Prywatny, Publiczny i Federacyjny Blockchain ÔÇô Jakie s─ů r├│┼╝nie?
Strona Główna
Artykuły
Prywatny, Publiczny i Federacyjny Blockchain ÔÇô Jakie s─ů r├│┼╝nie?

Prywatny, Publiczny i Federacyjny Blockchain ÔÇô Jakie s─ů r├│┼╝nie?

Średnio zaawansowany
Opublikowane Jan 6, 2020Zaktualizowane Feb 9, 2023
6m

Spis tre┼Ťci


Wraz z powstaniem Bitcoina, po┼éo┼╝one zosta┼éy podwaliny pod nowy przemys┼é obracaj─ůcy si─Ö wok├│┼é technologii le┼╝─ůcej u podstaw pierwszej kryptowaluty: blockchainu. Pionierscy inwestorzy i wynalazcy odkryli potencja┼é tej technologii i nie ustaj─ů w poszukiwaniu jej zastosowa┼ä w licznych sektorach gospodarki.

Mogli┼Ťcie s┼éysze─ç o┬ákryptowalutach. Bitcoin jest jedn─ů z nich ÔÇô cyfrowym pieni─ůdzem pozbawionym czyjejkolwiek autorytarnej kontroli. Zamiast polega─ç na jednym punkcie zaufania, Bitcoin wykorzystuje kombinacj─Ö technologii rozproszonych baz danych, zach─Öt ekonomicznych oraz szyfrowania kryptograficznego, w celu umo┼╝liwienia koordynacji wielu u┼╝ytkownik├│w bez zwierzchnictwa administrator├│w sieci.
Struktura danych u┼╝ywana przez sie─ç Bitcoin wzbudzi┼éa powszechne zainteresowanie w ci─ůgu ponad 10 lat od jej utworzenia. Dzi┼Ť┬ápodejmowane s─ů eksperymenty zastosowania blockchainu w bankowo┼Ťci i finansach,┬á┼éa┼äcuchach dostaw, legislacji, a tak┼╝e┬áadministracji publicznej.
Je┼╝eli przegapi┼ée┼Ť┬áWprowadzenie do technologii blockchain: blockchain, m├│wi─ůc kr├│tko, jest prost─ů struktur─ů danych, w kt├│rej informacje wej┼Ťciowe nie mog─ů by─ç edytowane. Intuicyjnie o blockchainie mo┼╝na my┼Ťle─ç jak o arkuszu kalkulacyjnym, gdzie ka┼╝da kom├│rka nawiguje do poprzedniej, zatem ka┼╝da pr├│ba edytowania jej, doprowadzi┼éaby do zmiany ca┼éej wcze┼Ťniejszej struktury. Blockchainy przechowuj─ů g┼é├│wnie dane na temat historii transakcji. Jednak jak si─Ö p├│┼║niej okaza┼éo, mo┼╝na w nich zamie┼Ťci─ç wszelkiego rodzaju dane cyfrowe.

Id─ůc dalej z analogi─ů arkusza kalkulacyjnego, sam dokument przechowywa┼éoby wielu u┼╝ytkownik├│w. Ka┼╝dy z nich posiada┼éby specjalistyczne oprogramowanie uruchomione na swoim urz─ůdzeniu, ┼é─ůcz─ůce si─Ö z komputerami innych u┼╝ytkownik├│w z tym samym oprogramowaniem, co sprawi┼éoby, ┼╝e dane w arkuszu ka┼╝dego z nich by┼éyby aktualizowane w czasie rzeczywistym.┬á

Nie istnieje centralne ┼║r├│d┼éo dostarczaj─ůce u┼╝ytkownikom danych (sie─ç opiera si─Ö na rozproszonej architekturze). Cho─ç sprawia to, ┼╝e rozpowszechnianie informacji w sieci jest wolniejsze, to sama sie─ç zyskuje na┬ábezpiecze┼ästwie i odporno┼Ťci na przepe┼énianie od nadmiaru danych.

W nast─Öpnej cz─Ö┼Ťci przyjrzymy si─Ö trzem rodzajom blockchain├│w ÔÇô┬á prywatnym, publicznym oraz federacyjnym. Zanim to jednak zrobimy, przypomnijmy wszystkie cechy wsp├│lne poszczeg├│lnych typ├│w ┼éa┼äcuch├│w blok├│w:

  • Jednostronna ksi─Öga rachunkowa ÔÇô w celu zakwalifikowania czego┼Ť jako blockchain, Tw├│j system musi posiada─ç struktur─Ö blokow─ů, w kt├│rej ka┼╝dy blok jest po┼é─ůczony z ostatnim. Je┼Ťli nasz blockchain jest zbiorem kom├│rek w arkuszu kalkulacyjnym, to ka┼╝da pojedyncza kom├│rka to jeden blok.
  • Sie─ç w─Öz┼é├│w ÔÇô ka┼╝dy z uczestnik├│w sieci posiada kopi─Ö blockchainu. U┼╝ytkownicy nazywani s─ů w─Öz┼éami, a i ch interakcja odbywa si─Ö w trybie┬ápeer-to-peer.
  • Mechanizm Konsensusu ÔÇô w sieci blockchain musi istnie─ç algorytm pozwalaj─ůcy rozproszonym w─Öz┼éom doj┼Ť─ç do porozumienia i uzgodni─ç poprawno┼Ť─ç transakcji propagowanych w sieci, wykluczaj─ůc fa┼észywe dane.

Poniższa tabela podsumowuje główne różnice poszczególnych systemów blockchain.



Typu blockchain├│w

Publiczne

Prywatne

Federacyjne

Dost─Öpny dla wszystkich?

Tak

Nie

Nie

Kto ma do niego wgl─ůd?

Ka┼╝dy

Tylko zaproszeni u┼╝ytkownicy

R├│┼╝nie

Kto mo┼╝e dodawa─ç dane?

Ka┼╝dy

Zatwierdzeni uczestnicy

Zatwierdzeni uczestnicy

W┼éa┼Ťciciel

Brak

Pojedynczy podmiot

Liczne podmioty

Czy uczestnicy s─ů znani?

Nie

Tak

Tak

Pr─Ödko┼Ť─ç transakcji

Niska

Wysoka

Wysoka


Publiczne Blockchainy

Je┼Ťli korzysta┼ée┼Ť ostatnio z kryptowalut, najprawdopodobniej mia┼ée┼Ť do czynienia z publicznymi blockchainami. Stanowi─ů one przewa┼╝aj─ůc─ů wi─Ökszo┼Ť─ç istniej─ůcych ┼éa┼äcuch├│w blok├│w. Nazywamy je publicznymi, gdy┼╝ ka┼╝dy posiada dost─Öp do systemu (wystarczy pobra─ç odpowiednie oprogramowanie) i wgl─ůd w histori─Ö transakcji.

Cz─Östo m├│wimy r├│wnie┼╝ o dost─Öpno┼Ťci publicznych blockchain├│w dla wszystkich (z ang. permissionless). ┼╗aden podmiot zarz─ůdzaj─ůcy nie stoi na przeszkodzie u┼╝ytkownikom chc─ůcym do┼é─ůczy─ç do sieci i wej┼Ť─ç w interakcj─Ö z┬ámechanizmem konsensusu (dla przyk┼éadu, poprzez┬ág├│rnictwo lub┬ástakowanie). Poniewa┼╝ ka┼╝dy mo┼╝e do┼é─ůczy─ç i zosta─ç nagrodzonym za swoj─ů rol─Ö w osi─ůganiu konsensusu i zabezpieczania sieci, spodziewaliby┼Ťmy si─Ö wysoce zdecentralizowanej topologii sieci zbudowanej wok├│┼é publicznego ┼éa┼äcucha.

W tym samym duchu oczekiwaliby┼Ťmy, ┼╝e publiczny blockchain b─Ödzie bardziej odporny na cenzur─Ö ni┼╝ prywatny (lub cz─Ö┼Ťciowo prywatny). Poniewa┼╝ ka┼╝dy mo┼╝e przyst─ůpi─ç do sieci, protok├│┼é musi zawiera─ç pewne mechanizmy, umo┼╝liwiaj─ůce anonimowe uzyskanie przewagi w sieci przez z┼éo┼Ťliwe podmioty.

Podej┼Ťcie zorientowane na wysokie bezpiecze┼ästwo w przypadku publicznych blockchain├│w wi─ů┼╝e si─Ö z kompromisami w zakresie efektywno┼Ťci sieci. Wiele z sieci publicznych kryptowalut ma problemy z przepustowo┼Ťci─ů i szybko┼Ťci─ů transakcji. Co wi─Öcej, wprowadzanie udoskonale┼ä sieci i aktualizacji stanowi wyzwanie, gdy┼╝ rzadko kiedy dochodzi do sytuacji, w kt├│rej wszyscy uczestnicy zgadzaj─ů si─Ö co do proponowanych zmian.


Prywatne Blockchainy

Silnie kontrastuj─ůc z otwarto┼Ťci─ů publicznych sieci blockchain, prywatne ┼éa┼äcuchy blok├│w ustanawiaj─ů ┼Ťcis┼ée regu┼éy dyktuj─ůce, kto posiada wgl─ůd do historii transakcji, a tak┼╝e kto mo┼╝e dodawa─ç nowe dane do ┼éa┼äcucha (s─ů to tzw. ┼Ťrodowiska upowa┼╝nione). Prywatne blockchainy nie s─ů zdecentralizowane i opieraj─ů si─Ö na hierarchicznej strukturze kontroli. S─ů natomiast rozproszone, gdy┼╝ sie─ç zarz─ůdzana i podtrzymywana jest przez wiele┬áw─Öz┼é├│w posiadaj─ůcych kopi─Ö bazy danych.

Prywatne ┼éa┼äcuchy blok├│w z natury s─ů lepiej dostosowane dla firm, chc─ůcych wykorzysta─ç cechy blockchain├│w bez publicznego udost─Öpniania danych zawartych w sieci.

Proof of Work (Dow├│d Pracy) zu┼╝ywa wiele energii elektrycznej, ale okaza┼é si─Ö konieczny dla otwartego ┼Ťrodowiska publicznych blockchain├│w, bior─ůc pod uwag─Ö wym├│g zachowania bezpiecze┼ästwa sieci. W prywatnych blockchainach zagro┼╝enia, do kt├│rych PoW zniech─Öca s─ů nieszkodliwe ÔÇô ka┼╝dy uczestnik systemu jest znany, nie ma te┼╝ problem├│w z zarz─ůdzaniem.┬á
Efektywniejszym algorytmem, jest w tym wypadku, taki z┬áwyznaczonymi walidatorami. W─Öz┼éy te przyjmuj─ů okre┼Ťlone funkcje w procesie weryfikowania transakcji w sieci. Og├│lnie rzecz bior─ůc, polega on na grupie w─Öz┼é├│w bior─ůcych udzia┼é w podpisywaniu ka┼╝dego bloku. W przypadku, gdy w─Öz┼éy zaczn─ů dzia┼éa─ç z┼éo┼Ťliwie, mog─ů zosta─ç momentalnie zatrzymane i usuni─Öte z sieci. Maj─ůc na uwadze pe┼én─ů kontrol─Ö podmiotu nad prywatnym blockchainem, cofni─Öcie blok├│w nie stanowi problemu.


Federacyjne Blockchainy

Federacyjne blockchainy znajduj─ů si─Ö gdzie┼Ť mi─Ödzy ┼éa┼äcuchami publicznymi i prywatnymi, ┼é─ůcz─ůc elementy obu. Najbardziej widoczne r├│┼╝nice mo┼╝emy zaobserwowa─ç na poziomie mechanizmu konsensusu. Zamiast otwartego systemu, w kt├│rym ka┼╝dy mo┼╝e zatwierdza─ç bloki, lub zamkni─Ötego, gdzie tylko jeden organ sprawuj─Ö pe┼én─ů kontrol─Ö i ustanawia regu┼éy sieci, federacyjne blockchainy opieraj─ů si─Ö na grupie jednakowo silnych uczestnik├│w sieci, funkcjonuj─ůcych jako walidatorzy blok├│w.

Dalsze zasady systemu s─ů elastyczne: widoczno┼Ť─ç ┼éa┼äcucha mo┼╝e by─ç ograniczona do podmiot├│w operuj─ůcych w─Öz┼éy walidacyjne, zatwierdzonych jednostek lub dost─Öpna dla wszystkich. W federacyjnych blockchainach mo┼╝na z ┼éatwo┼Ťci─ů dokonywa─ç zmian i usprawnie┼ä, pod warunkiem, ┼╝e wszystkie organizacje wchodz─ůce w sk┼éad federacji dojd─ů do porozumienia. Odnosz─ůc si─Ö do samego funkcjonowania blockchainu, je┼Ťli┬áwi─Ökszo┼Ť─ç cz┼éonk├│w federacji zachowuje si─Ö uczciwie, system nie dozna problem├│w.

Federacyjne blockchainy s─ů najbardziej efektywne w warunkach, kiedy cz┼éonkowie federacji dzia┼éaj─ů w tej samej bran┼╝y. i potrzebuj─ů wsp├│lnego systemu realizacji transakcji i przekazywania informacji. Do┼é─ůczenie do konsorcjum tego rodzaju, by┼éoby korzystne dla organizacji w danym sektorze gospodarczym, gdy┼╝ umo┼╝liwi┼éoby szersz─ů wsp├│┼éprac─Ö z innymi firmami.


Kt├│ry jest najlepszy?

Fundamentalnie, publiczne, prywatne oraz federacyjne blockchainy nie stoj─ů ze sob─ů w sprzeczno┼Ťci ÔÇô s─ů to po prostu inne technologie:

  • Dobrze skonstruowane publiczne ┼éa┼äcuchy blok├│w przek┼éadaj─ů odporno┼Ť─ç na cenzur─Ö ponad pr─Ödko┼Ť─ç i przepustowo┼Ť─ç. Blockchainy te s─ů ┼Ťwietne je┼Ťli potrzebujemy zmaksymalizowa─ç bezpiecze┼ästwo i pewno┼Ť─ç rozlicze┼ä transakcji (lub smart kontrakt├│w).
  • Prywatny blockchain mo┼╝e skupi─ç si─Ö w ca┼éo┼Ťci na szybko┼Ťci i nie martwi─ç o mo┼╝liwo┼Ť─ç wyst─ůpienia problem├│w w tym zakresie, w przeciwie┼ästwie do publicznych sieci. Sprawdzaj─ů si─Ö one doskonale w sytuacji kiedy osoba lub organizacja musi zachowa─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç kontroli i przechowywa─ç informacje prywatnie.
  • ┼üa┼äcuchy federacyjne ograniczaj─ů ryzyko kontrahenta ┼éa┼äcuch├│w prywatnych (poprzez pozbycie si─Ö scentralizowanej kontroli), a mniejsza liczba w─Öz┼é├│w potwierdzaj─ůcych transakcje pozwala im na znacznie skuteczniejsze dzia┼éanie, ani┼╝eli ┼éa┼äcuchom publicznym. Federacyjny blockchain sprawdzi si─Ö w styacji, gdy organizacje chc─ů usprawni─ç komunikacj─Ö i przesy┼é danych mi─Ödzy sob─ů.


Wnioski końcowe

Istnieje wiele opcji je┼Ťli chodzi o zastosowanie konkretnego ┼éa┼äcucha blok├│w dla os├│b prywatnych i firm prowadz─ůcych r├│┼╝ne dzia┼éania. Nawet w ramach publicznych, prywatnych i federacyjnych blockchain├│w istnieje wiele zawi┼éo┼Ťci, przek┼éadaj─ůcych si─Ö na odmienne do┼Ťwiadczenia u┼╝ytkownik├│w. Wyb├│r odpowiedniego blockchainu to odpowiedzenie sobie na pytanie co chce osi─ůgn─ů─ç organizacja lub grupa podmiot├│w korzystaj─ůca z tej technologii i jakie s─ů jej cele.

Udost─Öpnij Posty
Zarejestruj konto
Wykorzystaj swoj─ů wiedz─Ö w praktyce, otwieraj─ůc konto Binance ju┼╝ dzi┼Ť.