vec.

3 coiny od Boba a 3 coiny od Alice.

3 coiny od Boba a 3 coiny od Alice.


Nezabudnite, ┼że jedin├Żm sp├┤sobom na presun t├Żchto coinov z┬áadresy multisig je, ┼że Alica aj Bob spolo─Źne podp├ş┼íu transakciu. Ak by Alica chcela posla┼ą v┼íetk├Żch 6┬ácoinov na extern├║ adresu, potrebuje na to Bobov s├║hlas. Najprv priprav├ş transakciu (6┬ábitcoinov na t├║to adresu) a┬áprid├í svoj podpis.┬á

Mohla by sa pok├║si┼ą odosla┼ą transakciu, bola by v┼íak neplatn├í, preto┼że ju nepodp├şsal Bob. Alica mu najsk├┤r mus├ş odovzda┼ą ne├║pln├║ transakciu. Ke─Ć ju podp├ş┼íe, transakcia sa stane platnou.

E┼íte st├íle sme v┼íak nepou┼żili mechanizmus, ktor├Ż zabezpe─Ź├ş, aby v┼íetci hr├í─Źi v┬átejto hre hrali poctivo. Ako u┼ż bolo uveden├ę, ak va┼ía protistrana odmietne spolupracova┼ą, va┼íe prostriedky s├║ v┬ápodstate skuto─Źnosti uv├Ąznen├ę. Po─Ćme k┬ámechanizmu, ktor├Ż tomu zabr├íni. Jeho s├║─Źas┼ąou je viacero krokov, tak┼że bu─Ćte trpezliv├ş.

Ka┼żd├í strana si mus├ş pripravi┼ą secret┬áÔÇô┬ánazvime ich len A┬áa┬áB. Ak by si ich Alica a┬áBob navz├íjom povedali, u┼ż by neboli tajn├ę. Tak┼że si ich zatia─ż bezpe─Źne skryj├║. Dvojica vygeneruje pr├şslu┼ín├ę hashe pre obe secret┬áÔÇô┬áh(A) a┬áh(B). Tak┼że namiesto toho, aby si tieto secret povedali, navz├íjom si vymenia tieto hashe.

Alica a┬áBob navz├íjom zdie─żaj├║ hashe svojich secret.

Alica a┬áBob navz├íjom zdie─żaj├║ hashe svojich secret.


Sk├┤r, ako zverejnia svoje prv├ę transakcie na adrese multisign, Alica a┬áBob si tie┼ż musia vytvori┼ą s├║bor z├ív├Ązkov├Żch transakci├ş. To im umo┼żn├ş n├ípravu v┬ápr├şpade, ┼że sa ten druh├Ż rozhodne zadr┼żiava┼ą finan─Źn├ę prostriedky.

Ak si predstav├şte kan├íl ako mini ledger, o┬áktorom sme sa zmienili vy┼í┼íie, potom z├ív├Ązkov├ę transakcie s├║ aktualiz├íciami, ktor├ę vykon├íte v┬áledgeri. Kedyko─żvek vytv├írate nov├Ż p├ír z├ív├Ązkov├Żch transakci├ş, vyrovn├ívate prostriedky medzi dvoma ├║─Źastn├şkmi.

Alicin bude ma┼ą dva v├Żstupy┬áÔÇô┬ájeden, ktor├Ż plat├ş adresu, ktor├║ vlastn├ş, a┬ádruh├Ż, ktor├Ż je uzamknut├Ż na nov├║ adresu multisig. Podp├ş┼íe ju a┬ád├í Bobovi.

Alicina transakcia s┬ádvomi v├Żstupmi┬áÔÇô┬ájeden na jej vlastn├║ adresu a┬ájeden na nov├║ adresu multisig. Aby bola platn├í, st├íle potrebuje Bobov podpis.

Alicina transakcia s┬ádvomi v├Żstupmi┬áÔÇô┬ájeden na jej vlastn├║ adresu a┬ájeden na nov├║ adresu multisig. Aby bola platn├í, st├íle potrebuje Bobov podpis.


Bob urob├ş to ist├ę┬áÔÇô┬ájeden v├Żstup je prevod sam├ęmu sebe, druh├Ż je prevod na ─Ćal┼íiu adresu multisig. Podp├ş┼íe ju a┬ád├í Alici.

M├íme dve nedokon─Źen├ę transakcie, ktor├ę s├║ si ve─żmi podobn├ę.

M├íme dve nedokon─Źen├ę transakcie, ktor├ę s├║ si ve─żmi podobn├ę.


Za norm├ílnych okolnost├ş by Alica mohla podp├şsa┼ą Bobovu transakciu, aby bola platn├í. Ale v┼íimnite si, ┼że tieto prostriedky sa prev├ídzaj├║ z┬áadresy multisig so sch├ęmou 2/2, na ktor├║ sme e┼íte nepreviedli ┼żiadne prostriedky. Je to trochu ako sna┼żi┼ą sa necha┼ą si vyplati┼ą ┼íek z┬á├║─Źtu, na ktorom je zatia─ż nulov├Ż zostatok. Preto bud├║ tieto ─Źiasto─Źne podp├şsan├ę transakcie pou┼żite─żn├ę a┼ż po spusten├ş adresy multisig.┬á

Nov├ę adresy multisignature (kam s├║ nasmerovan├ę v├Żstupy na prevod 3┬áBTC) maj├║ niektor├ę zvl├í┼ítne vlastnosti. Pozrime sa na ne├║pln├║ transakciu, ktor├║ Alica podp├şsala a┬áodovzdala Bobovi. V├Żstup adresy multisig m├┤┼że by┼ą pou┼żit├Ż za nasleduj├║cich podmienok:

  1. Obe strany ho m├┤┼żu podp├şsa┼ą spolo─Źne.

  2. Bob m├┤┼że prostriedky po ur─Źitom ─Źase pou┼żi┼ą s├ím (z┬ád├┤vodu z├ímku timelock).

  3. Alica m├┤┼że prostriedky min├║┼ą, ak pozn├í Bobove secret Bs.

Za transakciu, ktor├║ dal Bob Alici:

  1. Obe strany ho m├┤┼żu podp├şsa┼ą spolo─Źne.

  2. Alica m├┤┼że prostriedky po ur─Źitom ─Źase pou┼żi┼ą sama.

  3. Bob m├┤┼że prostriedky min├║┼ą, ak pozn├í Alicino secret As.

Nezabudnite, ┼że ani jedna strana nepozn├í secret toho druh├ęho, tak┼że mo┼żnos┼ą 3) zatia─ż nie je mo┼żn├í. ─Äal┼íou vecou, ktor├║ treba poznamena┼ą, je, ┼że ak podp├ş┼íete transakciu, va┼ía protistrana m├┤┼że prostriedky okam┼żite min├║┼ą, preto┼że na jej v├Żstupe neexistuj├║ ┼żiadne ┼ípeci├ílne podmienky. M├┤┼żete bu─Ć po─Źka┼ą, k├Żm uplynie z├ímok timelock, aby ste mohli pou┼żi┼ą prostriedky sami, alebo m├┤┼żete spolupracova┼ą s┬ádruhou stranou a┬ápou┼żi┼ą ich hne─Ć.

Fajn! Teraz m├┤┼żete zverejni┼ą transakcie na p├┤vodn├║ adresu multisign so sch├ęmou 2/2. Teraz je to u┼ż kone─Źne bezpe─Źn├ę, preto┼że ak va┼ía protistrana opust├ş kan├íl, svoje prostriedky m├┤┼żete z├şska┼ą.

Po potvrden├ş transakci├ş je kan├íl funk─Źn├Ż. Prv├Ż p├ír transakci├ş zobrazuje aktu├ílny stav mini ledgera. V┬ás├║─Źasnosti vyplat├ş 3┬áBTC Bobovi a┬á3┬áBTC Alici.┬á

Ke─Ć chce Alica uskuto─Źni┼ą nov├║ platbu Bobovi, obaja vytvoria 2┬ánov├ę transakcie, ktor├ę nahradia prv├Ż s├║bor. Postup je ├║plne rovnak├Ż┬áÔÇô┬ás├║ iba napoly podp├şsan├ę. Alica a┬áBob sa v┼íak najsk├┤r vzdaj├║ svojich star├Żch tajomstiev a┬ávymenia si nov├ę hashe pre ─Ćal┼íie kolo transakci├ş.

Ak by napr├şklad Alica chcela zaplati┼ą 1┬áBTC Bobovi, dve nov├ę transakcie by prip├şsali Alici 2┬áBTC a┬áBobovi 4┬áBTC. T├Żmto sp├┤sobom sa zostatok aktualizuje.

┬áAk by napr├şklad Alica chcela zaplati┼ą 1┬áBTC Bobovi, dve nov├ę transakcie by prip├şsali Alici 2┬áBTC a┬áBobovi 4┬áBTC. T├Żmto sp├┤sobom sa zostatok aktualizuje.


Ktor├íko─żvek strana m├┤┼że kedyko─żvek podp├şsa┼ą a┬áodosla┼ą jednu z┬ánajnov┼í├şch transakci├ş, aby ju ÔÇ×vyrovnalaÔÇť na blockchaine. Ktor├íko─żvek strana to v┼íak urob├ş, bude musie┼ą po─Źka┼ą, k├Żm nevypr┼í├ş z├ímok timelock, zatia─ż ─Źo druh├í strana m├┤┼że prostriedky pou┼żi┼ą okam┼żite. Nezabudnite, ┼że ak Bob podp├ş┼íe a┬áodo┼íle Alicinu transakciu, ona m├í teraz k┬ádispoz├şcii v├Żstup bez ak├Żchko─żvek podmienok.

Obe strany sa m├┤┼żu dohodn├║┼ą na spolo─Źnom uzavret├ş kan├íla (spolo─Źn├ę uzavretie). Toto je pravdepodobne najjednoduch┼í├ş a┬ánajr├Żchlej┼í├ş sp├┤sob, ako dosta┼ą svoje prostriedky sp├Ą┼ą do re┼ąazca. Ak by aj jedna strana prestala reagova┼ą alebo odmietla spolupracova┼ą, druh├í strana m├┤┼że z├şska┼ą sp├Ą┼ą svoje finan─Źn├ę prostriedky tak, ┼że po─Źk├í na z├ímok timelock.



Ako sie┼ą Lightning zabra┼łuje podv├ídzaniu?

Je mo┼żn├ę, ┼że ste tu identifikovali vektor ├║toku. Ak m├í Bob moment├ílne zostatok 1┬áBTC, ─Źo mu br├íni odosla┼ą star┼íiu transakciu, kde mal vy┼í┼í├ş zostatok? U┼ż m├í napoly podp├şsan├║ transakciu od Alice, sta─Ź├ş mu len prida┼ą svoj podpis a┬átransakciu posla┼ą, nie?

Ni─Ź mu v tom nebr├íni. Okrem toho, ┼że by mohol pr├şs┼ą o┬ácel├Ż zostatok. Povedzme, ┼że to vysk├║┼ía a┬áodo┼íle star├║ transakciu, ktorou prevedie 1┬ácoin Alici a┬á5┬ácoinov na adresu multisig, ktor├║ sme spomenuli vy┼í┼íie.

Alica okam┼żite dostane svoj coin. Bob, na druhej strane, mus├ş po─Źka┼ą, k├Żm uplynie z├ímok timelock, aby prostriedky z┬áadresy multisig mohol previes┼ą. Pam├Ąt├íte si ─Ćal┼íiu podmienku, ktor├║ sme spomenuli a┬áktor├í by Alici umo┼żnila okam┼żite min├║┼ą tie ist├ę prostriedky? Potrebuje secret, ktor├ę vtedy nemala. Teraz ho u┼ż m├í. Hne─Ć po druhom kole transakci├ş jej Bob secret prezradil.

Zatia─ż ─Źo Bob sed├ş a┬ánem├┤┼że ni─Ź robi┼ą, preto┼że ─Źak├í na vypr┼íanie z├ímku timelock, Alica m├┤┼że presun├║┼ą tieto prostriedky. Tento mechanizmus zalo┼żen├Ż na treste znamen├í, ┼że je nepravdepodobn├ę, ┼że by sa ├║─Źastn├şci ─Źo i┬álen pok├║sili podv├ídza┼ą, preto┼że druh├í strana z├şska pr├şstup k┬áich coinom.


Smerovanie platieb

U┼ż sme to spomenuli┬áÔÇô┬ákan├íly je mo┼żn├ę prepoji┼ą. V┬áopa─Źnom pr├şpade by sie┼ą Lightning nebola tak├í u┼żito─Źn├í na platby. Naozaj by ste uzamkli 500┬áUSD v┬ákan├íli s┬ákaviar┼łou, len aby ste si mohli da┼ą svoju ka┼żdodenn├║ rann├║ k├ívu po dobu nieko─żko nasleduj├║cich mesiacov?

Nemus├şte to urobi┼ą. Ak si Alica otvor├ş kan├íl s┬áBobom a┬áBob u┼ż m├í otvoren├Ż kan├íl s┬áCarol, Bob m├┤┼że presmerova┼ą platby medzi nimi. Takto je mo┼żn├ę uskuto─Źni┼ą viacero ÔÇ×skokovÔÇť, ─Źo znamen├í, ┼że Alica m├┤┼że v┬ápodstate efekt├şvne zaplati┼ą komuko─żvek, ku komu je vytvoren├í cesta.

V┬átomto scen├íri m├┤┼że Alica pou┼żi┼ą viacero ciest, aby sa dostala k┬áFrankovi. V┬áskuto─Źnosti v┼żdy pou┼żije t├║ najjednoduch┼íiu.

V┬átomto scen├íri m├┤┼że Alica pou┼żi┼ą viacero ciest, aby sa dostala k┬áFrankovi. V┬áskuto─Źnosti v┼żdy pou┼żije t├║ najjednoduch┼íiu.


Za svoju ├║lohu pri presmerovan├ş platieb si sprostredkovatelia m├┤┼żu ├║─Źtova┼ą mal├Ż poplatok (hoci to nie je povinn├ę). Sie┼ą Lightning je st├íle ve─żmi mlad├í, tak┼że trh s┬ápoplatkami sa e┼íte mus├ş zhmotni┼ą. Mnoh├ş o─Źak├ívaj├║, ┼że sa vyskytn├║ poplatky zalo┼żen├ę na poskytnutej likvidite.┬á

V┬áz├íkladnom re┼ąazci je v├í┼í poplatok zalo┼żen├Ż v├Żlu─Źne na priestore, ktor├Ż va┼ía transakcia zaber├í v┬ábloku, nez├íle┼ż├ş na pren├í┼íanej hodnote platby. Poplatok za platby vo v├Ż┼íke 1┬áUSD a┬á10┬á000┬á000 USD je rovnak├Ż. Naopak, v┬ár├ímci siete Lightning neexistuje ni─Ź ako miesto v┬ábloku.┬á

Namiesto toho je tu my┼ílienka miestnych a┬ávzdialen├Żch zostatkov. Miestny zostatok je suma, ktor├║ m├┤┼żete ÔÇ×pretla─Źi┼ąÔÇť na druh├Ż koniec kan├íla, zatia─ż ─Źo vzdialen├Ż zostatok je suma, ktor├║ v├ím m├┤┼że pretla─Źi┼ą va┼ía protistrana.

─îas na ─Ćal┼í├ş pr├şklad. Pozrime sa bli┼ż┼íie na jednu z┬ávy┼í┼íie uveden├Żch ciest: Alica <> Carol <> Frank.

Zostatky pou┼ż├şvate─żov pred t├Żm, ne┼ż Alica previedla 0,3┬áBTC Frankovi a┬ápo ┼łom.

Zostatky pou┼ż├şvate─żov pred t├Żm, ne┼ż Alica previedla 0,3┬áBTC Frankovi a┬ápo ┼łom.


Ka┼żd├Ż z┬áp├írov Alica <> Carol a┬áCarol <> Frank m├í celkov├║ kapacitu 1┬áBTC. Alicin miestny zostatok je 0,7┬áBTC. Ak by teraz transakciu odoslali na blockchain, ona by dostala 0,7┬áBTC a┬áCarol by dostala vzdialen├Ż zostatok (t.┬áj. 0,3┬áBTC).

Ak chce Alica posla┼ą 0,3┬áBTC Frankovi, posunie 0,3┬áBTC na Carolinu stranu kan├íla. Potom Carol potla─Ź├ş 0,3┬áBTC zo svojho miestneho zostatku na kan├íli s┬áFrankom. V├Żsledkom je, ┼że Carolin zostatok zost├íva rovnak├Ż: +0,3┬áBTC od Alice a┬á-0,3┬áBTC pre Franka sa navz├íjom ru┼íia.

Carol nestr├íca ni─Ź t├Żm, ┼że p├┤sob├ş ako spojka medzi Frankom, je v┼íak kv├┤li tomu menej flexibiln├í. Teraz m├┤┼że min├║┼ą 0,6┬áBTC v┬ár├ímci svojho kan├íla s┬áAlicou, ale iba 0,1┬áBTC v┬ár├ímci kan├íla s┬áFrankom.

M├┤┼żete si predstavi┼ą situ├íciu, ┼że Alica je pripojen├í iba ku Carol, zatia─ż ─Źo Frank je pripojen├Ż k┬áove─ża ┼íir┼íej sieti. Predt├Żm mohla Carol posla┼ą ostatn├Żm celkom 0,4┬áBTC cez Franka. Teraz v┼íak m├┤┼że posla┼ą iba 0,1┬áBTC, preto┼że to je v┼íetko, ─Źo m├í na svojom konci kan├íla.

V┬átomto scen├íri Alica efekt├şvne po┼żiera Carolinu likviditu. Bez poskytnutia stimulu v┼íak Carol mo┼żno nebude chcie┼ą, aby sa oslabovala jej vlastn├í poz├şcia. Tak┼że si m├┤┼że poveda┼ą, ┼że za ka┼żd├Żch nasmerovan├Żch 0,01┬áBTC si bude ├║─Źtova┼ą poplatok 10┬ásatoshi.┬áT├Żmto sp├┤sobom, ─Ź├şm viac svojich miestnych zostatkov Carol obetuje na ÔÇ×silnej┼í├şchÔÇť cest├ích, t├Żm v├Ą─Ź┼í├ş zisk m├í.

Ako u┼ż bolo spomenut├ę, na ├║─Źtovanie poplatku v┬áskuto─Źnosti neexistuje ┼żiadna po┼żiadavka. Niekto so zn├ş┼żen├şm likvidity nem├í probl├ęm. A┬ániekto m├┤┼że jednoducho otv├íra┼ą kan├íly priamo k┬ápr├şjemcovi.


Obmedzenia siete Lightning

Bolo by fantastick├ę, keby sa uk├ízalo, ┼że sie┼ą Lightning je rie┼íen├şm v┼íetk├Żch probl├ęmov so ┼ík├ílovate─żnos┼ąou siete Bitcoin. Bohu┼żia─ż, tie┼ż m├í svoje nedostatky, ktor├ę m├┤┼żu prek├í┼ża┼ą.┬á


Pou┼żite─żnos┼ą

Bitcoin nie je ├║plne najintuit├şvnej┼í├ş syst├ęm pre za─Źiato─Źn├şkov┬áÔÇô┬áadresy, poplatky at─Ć. m├┤┼żu by┼ą pri oboznamovan├ş s┬ánimi m├Ąt├║ce. Pe┼ła┼żenky v┼íak m├┤┼żu odstr├íni┼ą komplikovan├ę veci a┬áposkytn├║┼ą pou┼ż├şvate─żom nie─Źo, ─Źo sa aspo┼ł trochu podob├í existuj├║cim platobn├Żm syst├ęmom. M├┤┼żete niekoho po┼żiada┼ą, aby si stiahol pe┼ła┼żenku do telef├│nu, posla┼ą mu nejak├ę coiny a┬áje to.

V┬ásieti Lightning to zatia─ż nie je mo┼żn├ę. ─îo sa t├Żka aplik├íci├ş pre telef├│ny, mo┼żnosti s├║ obmedzen├ę. Aby boli plne pou┼żite─żn├ę, vo v┼íeobecnosti si uzly siete Lightning vy┼żaduj├║ pr├şstup k┬áuzlu siete Bitcoin.

Po nastaven├ş klienta musia pou┼ż├şvatelia tie┼ż za─Źa┼ą otv├íra┼ą kan├íly, aby mohli uskuto─Ź┼łova┼ą platby. Toto m├┤┼że by┼ą proces, ktor├Ż zaberie mno┼żstvo ─Źasu. Z├írove┼ł m├┤┼że by┼ą n├íro─Źn├ę, ke─Ć sa nov├í─Źik zoznamuje s┬ápojmami, ako je vstupn├í/v├Żstupn├í kapacita.

To znamen├í, ┼że neust├íle sa vykon├ívaj├║ vylep┼íenia s┬ácie─żom zmen┼íi┼ą prek├í┼żky vstupu a┬áposkytn├║┼ą pou┼ż├şvate─żom efekt├şvnej┼íie mo┼żnosti.


Likvidita

Jednou z┬ánajv├Ą─Ź┼í├şch krit├şk, ktorej sie┼ą Lightning ─Źel├ş, je, ┼że va┼ía schopnos┼ą vykon├ívania transakci├ş je obmedzen├í. Nem├┤┼żete min├║┼ą vy┼í┼íiu sumu, ako m├íte zamknut├║ v┬ákan├íli. Ak miniete v┼íetky svoje prostriedky, tak, ┼że v┼íetky prostriedky kan├íla s├║ na vzdialenom zostatku, kan├íl budete musie┼ą zatvori┼ą. Pr├şpadne m├┤┼żete po─Źka┼ą, k├Żm v├ím cez kan├íl niekto zaplat├ş. Toto v┼íak nie je ide├ílne rie┼íenie.

Va┼íe cesty m├┤┼żu by┼ą obmedzen├ę aj celkovou kapacitou kan├íla. Vezmite si pr├şklad Alica <> Carol <> Frank pou┼żit├Ż vy┼í┼íie. Ak Alica a┬áCarol maj├║ na svojom kan├íli kapacitu 5┬áBTC, ale Carol a┬áFrank maj├║ kapacitu iba 1┬áBTC, Alica nikdy nem├┤┼że posla┼ą viac ako 1┬áBTC. Dokonca aj vtedy by cel├Ż zostatok musel by┼ą na Carolinej strane kan├íla Carol <> Frank, aby to fungovalo. To m├┤┼że v├Żrazne obmedzi┼ą mno┼żstvo finan─Źn├Żch prostriedkov, ktor├ę je mo┼żn├ę prenies┼ą cez kan├íly LN. M├í to teda re┼ąazov├Ż ├║─Źinok na pou┼żite─żnos┼ą.


Centralizovan├ę uzly

Kv├┤li probl├ęmu uveden├ęmu v┬ápredch├ídzaj├║cej ─Źasti s├║ ur─Źit├ę obavy, ┼że sie┼ą u─żah─Ź├ş vytv├íranie mas├şvnych ÔÇ×uzlovÔÇť. Myslia sa t├Żm ve─żk├ę, silne prepojen├ę subjekty s┬áve─żkou likviditou. Ak├ęko─żvek v├Żznamn├ę platby by museli smerova┼ą cez niektor├ę z┬át├Żchto subjektov.

To by ur─Źite nebola ┼żiadan├í situ├ícia. Oslabilo by to syst├ęm, preto┼że prechod t├Żchto subjektov do re┼żimu offline by v├Żrazne naru┼íil vz┼ąahy medzi rovnocenn├Żmi partnermi. Existuje tie┼ż zv├Ż┼íen├ę riziko cenz├║ry, preto┼że existuje len nieko─żko bodov, cez ktor├ę prech├ídzaj├║ transakcie.


Aktuálny stav siete Lightning

K┬ámarcu 2022 vyzer├í sie┼ą Lightning zdravo. M├┤┼że sa pochv├íli┼ą viac ako 35┬á000 online uzlami, 85┬á000+ akt├şvnymi kan├ílmi a┬ákapacitou nie─Źo vy┼íe 3┬á570┬áBTC.

Glob├ílna poz├şcia uzlov siete Lightning. Zdroj: explorer.acinq.co

Glob├ílna poz├şcia uzlov siete Lightning. Zdroj: explorer.acinq.co


Existuje nieko─żko r├┤znych implement├íci├ş uzlov, medzi najpopul├írnej┼íie patria c-lightning od Blockstreamu, Lightning Network Daemon od Lightning Labs a┬áEclair od ACINQ. Pre pou┼ż├şvate─żov, ktor├ş nie s├║ a┼ż tak technicky zdatn├ş, pon├║kaj├║ mnoh├ę spolo─Źnosti uzly typu plug-and-play. Jedin├í vec, ktor├║ mus├şte urobi┼ą, je zapn├║┼ą zariadenie a┬áste pripraven├ş za─Źa┼ą so sie┼ąou Lightning.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Od svojho spustenia na hlavnej sieti v┬ároku 2018 zaznamenala sie┼ą Lightning p├┤sobiv├Ż rast, a┬áto aj napriek tomu, ┼że mnoh├ş sa domnievaj├║, ┼że je st├íle vo verzii beta.

St├íle existuj├║ ur─Źit├ę prek├í┼żky pou┼żite─żnosti, ktor├ę je potrebn├ę prekona┼ą, preto┼że v┬ás├║─Źasnosti si prev├ídzka uzla Lightning vy┼żaduje ur─Źit├Ż stupe┼ł technickej odbornosti. Ale v─Ćaka mno┼żstvu v├Żvoja, ktor├Ż prebieha, je skuto─Źne mo┼żn├ę, ┼że prek├í┼żky vstupu sa ─Źasom zn├ş┼żia.┬á

Ak sa probl├ęmy podar├ş vyrie┼íi┼ą, sie┼ą Lightning by sa mohla sta┼ą neoddelite─żnou s├║─Źas┼ąou ekosyst├ęmu Bitcoin a┬áv├Żrazne t├Żm zv├Ż┼íi┼ą ┼ík├ílovate─żnos┼ą a┬ár├Żchlos┼ą transakci├ş.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.