S├║kromn├ę, verejn├ę a┬ákonzor─Źn├ę blockchainy ÔÇô ak├Ż je medzi nimi rozdiel?
Domov
Články
S├║kromn├ę, verejn├ę a┬ákonzor─Źn├ę blockchainy ÔÇô ak├Ż je medzi nimi rozdiel?

S├║kromn├ę, verejn├ę a┬ákonzor─Źn├ę blockchainy ÔÇô ak├Ż je medzi nimi rozdiel?

Stredne pokro─Źil├Ż
Zverejnen├ę Jan 6, 2020Aktualizovan├ę Feb 9, 2023
6m

Úvod

Spustenie bitcoinu polo┼żilo z├íklady pre vznik odvetvia, ktor├ę stoj├ş na podkladovej technol├│gii tohto protokolu ÔÇô blockchaine. Horliv├ş inov├ítori objavili potenci├íl blockchainu a┬ásk├║maj├║ jeho vyu┼żitie vo v┼íetk├Żch mo┼żn├Żch odvetviach.

Bitcoin je takzvan├í kryptomena ÔÇô forma digit├ílnej hotovosti, ktor├║ neovl├ída ┼żiadny centralizovan├Ż subjekt. Namiesto toho vyu┼ż├şva kombin├íciu distribuovan├Żch datab├íz, finan─Źn├Żch stimulov a┬ákryptografick├Żch techn├şk, ktor├ę umo┼ż┼łuj├║ koordin├íciu ┼íirok├ęho ekosyst├ęmu bez potreby vedenia alebo spr├ívy.

D├ítov├í ┼ítrukt├║ra, ktor├║ bitcoinov├í sie┼ą pou┼ż├şva, sa od svojho vzniku pred viac ako 10┬árokmi ve─żmi roz┼í├şrila. S┬áblockchainovou technol├│giou sa teraz experimentuje v┬ár├┤znych odvetviach ÔÇô od financi├ş a┬ádod├ívate─żsk├Żch re┼ąazcov a┼ż po pr├ívne syst├ęmy a ┼ít├ítnu spr├ívu.

Ak v├ím unikol n├í┼í sprievodca technol├│giou blockchain pre za─Źiato─Źn├şkov, blockchain je jednoduch├í d├ítov├í ┼ítrukt├║ra, pri ktorej je mo┼żn├ę z├íznamy iba roz┼íirova┼ą a┬ánie je mo┼żn├ę ich upravova┼ą. Blockchain si m├┤┼żete predstavi┼ą ako tabu─żku, v┬áktorej ka┼żd├í bunka odkazuje na t├║ predch├ídzaj├║cu, tak┼że ak├Żko─żvek pokus o┬ázmenu predch├ídzaj├║cej bunky by bol okam┼żite odhalen├Ż. Blockchain vo v┼íeobecnosti uklad├í inform├ície o┬áfinan─Źn├Żch transakci├ích, ale je mo┼żn├ę ho pou┼żi┼ą s┬á─żubovo─żn├Żm typom ├║dajov.

Ke─Ć budeme pokra─Źova┼ą v┬áanal├│gii s┬átabu─żkou, samotn├Ż dokument dr┼żia mnoh├ę strany. Ka┼żd├í z┬ánich na svojom zariaden├ş prev├ídzkuje ┼ípecializovan├Ż softv├ęr, ktor├Ż sa sp├íja s┬áostatn├Żmi zariadeniami s┬át├Żmto softv├ęrom, a┬áv┼íetci ├║─Źastn├şci v─Ćaka tomu maj├║ k┬ádispoz├şcii aktu├ílnu datab├ízu.┬á

Neexistuje ┼żiadny centr├ílny zdroj, z┬áktor├ęho by ├║─Źastn├şci tieto inform├ície z├şskavali (sie┼ą je distribuovan├í). To znamen├í, ┼że ┼í├şrenie inform├íci├ş je pomal┼íie, ale sie┼ą je v─Ćaka tomu z┬áh─żadiska bezpe─Źnosti a┬áredundancie silnej┼íia.

V┬ázvy┼ínej ─Źasti ─Źl├ínku sa zameriame na tri druhy blockchainov ÔÇô s├║kromn├ę, verejn├ę a┬ákonzor─Źn├ę. Za─Źneme v┼íak t├Żm, ┼że si pripomenieme ich spolo─Źn├ę k─ż├║─Źov├ę vlastnosti:

  • ├Ü─Źtovn├í kniha, ktor├║ je mo┼żn├ę iba dop─║┼ła┼ą ÔÇô aby bolo mo┼żn├ę syst├ęm pova┼żova┼ą za blockchain, mus├ş dodr┼żiava┼ą ┼ítrukt├║ru, v┬áktorej je ka┼żd├Ż blok prepojen├Ż s┬át├Żm predch├ídzaj├║cim. Ak si blockchain predstav├şme ako s├║bor buniek v┬átabu─żke, jednotliv├ę bunky predstavuj├║ bloky.

  • Sie┼ą ├║─Źastn├şkov ÔÇô ka┼żd├Ż ├║─Źastn├şk siete dr┼ż├ş k├│piu blockchainu. T├şto ├║─Źastn├şci sa ozna─Źuj├║ ako uzly a┬ákomunikuj├║ spolu v┬ásieti typu peerÔÇĹtoÔÇĹpeer (sie┼ą so vz├íjomn├Żm spr├şstup┼łovan├şm).

  • Mechanizmus konsenzu ÔÇô mus├ş existova┼ą mechanizmus, ktor├Ż uzlom umo┼ż┼łuje dohodn├║┼ą sa na spr├ívnosti transakci├ş ┼í├şren├Żch po sieti, aby sa do blockchainu nezapisovali falo┼ín├ę ├║daje.

Nasleduj├║ca tabu─żka zh┼Ľ┼ła hlavn├ę rozdiely.



Typ blockchainu

Verejn├Ż

S├║kromn├Ż

Konzor─Źn├Ż

Bez opr├ívnen├ş?

Áno

Nie

Nie

Kto m├í pr├şstup na ─Ź├ştanie?

Ktoko─żvek

Iba pozvan├ş pou┼ż├şvatelia

Z├ívis├ş od nastaven├ş

Kto m├í pr├şstup k z├ípisu?

Ktoko─żvek

Schv├ílen├ş ├║─Źastn├şci

Schv├ílen├ş ├║─Źastn├şci

Vlastn├şctvo

Nikto

Jeden subjekt

Viacer├ę subjekty

S├║ ├║─Źastn├şci zn├ími?

Nie

Áno

Áno

R├Żchlos┼ą transakci├ş

Pomalá

R├Żchly

R├Żchly


Verejn├ę blockchainy

Ak ste v┬áposlednom ─Źase pou┼ż├şvali nejak├║ kryptomenu, pravdepodobne ste pri┼íli do styku s┬áverejn├Żm blockchainom. Verejn├ę blockchainy tvoria drviv├║ v├Ą─Ź┼íinu dne┼ín├Żch distribuovan├Żch ├║─Źtovn├Żch kn├şh. Ozna─Źujeme ich ako verejn├ę, preto┼że z├íznamy transakci├ş s├║ pr├şstupn├ę v┼íetk├Żm a┬ápripojenie k┬átak├ęmu blockchainu je iba ot├ízkou stiahnutia potrebn├ęho softv├ęru.

Okrem ozna─Źenia ÔÇ×verejn├ęÔÇť ─Źasto pou┼ż├şvame aj ozna─Źenie ÔÇ×bez opr├ívnen├şÔÇť. ├Ü─Źastn├şkom nestoj├ş v┬áceste ┼żiadny sprostredkovate─ż a┬ána mechanizme konsenzu sa m├┤┼że podie─ża┼ą ktoko─żvek (napr├şklad ┼ąa┼żbou alebo stakovan├şm). Vzh─żadom na to, ┼że sa k┬ásieti m├┤┼że slobodne pripoji┼ą ktoko─żvek a┬áza svoju ├║lohu pri dosahovan├ş konsenzu m├┤┼że z├şska┼ą odmenu, m├┤┼żeme o─Źak├íva┼ą, ┼że sie┼ą vytvoren├í okolo verejn├ęho blockchainu bude ma┼ą vysoko decentralizovan├║ topol├│giu.

Rovnako tak m├┤┼żeme o─Źak├íva┼ą, ┼że verejn├Ż blockchain bude v┬áporovnan├ş so s├║kromn├Żm (alebo polos├║kromn├Żm) odolnej┼í├ş vo─Źi cenz├║re. Ke─Ć┼że sa k┬ásieti m├┤┼że pripoji┼ą ktoko─żvek, protokol mus├ş vyu┼ż├şva┼ą nejak├ę mechanizmy, ktor├ę subjektom s┬ánekal├Żmi ├║myslami zabr├ínia v┬áanonymnom zneu┼żit├ş siete.

S┬át├Żmto pr├şstupom zameran├Żm na bezpe─Źnos┼ą verejn├Żch blockchainov v┼íak s├║visia kompromisy z┬áh─żadiska v├Żkonu. Mnoh├ę blockchainy maj├║ probl├ęmy so ┼ík├ílovan├şm a┬áich priepustnos┼ą je pomerne n├şzka. N├íro─Źn├ę je aj presadzovanie zmien bez toho, aby do┼ílo k┬ároz┼ítiepeniu siete, preto┼że na navrhovan├Żch zmen├ích sa musia zhodn├║┼ą v┼íetci ├║─Źastn├şci.


S├║kromn├ę blockchainy

Na rozdiel od verejn├Żch blockchainov, ktor├ę s├║ bez opr├ívnen├ş, s├║kromn├ę blockchainy stanovuj├║ pravidl├í, ktor├ę ur─Źuj├║, kto m├í v┬áblockchaine opr├ívnenie ─Ź├şta┼ą a┬ázapisova┼ą (ide o┬áprostredie s┬áopr├ívnen├şm). Nejde o┬ádecentralizovan├ę syst├ęmy, preto┼że maj├║ jasn├║ hierarchiu kontroly. S├║ v┼íak st├íle distribuovan├ę, preto┼że k├│piu blockchainu na svojich po─Ź├şta─Źoch st├íle udr┼żiava mnoho uzlov.

S├║kromn├ę blockchainy s├║ vhodn├ę pre podnikov├ę prostredia, ke─Ć chce organiz├ícia vyu┼żi┼ą vlastnosti blockchainu bez toho, aby svoju sie┼ą verejne spr├şstupnila.

Mechanizmus Proof of Work (PoW) je nehospod├írny, ale vzh─żadom na model zabezpe─Źenia sa vo verejnom prostred├ş uk├ízal ako nevyhnutn├Ż. V┬ás├║kromnom blockchaine v┼íak hrozby, pred ktor├Żmi mechanizmus PoW br├íni verejn├ę blockchainy, nepredstavuj├║ tak├ę riziko ÔÇô identita ka┼żd├ęho ├║─Źastn├şka je zn├íma a┬áspr├íva blockchainu je pod kontrolou organiz├ície.┬á

V┬átomto pr├şpade je vhodnej┼í├ş efekt├şvnej┼í├ş algoritmus, napr├şklad so stanoven├Żmi valid├ítormi, ─Źo s├║ uzly vybran├ę na vykon├ívanie ur─Źit├Żch funkci├ş v┬ár├ímci overovania transakci├ş. Vo v┼íeobecnosti ide o┬ánieko─żko uzlov, ktor├ę sa musia podp├şsa┼ą pod ka┼żd├Ż blok. Keby nejak├Ż uzol za─Źal kona┼ą proti z├íujmom organiz├ície, m├┤┼żu ho ostatn├ę uzly r├Żchlo zastavi┼ą a┬áodstr├íni┼ą zo siete. Vzh─żadom na to, ┼że blockchain je riaden├Ż hierarchicky, je koordin├ícia vr├ítenia zmien jednoduch├í.


Konzor─Źn├ę blockchainy

Konzor─Źn├Ż blockchain stoj├ş na pomedz├ş verejn├ęho a┬ás├║kromn├ęho blockchainu a┬ákombinuje prvky oboch. Od oboch syst├ęmov ho najviac odli┼íuje sp├┤sob dosahovania konsenzu. Na rozdiel od otvoren├ęho syst├ęmu, v┬áktorom m├┤┼że bloky overova┼ą ktoko─żvek, a┬áuzavret├ęho syst├ęmu, v┬áktorom v├Żrobcov blokov menuje iba jeden subjekt, m├í konzor─Źn├Ż blockchain nieko─żko rovnocenn├Żch valid├ítorov.

Potom u┼ż s├║ pravidl├í tohto syst├ęmu flexibiln├ę: vidite─żnos┼ą re┼ąazca m├┤┼że by┼ą obmedzen├í na valid├ítorov, opr├ívnen├ę osoby alebo nemus├ş by┼ą obmedzen├í v├┤bec. Ke─Ć sa na zmen├ích dok├í┼żu valid├ítori zhodn├║┼ą, je ich zavedenie pomerne jednoduch├ę. Pokia─ż ide o┬áfungovanie blockchainu, plat├ş, ┼że k├Żm ur─Źit├ę mno┼żstvo valid├ítorov kon├í ─Źestne, syst├ęm sa nedostane do probl├ęmov.

Konzor─Źn├Ż blockchain sa najviac hod├ş tam, kde v┬árovnakom odvetv├ş p├┤sob├ş viac organiz├íci├ş, ktor├ę na odosielanie transakci├ş alebo odovzd├ívanie inform├íci├ş vy┼żaduj├║ spolo─Źn├Ż z├íklad. Vstup do tak├ęhoto konzorcia m├┤┼że by┼ą pre organiz├ície pr├şnosn├Ż, preto┼że im umo┼ż┼łuje vz├íjomne zdie─ża┼ą poznatky o┬áich odvetv├ş.


Ktor├Ż blockchain je najlep┼í├ş?

Verejn├ę, s├║kromn├ę a┬ákonzor─Źn├ę blockchainy nie s├║ v┬áz├ísade v┬ározpore ÔÇô ide o┬ár├┤zne technol├│gie:

  • Dobre navrhnut├ę verejn├ę blockchainy zvy─Źajne vynikaj├║ odolnos┼ąou vo─Źi cenz├║re, ale na ├║kor r├Żchlosti a┬ápriepustnosti. S├║ najlep┼íie z┬ápoh─żadu bezpe─Źnosti vyrovnania transakci├ş (alebo smart kontraktov).

  • S├║kromn├Ż blockchain m├┤┼że uprednostni┼ą r├Żchlos┼ą syst├ęmu, preto┼że sa nemus├ş stara┼ą o┬ácentr├ílne body zlyhania v┬átakej miere ako verejn├ę blockchainy. Jeho nasadenie je ide├ílne v┬ásitu├íci├ích, ke─Ć si jednotlivec alebo organiz├ícia mus├ş zachova┼ą kontrolu a┬áinform├ície musia zosta┼ą s├║kromn├ę.

  • Konzor─Źn├ę blockchainy zmier┼łuj├║ niektor├ę rizik├í protistrany s├║kromn├Żch blockchainov (t├Żm, ┼że odstra┼łuj├║ centralizovan├ę riadenie) a┬ámen┼í├ş po─Źet uzlov im zvy─Źajne umo┼ż┼łuje fungova┼ą ove─ża efekt├şvnej┼íie ako verejn├ęmu blockchainu. Konzorci├í pravdepodobne oslovia organiz├ície, ktor├ę chc├║ zefekt├şvni┼ą vz├íjomn├║ komunik├íciu.


Z├ívere─Źn├ę my┼ílienky

Jednotlivci aj podniky zaoberaj├║ce sa r├┤znymi ─Źinnos┼ąami si m├┤┼żu vybra┼ą z┬ár├┤znych typov blockchainov. S┬áverejn├Żmi, s├║kromn├Żmi a┬ákonzor─Źn├Żmi blockchainmi s├║vis├ş viacero vlastnost├ş, ktor├ę ved├║ k┬ározdielnym pou┼ż├şvate─żsk├Żm sk├║senostiam. V┬áz├ívislosti od zam├Ż┼í─żan├ęho vyu┼żitia si pou┼ż├şvatelia musia vybra┼ą tak├ę, ktor├ę je na dosiahnutie ich vlastn├Żch cie─żov najvhodnej┼íie.

Zdie─ża┼ą pr├şspevky
Zaregistrujte si ├║─Źet
E┼íte dnes vyu┼żite svoje znalosti v┬ápraxi otvoren├şm ├║─Źtu Binance.